İsrailli yazar Levi: Rejimin ırkçılığı Netanyahu'nun da ötesinde, uluslararası hukuk İsrail'e hiçbir zaman işlemedi

İsrailli yazar ve gazeteci Gideon Levi, Independent Türkçe'ye konuştu. Savaşın gidişatı, İsrail devleti, toplumu ve siyasetinin dünü, bugünü ve yarınına dair söyleşinin çarpıcı cümlelerinden biri de "İsrail'de Nazi gibi düşünenler var" oldu

Binyamin Netanyahu (AA)
Binyamin Netanyahu (AA)
TT

İsrailli yazar Levi: Rejimin ırkçılığı Netanyahu'nun da ötesinde, uluslararası hukuk İsrail'e hiçbir zaman işlemedi

Binyamin Netanyahu (AA)
Binyamin Netanyahu (AA)

Dora Mengüç 

Ortada Netanyahu'nun da ötesinde ırkçı bir rejim var, uluslararası hukuk İsrail'e hiçbir zaman işlemedi"

Söyleşinin girişindeki bu sözlerin sahibi Gideon Levi. 

Levi, İsrailli bir gazeteci-yazar.

Ülkenin önde gelen gazetelerinden Haaretz için haftalık köşe yazıları kaleme alıyor. 

Yazıları Filistin topraklarındaki İsrail işgali üzerine odaklanıyor.

İsrail tarafından işgal edilen bölgelerde insan hakları konulu yazıları ona 2021'de ülkesinin en prestijli gazetecilik ödülü Sokolov Ödülü'nü kazandırmıştı.

2007'deki bir mülakatında gençken siyasi görüşlerini "Ben milliyetçi-dindar bir orgazmın tam üyesiydim. Hepimiz İsrail projesinin varoluşsal bir tehlike altında olduğu hissi altındaydık" diye özetlemişti. 

1974'te girdiği İsrail Savunma Kuvvetleri'nde İsrail Ordusu Radyosu için muhabirlik yaptı. 

1978-1982 arasında İsrail İşçi Partisi lideri Şimon Peres'in hem yardımcısı hem sözcüsü olarak çalıştı. 

Son 41 yıldır ise Haaretz için yazıyor.

Gideon Levi (Haaretz gazetesi)
Gideon Levi (Haaretz gazetesi)

Levi kendisini yenileyen, olaylara yıllar içinde farklı bakabilen, sorgulayan, özeleştiri yapabilen, İsrail'de pek sevilmeyen bir isim. 

Bir zamanlar beyninin yıkandığını, söz gelimi İsrail'in Batı Şeria'daki kontrol noktalarında Filistinli kadınlara yönelik kötü muamalesini devlet politikasının bir parçası değil, "istisnai" durum olarak tanımlamış; fikriyatını o düşün dünyasından "İsrail rejimi bütünüyle ırkçıdır" bakış açısına taşımış bir kişilik.

Daha önce özel Filistin arazilerinde yerleşim inşası için "İsrail tarihinin en suçlu girişimi" dedi. 

2006'daki Lübnan Savaşı'na karşı çıktı. 

2007'de, o dönemde İsrail ablukası altındaki Gazze Şeridi'ndeki Filistinlilerin durumunun onu İsrailli olmaktan utanç duymaya ittiğini söyledi. 

2008-09 Gazze Savaşı'nın başarısız olduğunu ve hedeflerine ulaşamadığını yazdı. 

Bir dönem iki devletli çözümü desteklerken şimdi bunun sürdürülemez olduğunu düşünüyor ve tek devletli çözümü destekliyor.

Yani ödün vermeksizin işgal altındaki Filistin topraklarından tek taraflı çekilme yanlısı...

Dün, "Hamas'ı eleştirmek yerine, çok daha büyük bir sorumluluğa sahip olan kendi hükümetimi eleştirmeyi tercih ederim" diyodu. 

Bugün yani  7 Ekim'den bu yana yaşananlar ile ilgili de aynı noktada duruyor.

Gideon Levi ile insani aranın sona ermesi ve İsrail saldırılarının başlamasından ardından konuştum.

Sadece Gazze Savaşı'na ilişkin değil, salt kendi bakış açısına dair değil İsrail toplumunda da olup bitenlere nasıl baktığını ve savaşın ardından Gazze için dillendirilen senaryolara dair sorular sordum.

