Oslo ile ilgili gizli belgeler açılırken, Netanyahu anlaşmayı ‘öldürmekle’ suçlanıyor

Eylül 2002’de Ramallah’ta Filistinli bir genç, İkinci İntifada’nın yıldönümünde İsrail askerlerinin devriyelerine taş atıyor (Getty Images)
Eylül 2002’de Ramallah’ta Filistinli bir genç, İkinci İntifada’nın yıldönümünde İsrail askerlerinin devriyelerine taş atıyor (Getty Images)
TT

Oslo ile ilgili gizli belgeler açılırken, Netanyahu anlaşmayı ‘öldürmekle’ suçlanıyor

Eylül 2002’de Ramallah’ta Filistinli bir genç, İkinci İntifada’nın yıldönümünde İsrail askerlerinin devriyelerine taş atıyor (Getty Images)
Eylül 2002’de Ramallah’ta Filistinli bir genç, İkinci İntifada’nın yıldönümünde İsrail askerlerinin devriyelerine taş atıyor (Getty Images)

İsrail’de devlet arşivinin açılmasına izin verdiği gizli belgeler yayınlandı. Belgeler, Yitzhak Rabin hükümetinin Oslo Anlaşmaları’nın onaylandığı tarihi toplantısının tutanaklarını içeriyor. 30 yıl önce bu hükümette Sağlık Bakanı olarak görev yapan Haim Ramon, Oslo’nun öldürülmesinin ve pratikte ikinci intifadanın patlak vermesinin Ehud Barak ve Binyamin Netanyahu’nun yüzünden olduğunu ifade etti.

Ramon’a göre o dönemde Genelkurmay Başkanı olan Barak, ilk andan itibaren Oslo’ya karşıydı. İçişleri bakanı olduğunda anlaşmaların ikinci kısmına olumsuz oy kullandı. 1999’da başbakan olup Camp David’e katıldığında ise bir trajediye yol açtı; çıkıp “Barış sürecinin Filistinli ortağı yoktur” dedi.

Netanyahu ise o dönemde “Oslo sürecini durduracağız ve durduracak güce de sahibiz” açıklamasında bulundu. 1996’da başbakan seçildiğinde de sahadaki uygulamalarıyla anlaşmadan geri kalanları ortadan kaldırdı.

Ramon’a göre, eğer Rabin 1995’te suikaste uğramasaydı ve İsrail artan şüphelere rağmen temkinli bir şekilde barışçıl yolda ilerlemiş olsaydı, “ikinci intifada patlamayacaktı ve Oslo başarı ile taçlandırılabilecekti”. O dönemden hayatta olan bazı İsrailli siyasetçiler de bu değerlendirmelerinde Ramon’a katılırken Oslo’nun büyük bir macera ancak “daha sonra kaybedilmiş tarihi bir fırsat” olduğu konusunda hemfikirler.



Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ülkelerini silah sevkiyatlarında olası gecikmeler konusunda bilgilendirdi

Washington'daki Pentagon'un havadan görünümü (Reuters)
Washington'daki Pentagon'un havadan görünümü (Reuters)
TT

Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ülkelerini silah sevkiyatlarında olası gecikmeler konusunda bilgilendirdi

Washington'daki Pentagon'un havadan görünümü (Reuters)
Washington'daki Pentagon'un havadan görünümü (Reuters)

Reuters'a konuşan kaynaklar ABD'li yetkililerin Avrupalı meslektaşlarına, İran'daki savaşın silah stoklarını tüketmeye devam etmesi nedeniyle, daha önce sözleşmesi yapılmış bazı silah sevkiyatlarının gecikme ihtimalinin yüksek olduğunu bildirdiğini ifade etti.

İletişimlerin gizliliği nedeniyle kimliklerinin açıklanmaması koşuluyla konuşan kaynaklar, Baltık ve İskandinav ülkeleri de dahil olmak üzere birçok Avrupa ülkesinin bundan etkileneceğini söyledi. Kaynaklar, bazı Avrupa ülkelerinin söz konusu silahların bir kısmını dış askeri satış programı kapsamında satın aldığını, ancak henüz teslim almadığını da belirtti. Kaynaklar, bu teslimatların gecikmesinin muhtemel olduğunu ifade etti.

ABD ve İsrail, 28 Şubat'ta İran'a hava saldırıları başlattı. Bu operasyon, bazı ABD'li yetkililerde, ABD savunma sanayisinin talebi karşılayamayacağı ve bazı alıcılara yapılan sevkiyatları yavaşlatmak zorunda kalabileceği endişelerini uyandırdı.

ABD, 2022'de Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinden ve 2023'ün sonlarında İsrail'in Gazze'deki askeri operasyonlarını başlatmasından bu yana, topçu sistemleri, mühimmat ve tanksavar füzeleri dahil olmak üzere milyarlarca dolarlık silah stokunu zaten çekmişti.


İran'ın şüpheleri ikinci tur müzakereleri engelliyor

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray Gül Bahçesi'nde açıklama yapıyor (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray Gül Bahçesi'nde açıklama yapıyor (AP)
TT

İran'ın şüpheleri ikinci tur müzakereleri engelliyor

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray Gül Bahçesi'nde açıklama yapıyor (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray Gül Bahçesi'nde açıklama yapıyor (AP)

İran ile ABD arasındaki ikinci tur müzakereler, İran’ın Washington’un ciddiyetine yönelik şüpheleri nedeniyle artan tehdit ve itirazlarla karşı karşıya kalırken, Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Munir’in dün Tahran’da yürüttüğü yoğun görüşmeler devam ediyor.

