ABD ve Çin nükleer silahlar için masaya oturacak

İki ülke arasındaki görüşmelerin gelecek hafta yapılması bekleniyor

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin, San Francisco'daki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında bir araya gelmesi bekleniyor (Reuters)
Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin, San Francisco'daki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında bir araya gelmesi bekleniyor (Reuters)
TT

ABD ve Çin nükleer silahlar için masaya oturacak

Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin, San Francisco'daki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında bir araya gelmesi bekleniyor (Reuters)
Dünyanın en büyük iki ekonomisinin liderlerinin, San Francisco'daki Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında bir araya gelmesi bekleniyor (Reuters)

ABD merkezli Wall Street Journal gazetesi, ABD ve Çin'in Obama yönetiminden sonra ilk kez gelecek hafta "nükleer silahların kontrolü" için masaya oturacağını yazdı.

Çin Dışişleri Bakanlığı geçen hafta Dışişleri Bakanı Wang Yi'nin Washington'a düzenlediği ziyaretin ardından, iki ülkenin ilerleyen günlerde silah kontrolü kontrolü üzerine görüşmeler gerçekleştireceğini açıklamıştı.

WSJ'nin haberinde görüşmelerde ABD tarafını Dışişleri Bakanlığı'nın üst düzey yetkilisi Mallory Stewart'ın temsil edeceği, Pekin adına görüşmelere katılacak kişininse Dışişleri Bakanlığı Silah Kontrolü Bölümü'nün başındaki Sun Şiaobo olacağı kaydedildi.

ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan, 2021'de yaptığı açıklamada iki ülke liderlerinin "stratejik istikrar" konusunda görüşmeleri ileri taşımayı kabul ettiğini söylemişti.

O dönem bu açıklama, Washington'ın Çin'in nükleer silah envanteriyle ilgili endişeleriyle bağlantılı olarak yorumlanmıştı.

Ancak 2021'den bu yana ABD'li yetkililer sıklıkla, nükleer silah riskinin azaltılması konusuna Pekin'in ilgi göstermediği yönünde açıklamalarda bulundu.

İki ülke arasındaki nükleer silah görüşmelerinin, bu ay ABD Başkanı Joe Biden ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in San Francisco'daki zirvesinden önce düzenlenmesi bekleniyor.

Ancak Biden yönetiminden yetkililer, nükleer silah görüşmeleriyle ilgili önemli detayların henüz bir sonuca bağlanmadığına dikkat çekiyor.

ABD Savunma Bakanlığı'nın geçen ay açıkladığı verilere göre Pekin'in silah envanterinde şu anda 500'den fazla operasyonel nükleer savaş başlığı var. Bu rakamın 2030'a kadar bini aşacağı tahmin ediliyor.

Pekin yönetimiyse uzun süredir ABD'nin çok daha geniş bir nükleer cephaneliğe sahip olduğunu vurguluyor. Tahminlere göre, ABD'nin elinde 3 bin 700'den fazla nükleer savaş başlığı var.

Dünyadaki nükleer cephaneliğin yüzde 90'ını elinde bulunduran ABD ve Rusya arasında imzalanan New START anlaşması her iki ülkenin de 1550'den fazla nükleer başlık bulundurmamasını, bu rakamın üstündeki silahların imha edilmesini öngörüyordu.

Ancak Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Şubat 2023'te ülkesinin bu anlaşmadan çekildiğini duyurmuştu.

Independent Türkçe, Reuters, Wall Street Journal, Guardian



İklim bilimci: Avrupa, daha sık aşırı hava olaylarına sahne olacak

Paris'te yaşanan sıcak hava dalgasında serinlemek için vantilatör kullanan bir kadın (AP)
Paris'te yaşanan sıcak hava dalgasında serinlemek için vantilatör kullanan bir kadın (AP)
TT

İklim bilimci: Avrupa, daha sık aşırı hava olaylarına sahne olacak

Paris'te yaşanan sıcak hava dalgasında serinlemek için vantilatör kullanan bir kadın (AP)
Paris'te yaşanan sıcak hava dalgasında serinlemek için vantilatör kullanan bir kadın (AP)

Alman iklim bilimci Stefan Rahmstorf’un değerlendirmelerine göre Avrupa, kıtadaki sıcaklıkların hızla yükselmesi nedeniyle gelecekte aşırı hava olaylarının giderek daha sık yaşanmasına hazırlıklı olmalı.