Bir de, herhangi bir İsrail vatandaşının Gazze'deki acıyı derinden hissedip hissedemeyeceğine dair...

"Tampon bölge olsa insanlar nerede yaşayacak?"

1 Aralık'ta geçici ateşkes bitti. İsrail, Gazze Şeridi'ne saldırılarına devam ediyor. İsrail savaş uçakları Han Yunus şehrine hava saldırıları düzenledi ve Deir al-Balah'ya saldırdı. Buna ek olarak Refah sınır kapısı üzerinden yapılan tüm insani yardımların bir sonraki emre kadar durdurulduğunu açıkladı. Tam bir ateşkesin imkansız olduğunu düşünüyor musunuz?

Şu anda, evet. Çünkü İsrail tam ölçekli bir ateşkese ilgi duymuyor. Ne yazık ki... Ama bu durum bu.

Savaşın sona ermesinden sonra İsrail'in Gazze'de bir tampon bölge oluşturmaya çalışacağı belirtiliyor ve dört Arap ülkesinin söz konusu plandan haberdar olduğunu öne sürülüyor. Bu olasılığı nasıl değerlendiriyorsunuz?

Umuyorum olmaz ama olabilir. Savaştan sonra ne olacağını kimse bilmiyor. İsrail'in Gazze'den bu kadar çabuk ayrılacağını öngörmüyorum. Eğer çöp olarak gelseler bile Gazze'yi kim yönetecek? Gazze Şeridi şu anda çok dar. Tampon bölgelerle başlayacağız diyelim. Peki insanlar nerede yaşayacak tam olarak?

"İsrail'de Nazi gibi düşünenler var"

İsrail Savunma Kuvvetleri çıkışlı, Eski Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Giora Eiland "Gazze'deki salgınlar İsrail için iyidir, güneydeki şiddetli salgınlar zaferi yaklaştıracak ve IDF askerleri arasındaki ölümleri azaltacaktır" dedi. Bu sözlere pek ses çıkartan olmadı. Sizin deyişinizle bir Avrupalı komutan ortaya çıkıp bir ulusu salgın ya da açlıkla öldüreceğini söylese sizce ne olurdu?

Bu bir Nazi fikriydi, hatta bir Nazi fikrinden daha az değildi. Bu sözcüğü pek çok kez kullanmam ama bu sefer bu bir generalin Nazi terimleriyle konuşmasıydı. Dediğiniz gibi daha şaşırtıcı olan buna neredeyse hiç tepki gelmemesi! Bu bile sadece İsrail toplumunun gerçekten aşırı sağa doğru nasıl hareket ettiğini ve herhangi bir ahlaki kayıp yaşamaktan çekinmeyip vaziyetin nasıl ilerlediğini gösteriyor. Neden bu kadar korkunç olduğunu açıklamama bile gerek yok. Yani herkes böyle bir fikrin ne kadar korkunç ve Nazi bakış açısını yansıttığını anlar...

Emekli İsrail generali Giora Eiland, önceki İsrail-Arap savaşlarında öncü roller üstlenmişti (New Arab )
Emekli İsrail generali Giora Eiland, önceki İsrail-Arap savaşlarında öncü roller üstlenmişti (New Arab )

"İsrail'in yarattığı korkunç tahribatı dünya onarmalı"

Eski İsrail başbakanları, Netanyahu'ya kızgınlar ve olağan senaryoları tartışıyorlar. Ehud Barak "ABD, Hamas'ın yok edilmesi ve geçiş sürecinde güvenlik tedbirleri alındıktan sonra kontrolü İsrail'den devralacak ılımlı ülkelerden oluşan bir Arap barış gücü oluşturulmasını öngörüyor" diyor. Ehud Olmert, ise Haaretz için kaleme aldığı yazıda Gazze'de savaş sonrası dönemde NATO güçlerinin kontrolü ele alması gerektiğini söylüyor. Sizce gelecekte Gazze'yi bekleyen ne?

