İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki Nuseyrat kampını bombalaması sonucu oluşan yıkımın ortasında dün açık pazarda alışveriş yapan Filistinliler (Reuters)
İsrail ve Hamas, Gazze Şeridi’ndeki insani arayı yedinci gün de uzatma ve İsrail hapishanelerindeki Filistinli tutuklular karşılığında Gazze’de tutulan daha fazla esirin takasına izin verme konusunda anlaştılar.
Bu arada, halihazırdaki insani aranın daha uzun süre uzatılması için yoğun temaslar ve çabalar gerçekleştiriliyor. Bu çabalar arasında ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’in Tel Aviv’e yaptığı ziyarette İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüşmesi ve ayrıca Ramallah’ta Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ile bir araya gelmesi de yer alıyor. Mısır ve Katar’ın insani arayı iki gün daha uzatma çabası verdiği söyleniyor. Bu çabalar çarşamba günü insani arayı yalnızca bir gün uzatmayı başarmıştı.
Dün akşam Beyaz Saray, Gazze’de Hamas ile İsrail arasındaki insani arayı uzatmak için Katar ve Mısır ile çabalarını sürdürdüğüne dikkat çekti ve daha fazla esirin serbest bırakılması yönündeki umudunu dile getirdi. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Koordinatörü John Kirby, “İsrail Hamas’ın izini yeniden sürme kararı aldığında, ABD onu desteklemeye devam edecek” dedi.
Refah Sınır Kapısı’ndan Filistinlilere akaryakıt ve yardım kamyonlarının girişinin dün devam etmesiyle birlikte, takas kapsamında sekiz kadın mahkum, 22 Filistinli erkek ve çocuk dahil olmak üzere toplamda 30 Filistinlinin serbest bırakılması karşılığında 10 İsrailli serbest bırakıldı.
Bu arada Batı Şeria’da tansiyon yükseldi ve İsrail ile Filistinliler arasında yeni bir çatışma cephesinin açılacağı korkusu arttı. Bu, Hamas Hareketi’nin Filistinli silahlı kişiler tarafından Kudüs’te üç İsraillinin öldürülmesi ve altı İsraillinin de yaralanmasının sorumluluğunu üstlenmesinden sonra yaşandı. Ürdün Vadisi bölgesinde araçla yapılan başka bir saldırıda da iki asker yaralandı. Bu sırada tansiyon yükselirken Blinken bölgeye geldi ve İsrail Batı Şeria’da benzeri görülmemiş bir alarma geçti. Kentler kapatıldı, daha fazla askeri kontrol noktası oluşturuldu ve Batı Şeria’nın çoğu bölgesinde gece gündüz İsrail’in insansız hava araçlarını (İHA) kullandığı büyük saldırılar düzenlendi.
Abbas, Gazze Şeridi’nde insani aranın uzatılmasıyla ilgili zorluklarla birlikte savaş hayaleti geri dönmüşken Blinken’den Gazze’de daimî bir ateşkes tesis etmesini istedi. ABD’li bakan da İsrail Başbakanı’na, saldırıları ile Batı Şeria’da zaten patlamaya hazır olan durumu körükleyen radikal yerleşimcilerin hesap vermesini sağlama çağrısında bulundu.