Alman Potsdam İklim Etkileri Araştırma Enstitüsü’nde görev yapan Rahmstorf, Rheinische Post gazetesine yaptığı açıklamada, “Isınmanın daha güçlü olduğu yerlerde aşırı hava olayları da daha şiddetli oluyor. Isınmayla birlikte bu olayların sıklığı da artıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Rahmstorf, geçmişte 500 yılda bir meydana gelen aşırı hava olaylarının bugün 50 yılda bir yaşanabildiğini belirtti. “Küresel sıcaklıkların bugün ulaştığı 1,4 derecelik artışın bile yol açabileceği bu denli şiddetli olayların bazılarını henüz hiç yaşamadık. Önümüzdeki on yıllarda karşılaşacağımız daha sıcak iklimi düşünün” ifadelerini kullandı.

Bu yaz Avrupa’da yaşanan yüksek sıcaklıklar, kuraklık, nehirlerde su seviyelerinin düşmesi ve orman yangınları nedeniyle mevcut yazı aşırı hava koşullarının yaşandığı bir dönem olarak değerlendirenleri Rahmstorf’un açıklamaları da teskin etmedi. Alman bilim insanı, “Böyle devam etmeyecek; durum daha da kötüleşecek” dedi.

Rahmstorf, uzun vadeli iklim ısınmasının doğal hava değişkenlikleriyle aynı döneme denk gelmesi halinde, rekor sıcaklıkların görüldüğü aşırı yaz mevsimlerinin ortaya çıktığını söyledi. “Ancak iklim değişikliği sürekli devam ediyor. Emisyonları sıfıra indirmediğimiz sürece bu tür sıcak yazları giderek daha sık yaşayacağız” diye konuştu.

Rahmstorf ayrıca iklim nötrlüğünün durumun iyileşeceği anlamına gelmediğini vurguladı. “Bu yalnızca durumun daha da kötüleşmeyeceği anlamına geliyor” diyen bilim insanı, karbondioksit gibi iklime zarar veren gazların atmosfere salınmaya devam etmesi halinde atmosferin sıcaklığının da yükselmeyi sürdüreceğini belirtti.


İsrail, İHA atışlarını durdurmaması halinde Hamas'ı Gazze'ye yönelik yoğun saldırılarla tehdit ediyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (AFP)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (AFP)
TT

İsrail, İHA atışlarını durdurmaması halinde Hamas'ı Gazze'ye yönelik yoğun saldırılarla tehdit ediyor

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (AFP)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (AFP)

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ofisinden dün yapılan açıklamada, İsrail'in Hamas Hareketi’ni Gazze Şeridi’nde yoğun saldırılarla hedef almakla tehdit ettiği ve Gazze’den İsrail'e yönelik insansız hava aracı (İHA) ve yangın balonu atışları derhal durdurulmadığı takdirde sivillere çeşitli bölgeleri tahliye etmeleri talimatı vereceği belirtildi.

Sivil Savunma ve tıbbi kaynakların bildirdiğine göre dün İsrail'in Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda dokuz Filistinli hayatını kaybederken, İsrail ordusu, İzzettin el-Kassam Tugayları'na bağlı bir hücrenin komutanını öldürdüğünü duyurdu.

Geçtiğimiz yılın ekim ayında ilan edilen ateşkese rağmen, İsrail'in saldırıları neredeyse her gün devam ediyor. Gazze Sivil Savunma Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamaya göre Gazze kentinde, yerinden edilenlerin sığındığı Cevazat Mülteci Kampı’na İHA ile düzenlenen bir saldırı yedi kişinin ölümüne ve 15 kişinin yaralanmasına yol açtı.

Öte yandan Gazze kentindeki Şifa Hastanesi yedi cenaze teslim aldığını doğruladı. Hastane ve Sivil Savunma Müdürlüğü, aralarında yaşları belirtilmeyen üç kadının da bulunduğu ölenlerin isim listesini yayımladı. İsrail ordusu ise Fransız haber ajansı AFP’ye yaptığı açıklamada, daha fazla detay vermeksizin "Bu bölgedeki teröristleri hedef aldık" dedi.

Gazze Şeridi'nin güneyinde yer alan Han Yunus'taki Sivil Savunma tarafından yapılan açıklamada, "Bugün sabah saatlerinde yerinden edilmiş kişilerin barındığı bir çadırın hedef alınması sonucu 25 yaşındaki Muhanned Osman Yasin Fervane adlı genç şehit oldu, iki vatandaş da yaralandı" denildi.

Han Yunus'taki Nasır Hastanesi cenazenin kendilerine ulaştığını bildirerek, çok sayıda yaralıya da tıbbi müdahalede bulunulduğunu açıkladı.