Bunu düşünemiyorum. Yani ben bu duruma getirmedim ki! Her zaman sağcılar, milliyetçiler bir şey yaptığında ve sonra yanlış gittiğinde gelip, "Peki, sen ne öneriyorsun?" derler. Ben 16 yıl önce Gazze'yi kuşatma altına almazdım. Belki de Hamas, Gazze'de kuşatma ve yaşam koşullarının imkansızlığı temelinde bu kadar güçlenmezdi. Her halükarda şu anda bir süreliğine Gazze'yi devralacak uluslararası bir güç fikri iyi bir fikir. Sadece oraya gitmeye istekli bir güç olacağını umalım... Gazze rehabilite edilmelidir. İsrail'in yaptığı tüm bu korkunç tahribat onarılmalı. Çünkü insanlar evsiz kalmış durumda. Bu savaşın sonunda 2 milyon insan evsiz kalacak ve onlara kimse bakamayacak. Sadece dünya onlara bakabilir. Kendi kendilerine yardım edemezler. Yani uluslararası bir güç iyi bir fikir mi? Evet.

11 Ekim 2023 tarihinde, İsrail bombardımanının ardından yıkılmış bir binanın dışında bir adamın verdiği tepki objektiflere böyle yansıyor (Mohammed Abed, AFP)
11 Ekim 2023 tarihinde, İsrail bombardımanının ardından yıkılmış bir binanın dışında bir adamın verdiği tepki objektiflere böyle yansıyor (Mohammed Abed, AFP)

"İsrail kitlesel katliam yapıyor"

Belki videoyu izlemişsinizdir... İsveç Başbakanı Ulf Kristersson fena bir 'gaf' yapmış. Bir açık hava toplantısında "İsrail'in soykırım yapma hakkı var" cümlesini son anda "Meşru müdafaa hakkı var" diye düzeltmiş. Akıldaki dile mi yansıyor?  Gazze'de yaşananlar soykırım mı? Her şeyden ötesi, kötülük sıradanlaştı mı?

Bakın, bu bir tanım sorunudur. Bu, kitlesel bir katliam ve kitle cinayetidir. Şüphesiz cinayettir. Gazze'de neredeyse 20 bin insan öldü. Adıyla tanımlamak zorunda değilsin. Sonuçları görüyorsun...

"Uluslararası hukuk İsrail işgallerinin karşısına hiç çıkmadı"

İsrail'e karşı uluslararası hukuk 7 Ekim'den bu yana mı işlemiyor? Yoksa son 55 yıldır mı bu sorunla karşı karşıyayız?

Uluslararası hukuk hiçbir zaman İsrail'in işgali karşısında işlemedi. İsrail uluslararası hukuku Batı Şeria'da günlük olarak ihlal ediyor. Başka ne var? Batı Şeria'daki herhangi bir yerleşim de uluslararası hukukun ihlalidir. İsrail'e ait hapishanelere Filistinlileri götürmek bir uluslararası hukuk ihlalidir. Her türlü kolektif ceza uluslararası hukuk ihlalidir. Ve İsrail uluslararası hukuku hiçe saydı. Şimdi Gazze'de savaş başladığında elbette uluslararası hukuk İsrail'in düşündüğü son şeydir.

İsrail hapishanelerindeki Filistinliler (Euro Med Human Rights Monitor)
İsrail hapishanelerindeki Filistinliler (Euro Med Human Rights Monitor)

"ABD'den yeşil ışık olduğu sürece İsrail devam edecek"

Şartlar ne olursa olsun bu savaşın sona ermesi gerektiğini söylüyorsunuz ama ABD "Bitiyor" demeden savaş biter mi? Daha geçtiğimiz günlerde İsrail 8 milyar dolarlık askeri bütçeyi onayladı. Ve sürekli Hamas'ı yok etmekten bahseden Netanyahu iktidarı Gazze'de aradığı üst düzey kadroyu şimdi Han Yunus'ta arıyor. Bu durum, belki yarın öbür gün bir başka adreste mi sürecek? Böyle bir kısır döngü şeklinde mi devam edecek? Bu savaş ne zaman bitecek? Ateşkesin kalıcı olması için ne gerekiyor? 

Korkarım bu savaş ancak ABD ciddi bir şekilde son vermesi gerektiğini düşüşündüğünde sona erecek. Unutmayın, bunu gizleyemeyiz. Yeşil ışık olduğu sürece İsrail devam edecek, eğer ABD İsrail'i durdurmaya karar verirse duracak. ABD İsrail'i durdurmanın yolllarını aslında çok iyi biliyor. 

