Alexander Dugin: İşte yeni dünya düzenine dair görüşüm ve Gazze savaşı

Çok kutuplu dünyada İsrail ve Ukrayna Batı hegemonyasının vekilleridir

İllüstrasyon: Barry Falls
İllüstrasyon: Barry Falls
TT

Alexander Dugin: İşte yeni dünya düzenine dair görüşüm ve Gazze savaşı

İllüstrasyon: Barry Falls
İllüstrasyon: Barry Falls

Aleksandr Dugin

Mevcut dünya düzeni bir geçiş sürecinde gibi görünüyor. Sovyetler Birliği’nin çöküşü ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’nin (SSCB) dağılmasından sonra şu an yaşananlar, tek kutuplu bir dünyadan çok kutuplu bir dünyaya geçiş sürecidir.

Aslında Rusya, Çin, İslam dünyası, Hindistan ve potansiyel olarak Afrika ve Latin Amerika ülkelerini kapsayan kilit öneme sahip oyuncularla birlikte bu çok kutuplu dünyanın temelleri giderek daha da belirginleşiyor. Bazıları, BRICS (Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika) grubu içinde yer alan tüm bu oyuncular, bir araya gelen farklı medeniyetleri temsil ediyorlar. BRICS, özellikle İslam dünyasının önemli ülkelerinden Suudi Arabistan, İran ve Mısır’ın yanı sıra grup içindeki Afrika faktörünü güçlendiren Etiyopya ve Güney Amerika ülkelerinin varlığını daha da sağlamlaştıran Arjantin'in katılma talebinde bulunduğu 2023 Johannesburg zirvesinden sonra daha da büyüdü. Buradan baktığımızda çok kutuplu dünyanın her geçen gün konumunu güçlendirdiğini ve Batı hegemonyasının zayıfladığını görüyoruz.

ABD ve Batı ülkelerinin tek taraflılığı koruma adına verdiği ölümüne savaş

ABD ve Batı dünyası tek taraflılık adına ölümüne bir savaş veriyorlar. Dünya liderliğinin ön saflarında yer alan ABD, özellikle askeri, siyasi, ekonomik, kültürel ve ideolojik alanlarda hakimiyetini sürdürmeye kararlı. Devam eden bu tek kutupluluk arayışı, tek kutupluluk ile çok kutupluluk arasında yoğun bir mücadelenin yaşandığı günümüzde ortaya çıkan temel çelişkinin de kaynağı.

sdefrg
Soldan sağa doğru Brezilya Devlet Başkanı, Çin Devlet Başkanı, Güney Afrika Devlet Başkanı, Hindistan Başbakanı ve Rusya Dışişleri Bakanı 22 Ağustos 2023 tarihinde Johannesburg'da yapılan BRICS zirvesine katıldılar (EPA)

Burada küresel politikadaki temel çatışmalara ve eylemlere, özellikle de egemenliğini ve bağımsız bir kutup olarak varlığını yeniden ortaya koyan Rusya'yı zayıflatma çabalarına değinilmeden geçilmemeli. Böylece Ukrayna'da devam eden çatışma da açıklanabilir. Batı dünyası, (Ukrayna Devlet Başkanı) Volodimir Zelenskiy rejimini sadece Rusya'nın bağımsız bir oyuncu olarak küresel arenaya dönmesini engellemek amacıyla destekliyor. Rusya Devlet Başkan Vladimir Putin'in iktidara gelmesinden bu yana ülkesinin bağımsız bir oyuncu olarak küresel arenaya dönme politikasını sürdürüyor. Putin, bir yandan Rusya Federasyonu'nun siyasi egemenliğini güçlenmeye başlarken, diğer yandan Rusya'nın sadece Batı dünyasının hegemonyasına karşı değil, aynı zamanda onun değer sistemine de karşı çıkan bağımsız bir medeniyet olduğunu giderek daha fazla vurgulamıştır.

Rusya, geleneksel değerlere olan inancını ve bağlılığını açıkça ortaya koyarken Batı liberalizmini, Rusya'nın anormallik ve sapıklık olarak gördüğü LGBT gündemini ve Batı ideolojisinin diğer standartlarını kesin bir şekilde reddetti.

Putin yönetimindeki Rusya, Sovyetler Birliği döneminde olduğu gibi iki kutuptan biri olamayacağını da çok iyi biliyor.

Öte yandan Batı, 2014 Ukrayna devrimini (Onur Devrimi) destekledi ve Ukrayna'yı mümkün olduğunca silahlandırdı. Bunu yaparken de Ukrayna’da neo-Nazi ideolojisinin yayılmasına yardımcı oldu. Rusya'yı, eğer Putin başlatmasaydı Kiev tarafından başlatılacak olan özel askeri operasyonu başlatmaya itti. Böylece tek kutupluluğa karşı verilen şiddetli çok kutuplu savaşın ilk cephesi Ukrayna'da açıldı.

Putin yönetimindeki Rusya, Sovyetler Birliği döneminde olduğu gibi iki kutuptan biri olamayacağını da çok iyi biliyor. Çin, İslam dünyası, Hindistan, Afrika ve Latin Amerika gibi yeni medeniyetler yükselişte. Rusya da onları gerçek ve adil bir çok kutupluluk çerçevesinde potansiyel müttefikleri ve ortakları olarak görüyor. Dünyanın geri kalanı bunu henüz kabul etmemiş olsa da çok kutupluluk bilincinin giderek büyüyüp güçlendiğine tanık oluyoruz. Bu durum, bu kez Pasifik bölgesinde olmak üzere neredeyse tek kutupluluk ile çok kutupluluk mücadelesinin bir sonraki hattı haline gelen Tayvan meselesi için de geçerli. Çok kutupluluk kavramına ilişkin giderek güçlenen bir farkındalık söz konusu.

Hamas saldırısı ve soykırım sonrası farklı bir cephe açıldı

İsrail ve Gazze Şeridi'nde yaşananlar da bu konuyla doğrudan alakalı, orada iki felaket yaşandı. Bunların ilki, Hamas'ın İsrail'e yönelik, çok sayıda sivilin ölümüyle ve rehin alınmasıyla sonuçlanan saldırısıydı. İkincisi de İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik misilleme saldırılarıydı. Bu saldırılar, zulüm ve başta kadınlar ve çocuklar olmak üzere sivil kayıpların sayısı açısından katlanarak arttı. Her ikisi de açıkça insan hakları ihlali ve insanlığa karşı işlenmiş suçtur. Hiçbir haklı gerekçeleri de yoktur.

asxdfer
İsrail'in Cibaliye Mülteci Kampı’na yönelik bombardımanında yıkılan binaların enkazı arasında hayatta kalanları arayan Filistinliler (AP)

Ancak diğer taraftan İsrail'in (Babil hukukunun başlangıcında geliştirilen ve verilen cezanın, göze göz dişe diş gibi, suçlunun zarar gören tarafça aynı ölçüde cezalandırılmasını öngören) ‘lex talionis’ ilkesini uygulaması, bir toplama kampında acımasız şartlar altında yaşamaya zorlanan Gazze Şeridi sakinlerine yönelik gerçek bir soykırıma neden oldu. Hamas bir terör eylemi gerçekleştirdi ve İsrail bu eyleme soykırım yaparak karşılık verdi. Böylece her iki taraf da siyasi anlaşmazlıkları çözmek için hukukun ve kabul edilebilir insani yöntemlerin dışına çıktı. Bundan sonra jeopolitik görünüm devreye giriyor. İsrail'in suçunun boyutu çok daha büyük olsa da Gazze Şeridi'nde olup bitenler sadece bu kriterle değerlendirilemez. Çünkü altta yatan bazı jeopolitik eğilimlerle de bağlantısı var.