Munir, Parlamento Başkanı Mohammad Bakır Kalibaf ve Genelkurmay Başkanlığı Operasyonlar Komutanı Ali Abdullahi ile bir araya gelerek arabuluculuk çabalarına ilişkin bir rapor sundu. Abdullahi, silahlı kuvvetlerin "kapsamlı savunma"ya hazır olduğunu vurguladı. İslam Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Tesnim Haber Ajansı, Tahran'ın Washington'un "iyi niyetinden" şüphe duyduğunu ve net bir taahhüt olmadan yeni bir görüşme turunun sonuçsuz kalacağına inandığını bildirdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre İranlı kaynaklar, iki tarafın "tartışmalı konularda" ilerleme kaydettikten sonra geçici bir mutabakat zaptına doğru ilerlediğini, ancak yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum ve nükleer kısıtlamaların süresi konusunda anlaşmazlıkların devam ettiğini belirtti. Kaynaklar, nihai bir anlaşma için 60 günlük bir süre olasılığının bulunduğunu da ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump, ülkesinin müzakerelerde "büyük ilerleme" kaydettiğini ve bir anlaşmanın yakın olduğunu söyledi. Tahran'ın daha önce reddettiği adımları atmaya, zenginleştirilmiş uranyum stokunu teslim etmeye ve nükleer malzemeleri iade etmeye istekli olduğunu belirten Trump, görüşmelerin başarısız olması durumunda düşmanlıkların yeniden başlayabileceği uyarısında bulundu.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, deniz ablukasının "gerektiği sürece" devam edeceğini teyit ederek, bir anlaşmaya varılmaması halinde enerji altyapısına yönelik saldırılar konusunda uyarıda bulundu. Genelkurmay Başkanı Dan Caine ise ABD güçlerinin "derhal muharebe operasyonlarına yeniden başlamaya hazır" olduğunu ve İran'a destek sağlayan gemilerin peşine düşeceğini vurguladı.

 


Trump, İran savaşını "küçük bir sapma" olarak nitelendirdi

Trump, Nevada, Las Vegas'ta "Bahşiş Vergisi Kaldırma Yasası"nı tanıtmak amacıyla düzenlenen bir toplantı sırasında (EPA)
Trump, Nevada, Las Vegas'ta "Bahşiş Vergisi Kaldırma Yasası"nı tanıtmak amacıyla düzenlenen bir toplantı sırasında (EPA)
TT

Trump, İran savaşını "küçük bir sapma" olarak nitelendirdi

Trump, Nevada, Las Vegas'ta "Bahşiş Vergisi Kaldırma Yasası"nı tanıtmak amacıyla düzenlenen bir toplantı sırasında (EPA)
Trump, Nevada, Las Vegas'ta "Bahşiş Vergisi Kaldırma Yasası"nı tanıtmak amacıyla düzenlenen bir toplantı sırasında (EPA)

Başkan Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran'a karşı ABD savaşının ikinci döneminde "sadece küçük bir dikkat dağıtıcı unsur" olduğunu söyledi; bu açıklama, son anketlerde savaşın Amerikan halkı arasında destek bulmadığının görülmesinin ardından geldi.

Nevada, Las Vegas'ta, geçen yılki büyük vergi reformunun devamı olarak kabul edilen ve çalışanlar için "Bahşiş Vergisi Kaldırma Yasası"nı tanıtmak amacıyla düzenlenen mitingde, 79 yaşındaki başkan, 2025'te göreve geri döndüğünden beri elde ettiği ekonomik başarılarla övündü.

Trump, destekçilerinden oluşan kalabalığa, "Güzel İran'daki ufak bir sapmaya rağmen, ülkemizin tarihindeki en iyi ekonomiye sahibiz" dedi. İran'ın nükleer yeteneklerine atıfta bulunarak, "Ama bunu yapmak zorundaydık, aksi takdirde kötü şeyler, çok kötü şeyler olabilirdi" ifadesini kullandı.

Trump, "Zaferin eşiğindeyiz," diyerek şunları belirtti: "Vietnam'da 17 yıl, Afganistan'da 5 yıl ve farklı başka yerlerde çok daha fazla zaman geçirdik. Bizim içinse, sadece iki ay orada olduğumuzu söylemiştim."

Geçtiğimiz hafta sonu Ipsos tarafından yapılan bir ankete göre bin kişiden fazla katılımcının %51'i İran'la bir savaşın, beraberinde getireceği muazzam maliyetlere değmeyeceğine inanıyordu. Ankete katılanların dörtte birinden azı, yani %24'ü ise aksi görüş belirtti.

Quinnipiac Üniversitesi tarafından yapılan ve çarşamba günü yayınlanan bir başka ankete göre, Amerikalı seçmenlerin %65'i, Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle benzin fiyatlarındaki son artıştan Trump'ı sorumlu tutuyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre aynı ankette, seçmenlerin yalnızca %36'sı Trump'ın İran meselesindeki tutumunu onayladığını, %58'i ise onaylamadığını ifade etti.