Sırbistan’da öğrenci hareketi Vucic dönemini sona erdirdi… En büyük kaybeden Rusya olduhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5335968-s%C4%B1rbistan%E2%80%99da-%C3%B6%C4%9Frenci-hareketi-vucic-d%C3%B6nemini-sona-erdirdi%E2%80%A6-en-b%C3%BCy%C3%BCk-kaybeden-rusya
Eski Cumhurbaşkanı ve Sırp İlerleme Partisi lideri Aleksandar Vucic, parlamento seçimlerinde yenilgiyi kabul ettikten sonra parti genel merkezinde, 25 Ekim 2026 (AP)
Sırbistan’da öğrenci hareketi Vucic dönemini sona erdirdi… En büyük kaybeden Rusya oldu
Eski Cumhurbaşkanı ve Sırp İlerleme Partisi lideri Aleksandar Vucic, parlamento seçimlerinde yenilgiyi kabul ettikten sonra parti genel merkezinde, 25 Ekim 2026 (AP)
Antoine el-Hac
Sırbistan’da öğrenci hareketinin ezici seçim zaferinin ardından düzenlenen kutlamalar, yalnızca muhalefetin iktidar karşısındaki zaferinin ifadesi değildi. Bu kutlamalar, muhaliflere göre yetkilerin tek kişinin elinde toplandığı, kurumların rolünün gerilediği, medya özgürlüklerinin daraldığı, yolsuzluk ve kayırmacılığın yaygınlaştığı 14 yıllık yönetim döneminden kurtuluş anı olarak da görüldü. Aleksandar Vucic’in 25 Ekim’de gerçekleştirilen erken seçimlerde yenilgiyi kabul etmesiyle birlikte Sırbistan’ın yeni bir siyasi döneme girdiği izlenimi oluştu. Bu dönemin en belirgin mesajı ise köklü görünen yönetimlerin, toplumdaki hoşnutsuzluk tahammül sınırını aştığında yıkılabileceği oldu.
Sırbistan’da yapılan parlamento seçimlerinden bir gün sonra, zaferlerini kutlamak üzere Belgrad’daki Slavija Meydanı’nda toplanan Öğrenci Listesi destekçilerinin havadan çekilmiş fotoğrafı (AFP)
Ancak iktidarın devrilmesi, mutlaka alternatif bir demokratik sistemin inşa edileceği anlamına gelmiyor. Bu zaferi elde eden öğrenci hareketi, şimdi seçimlerin kendisinden daha zorlu bir sınavla karşı karşıya. Hareket, halk desteğini bağımsız kurumlara dönüştürebilecek, hukukun üstünlüğünü yeniden tesis edebilecek ve kendisinden önceki siyasi güçlerin hatalarına düşmeden yolsuzlukla mücadele edebilecek mi?
Novi Sad trajedisinden ulusal ayaklanmaya
Hikâye, iki yıl önce, 1 Kasım 2024’te Novi Sad kentindeki tren istasyonunda beton bir sundurmanın çökmesi ve 16 kişinin hayatını kaybetmesiyle başladı. Öğrenciler ve protestocular açısından bu trajedi, sıradan bir kaza değildi; yolsuzluk, denetim eksikliği ve hesap verebilirlik sorunlarının daha derin bir boyutunu ortaya koyuyordu.
Protestocular, ilk günden itibaren istasyonun yenileme çalışmalarına ilişkin belgelerin açıklanmasını, sorumluların belirlenmesini ve olaya karışanların hesap vermesini talep etti. Ancak bu taleplere yeterli karşılık verilmediği gibi felaketten sorumlu kişiler hakkında da herhangi bir mahkûmiyet kararı çıkmadı.
Belgrad’da Öğrenci Listesi koalisyonu tarafından düzenlenen zafer yürüyüşünden (EPA)
Zamanla protestolar, belirli bir olayda adaletin sağlanması talebinin ötesine geçerek halk desteğini kaybeden siyasi sisteme karşı geniş kapsamlı bir harekete dönüştü. Farklı toplumsal kesimlerden ve bölgelerden vatandaşlar da harekete katıldı. Seferberlik, başkent Belgrad’da zaman zaman yaklaşık 200 bin kişinin katıldığı mitinglere kadar ulaştı ve Vucic yönetimine karşı gelişen en dikkat çekici halk hareketlerinden biri haline geldi.
Korku engelini aşmak
Bu dönüşümün en önemli yansımalarından biri, toplumun itirazlarını dile getirme kapasitesini yeniden kazanması oldu. Protestocuların anlatımına göre, vatandaşların yolsuzluk ve kayırmacılıkla günlük hayatın hemen her alanında, kamu hizmetlerinden iş fırsatlarına kadar karşılaştığı bir ülkede hareket, korkunun aşılması ve kamusal yaşama katılım açısından farklı toplumsal kesimleri bir araya getiren ortak bir platforma dönüştü.