Filistin meselesi bugün Sünnileri, Şiileri, Türkleri ve İranlıları bir araya getiren birleştirici bir güç olarak hizmet ederken, İslam dünyasının birliği inkar edilemez.

Ancak Hamas’ın İsrail’e saldırısı ve İsrail'in Filistinlilere misilleme olarak uyguladığı soykırım farklı bir cephe açtı. Batı, Gazze Şeridi'nde sivil halka karşı açıkça işlenen suçlara rağmen bu kez (tıpkı Ukrayna'da olduğu gibi) İsrail'e koşulsuz ve tek taraflı önyargıyla destek vererek, tüm İslam dünyasıyla karşı karşıya geldi.

Burada İslam dünyası, İsrail'in Gazze Şeridi'nde ve Filistin’in diğer bölgelerinde, Yahudi mahallelerinden sürülen, kendi topraklarındaki yoksul ve izole bölgelerde yaşayan Filistin halkına karşı haksız uygulamaları ve adaletsizlikleri karşısında bir başka kutup olarak ortaya çıkıyor.

Şarku’l Avsat’ın Majalla’dan aktardığı analize göre  Filistin meselesi Sünniler, Şiiler, Türkler ve İranlıları bir araya getiren birleştirici bir güç olarak hizmet ederken İslam dünyasının birliği artık inkar edilemez. Bu mesele aynı zamanda Yemen, Suriye, Irak ve Libya'daki iç çatışmaların taraflarının yanı sıra Pakistan'ı, Endonezya'yı, Malezya'yı ve Bangladeş'i de doğrudan ilgilendiriyor.

Aynı şekilde ABD’de, Avrupa’da, Rusya’da, Afrika'da yaşayan Müslümanlar da buna karşı kayıtsız kalamazlar. Elbette günümüzün Gazze, Batı Şeria ve Ürdün Nehri bölgesindeki Filistinlileri, siyasi anlaşmazlıklara rağmen onurlarını savunma mücadelesinde birleşiyorlar.

Filistin meselesi ve ABD

ABD son yıllarda Müslüman ülkeleri İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeye teşvik etmek amacıyla Filistin meselesi etrafında toplanmalarını engellemeyi başardı. Fakat tüm bu çaba son haftalarda yaşananlarla boşa gitti. ABD’nin İsrail'i Gazze Şeridi'nde tüm dünyanın gözü önünde işlediği suçlardan ve ihlallerden sonra bile desteklemeyi sürdürmesi, İslam dünyasını içinde yaşadığı tüm ihtilafları bir kenara bırakıp Batı ile doğrudan çatışmaya girmeye itiyor.Alexander

sdfrg
Alexander Dugin 

İsrail, Ukrayna gibi, kibirli ve zalim Batı hegemonyasının vekilinden başka bir şey değildir. Suç işlemekten ya da ırkçı söylemlerde ve eylemlerde bulunmaktan çekinmez. Fakat sorun ne, İsrail değil. Çünkü o sadece tek kutuplu dünyada jeopolitik bir araç olarak rolünü oynuyor. Bu durum, Başkan Vladimir Putin'in kısa bir süre önce ‘böl ve yönet’ ilkesine dayalı sömürgeci stratejiler uygulayan küreselciler için kullandığı ‘düşmanlık ve çatışma ağı ören örümcekler’ metaforuyla atıfta bulunduğu şey de tam olarak buydu. Eğer tek kutuplu dünyayı ve Batı hegemonyasını korumak için çaresizce ve acı içinde çabalayanların stratejisinin özünü anlayabilirsek, işte o zaman buna karşı koyabilmek için bilinçli olarak alternatif model oluşturabilir ve çok kutuplu bir dünya inşa etme yolunda güvenle ve ortak hareket edebiliriz.

Gazze Şeridi’nde ve bir bütün olarak işgal altındaki Filistin topraklarında devam eden savaş, belirli bir halka ya da sadece tüm Araplara karşı değil, doğrudan tüm İslam dünyasına ve genel olarak İslam medeniyetinin kendisine yönelik doğrudan meydan okumadır. Aslında Batı, bizzat İslam'la savaşa girmiştir. Suudi Arabistan'dan Türkiye'ye, İran'dan Pakistan'a, Tunus'tan Bahreyn'e, Selefilerden Sünnilere ve Sufilere kadar herkes de bu gerçeğin farkına vardı. Filistin'deki, Suriye'deki, Libya'daki, Lübnan'daki, Şii ve Sünni siyasi muhalifler artık onurlarını savunmalı ve İslam medeniyetine karşı bu şekilde davranılmasına izin vermeyerek egemen ve bağımsız bir medeniyet olduğunu göstermeli. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Haçlı Seferlerini hatırlatarak Batı'yı cihatla tehdit etti. Ancak bu tamamen başarısız bir kıyaslama ve meselenin özünü tam anlamıyla yansıtmıyor. Modern Batı, Hıristiyanlıkla olan birçok bağını materyalizm, ateizm ve bireycilikten lehine kopararak ve Hıristiyan medeniyetinden önemli ölçüde uzaklaşarak küreselleşmiştir.

Rusya bir kutup olarak Ukrayna topraklarında Batı’ya karşı etkili bir mücadele verirken, Batı propagandasının etkisi altındaki birçok İslam ülkesi bu savaşın nedenlerini, hedeflerini ve hatta mahiyetini tam olarak anlayamadı.

Hıristiyanlığın maddi bilimlerle ya da temelde kâr amacı güden sosyo-ekonomik sistemle herhangi bir bağlantısı yoktur. Sapkınlığın yasallaştırılması ve patolojinin norm olarak benimsenmesini ya da İsrailli post-hümanist filozof ve yazar Yuval Harari'nin heyecanla kaleme aldığı insanlık sonrası varoluşa geçişe hazırlanma eğilimini kesinlikle onaylamaz. Bugün Batı modern haliyle, Hıristiyanlığın değerleriyle ya da Hıristiyan haçının kucaklanmasıyla hiçbir bağlantısı olmayan, Hıristiyanlık karşıtı bir tezahürdür. İsrail de Yahudi, laik, Batılı bir devlettir. Batılı bir ülke olması bir yana, Hıristiyanlıkla da ortak hiçbir yanı yoktur. Dolayısıyla İslam dünyası ile Batı dünyası karşı karşıya geldiğinde İslam dünyasının İsa’ya inanan bir medeniyetle değil, İsa karşıtı bir medeniyetle, deccal medeniyetiyle çatışma halinde olduğunu anlıyoruz.

Burada son zamanlarda Suudi Arabistan'da, Mısır'da, Türkiye'de, Pakistan'da, Endonezya'da ve diğer İslam ülkelerinde jeopolitik farkındalığın hızlı bir büyümeye tanık olduğu belirtilmeli. Suudi Arabistan ile İran yakınlaşması ve Türkiye'nin egemenlik politikası da buradan kaynaklanıyor. İslam dünyası kendisinin bir kutup ve birleşik bir medeniyet olarak ne kadar çok farkına varırsa, Rusya'nın davranışı da o kadar net ve anlaşılır hale geliyor. Putin’in halihazırda dünyada, özellikle Batılı olmayan ülkelerde büyük popülariteye sahip, ünlü bir lider olması stratejisinin kesin bir anlam ve net bir gerekçe kazanmasını sağlıyor. Gerçekten de tüm gücüyle tek kutupluluğa, yani küreselleşmeye ve Batı’ya karşı mücadele ediyor. Bugün Batı'nın vekili İsrail ile birlikte İslam dünyasına saldırdığını, Filistinli Araplara soykırım uyguladığını görüyoruz.