"İsrail'in 7 Ekim'de başına gelenler şu an istediklerini yapma hakkı veremez"

7 Ekim'e döndüğümüzde, Hamas saldırısından hareketle İsrail'in Gazze Savaşı'nı ilk başta meşruiyet zeminine oturttuğunu söyleyenler var. Şu anda bu meşruiyetin artık bittiği kanaatinde misiniz?

(İsrail) Kendini savunma açısından açık bir meşruiyete sahipti. Böyle vahşi bir saldırıdan sonra -Evet, bu İsrail'e karşı barbarca bir saldırıydı- İsrail bunu görmezden gelemez, hiçbir şey olmamış gibi devam edemezdi. Hayır, hiçbir devlet böyle bir saldırıya tepki göstermemezlik etmezdi. Ancak bu durum İsrail'in istediği her şeyi yapma hakkını vermez. Ve bu durum meşruiyetin çok ötesinde, orantının çok ötesinde... Gazze'de neler olduğu konusunda rasyonel bir düşünceyi de aşan bir durum. Çünkü bu savaş hiçbir yere gitmiyor gibi. Geçici ateşkes sona erdikten sonraki 24 saatte Gazze'de neredeyse 200 Filistinli sivil öldü. Bu durum İsrail'e nasıl hizmet ediyor? Bu durum yani masum insanların kitlesel olarak öldürülmesi İsrail'e ve dünya genelinde daha da haklı bir öfkeye neden olacak.

Gideon Levy (Times of Israel)
Gideon Levy (Times of Israel)

"İsrail rehineleri feda etmeye karar verdi"

Rehineleri eve getirme-Filistinli mahkumları serbest bırakma... İsrail toplumu zaten savaş öncesi, neredeyse son 1 yıldır yargı reformu meselesi nedeniyle kutuplaşmış bir haldeydi. Peki rehinelerin özgürlüğü uğruna Filistinli mahkumların serbest bırakılmasını bugün İsrail toplumu nasıl karşılıyor? İsrail toplumu barış için her şeye hazır mı? Ruh hali ne? Netanyahu'ya öfke büyüyor mu? Yoksa tüm bu yaşananlardan ucu aşırı milliyetçiliğe uzanan bir "ulusal birlik" hissiyatı sonucu mu çıkarmak gerekiyor İsrail toplumu adına?

Şu ana kadar İsrail'in ödediği bedel çok küçük bir bedeldi. Kimi kadınların serbest bırakılması ve hatta bunlardan bazıları suçlu bile değildi. Yine de bu İsrail için çok küçük bir bedeldi. Büyük serbest bırakmalara yani kaçırılan askerlerin serbest bırakılmasına gelince o zaman İsrail büyük bir bedel ödemek zorunda kalacak. Size hatırlatmalıyım ki; Gilad Şalit beş yıl boyunca Hamas hapishanesinde olan bir askerdi. İsrail, bunun karşılığında bin Filistinli mahkumu serbest bıraktı. Bu hesabı yaparsanız Hamas'ın birkaç bin Filistinli mahkumu serbest bırakmaktan başka bir şey kabul etmeyeceği çok açık. Ve burada bir tartışma olacak. Bu da bizi İsrail'in ne istediğine getiriyor. İsrail rehinelerin serbest bırakılmasını mı istiyor? Yoksa Hamas'ı yok etmeyi mi? İsrail'in karar vermek zorunda kalacağı bir "doğruluk anı" olacak. Korkarım bu anı iki gün önce yaşadık ve şimdi İsrail savaşı sürdürmeye, yani rehineleri feda etmeye veya en azından tehlikeye atmaya karar verdi. İsrailli toplum bununla yaşıyor, ne yazık ki savaşın devamına tam bir destek var. 