İsrail ordusu sözcüsü AFP’ye yaptığı açıklamada, daha fazla ayrıntı vermeden bir ‘teröristi’ hedef aldıklarını ifade etti.

Kuzeninin teyit ettiğine göre saldırı, düğününe birkaç saat kala Muhanned Fervane'nin evinin çatısındaki çadırını hedef aldı.

Muhammed Fervane’nin kuzeni, "Ailedeki herkes Muhammed'in düğününü kutlamaya hazırdı. Ancak bugün düğünü yerine cenazesine katılıyoruz" dedi.

İsrail ordusunun Arap basını sözcüsü Ella Waweya, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, ‘Hamas'ın askeri kanadı Kassam Tugayları’na bağlı bir hücrenin komutanı olan Fervane'nin, savaş boyunca ve son dönemde birçok plan üzerinde çalıştığını ve bölgede faaliyet gösteren güçler için acil bir tehdit oluşturduğunu’ öne sürdü.

İsrail ve Hamas, Hamas’ın İsrail’e yönelik 7 Ekim 2023'teki saldırısının ardından başlayan savaşın üzerinden iki yıl geçtikten sonra ilan edilen ateşkes anlaşmasını ihlal etme konusunda karşılıklı suçlamalarda bulunuyor.

Birleşmiş Milletler'in (BM) verilerini güvenilir kabul ettiği, Gazze'deki Hamas yönetimine bağlı Sağlık Bakanlığı'na göre ateşkesin ilan edilmesinden bu yana en az 951 Filistinli hayatını kaybetti.

İsrail ordusu ise aynı dönemde 5 askerinin öldüğünü bildirdi.


İsrail’in kapsamlı saldırısı, seçimlerde Arapların saf dışı bırakılmasına zemin hazırlıyor

Arap beldelerinde yaygınlaşan suçlara karşı protesto etmek amacıyla İsrail'in kuzeyindeki Sahnin'de gösteri düzenleyen Arap vatandaşlar, Ocak 2026 (Reuters)
Arap beldelerinde yaygınlaşan suçlara karşı protesto etmek amacıyla İsrail'in kuzeyindeki Sahnin'de gösteri düzenleyen Arap vatandaşlar, Ocak 2026 (Reuters)
TT

İsrail’in kapsamlı saldırısı, seçimlerde Arapların saf dışı bırakılmasına zemin hazırlıyor

Arap beldelerinde yaygınlaşan suçlara karşı protesto etmek amacıyla İsrail'in kuzeyindeki Sahnin'de gösteri düzenleyen Arap vatandaşlar, Ocak 2026 (Reuters)
Arap beldelerinde yaygınlaşan suçlara karşı protesto etmek amacıyla İsrail'in kuzeyindeki Sahnin'de gösteri düzenleyen Arap vatandaşlar, Ocak 2026 (Reuters)

İsrail parlamentosu Knesset'te yer alan muhafazakar İslamcı Birleşik Arap Listesi'nin (Ra'am) Başkanı Mansur Abbas’ın Filistin devletini destekleyen açıklamaları, İsrail'deki tüm Arap siyasi liderler ile solcu ve liberal parti liderlerinin yaptığı sıradan açıklamalar olmasına rağmen, sağ kesim ona karşı şiddetli bir kışkırtma kampanyası başlattı.

Arap siyasetçiler, bu ‘şoke edici’ şiddetli kampanyayı, hükümetin Arap partilerini saf dışı bırakma ve onları önümüzdeki 27 Ekim'de yapılması planlanan parlamento seçimlerine katılmaktan men etme niyetinin bir ön hazırlığı olarak değerlendirdi.

Birleşik Arap Listesi’nden bir kaynak, “Bu seçimlerde ciddi bir krizle karşı karşıya olan ve devrilme ihtimalinin giderek artmasından dehşete düşen Netanyahu, kaybettiği oyları geri kazanmak için şiddetli ve ırkçı bir kampanyayla Arapları dışlama kozunu kullanmaya çalışıyor. İşe Birleşik Liste ile başladı, ancak tehlike tüm Arap partilerinin kapısında” ifadelerini kullandı.

Mansur Abbas, hareketin kuruluşunun 30. yıl dönümü ve seçimlerdeki aday listesinin belirlenmesi münasebetiyle geçtiğimiz cumartesi günü Tayibe kentinde düzenlenen konferansta yaptığı konuşmada, “Filistin devleti artık sahada bir gerçeklik halini aldı, dünya onu ezici bir çoğunlukla tanıyor; tanımayan sadece İsrail ve ABD kaldı” dedi. Abbas ayrıca, Filistin devletinin tanınması ve onunla barış yapılması çağrısında bulundu.