Savaş artık bir topyekun savaş gibi geniş çaplı görünüyor. Her şeyden önce İslam dünyasının Rusya ve Tayvan sorununu yakında çözecek olan Çin gibi konu odaklı müttefikleri var ve büyük ihtimalle diğer cepheler de yavaş yavaş açılacak.

Batılı güçler hegemonyalarından kendi istekleriyle vazgeçmeye niyetli olmadıkları gibi, yeni kutuplar, yükselen bağımsız medeniyetler ve geniş bölgeler de artık bu hegemonyayı kabul etmek ve buna tahammül etmek istemiyorlar.

Burada şu soru beliriyor: Bu durum Üçüncü Dünya Savaşı'nın patlak vermesine neden olabilir mi? Cevap: Büyük olasılıkla evet. Bir başka deyişle Üçüncü Dünya Savaşı zaten başlamak üzere.

Bir savaşın dünya savaşına dönüşmesi için öncelikle askeri seçenekten başka hiçbir şekilde çözülemeyecek kritik miktarlarda birikmiş anlaşmazlıkların ortaya çıkması gerekir. Bu şart şu an yerine getirilmiş durumda. Batılı güçler hegemonyalarından kendi isteğiyle vazgeçmeye niyetli olmadıkları gibi, yeni kutuplar, ortaya çıkan bağımsız medeniyetler ve geniş bölgeler de artık bu hegemonyayı kabul etmek ve buna tahammül etmek istemiyorlar.  Dahası, ABD’nin ve daha geniş anlamda Batı'nın, yeni ve tekrar eden savaşları ve çatışmaları kışkırtan ve körükleyen politikalardan vazgeçmeden insanlığın lideri olamayacağı ispatlanmıştır ve kaçınılmaz olan savaş kazanılmalıdır.

zsacdfr
Trump’ın İslam dünyası ile Batı dünyası arasında artan çatışmalardaki rolü ne? (AFP)

Peki, (eski ABD Başkanı) Donald Trump İslam dünyası ile Batı dünyası arasında artan bu çatışmalarda nasıl bir rol oynuyor? Başkan Joe Biden katıksız bir küreselci ve Rus karşıtı. Tek kutupluluğu sonuna kadar destekliyor. Kiev'deki neo-Nazi rejimine büyük ve aralıksız bir destek vermesinin ve doğrudan soykırım suçu da dahil olmak üzere İsrail'in eylemlerini tamamen aklamasının nedeni de tam olarak bu. Ancak Trump, farklı ve net bir tutuma sahip. Klasik milliyetçi bakış açısına sahip olan Trump, ABD'nin bir ulus olarak çıkarlarını, küresel hakimiyet konusunda alelacele ortaya konulan planların önünde tutuyor. Trump, Rusya-ABD ilişkileri konusuna karşı ise kayıtsız. Çünkü onun asıl endişesi Çin ile olan ticaret ve ekonomik rekabet. Ancak Trump’ın ABD'deki Siyonist lobinin etkisi altında olduğuna da şüphe yok.

Bu yüzden Batı dünyası ile İslam dünyası arasında yaklaşan savaş karşısında yalnızca Batı değil, aynı zamanda genel olarak Cumhuriyetçiler de kayıtsız kalmamalı.

Eğer Trump yeniden başkanlık koltuğuna oturursa, Rusya için çok önemli bir endişe kaynağı olan Ukrayna'ya yönelik desteğin azalması söz konusu olabilir. Bunun yanında Müslümanlara ve özellikle de Filistinlilere karşı daha da katı bir politika izleyebilir ve Biden'ın politikalarındaki şiddetin dozunu artırabilir. Bundan dolayı gerçekçi olmalı ve zor, ciddi ve uzun vadeli bir savaşa hazırlanmalıyız.

Bunun dinler arası değil, ateizm, materyalizm ve deccalın tüm geleneksel dinlere karşı başlattığı bir savaş olduğunu anlamak önemli. Belki de son savaşın başlamasının zamanı gelmiştir.

Peki, bu çatışma bir nükleer savaşı körükler mi? Özellikle taktik nükleer silahların kullanılma eğiliminden dolayı bu mesele göz ardı edilemez. Stratejik nükleer silahlara sahip olan ülkelerin (Rusya ve NATO ülkeleri) bunları kullanmaları pek olası görünmüyor. Kelimenin tam anlamıyla nükleer silahların kullanılması tüm insanlığın yok olması demektir. Ancak İsrail, Pakistan ve muhtemelen İran'ın nükleer silahlara sahip olması nedeniyle bunların yurt içinde kullanılması ihtimali yok gibi.

Müslümanlar ortak ve hırslı bir düşman karşısında birleşebilirlerse tam bir İslam kutbu ortaya çıkar.

Peki, yaklaşan bu savaş sırasında nasıl bir dünya düzeni olacak? Bu soruya verilebilecek hazır bir cevap yok. Sadece uyumlu, güçlü, istikrarlı ve tek kutuplu bir dünya düzeninin yaratılması ihtimal dışı. Küreselcilerin bu kadar güçlü bir şekilde tutunduğu dünya düzeni de bu. Dünya hiçbir koşulda ya da durumda tek kutuplu olmayacak. Ya çok kutuplu olacak ya da hiçbir kutup olmayacak. Batılı güçler hakimiyetlerini sürdürmekte ne kadar ısrar ederlerse, savaş da o kadar şiddetli olur ve Üçüncü Dünya Savaşı'nın önü açılır.

Sadece Çok kutuplu bir dünya düzeni olmayacak. Şu an İslam dünyasında da önemli bir yeniden gruplaşma yaşanıyor. Müslümanlar ortak ve hırslı bir düşman karşısında birleşebilirlerse İslami bir güç kutbunun yükselişi mümkün olabilir. İslam medeniyetinin tüm ana hatlarının (Araplar, Sünniler, Şiiler, Sufiler, Selefiler, Hint-Avrupalı ​​Kürtler ve Türkler) yolları Irak'ta kesiştiği için tarihte bilimlerin, dini eğitimin, felsefenin ve ruhani hareketlerin geliştiği bir merkez olan Bağdat'ın eski haline dönmesi ve Irak'ın merkezi rolünü yeniden üstlenmesi, ideal bir çözüm sunabilir. Ancak bunun için elbette öncelikle Irak'ın ABD’nin ülkedeki varlığından kurtarılması gerekiyor.

zaxsdwe
Alexander Dugin'in ofisinden bir kare

Her güç kutbunun mücadele ederek beka hakkını kanıtlaması gerekiyor gibi görünüyor. Rusya, Ukrayna'daki zaferinden sonra tam egemen bir güç haline gelecek. Aynı şekilde Çin de Tayvan sorununu çözdükten sonra önemli bir kutup olarak kendini kabul ettirmiş olacak. İslam dünyası da Filistin meselesine adil bir çözüm bulunmasında ısrar ediyor.

Gelişmeler sadece bunlarla sınırlı olmayacak. Sıra, yeni sömürgeci güçlerle gün geçtikçe daha fazla karşı karşıya kalan Hindistan, Afrika ve Latin Amerika'ya da gelecek. En nihayetinde ise çok kutuplu dünyadaki tüm güç kutupları kendilerine özgü zorlukları ve sınavları aşmak zorunda kalacak.

Tüm bunlardan sonra kısmen Batı Avrupa, Çin, Hint, Rus, Osmanlı, Pers imparatorluklarının yanı sıra, Avrupalıların daha sonra barbarlık ve vahşilikle eş tuttuğu kendine özgü siyasi ve sosyal sistemlere sahip olan Güney Asya, Afrika ve Latin Amerika'daki ve Okyanusya'daki güçlü bağımsız devletlerin bir arada var olduğu Kristof Kolomb öncesi dünya düzenine döneceğiz. Dolayısıyla çok kutupluluk mümkün. Modern çağda Batılı güçlerin küresel emperyalist politikalarının başlamasından önce çok kutupluluk vardı. Her ne kadar bu, dünyada barışın hemen tesis edileceği anlamına gelmese de böylesine çok kutuplu bir dünya düzeninin, doğası gereği daha adil ve dengeli olacağı şüphesiz.