Gilad Şalit (The New Yorker)
Gilad Şalit (The New Yorker)

"Gazze'de yaşananlara tepkisizlik İsrail solunun cesaretini yansıtıyor"

Gazze'deki acılar üzerine sivil toplumun önde gelen kanaat önderleri neden çok konuşmak istemiyor? Bu noktada aklıma ilk olarak Shikma Bressler geliyor. Hem yargı reformu hem "Kara Bayrak" eylemlerinde simge isimlerden biriydi. Netanyahu ve aşırı sağ hükümet karşıtı bir isim. Evet, yine hükümeti eleştiriyor. Ama Gazze'de hayatını kaybeden siviller ile ilgili bir açıklamasına rastlamadım. Elbette amacım bir kişi üzerinden gitmek değil ancak uzaktan bakınca İsrail'de genel tablonun bu olduğunu gözlemliyorum.  İsrail'i Gazze'de olup bitenler ve sivillere yönelik katliam için eleştirmek, kınamak, o acıyı paylaşabilmek ve/ya kıyaslayabilmek hem insan hem sorumlu bir vatandaş hem de aydın olmanın gereği değil mi? Neden sadece siz konuşuyorsunuz?

Bu vaziyet hem İsrail solunun ruh halini hem cesaretini yansıtıyor aslında. Unutmayın ki; Shikma Bressler'in liderliğini yaptığı protestolar hiçbir zaman işgale dokunmadı. Demokrasiden bahsediyorlardı ancak arkalarında bu vahşi apartheid sistemi olduğunda, bu meseleye hiç dokunmadılar. Kimseye bunun hakkında konuşmasına da fırsat vermediler. Bu nedenle şu anda savaşta, onların bir bilince sahip olmalarını ve en azından Gazze'nin kurbanlarına karşı dayanışma göstermelerini beklememiz zordur. İşte İsrail'in yüzü budur. Şu anda, 7 Ekim'den sonra, İsrail Filistinlilere duyulan dayanışma sesine hoşgörülü değildir. Çünkü ortalama bir İsrailli için Gazze Hamas'tır. Ortalama bir İsraillinin gözünde Gazze, "Oğullarımızı ve kızlarımızı öldürdü, kaçırdı ve tecavüz etti ve bu nedenle tamamının cezalandırılması gerekir" denilen yerdir. Bu çok tehlikeli bir durumdur ve sadece daha fazla kan dökülmesine yol açacaktır.

Fizikçi Shikma Bressler, Netanyahu karşıtı eylemlerin liderliğini yapmıştı (AP)
Fizikçi Shikma Bressler, Netanyahu karşıtı eylemlerin liderliğini yapmıştı (AP)

"İsrail'deki ırkçı rejim Netanyahu'nun çok ötesinde"

Buradan hareketle İsrail "ırkçı bir rejim" mi? Yoksa mesele Netanyahu hükümetinin de mi ötesinde?

Hayır, hayır! (Irkçı rejim) Netanyahu'nun ötesine geçiyor... Netanyahu'nun elbette payı var. Ancak İsrail (o olmasaydı da) sanırım neredeyse aynı şekilde tepki verecekti. Eğer şu anda iktidarda Netanyahu olmasaydı sanırım İsrail aynı şeyleri yapardı. Zira diğer başbakanlar da aynı vahşi saldırıları başlatıp Gazze'yi yok ettiler. Ve o zaman koltukta oturan Netanyahu değildi. Yani bunu Netanyahu icat etmedi. Yine ve yine Gazze'ye saldırmayı, Gazze'yi yine ve yine yok etmeyi umuyor. Ki; bu daha iyi bir duruma yol açmayacaktır.

7 Ekim öncesi, İsrail Başbakanı Netanyahu mart ayında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Mükellefiyet Merkezi'nde askerlere şöyle sesleniyor: Ordusuz bir ülkemiz yok. Hizmet için askere alınan askerler olmadan bir ülkemiz yok. Mirasımızı korumak için askere alınıyorsunuz (İsrail Başbakanlık)
7 Ekim öncesi, İsrail Başbakanı Netanyahu mart ayında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Mükellefiyet Merkezi'nde askerlere şöyle sesleniyor: Ordusuz bir ülkemiz yok. Hizmet için askere alınan askerler olmadan bir ülkemiz yok. Mirasımızı korumak için askere alınıyorsunuz (İsrail Başbakanlık)

"İsrail basını Gazze'de yaşananlara karşı otosansür uyguluyor"

"İsrail basını yaşanan vahşeti gizliyor" diyorsunuz. Biz ise Türkiye'de özellikle Haaretz gazetesi üzerinden, hatta 8 Ekim'de atılan "Sorumlu Netanyahu" manşetinden hareketle "İsrail'de basın ne kadar özgür" diyoruz. Hangisi doğru? Olup bitenleri evrensel gazetecilik ilkeleri ölçeğinde ele alan Haaretz mi var sadece? Yoksa Gazze'deki gerçekler hakkında konuşan başka İsrail gazeteleri/medya kuruluşları da var mı?