Eylemler başkentle veya büyük şehirlerle sınırlı kalmadı, ülkenin dört bir yanına yayıldı. Öğrenciler, Avrupa ile bağlarını ve farklı bir siyasi gelecek tasavvurlarını simgeleyen dikkat çekici girişimlere imza attı. Bu kapsamda bisikletlerle Strazburg’a gittiler ve Brüksel’e doğru bir bayrak yarışı düzenlediler.
Bununla birlikte hareket, düzenlediği mitinglerde Avrupa bayraklarına yer vermedi. Bu durum, öğrencilerin Avrupa Birliği’ne (AB) katılım konusundaki tutumlarına ilişkin soru işaretlerine yol açtı. Analizlerden birinde bu tutum, Sırbistan’ı ziyaret eden ve hükümete desteklerini dile getiren Avrupalı liderlerin yaklaşımlarının protestocular arasında yarattığı hayal kırıklığıyla açıklanıyor.Antoine el Hac'ın Şarku’l Avsat için kaleme aldığı analize göre bu nedenle öğrenciler, dışarıdan müdahale beklemek yerine devlet kurumlarını yeniden inşa etmeye ve yolsuzlukla mücadeleye odaklanarak önceliği iç meselelere vermeyi tercih etti.
Avrupa’dan öğrencilerin taleplerini destekleyen ilk açıklama ise ancak 2025 baharında geldi. AB’nin Genişlemeden Sorumlu Komiseri Marta Kos, AB’nin öğrencilerin taleplerini paylaştığını duyurdu.
Seçim zaferini kutlayanlar (AFP)
Tabandan tepeye demokrasi
Hareketin başarısı, geleneksel bir liderliğin ya da dikey bir yönetim hiyerarşisine ve seçim teşkilatına sahip siyasi partinin çalışmasının sonucu değildi. Öğrenciler, farklı görüşlerden kişilerin katıldığı uzun genel toplantılar ve müzakereler aracılığıyla yatay bir örgütlenme modeli benimsedi. Kapsamlı bir eleme sürecinin ardından hareket, parlamento seçimleri için 250 adaydan oluşan bir liste sundu.
Bu, çok sayıda gözlemcinin açık ve merkezi bir liderliği bulunmayan hareketin etkili bir seçim gücüne dönüşüp dönüşemeyeceğini sorguladığı bir dönemde, doğrudan ve katılımcı demokrasi açısından alışılmadık bir sınavdı. Ancak sonuç belirleyici oldu: Öğrenci hareketinin listesi oyların yaklaşık yüzde 53’ünü alırken Vucic’in siyasi cephesi yüzde 39’da kaldı. Otuz yılı aşkın süredir en yüksek katılım oranının görüldüğü seçimlerde öğrenci hareketi, parlamentoda fiilî çoğunluğu elde etti.
Vucic’in iktidardan düşmesi, Macaristan’da Peter Magyar’ın Viktor Orban karşısında kazandığı zaferin ardından geldi. Bu sonuç, otoriter bir liderin seçim yoluyla yenilgiye uğratılmasının mümkün olduğunu ortaya koydu. Vucic’in geniş çaplı bir çatışmaya yönelmek veya yenilgiyi reddetmek yerine seçim sonuçlarını kabul etmesi de iktidarın daha sorunsuz devredilmesine imkân sağladı.
Bununla birlikte Sırbistan deneyimi, Slobodan Milosevic’in devrildiği 2000 yılından çıkarılması gereken dersleri de yeniden gündeme getiriyor. O dönemde değişimden yararlanan siyasi güçlerin tamamı yolsuzluktan arınmış bir sistem kurmayı başaramamış, bunlardan bazıları skandallara ve iktidarı tekelleştirme girişimlerine sürüklenmişti.