Tüm çatışmaların, insanlığın güvende olacağı ve gerek Hitler Almanyası’nda gerek günümüz İsrail'inde gerekse küreselleşmiş Batı'nın saldırgan hegemonyasında olduğu gibi ırkçı adaletsizliklerden korunacağı, adil ve ortak bir tutum temelinde çözüleceği kesin.

*Bu makale Şarku'l Avsat tarafından Londra merkezli Al Majalla dergisinden çevrilmiştir.



MAGA ara seçim hezimetinde faturayı kime keseceğine karar veremiyor

Yeni ankete göre kendisini "MAGA" destekçisi diye tanımlayanların yüzde 33'ü Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır yenilgisinden Trump'ın eylemlerini sorumlu tutarken, yüzde 30'u zayıf Cumhuriyetçi kampanyaları gerekçe gösterdi (AFP)
Yeni ankete göre kendisini "MAGA" destekçisi diye tanımlayanların yüzde 33'ü Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır yenilgisinden Trump'ın eylemlerini sorumlu tutarken, yüzde 30'u zayıf Cumhuriyetçi kampanyaları gerekçe gösterdi (AFP)
TT

MAGA ara seçim hezimetinde faturayı kime keseceğine karar veremiyor

Yeni ankete göre kendisini "MAGA" destekçisi diye tanımlayanların yüzde 33'ü Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır yenilgisinden Trump'ın eylemlerini sorumlu tutarken, yüzde 30'u zayıf Cumhuriyetçi kampanyaları gerekçe gösterdi (AFP)
Yeni ankete göre kendisini "MAGA" destekçisi diye tanımlayanların yüzde 33'ü Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır yenilgisinden Trump'ın eylemlerini sorumlu tutarken, yüzde 30'u zayıf Cumhuriyetçi kampanyaları gerekçe gösterdi (AFP)

Donald Trump'ın MAGA tabanı ara seçimlerde yaşanan devasa kayıplardan başkanın mı yoksa zayıf Cumhuriyetçi adayların mı sorumlu olduğuna karar veremiyor.

"Mavi tsunami" diye adlandırılan sonuçlarda Demokratlar, Temsilciler Meclisi ve Senato'nun kontrolünü ele geçirirken, valilik seçimlerinde de tarihi zaferler elde etti. Trump ve partisi artık nelerin ters gittiğini anlamaya ve 2028 başkanlık seçimi öncesinde nasıl yeniden yapılanacaklarını çözmeye çalışıyor.

Trump ve yönetiminin diğer yetkilileri, ara seçimlerden 8 ay önce İran'da savaş başlatmak gibi tartışmalı adımların kendilerine zarar verdiğini kabul etti. Savaş, benzin fiyatlarının fırlamasına yol açmıştı. Ancak başkan, ülke genelindeki çekişmeli yarışlarda Cumhuriyetçi Parti kampanyalarının yüzü haline gelmiş olmasına rağmen, ara seçimlerdeki ağır yenilginin sorumluluğunu üstlenmekten büyük ölçüde kaçınıyor.

Trump, pusulada kendisi olsa "ezici bir zafer" kazanacağında ısrar etti. Yenilgi için ise bizzat şiddetle desteklediği siyasetçiler olan Cumhuriyetçi adayları ve olumsuz haberler yapan medyayı suçladı.

Peki, başkanın destekçi kitlesi gerçekte ne düşünüyor?

PF Global'ın gerçekleştirdiği yeni bir Politico anketine göre, kendisini "MAGA" destekçisi diye tanımlayanların yüzde 33'ü Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki ağır yenilgisinden Trump'ın eylemlerini sorumlu tutarken, yüzde 30'u zayıf Cumhuriyetçi kampanyaları gerekçe gösterdi. Katılımcıların sadece yüzde 20'si kayıpların nedenini Demokratların güçlü kampanyalarına bağlarken, yüzde 17'si ise kararsız olduğunu belirtti.

Geçmişte Trump'a oy vermiş ancak kendisini "MAGA" destekçisi diye tanımlamayan kişilere aynı soru yöneltildiğinde ise yüzde 55'i başkanı, yüzde 17'si ise zayıf Cumhuriyetçi kampanyaları suçladı. Geriye kalanların yüzde 16'sı Demokratların güçlü kampanyalarının kayıplara yol açtığını düşünürken, yüzde 12'si kararsız kaldı.

Ara seçim süreçlerinde görev almış bir Cumhuriyetçi Parti stratejisti Politico'ya, "Seçim gününün, hem Donald Trump'ın şahsına hem de politikalarına yönelik çok net bir tepki olduğu aşikar" diye konuştu.

MAGA'nın gelecekte başarılı olabilmesi için imajını ciddi biçimde yenilemesi gerekiyor.

Kendisini MAGA destekçisi diye tanımlayan Trump seçmenlerinin yüzde 59'u, ara seçimlerde alınan ağır yenilgiye rağmen Cumhuriyetçi Parti'nin Trump'a ve onun gündemine daha fazla yaklaşması gerektiğini düşünüyor. Yüzde 28'i partinin başkandan uzaklaşması gerektiği görüşünde. Yüzde 13'ü ise kararsız.

Buna karşılık kendisini MAGA destekçisi diye tanımlamayan Trump seçmenleri tam tersi bir görüşe sahip. Bu grubun yüzde 51'i uzaklaşmanın en iyi seçenek olduğunu düşünüyor. Yüzde 30'u partinin Trump'a daha fazla yaklaşması gerektiğini söylüyor, yüzde 20'si ise kararsız.

Trump seçmenleri izlenecek yol konusunda bölünmüş durumda olsa da Beyaz Saray, Trump'ın "sonuç almaya" devam ettiğinde ısrarcı.

Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle, Politico'ya, "Başkan Trump, Amerikan halkı için somut sonuçlar üretmekten asla vazgeçmeyecek ve şüphesiz Amerikan tarihindeki en başarılı ve etkili başkan diye anılacak" diye konuştu.

Independent Türkçe


İsrail, 70 yıldır Gazze sorununu neden çözemiyor? Ben-Gurion'un sözleriyle yeniden gündemde: Keşke Gazze’yi deniz yutsa

Filistinli mülteciler, 9 Kasım 1956'da Gazze Şeridi'ndeki kamplardan birinde Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) tarafından dağıtılan gıda yardımlarını almak için sırada bekliyor. (AFP)
Filistinli mülteciler, 9 Kasım 1956'da Gazze Şeridi'ndeki kamplardan birinde Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) tarafından dağıtılan gıda yardımlarını almak için sırada bekliyor. (AFP)
TT

İsrail, 70 yıldır Gazze sorununu neden çözemiyor? Ben-Gurion'un sözleriyle yeniden gündemde: Keşke Gazze’yi deniz yutsa

Filistinli mülteciler, 9 Kasım 1956'da Gazze Şeridi'ndeki kamplardan birinde Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) tarafından dağıtılan gıda yardımlarını almak için sırada bekliyor. (AFP)
Filistinli mülteciler, 9 Kasım 1956'da Gazze Şeridi'ndeki kamplardan birinde Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA) tarafından dağıtılan gıda yardımlarını almak için sırada bekliyor. (AFP)

Salim Al-Rayes

“Eğer mucizelere inansaydım, denizin Gazze Şeridi’ni yutmasını dilerdim.” Eski İsrail Başbakanı David Ben-Gurion, 1957 yılında üst düzey ordu komutanlarıyla yaptığı bir görüşmede bu sözlerle, Süveyş Savaşı’nın ardından işgal edilen Gazze Şeridi’nin İsrail açısından temsil ettiği açmazın bir bölümünü özetlemişti. Bu ifade, geçici bir siyasi tutumun ötesinde, İsrail’in Gazze ile ilişkisinin onlarca yıl boyunca güvenlik, demografi, siyaset ve ahlak eksenlerinde iç içe geçecek sorunlar barındırdığının erken bir göstergesiydi.