FRGTYH
İsrail parlamentosu Knesset'te yer alan muhafazakar İslamcı Birleşik Arap Listesi'nin (Ra'am) Başkanı Mansur Abbas (ortada), İsrail’in kuzeyindeki El-Maghar köyünde düzenlenen ve seçim zaferini kutlamak amacıyla düzenlenen siyasi mitingde destekçilerine hitap ederken

Abbas, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bizler, İsrail'deki Arap vatandaşları ve Filistin halkının evlatları olarak, kendimizi devletimiz ile halkımız arasında bir köprü olarak görüyoruz. Barışın sağlanmasına katkıda bulunmak istiyoruz. İsrail ve Amerika'nın Filistin'i tanıması için çabalıyoruz. Çünkü bizler barışı ve uzlaşmayı sağlamak, işgali ve çatışmayı sona erdirmek için çalışıyoruz."

Sürpriz açıklama

Abbas'ın bu açıklaması Arap vatandaşlar için bile şaşırtıcıydı. Çünkü Mansur Abbas, Naftali Bennett ve Yair Lapid hükümetiyle koalisyona katıldığı beş yıl öncesinden bu yana Filistin meselesine hiç değinmemişti.

Abbas, açıklamalarında İsrail'deki Arapların günlük haklarına ilişkin meselelere odaklandıysa da eski polis şefi Yoav Segalovich'i seçim listesine ikinci sıradan aday olarak getirme yönündeki son adımı ile İsrail'i bir Yahudi devleti olarak kabul ettiğine ve Arapların sivil hizmet yapmasını desteklediğine dair açıklamaları, Arap vatandaşlar arasında kendisine yönelik geniş çaplı eleştirilere neden oldu.

CSDFVGBHN
Birleşik Arap Listesi Başkanı Mansur Abbas (AFP)

Rakipleri onu ‘Siyonistleşmek ve halkının temel davasından ve Filistinli kimliğinden vazgeçmekle’ suçlamaya başlamıştı. O da bu suçlamalara dolaylı bir yoldan cevap vermeye karar vererek bu Filistin odaklı açıklamayı yaptı.

Ne var ki Netanyahu tam da böyle bir ‘fırsatı’ kolluyordu. Segalovich'in gözünün korkarak Abbas'ın listesine katılmaktan vazgeçmesi umuduyla hiç vajit kaybetmeksizin bu açıklamanın etrafında bir fırtına kopardı.

Abbas'ın Segalovich'e başvurmasının en önemli nedenlerinden birinin, Likud Partisi’nin kendisini, listesini ve tüm Arap partilerini gayrimeşru ilan etme planına karşı koymak olduğu biliniyor. Zira eski bir ordu mensubu, üst düzey bir polis şefi ve eski İç Güvenlik Bakan Yardımcısı olan Segalovich'in listede yer almasıyla birlikte, kimse güvenlik gerekçelerini öne sürerek listeyi yasa dışı ilan edemeyecek.

GBHYJUK
Birleşik Arap Listesi Başkanı Mansur Abbas (sağda), Haziran 2021'de Tel Aviv'de Yair Lapid (solda) ve Naftali Bennett ile bir koalisyon hükümeti anlaşması imzalarken (AFP)

Bu açıklamalar, İsrail'deki farklı siyasi kutuplardan üst düzey siyasetçiler arasında tepkilere ve karşı çıkmalara yol açtı. İlk karşı çıkanlardan biri, Abbas'ın açıklamalarıyla derhal arasına mesafe koyan ve sosyal medya platformu X hesabından "Filistin devleti diye bir şey yok ve kuracağımız hükümet döneminde de bir Filistin devleti kurulmayacak" diye yazan Gadi Eisenkot oldu.

Ancak Eisenkot'un bu hamlesiyle bitmedi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da, “Müslüman Kardeşler (İhvan-ı Müslimin) ile solcu bir koalisyon kurmanın bedeli bir kez daha gözler önüne seriliyor. Eisenkot, Lieberman ve Tropper'ın ortakları, Likud seçmenlerini boykot edip Tibi ve Tecemmu (Balad Partisi) destekçilerini kucaklayanlardır” dedi.

Netanyahu sözlerine şöyle devam etti:

“İran'ın kontrolünde bir devlet kurulamayacak. Ben başbakan olduğum sürece, İran'ın kontrolünde bir Filistin devleti kurulmayacak: ne Gazze'de ne de Yahudiye ve Samarya'da (Batı Şeria). Nokta."