En zorlu mücadele şimdi başlıyor
Yeni hükümet, Vucic’e bağlı nüfuz ağlarının resmi ve gayriresmi kurumlarda varlığını sürdürdüğü bir devleti devralacak. Sırp İlerleme Partisi, seçimleri kaybetmesine rağmen 250 sandalyeli parlamentoda 105 sandalye elde etti. Yargı ve medyanın reforme edilmesi, organize suçla mücadele edilmesi ve kökleşmiş çıkar ağlarının dağıtılması ise yalnızca hızlı kararlar alınmasıyla mümkün olmayacak.
Novi Sad faciasına ilişkin kapsamlı soruşturma, yeni hükümetin muhtemelen ilk siyasi ve ahlaki sınavı olacak. Bu davada hesap verebilirlik, yalnızca sorumluların cezalandırılmasını değil, hukukun herkes için geçerli olduğunun ve seçim vaatlerinin somut sonuçlara dönüştürülebileceğinin gösterilmesini de gerektiriyor.
Yugoslavya’nın dağılmasından bu yana büyük ölçüde yabancı yatırımlara bağımlı olan ekonomi de önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. İktidarın, aralarında Rio Tinto şirketinin gerçekleştirmeyi planladığı lityum madenciliği projesinin de bulunduğu ve tartışmalara yol açan projeleri yürüten yabancı şirketlerle ilişkileri bulunuyor. Öğrenci hareketi, ekonomik çıkarlarla siyasi nüfuzun iç içe geçmesine imkân tanıyan yapının ele alınabilmesi için siyasi sistemin değiştirilmesini şart görüyor.
Dış politikada ise dönüşüm kolay olmayacak. Zira hareketin tabanında AB yanlılarının yanı sıra Rusya’ya sempati duyanlar ve Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü’ne (NATO) karşı çıkanlar da bulunuyor. Bu nedenle uzun süredir büyük güçler arasında denge kurmaya dayanan Sırp dış politikasında hızlı bir değişim beklenmiyor. Sırbistan’dan ayrılarak 2008 yılında tek taraflı bağımsızlığını ilan eden Kosova meselesi kırmızı çizgi olmayı sürdürürken askerî tarafsızlık politikası da NATO ile yakınlaşmanın önünde engel teşkil etmeye devam edecek.
AB ile yakınlaşma ise ilerleme kaydedilmesi en muhtemel alan olabilir. Özellikle hukukun üstünlüğü, medya özgürlüğü ve yolsuzlukla mücadele gibi konuların, Brüksel’in üyelik sürecine ilişkin şartlarıyla örtüşmesi bu ihtimali güçlendiriyor.
Öğrenci Listesi destekçileri Belgrad’da kutlama yapıyor. (Reuters)
Bir dönemin sonu mu yoksa yeni bir sınavın başlangıcı mı?
Sırbistan deneyimi, seçim koşullarının eşit olmadığı durumlarda bile tabandan tavana doğru bir değişimin mümkün olduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu deneyim, otoriter bir liderin seçim yoluyla yenilgiye uğratılmasının, yıllar boyunca iktidarın merkezileştirilmesinin ve kurumların zayıflatılmasının etkilerini kendiliğinden ortadan kaldırmadığını da gösteriyor.
Kurtuluş coşkusu ile yönetmenin zorlukları arasında, Sırbistan’ın geleceğine ilişkin asıl mücadele şimdi başlıyor: Bu seçimler yeni bir otoriter yönetim döneminin sonu mu olacak, yoksa hâlâ istikrarlı bir demokrasi arayışındaki ülkenin tarihinde yalnızca yeni bir bölüm mü açacak?
Hassas Balkanlar bölgesinde yer alan bu ülkenin uzun süredir Rusya’yı desteklediğini ve Rusya’nın önce Macaristan’da, şimdi de Sırbistan’da bir müttefikini kaybettiğini belirtmek gerekiyor. Kremlin çevrelerinin, Vucic’i devirmek amacıyla protesto hareketini destekleyen dış güçleri suçladığını yakında görürsek bu şaşırtıcı olmayacaktır.