Aradan 70 yıl geçtikten sonra, Sina Savaşı’nın 70’inci yıl dönümü vesilesiyle İsrail ordusu arşivindeki binlerce belgenin erişime açılmasıyla Ben-Gurion’un sözleri yeniden gündeme geldi. Ancak bu kez söz konusu ifadeler yalnızca tarihsel bir tutumun hatırlanması bakımından değil, Gazze’ye yönelik üç yıllık savaşın ardından İsrail’de hâlâ yanıt bekleyen soruları anlamak açısından da önem taşıyor. 1956’dan bu yana savaşlar, işgaller, geri çekilmeler ve siyasi değişimler yaşansa da Gazze, İsrail’in güvenlik perspektifinde göz ardı edilmesi güç, doğrudan kontrolünün sonuçlarına katlanılması ise bir o kadar zor bir bölge olmayı sürdürdü.

ghyjukı
Eski İsrail Başbakanı David Ben-Gurion, 1 Aralık 1947'de İsrail'in Tel Aviv kentinde, Histadrut'un kuruluşunun 28'inci yıl dönümü konferansına katılırken. (AFP)

İsrail Ordu Arşivi ve Savunma Bakanlığı, 8 Kasım 2026’da, İsrail’in 1956’daki Sina Savaşı’na verdiği isim olan Kadeş Harekâtı’na ilişkin geniş kapsamlı belgeleri içeren yeni bir dijital platformu erişime açtı. Arşivde binlerce belge ve haritanın yanı sıra 4 bin 500’den fazla fotoğraf ile savaşta görev alan ve İsrail askeri kurumunun şekillenmesinde rol oynayan komutanlara ilişkin bilgiler yer alıyor.

Yayımlanan materyaller arasında, eski Başbakan Ben-Gurion’un üst düzey ordu komutanlarıyla yaptığı görüşmenin tutanakları da bulunuyor. Görüşmede Ben-Gurion, işgalin ardından Gazze Şeridi’nin durumunu, bölgeyi elde tutmanın beraberinde getireceği zorlukları ve bunun İsrail açısından doğurabileceği güvenlik, siyasi ve ahlaki yükleri ele alıyor. Ayrıca uluslararası alanda yalnızlaşma riskine ve Gazze üzerindeki kontrolün bölge sakinlerine karşı İsrail’e yükleyebileceği sorumluluklara değiniyor. Bu dönemde İsrail, 1948’deki kuruluşunun ardından uluslararası konumunu sağlamlaştırmaya çalışıyordu.

Gazze Şeridi, İsrail’in İngiltere ve Fransa ile birlikte Mısır’a karşı savaşa katıldığı Ekim 1956’daki Süveyş Krizi sırasında İsrail kontrolüne girmişti. Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır’ın Süveyş Kanalı’nı millileştirmesinin ardından başlayan savaşta İsrail ordusu, Sina Yarımadası ile Gazze Şeridi’ni ele geçirmişti. Ancak İsrail, başta ABD ve Birleşmiş Milletler olmak üzere uluslararası toplumun baskısı sonucunda sonraki aylarda bu bölgelerden çekilmek zorunda kalmıştı.

Belgelerin ortaya koyduğu mesele ise yalnızca askeri operasyonlar veya savaş hesaplarıyla sınırlı değil. Asıl dikkat çekici nokta, İsrail yönetiminin Gazze’nin geleceğine ilişkin karşı karşıya kaldığı sorular.

hyjuk
İngiliz ve Fransız kuvvetleri, Mısır Cumhurbaşkanı Cemal Abdünnasır'ın 26 Temmuz 1956'da Süveyş Kanalı'nı millileştirme kararının ardından başlayan Süveyş Krizi sırasında, 5 Kasım 1956'da Mısır'ın Port Said kenti yakınlarındaki Port Fuad'a çıkarma yapıyor. (AFP)

Ben-Gurion, o dönemde Gazze’de yaşayan yaklaşık 300 bin Filistinliden söz ediyor. Bunların yaklaşık 221 bini, 1948 Savaşı sırasında Filistin’in şehir ve köylerinden sürülen ve mülkleri ile toprakları İsrail kontrolündeki bölgelerde kalan Filistinli mültecilerden oluşuyordu. Bu insanlar, son derece sınırlı bir coğrafi alanda yaşamlarını sürdürmek zorunda kalmıştı.

Ben-Gurion, Gazze'deki nüfus meselesini Filistinlilerin yaşadığı mülksüzleşmeden bağımsız değerlendirmiyordu. Evlerini ve topraklarını kaybeden Filistinlilerin İsrail'i bu kayıpların faili olarak gördüğünü belirtiyordu. Bu durumun, Gazze üzerindeki kontrolü sıradan bir askeri işgal olmaktan çıkararak uzun vadeli bir siyasi ve güvenlik sorununa dönüştürdüğünü düşünüyordu.

Öte yandan Ben-Gurion, Gazze’nin İsrail’e ilhak edilmesini de katlanılabilir bir seçenek olarak görmüyordu. Yüz binlerce Arap nüfusun İsrail’e dahil edilmesinin doğuracağı sonuçlara, bu insanların yönetilmesi ve ihtiyaçlarının karşılanması için üstlenilecek sorumluluklara dikkat çekiyordu. Ayrıca direnişin ve güvenlik sorunlarının devam etmesi ihtimaline işaret ediyordu. İsrail’in mültecilere karşı üstlenebileceği sorumluluklar ile Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı’nın (UNRWA) bu konudaki rolünü de gündeme getiriyordu.

Ben-Gurion’a göre Gazze üzerindeki kontrolün sürdürülmesi, İsrail’i uluslararası toplumla karşı karşıya getirebilir, ülkenin imajına ve uluslararası konumuna zarar verebilirdi. Bu durum İsrail’in yalnızlaşmasına ve Arap ülkelerine karşı ihtiyaç duyduğu silah kaynaklarından mahrum kalmasına da yol açabilirdi. Ona göre mesele yalnızca diplomatik bir maliyet değildi; İsrail’in varlığını uluslararası kamuoyu önünde meşrulaştırmak için dayandığı temelleri tehdit ediyordu.

Ben-Gurion, görüşmesinin bir bölümünde İsrail’in kendi halkı ve dünya nezdinde ahlaki varlık hakkını kaybetmesinin, varlığını da kaybetmesi anlamına geleceğini söylüyordu. Bu ifade, o dönemdeki İsrail yönetiminin Gazze üzerindeki askeri kontrolün siyasi ve insani sonuçlarından haberdar olduğunu gösteriyor. Kontrolün sürdürülmesi, ülkeyi güvenlik kaygıları ile uluslararası meşruiyetin gerekleri arasında bir çelişkiyle karşı karşıya bırakabilirdi.

Belgelerde yalnızca bu uyarılar yer almıyor. Ben-Gurion, gelecekte yaşanabilecek savaşların niteliğine de değinerek İsrail’in 1956’daki savaştan farklı bir çatışmayla karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulunuyordu. Tel Aviv ve Hayfa gibi kentlerin bombalanabileceğini, kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere sivillerin bu savaşlarda hayatını kaybedebileceğini belirtiyordu. Aradan geçen yedi on yılın ardından bu değerlendirme, İsrail ile Filistinli ve bölgesel aktörler arasındaki askeri çatışmaların geçirdiği dönüşüm ışığında dikkat çekici görünüyor. Ancak bu durum, Ben-Gurion’un sonraki savaşların ayrıntılarını öngördüğü anlamına gelmiyor.