CDVGHYJUF
Eski İsrail Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi Lideri Gadi Eisenkot (Reuters)

Ben-Gvir de bu fırsatı kaçırmadı ve şunları söyledi:

“Gadi, Naftali ve Yair'in dostu Mansur'un Birleşik Arap Listesi’nde 'Filistin devleti ayaktadır' deyişine kulak verin. Onun kurulacak bir sonraki hükümet için planı bu. Bir terör devleti kurmayı ve hapishanelerdeki dostları için iptal ettiğim tüm ayrıcalıkları geri getirmeyi amaçlıyor. Bunun yaşanması kabul edilemez ve yaşanmasına asla izin vermeyeceğiz!"

Eisenkot lehine anketler

Anketlerin, Netanyahu'nun önümüzdeki seçimlerde iktidarı kaybedeceğine ve Eisenkot'un seçimleri kazanarak bir sonraki hükümeti kurmakla görevlendirileceğine işaret ettiği belirtiliyor. İsrail televizyonu Kanal 12, halkın tutumlarını daha derinlemesine analiz etmeye ve İsraillilerin Netanyahu'nun değiştirilmesi gerektiğine ne ölçüde inandığını incelemeye çalıştığı kapsamlı bir kamuoyu yoklaması gerçekleştirdi. Soruları ayrıntılı bir şekilde yönelterek, devletin tüm işlerini yönetmede başarısız olduğu gerekçesiyle Netanyahu'nun reddedildiğini gösteren kesin yanıtlar aldılar.

Anket sonuçları

“Bugün seçim yapılsaydı hangi partiye oy verirdiniz?” sorusuna verilen cevapların yüzde 49'u Netanyahu'ya muhalif bloktaki bir partiye, yüzde 35'i Netanyahu'nun blokundaki bir partiye, yüzde 6'sı her iki blokta da yer almayan bir partiye, yüzde 10'u ise kararsızım şeklinde dağılıyordu.

“Sizce başbakanlık koltuğuna kim daha uygun?” sorusuna verilen cevapların yüzde 58’i Netanyahu'dan başka biri, yüzde 34’ü Netanyahu ve yüzde 8’i kararsızım olarak kayıtlara geçti.

Başbakanlık için üç gerçekçi aday var. Bunlar, Binyamin Netanyahu, Gadi Eisenkot ve Naftali Bennett. 10 ‘çok iyi’, 1 ise ‘çok kötü’ anlamına gelecek şekilde her birine 1'den 10'a kadar bir puan verilmesi istendiğinde cevaplar, güvenlik alanında Netanyahu 4.8, Eisenkot 5.8 ve Bennett  4.9 olarak şekillendi.

Ekonomi ve hayat pahalılığı alanında, Netanyahu 3.7, Eisenkot 5.1 ve Bennett 4.8, eğitim alanında, Netanyahu 3.7, Eisenkot 5.3 ve Bennett 5.0, demokrasiyi koruma alanında, Netanyahu 4.3, Eisenkot 5.7 ve Bennett 5.0, İsrail'i daha iyi bir geleceğe taşıma konusunda, Netanyahu 4.3, Eisenkot 6.0 ve Bennett 5.0 puan aldı.

“İsrail'in Yahudi halkının ulusal yurdu olduğunu ve tüm vatandaşları için eşit sosyal ve siyasi haklara sahip bir devlet olduğunu vurgulayan Bağımsızlık Bildirgesi'nin iki ilkesini destekliyor musunuz yoksa karşı mı çıkıyorsunuz?” sorusuna gelen yanıtlara gelince ankete katılanların yüzde 79'u İsrail'in bir Yahudi devleti olması ilkesini desteklediğini söylerken, yüzde 75'i bildirgenin öngördüğü liberal değerleri desteklediğini ifade etti. Yaklaşık yüzde 67'lik bir kesim ise her iki ilkeyi birden; yani din, ırk veya cinsiyet ayrımı gözetmeksizin liberal değerlere sahip bir Yahudi devleti olmasını destekliyor.

Anketi hazırlayanlar, Eisenkot ve Bennett'in Netanyahu'ya karşı üstünlüğünün sadece geçici bir durum olmadığı, yüzeysel bir öfkeden kaynaklanmadığı ve bir sağ-sol desteği ifadesi olmadığı, aksine çok daha derin nedenlere dayandığı sonucuna vardılar. Zira halk, Netanyahu'nun artık ülkeyi yönetemeyeceği ve Eisenkot'un, hatta Bennett'in bile her konuda ondan daha iyi olduğu kanaatine vardı. Bu durum da Netanyahu'nun çevresinde büyük bir paniğe yol açıyor.