İngiltere köle ticareti nedeniyle resmî özür dilemeye açıkhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5335966-i%CC%87ngiltere-k%C3%B6le-ticareti-nedeniyle-resm%C3%AE-%C3%B6z%C3%BCr-dilemeye-a%C3%A7%C4%B1k
İngiltere köle ticareti nedeniyle resmî özür dilemeye açık
İngiltere Başbakanı Andy Burnham. (Reuters)
İngiltere Başbakanı Andy Burnham bu hafta katılacağı Commonwealth Zirvesi öncesinde, İngiltere'nin köle ticaretindeki tarihî rolü nedeniyle resmî özür dilenmesi yönündeki çağrılara açık olduğunu söyledi. Burnham'ın, zirvede mali tazminat talepleriyle karşılaşması bekleniyor.
Burnham, The Guardian gazetesinde yayımlanan yazısında, İngiltere'nin Atlantik ötesi köle ticaretinden zarar görenlerle “yapılandırılmış bir diyalog” başlatmayı teklif ettiğini belirtti. Bu ticaret sırasında en az 12,5 milyon Afrikalı kaçırılarak köle olarak satılmıştı.
Burnham, “İngiliz devleti adına resmî özür çağrılarını dinlemek bu sürecin önemli bir parçası olacak ve ben buna açığım” ifadelerini kullandı.
Ancak Burnham, mali tazminat ödenmesi yönündeki talepleri reddetti. İngiltere halkının bugün, farklı bir dönemde ve farklı yasalar altında gerçekleşmiş, kendilerinin şahsen sorumlu olmadığı tarihî hataların bedelini ödememesi gerektiğini savundu.
Atlantik ötesi köle ticareti veri tabanına göre, 15. ve 19. yüzyıllar arasında milyonlarca Afrikalı Avrupalı tüccarlar tarafından köleleştirildi. Şarku’l Avsatın Reuters'ten aktardığına göre İngiltere, yaklaşık 3,2 milyon kişiyi Atlantik üzerinden taşıdı.
Bu hafta Antigua ve Barbuda'da düzenlenecek Commonwealth Hükûmet Başkanları Toplantısı öncesinde, Karayipler turunu sürdüren Kral Charles da geçmişte yaşanan büyük acıların ve adaletsizliklerin kabul edilmesinin doğru olduğunu söyledi.
Karayip ülkelerinin liderlerinin tazminat taleplerini gündeme getirmesi bekleniyor. Bu talepler genellikle borç yükünün hafifletilmesi, kalkınma finansmanı, eğitim, sağlık hizmetleri ve iklim değişikliğine karşı dayanıklılığın artırılması gibi başlıkları kapsıyor.
Fransa yeni protestolara hazırlanıyor... Almanya'nın 34 kentinde gençlik gösterileri düzenleniyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5335962-fransa-yeni-protestolara-haz%C4%B1rlan%C4%B1yor-almanyan%C4%B1n-34-kentinde-gen%C3%A7lik-g%C3%B6sterileri
Fransa yeni protestolara hazırlanıyor... Almanya'nın 34 kentinde gençlik gösterileri düzenleniyor
Fransız polisi, Paris'teki Cumhuriyet Meydanı'nda (Place de la République). (AFP)
Fransa, bugün yeniden büyük çaplı protestolara sahne olmaya hazırlanıyor. Şarku’l Avsatın DPA’dan aktardığına göre bu nedenle yetkililer, ay başında birçok kentte isyan çıkaran grupların yol açtığı yıkımın ardından sokağa çıkma yasaklarını ve toplanma kısıtlamalarını sürdürme kararı aldı.
Yeni olayların yaşanabileceği endişesiyle Paris yönetimi, başkentin merkezinde gösteri yürüyüşlerini yasakladı ve gösterilere yalnızca başkent dışında izin verdi. Merkezi bölgelerde gece sokağa çıkma yasağı da yeniden uygulanacak.