Savaşlardan savaşlara taşınan açmaz

İsrail uzmanı ve araştırmacı İsmet Mansur, kamuoyuna açıklanan belgelerin öneminin yalnızca tarihsel açıklamaları yeniden gündeme getirmesinde yatmadığını, aynı zamanda İsrail’in 70 yıl önce karşı karşıya kaldığı soruları yeniden ortaya çıkardığını belirtiyor.

Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Mansur, yaptığı değerlendirmede, “Ben-Gurion’un konuşmasında dikkat çekici olan, koşullar siyasi, askeri ve demografik açıdan büyük ölçüde değişmiş olsa da aynı açmazın, soruların ve İsrail’in bugün de Gazze konusunda karşı karşıya olduğu zorlukların varlığını sürdürmesi anlamına geliyor. 1956’da yaklaşık 300 bin kişinin yaşadığı Gazze Şeridi’nin nüfusu bugün 2 milyonu aşmış durumda. Bu da nüfus meselesini hiç olmadığı kadar karmaşık hale getiriyor” ifadelerini kullandı.

gbhyju
Mısır ordusuna bağlı bir birlik, 6 Kasım 1956'da Süveyş Krizi sırasında. (AFP)

Gazze’nin Ben-Gurion’un hesaplarında hem bir güvenlik açığı hem de İsrail’in vazgeçemediği, ancak kontrolünün sonuçlarından da kurtulamadığı bir bölge olduğunu belirten Mansur, “Denizin Gazze Şeridi’ni yutması” ifadesinin İsrail’in karşı karşıya kaldığı çıkmazın boyutunu yansıttığını söyledi. Mansur’a göre İsrail, aradan geçen 70 yılda bu açmazı aşmayı başaramadı.

Mansur, “İsrail bu sorunla ne Gazze üzerindeki doğrudan kontrolü sırasında ne de eski Başbakan Ariel Şaron’un 2005’te gerçekleştirdiği çekilmenin ardından başa çıkabildi. Son savaşta bölgeye askeri olarak yeniden dönmesi de sorunu çözmedi. Demografik mesele ve Gazze’nin İsrail’in güvenlik hesaplamalarında oluşturduğu tehdit hâlâ varlığını koruyor” değerlendirmesinde bulundu.

Mansur’a göre Ben-Gurion’un açıklamalarının yeniden hatırlanması, sorunun artık yalnızca güvenlikle sınırlı olmadığını ortaya koyuyor. Demografik, insani ve siyasi boyutların yanı sıra İsrail’in uluslararası ilişkileri ve Gazze’deki politikalarının en yakın müttefikleriyle ilişkilerinde yarattığı gerilim de bu açmazın parçalarını oluşturuyor.

İşgalden çekilmeye: Araçlar değişti, sorular aynı kaldı

Gazze sorunu 1956 ile sınırlı kalmadı. Haziran 1967 Savaşı’nın ardından bölge yeniden İsrail işgaline girdi ve doğrudan askeri yönetim altında yeni bir döneme başladı. Bu süreç, bölge halkı ve toprak üzerindeki kontrolün yanı sıra Gazze’deki siyasi ve güvenlik gerçekliğini yeniden şekillendirme girişimleriyle şekillendi.

Sonraki yıllarda Gazze, İsrail ile Filistinliler arasındaki başlıca çatışma alanlarından biri haline geldi. İki İntifada'ya, tekrarlanan askeri operasyonlara ve Oslo Anlaşmaları'nın ardından Filistin Yönetimi'nin kurulmasına tanıklık eden bölge, 2007'de Hamas'ın kontrolüne geçti.

dvfghyjukı
Süveyş Krizi sırasında deniz trafiğinin yavaşladığı Port Said'de, Mısırlı ve Yunan kılavuz kaptanların yönlendirdiği gemi konvoyu, 16 Eylül 1956. (AFP)

Ariel Şaron hükümeti, Eylül 2005'te tek taraflı çekilme planını uygulayarak İsrail yerleşimlerini tahliye etti ve askerlerini Gazze Şeridi'nin içinden çıkardı. Bu adım, İsrail'in bölge içindeki kalıcı askeri ve yerleşimci varlığını sona erdirdi ancak çevresi üzerindeki kontrolünü ortadan kaldırmadı. İsrail hava sahası ve deniz sahasını, sınır kapılarının büyük bölümünü, insan ve mal hareketliliğini kontrol etmeyi sürdürdü. Refah Sınır Kapısı ise Mısır, Filistin Yönetimi, Avrupa Birliği ve İsrail arasındaki düzenlemeler ile ilgili anlaşmalar çerçevesinde farklı bir statüye sahip oldu.

İsrail'in o dönemdeki gerekçelerine göre çekilme, Filistinlilerle doğrudan teması azaltmayı ve Gazze'nin yönetiminin doğurduğu güvenlik ve demografik yükleri hafifletmeyi amaçlıyordu. Ancak bu adım, çatışmayı sona erdirmediği gibi istikrarlı bir siyasi düzenin kurulmasını da sağlamadı.

Hamas'ın 2007'de Gazze'nin kontrolünü ele geçirmesi ve İsrail'in bölgeye uyguladığı ablukanın ardından Gazze, ekonomik ve siyasi açıdan daha fazla tecrit edildi. Bu dönemde tekrarlanan askeri çatışmalar yaşanırken bölgeyi kimin yöneteceği ve İsrail'in Gazze halkıyla ilişkisinin nasıl şekilleneceği soruları çözümsüz kaldı.

Bu çerçevede Ben-Gurion'un uyarıları, 2005'teki çekilme kararı ve son savaş arasında yapılacak karşılaştırma, İsrail'in düşünce yapısındaki değişimleri anlamak açısından önem taşıyor. Ben-Gurion, Gazze'nin ilhakının İsrail'e istemediği demografik, siyasi ve ahlaki sorumluluklar yükleyeceğini düşünüyordu. Şaron ise bölgenin içinden çekilerek bu sorumlulukların bir bölümünü azaltmaya, ancak dışarıdan kontrol araçlarını korumaya çalıştı. 7 Ekim 2023'ün ardından ise Gazze üzerindeki kontrol meselesi, farklı koşullar ve daha geniş askeri ve siyasi hedeflerle yeniden İsrail tartışmalarının merkezine yerleşti.

2023 savaşı: Aynı açmaza daha yıkıcı araçlarla dönüş

Hamas'ın 7 Ekim 2023'te düzenlediği saldırı, İsrail'in Gazze'ye yaklaşımında bir dönüm noktası oldu. İsrail hükümeti savaşın hedeflerini Hamas'ın askeri ve yönetim kapasitesini ortadan kaldırmak, İsrailli esirleri geri getirmek ve benzer bir saldırının tekrarlanmasını önlemek olarak açıkladı.

Askeri operasyonların genişlemesiyle tartışmalar, yalnızca Gazze kaynaklı saldırıların nasıl önleneceğiyle sınırlı kalmadı. Bölgenin gelecekte nasıl yönetileceği, İsrail askeri varlığının sürdürülüp sürdürülmeyeceği ve Hamas'ın yerine nasıl bir yönetimin kurulabileceği soruları da gündeme geldi.