Öncelikle İsrail medyası tamamen özgürdür. Ve bu da bugünkü durumu çok daha kötü kılıyor. Hiç kimse medyaya Gazze'yi göstermemesini söylemiyor. İsrail medyası özellikle savaş zamanlarında izleyicilerin ve okuyucuların ne görmek-bilmek istediğinin ve istemediğinin fazlasıyla farkında. Bu sansürden çok daha kötü olan bir otosansürdür. İsteselerdi her şeyi yayınlayabilirdi. Onları hiçbir şey durdurmazdı. Evet, şu anda ana akım medyadan bağımsız birçok web sitesi var. Her şeyi gösteriyorlar ve bizi gerçeği söylemeye teşvik ediyorlar. Ancak şu anda İsrail'de televizyon kanallarını izlediğinizde, ana akım gazeteleri okuduğunuzda, Gazze hakkında hiçbir şey alamazsınız. Hiçbir şey! Ve bu bilinçlidir... Ve bu kendi tercihleri doğrultusundadır. Hiç kimse onlara bunu yapmalarını söylemedi. Bunu seçtiler ve bu nedenle İsrail medyasının sorumluluğu çok daha yüksektir.

"Netanyahu gidici, İsrail eleştiriyi hak ediyor ama Erdoğan keşke daha yumuşak ifadeler seçseydi"

Son iki soru. Biri çok kısa, Benyamin Netanyahu'nun tüm bunlardan sonra İsrail siyasetinde bir geleceği var mı? Ve ikinci soru, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Gazze Savaşı sırasındaki tutumunu nasıl değerlendiriyor,  İsrail ile Türkiye'nin geleceğini nasıl görüyorsunuz?

İlk soruyu cevaplamak daha kolay. Hayır, Netanyahu'nun politik anlamda bir geleceği olduğunu görmüyorum. Anketlere bakıldığında İsrail toplumunun yüzde 70'inden fazlası şu anda onun istifasını istiyor. Kendi partisinin seçmenlerini de içeriyor. Ve onun hayatta kalacağını görmüyorum. Evet, kariyerinde zor anlardan birçok kez kurtuldu. Ancak bu sefer kurtulamayacak.

Sadece Netanyahu mu yoksa İsrail siyasetinin tüm eski yüzleri için mi bu sözleriniz?

Çoğunlukla Netanyahu için ancak hükümetini de içerecek... Sonraki hükümetin de iyi bir hükümet olacağını düşünmüyorum. Anketler çok açık bir şekilde bunu gösteriyor. Politikalar çok fazla değişmeyecek. Diğerlerinden beklentiye girmemek gerek. Konu Gazze'ye ve savaşlara geldiğinde çok farklı olmayacaklar. İşgale, apartheide gelince çok fazla fark olmayacak. Netanyahu giderse her şeyin çözüleceği miti var. Hayır, hayır, hayır! Böyle değil.

Çok değil, eylül ayı içinde Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail Başbakanı Netanyahu ülkesinde ziyaret edeceğini duyurmuştu, bu fotoğraf karesi ise iki liderin uzun yıllar sonra ilk kez BM 78. Genel Kurul toplantıları kapsamındaki ABD görüşmesinden (Reuters​​​​​​)
Çok değil, eylül ayı içinde Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan, İsrail Başbakanı Netanyahu ülkesinde ziyaret edeceğini duyurmuştu, bu fotoğraf karesi ise iki liderin uzun yıllar sonra ilk kez BM 78. Genel Kurul toplantıları kapsamındaki ABD görüşmesinden (Reuters​​​​​​)