Bununla birlikte Paris İdare Mahkemesi, kent merkezindeki Bastille Meydanı ile Nation Meydanı arasında bir yürüyüş düzenlenmesine izin verdi. Fransız medyasının aktardığına göre İçişleri Bakanı Laurent Nunez, karara itiraz edileceğini açıkladı.
Nunez, kamu düzenini tehdit eden unsurların ve mağazalarla mülklere zarar verilmesi ihtimalinin bulunduğunu belirterek, sokaklarda yoğun polis konuşlandırılacağını duyurdu.
Yetkililer, geçen hafta olayları ve yağmaları önlemek amacıyla 70 bin polisin görevlendirilmesinin ardından yeni protesto dalgasına yüz binlerce kişinin katılmasını bekliyor.
Fransa'da gençlerin gösterileri ekim ayının ortasından bu yana genişleyerek diğer toplumsal kesimleri de içine aldı. Haftalar önce eğitim personeline destek verilmesi ve okulların donanımının iyileştirilmesi talebiyle başlayan hareket, zamanla esas olarak hayat pahalılığındaki keskin artışı protesto etmeye yöneldi.
17 Ekim'de gösteriler sırasında yaşanan şiddet olaylarının ardından polis, geçen cumartesi günü yeni şiddet olaylarının çıkmasını engellemeyi büyük ölçüde başardı.
Almanya'nın 34 kentinde gençlik gösterileri
Almanya'da ise «Gençlik Z Kuşağı Yönetimi Ele Alıyor» (Gen Z Regelt) hareketi, bugün 34 kentte düzenlenecek protesto gösterilerine katılım çağrısında bulundu. Organizatörler, 165 binden fazla kişinin katılmasını bekliyor.
Göstericiler, zorunlu askerlik uygulamasını ve hayat pahalılığını protesto edecek; eğitim, sosyal güvenlik, sağlık hizmetleri ve iklim değişikliğiyle mücadele alanlarında yatırımlar yapılmasını talep edecek.
Grup, barışçıl protestoyu savunuyor ve her türlü şiddeti reddediyor. Organizatörler internet sitelerinde aşırılıkçı grupların gösterilere katılmasını veya anayasa karşıtı sembollerin taşınmasını istemediklerini belirtiyor. Ayrıca gösterilere cam eşya veya silah getirilmemesi ve polisin provoke edilmemesi konusunda uyarıda bulunuyor.
Berlin'de bir lüks giyim mağazasının çalışanları, olası olaylara karşı mağazanın önünü korumaya alıyor. (AFP)
Bazı bölgelerdeki mağazalar, sahiplerinin olası hasar ve karışıklıklardan endişe etmesi nedeniyle kapılarını kapattı.
Alman güvenlik makamları, gösteriler sırasında fiilen şiddet uygulanması yönünde herhangi bir çağrıya ilişkin bilgi almadıklarını açıkladı.
Bununla birlikte İçişleri Bakanlığı sözcüsü, “aşırı sol çevrelerin bazı kesimlerinin yanı sıra yurt dışıyla bağlantılı aşırılıkçı akımlardan münferit grupların” da katılım çağrılarına yanıt verdiğini söyledi.
Organizatörler dün yaptıkları açıklamada, gösterilerde şiddet riskine odaklanılmasının dile getirmek istedikleri gerçek sorunlardan dikkati uzaklaştırdığını belirtti.
Organizatörlere göre Gen Z Regelt hareketi yalnızca birkaç hafta önce kuruldu ve merkezî koordinasyon ekibi 30 kişiden oluşuyor.
Hareket, internet sitesinde 34 kentte düzenlenecek gösterilerin duyurusunu yapıyor. Ancak organizasyonun ve içeriğin sorumluluğunu yalnızca dört kentte üstleniyor: Köln, Berlin, Frankfurt ve Münih.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