Aradan geçen üç yılın ardından savaşın bilançosu, askeri güç kullanma kapasitesi ile istikrarlı bir siyasi ve idari çözüm üretme kapasitesi arasındaki büyük uçurumu ortaya koyuyor. Dünya Bankası, Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği'nin Nisan 2026'da yayımladığı ortak değerlendirmeye göre Gazze'nin kentsel, ekonomik ve sosyal altyapısı büyük ölçüde yıkıma uğradı. 1,9 milyondan fazla Filistinli bölge içinde yerinden edilirken 1,2 milyondan fazla kişi evini kaybetti.

sx
İsrail sınır polisi mensupları, yerleşimlerin tahliyesine yönelik tatbikat kapsamında, 8 Ağustos 2005'te İsrail'in güneyindeki bir askeri üsse girerken. (Reuters)

Bu rakamlar yalnızca insani felaketin boyutunu göstermiyor. Aynı zamanda nüfusun yaşayabileceği alanların daralması, temel hizmetlerin zarar görmesi ve yaşam koşullarına ilişkin ihtiyaçların artması nedeniyle Gazze'nin yeniden yönetilmesi ve imar edilmesine yönelik her türlü planın ne kadar karmaşık hale geldiğini de ortaya koyuyor.

Tarihsel karşılaştırmanın dikkat çekici çelişkilerinden biri burada belirginleşiyor. Ben-Gurion, 1956'da Gazze'deki 300 bin Filistinliyi bölgenin kontrolüne ilişkin açmazın bir parçası olarak değerlendirirken bugün söz konusu olan, 365 kilometrekareyi aşmayan Gazze Şeridi'nin yüzde 40'ından daha az bir bölümünde yaşayan 2 milyondan fazla insanın geleceği. Geniş çaplı yıkım, bu insanların konutlarının ve altyapısının önemli bir bölümünü kullanılamaz hale getirdi.

Dolayısıyla aradan geçen 70 yıl, sorunun demografik boyutunu azaltmak yerine daha da karmaşıklaştırdı. Mülteci meselesinin devam etmesi ve yeni nesillerin de topraklarından koparılma ve yurtlarını kaybetme hafızasını devralması, bu karmaşıklığı artırdı.

Bu durum, güvenlik sorununun 1950'lerden bu yana aynı kaldığı anlamına gelmiyor. Çatışmanın niteliği değişti, Filistinli grupların askeri kapasitesi gelişti ve bölgesel koşullar farklılaştı. 7 Ekim saldırısı da İsrail'in güvenlik ve caydırıcılık sistemindeki derin başarısızlıkları ortaya çıkardı. Ancak bütün bu değişimler, Ben-Gurion'un toprak üzerindeki kontrol ile Filistinlilere karşı sorumluluk arasındaki ilişkiye dair gündeme getirdiği soruları ortadan kaldırmadı. Güvenliği sağlama arzusu ile Gazze'yi yönetmenin sonuçlarını üstlenmekten kaçınma çabası arasındaki çelişki de varlığını korudu.

Bu açmaz, İsrail'de ertesi gün tartışmalarında daha belirgin hale geliyor. İsrail, Hamas'ın askeri ve idari kapasitesini yeniden kazanmasını engellemek ve Gazze'nin bir kez daha tehdit kaynağına dönüşmesini önleyecek güvenlik düzenlemeleri oluşturmak istiyor. Ancak aşılması güç bir soruyla karşı karşıya: Gazze'yi kim yönetecek? Filistinliler arasında uzlaşma sağlanmadan veya bölünme ve çatışma ortamını doğuran siyasi sorunlar ele alınmadan alternatif bir yönetim kurulabilir mi? İki milyondan fazla insanın yeniden inşası ve temel hizmetlerinin sağlanması sorumluluğunu kim üstlenecek?

Son üç yılda yaşananlar, kurumların ve altyapının yıkılmasının mutlaka alternatif bir sistem kurma kapasitesine sahip olmak anlamına gelmediğini gösterdi. Filistinli bir tarafın askeri açıdan zayıflatılması da siyasi meşruiyet, temsil veya toplumun yönetimi sorunlarını kendiliğinden çözmüyor. Geçiş dönemi yönetimi, silahsızlanma, İsrail'in çekilmesi ve yeniden imar konularındaki tartışmalar sürerken bu dosyaların birbirine bağlı olduğu ve birbirinden bağımsız ele alınamayacağı görülüyor.

Güvenlik ve demografi: İsrail'in çözüm arayışlarının sınırları

Yönetim ve kontrol sorunu, Ben-Gurion'un 70 yıl önceki konuşmasında da yer alan demografik meseleyle doğrudan bağlantılı. Daha önce de belirtildiği gibi Gazze'deki Filistinli nüfus 2 milyonu aştı. Bunların üçte ikisinden fazlasını mülteciler ve onların torunları oluşturuyor. Nüfus artışı, sınırlı coğrafi alan, devam eden yerinden edilme ve konutların yıkılması, bölge sakinlerinin hakları ve siyasi gelecekleri ele alınmadan Gazze'deki gerçekliği yeniden şekillendirmeye yönelik her girişimi daha da karmaşık hale getiriyor.

İsmet Mansur, “İsrail, Gazze'den çekilerek bu açmazı aşmayı başaramadığı gibi bölgeye askeri olarak yeniden dönerek de sorunu çözemedi” diyor. Mansur'a göre mesele, doğrudan güvenlik hesaplarının ötesine geçerek insani ve demografik boyutları, ayrıca İsrail'in uluslararası ilişkilerinde ödediği siyasi bedeli de kapsıyor.

Mansur'un değerlendirmesine göre son savaş, Gazze'deki nüfus yoğunluğuyla başa çıkmanın yollarından biri olarak İsrail siyasi söyleminde zaman zaman gündeme getirilen zorla göç ettirme fikrini yeniden öne çıkardı. Ancak bu yaklaşımın sorunu çözmeyi başaramadığını belirten Mansur, Gazze'ye bölge sakinlerinden kurtulma veya demografik yapısını değiştirme perspektifiyle yaklaşılmasının kalıcı bir çözüm getirmeyeceğini ifade ediyor.

Mansur, “İsrail çatışmaya kapsamlı bir siyasi çözüm bulmadığı sürece bu açmaz varlığını sürdürecek ve bir aşamadan diğerine taşınacak. Filistinlilerin varlığını ve haklarını görmezden gelen ya da askeri güç kullanarak onları aşmaya çalışan çözümler, Gazze'nin İsrail'in önüne koyduğu soruları ortadan kaldırmıyor; aksine bu soruları daha karmaşık koşullarda yeniden üretiyor” değerlendirmesinde bulunuyor.

Bu değerlendirme, Ben-Gurion'un açıklamalarının uluslararası yalnızlaşma ve kontrolün ahlaki maliyetine ilişkin bölümünü de yeniden gündeme getiriyor. İsrail Başbakanı 1956'da Gazze'yi kontrol altında tutmanın ülkesini uluslararası baskıya maruz bırakabileceğini, silah temin etme kapasitesini etkileyebileceğini ve dünya nezdindeki imajına ve konumuna zarar verebileceğini düşünüyordu. Aradan geçen 70 yılda ise İsrail'in Gazze politikalarına yönelik eleştirilerin artmasıyla bu mesele uluslararası tartışmalarda çok daha fazla yer tutmaya başladı.

Savaşın bedeli artık yalnızca askeri kayıplar ve ekonomik maliyetlerle sınırlı değil. İsrail'in müttefikleriyle ilişkilerine, sivil nüfusa karşı sorumluluklarına ilişkin hukuki ve siyasi tartışmalara, sivillerin korunması ve insani yardımın sağlanması gerekliliğine de yansıyor. Yeniden imar krizinin devam ettiği bir ortamda meselenin yalnızca güvenlik düzenlemeleriyle çözülebileceği görünmüyor. İki milyondan fazla Filistinlinin geleceği, geçici askeri veya idari düzenlemelere indirgenemeyecek kadar kapsamlı bir sorun oluşturuyor.

Bu nedenle Ben-Gurion'un açıklamalarını, sonraki gelişmelerin tamamını anlamaya yönelik bir reçete olarak okumak veya İsrail'in düşünce yapısının 70 yıl boyunca değişmeden kaldığını varsaymak doğru olmaz. Hükümetler, askeri doktrinler ve bölgesel koşullar değişti. İsrail ile Filistinliler arasındaki çatışmanın niteliği de farklılaştı. Ancak belgeler, İsrail'in henüz kalıcı yanıtlar bulamadığı temel soruların varlığını sürdürdüğünü gösteriyor: Gazze, sakinleri siyasi ve insani haklara sahip insanlar olarak görülmeden nasıl bir güvenlik tehdidi olarak ele alınabilir? İsrail, bölge üzerindeki kontrolünü sürdürürken bunun sorumluluklarını üstlenmekten nasıl kaçınabilir? Çatışmayı sona erdirecek siyasi bir perspektif olmadan güvenlik sağlanabilir mi?

 Bu belgelerin yeniden gündeme getirilmesinin önemi, sorunun yeni olmadığını ve bir gecede çözülemeyeceğini hatırlatmasında yatığını belirten Mansur “köklü çıkış yolu, Gazze'yi askeri güç veya zorla göç yoluyla ortadan kaldırılabilecek bir güvenlik ya da demografi sorunu olarak ele alma girişimlerini tekrarlamak değil, kapsamlı bir çözüm bulmaktan geçiyor. Bu yaklaşımların başarısızlığı, çatışmanın köklerini ele alan siyasi bir çözüm bulunana kadar İsrail'in açmazının nesilden nesile devam etmesi anlamına geliyor” dedi.

xdcfvgbhn
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta bir okulun içinde kurulan yerinden edilmiş Filistinlilere ait kamp, 18 Kasım 2026. (Reuters)

Ben-Gurion, 1956'da Gazze hakkında konuşurken aradan geçen on yılların ardından bölgenin böylesine büyük bir savaşa sahne olacağını, nüfusunun bu denli artacağını ve kontrol, güvenlik ve sorumluluk konularında dile getirdiği soruların bu kadar keskin biçimde yeniden gündeme geleceğini belki de öngörememişti. Ancak yayımlanan belgelerin ortaya koyduğu üzere, Gazze üzerindeki kontrolün bölgenin İsrail'in hesaplarında temsil ettiği sorunu ortadan kaldırmayacağının farkındaydı.

Kalıcı biçimde sağlanamayan güvenlik, siyasi çözüm üretemeyen kontrol politikaları ve varlığı ya da hakları görmezden gelinemeyecek bir nüfus... Gazze bugün coğrafyanın ve askeri operasyonların sınırlarını aşan tarihsel bir açmazla karşı karşıya. Ben-Gurion'un sözlerinin üzerinden 70 yıl geçmesine rağmen soru hâlâ geçerliliğini koruyor: İsrail, Gazze'yi yönetmenin ve kontrol altında tutmanın bir yolunu mu arıyor, yoksa bölgeyi kendi hesaplarında kalıcı bir açmaza dönüştüren çatışmayı sona erdirecek siyasi bir uzlaşmaya mı yöneliyor?


Yapay zeka skandalı Güney Kore Eğitim Bakanı koltuğundan etti

Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)
Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)
TT

Yapay zeka skandalı Güney Kore Eğitim Bakanı koltuğundan etti

Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)
Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)

Güney Kore Eğitim Bakanı, üniversiteye giriş sınavları öncesinde geçen hafta ortaya çıkan yapay zekâ destekli kopya skandalının ardından bugün (Pazar) istifa ettiğini açıkladı.

Ülkede, her yıl düzenlenen ve üniversiteye girişte belirleyici olan sınavlarda yeni teknolojiler kullanılarak kopya çekilmesine ilişkin endişeler arttı. Vergi muhasebeciliği sınavında birinci olan adayın, sınavda neredeyse tam puan almak için gizli kamera ve akıllı telefon kullandığını itiraf etmesi tartışmaları alevlendirdi.

csdfgt
Öğrenciler, Seul'de Sungkyunkwan Üniversitesinin erken kabul sınavlarının ardından sınav merkezinden ayrılıyor. (AFP)

Yaklaşık dokuz saat süren ve "Suneung" olarak bilinen üniversiteye giriş sınavı, Güney Kore'de saygın üniversitelere girebilmenin ve yüksek maaşlı işlere ulaşmanın en önemli yollarından biri olarak görülüyor. Sınavın, yoğun rekabetin yaşandığı toplumda evlilik şansını dahi artırdığına inanılıyor.

Söz konusu itirafın ardından yetkililer, sınavlarda kopya çekilmesini önlemek amacıyla bir dizi tedbiri hızla devreye soktu. Bu kapsamda kablosuz internet ağları engellendi, düğmelerin gizli kamera içerebileceği endişesiyle öğrencilerin gömlek düğmelerine etiketler yapıştırıldı. Ancak Eğitim Bakanı Choi Kyo-jin, sınav öncesinde kamuoyunun endişelerini gidermekte zorlandı.

xdvfgb
Güney Kore'nin başkenti Seul'de, yıllık üniversiteye giriş sınavının başlamasını bekleyen bir öğrenci dijital cihazlarını plastik bir poşete koyuyor. (AP)

Choi, X hesabından yaptığı açıklamada, "Sınavlar büyük bir olay yaşanmadan tamamlandı. Ancak sorumlu bakan olarak, gerekli hazırlıkları önceden yeterince yapamadığımız yönündeki kamuoyu eleştirilerinden muaf olduğumu düşünmüyorum" ifadelerini kullandı.

Sınavların tamamlanmasının ardından tüm sorumluluğu üstlendiğini belirten Choi, "Sorumluluğun tamamını kabul ediyor ve istifamı sunuyorum" dedi.

xcdsfgth
Bir öğrenci, devlet tarafından düzenlenen Üniversite Akademik Yeterlilik Sınavı'na girmek üzere Seul'deki Chung-Ang Lisesine geldiğinde annesinden destek alıyor. (EPA)

Cumhurbaşkanlığı Ofisi, Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung'un istifayı kabul ettiğini bildirdi.

72 yaşındaki bakan, geçen pazartesi günü parlamentoda düzenlenen oturumda, kopya çekmeye çalışanları tespit etme konusunda yetkililere güvenip güvenmediği yönündeki soruya verdiği yanıt nedeniyle de eleştirilmişti.

Choi, "Yaşım ilerlediği için bunu başarabileceğimden emin değilim" demişti. Bu açıklama ülkede geniş çaplı tepkiye yol açmıştı.

Eğitim Bakanı, sınav öncesinde  düzenlenen basın toplantılarına da katılmadı. Önleyici tedbirleri kamuoyuna açıklama görevini bakan yerine yardımcılarından biri üstlendi.

scdv
Güney Kore'nin başkenti Seul'deki sınav salonlarından birinde, üniversiteye giriş sınavının başlamasını bekleyen öğrencilerin gözlükleri kontrol edilmeyi bekliyor. (Reuters)

Yetkililer, perşembe günü gerçekleştirilen sınavlarda elektronik cihazların kullanımıyla ilgili 111 ihlalin tespit edildiğini açıkladı. Bu ihlallerin yaklaşık yarısı, öğrencilerin teslim etmeleri gerektiği halde yanlarında tuttukları akıllı telefonları tespit etmek amacıyla hükümetin gönderdiği üç uyarı mesajı sayesinde ortaya çıkarıldı.