Şimdi Erdoğan hakkında görüşlerimi beyan edeyim. Cumhurbaşkanı Erdoğan İsrail'in çok sert bulduğu bazı aşırı ifadeler kullandı. Ancak İsrail eleştiriyi hak ediyor. Bununla beraber her halükarda daha yumuşak ifadeler kullanmasını tercih ederdim. Diplomatik ilişkilerin devam edeceğini iddia etti. Şu anda İsrail ve Türkiye arasındaki çıkarlar çok güçlü. Aynı zamanda halk tabanında da Türkiye'yi defalarca ziyaret eden ve bu hafta (Perşembe) tekrar ziyaret etmeye hazırlanan biri olarak ülkenizde her zaman çok iyi hissettim. Ve yüz binlerce hatta milyonlarca İsrailli de Türkiye'de her zaman çok iyi hissetti. Sanırım bu geri dönecek çünkü bu ilişkiler gerçekten bir zirveden diğerine en istikrarsız ilişkilerdir. Bir ay önce Erdogan'ın İsrail'e ziyaret olasılığından bahsediliyordu. Şimdi savaş nedeniyle başka bir limanda bulunuyoruz. Sanırım bunu düzeltmek için bir yol bulacaklar çünkü sonuçta bu çıkarlarla ilgili. Çıkarlar her iki ülke için de çok güçlü. Bununla beraber Ortadoğu'daki çok farklı görüşlere sahip iki Arap olmayan ülkeden söz ediyoruz...

Independent Türkçe



Yapay zeka skandalı Güney Kore Eğitim Bakanı koltuğundan etti

Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)
Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)
TT

Yapay zeka skandalı Güney Kore Eğitim Bakanı koltuğundan etti

Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)
Güney Kore'nin başkenti Seul'deki Kyung Hee Üniversitesinde, yapay zekâ destekli kopya girişimlerini önlemeye yönelik tedbirler kapsamında öğrenciler önlük giyerek yazılı sınava giriyor. (DPA)

Güney Kore Eğitim Bakanı, üniversiteye giriş sınavları öncesinde geçen hafta ortaya çıkan yapay zekâ destekli kopya skandalının ardından bugün (Pazar) istifa ettiğini açıkladı.

Ülkede, her yıl düzenlenen ve üniversiteye girişte belirleyici olan sınavlarda yeni teknolojiler kullanılarak kopya çekilmesine ilişkin endişeler arttı. Vergi muhasebeciliği sınavında birinci olan adayın, sınavda neredeyse tam puan almak için gizli kamera ve akıllı telefon kullandığını itiraf etmesi tartışmaları alevlendirdi.

csdfgt
Öğrenciler, Seul'de Sungkyunkwan Üniversitesinin erken kabul sınavlarının ardından sınav merkezinden ayrılıyor. (AFP)

Yaklaşık dokuz saat süren ve "Suneung" olarak bilinen üniversiteye giriş sınavı, Güney Kore'de saygın üniversitelere girebilmenin ve yüksek maaşlı işlere ulaşmanın en önemli yollarından biri olarak görülüyor. Sınavın, yoğun rekabetin yaşandığı toplumda evlilik şansını dahi artırdığına inanılıyor.

Söz konusu itirafın ardından yetkililer, sınavlarda kopya çekilmesini önlemek amacıyla bir dizi tedbiri hızla devreye soktu. Bu kapsamda kablosuz internet ağları engellendi, düğmelerin gizli kamera içerebileceği endişesiyle öğrencilerin gömlek düğmelerine etiketler yapıştırıldı. Ancak Eğitim Bakanı Choi Kyo-jin, sınav öncesinde kamuoyunun endişelerini gidermekte zorlandı.

xdvfgb
Güney Kore'nin başkenti Seul'de, yıllık üniversiteye giriş sınavının başlamasını bekleyen bir öğrenci dijital cihazlarını plastik bir poşete koyuyor. (AP)

Choi, X hesabından yaptığı açıklamada, "Sınavlar büyük bir olay yaşanmadan tamamlandı. Ancak sorumlu bakan olarak, gerekli hazırlıkları önceden yeterince yapamadığımız yönündeki kamuoyu eleştirilerinden muaf olduğumu düşünmüyorum" ifadelerini kullandı.

Sınavların tamamlanmasının ardından tüm sorumluluğu üstlendiğini belirten Choi, "Sorumluluğun tamamını kabul ediyor ve istifamı sunuyorum" dedi.

xcdsfgth
Bir öğrenci, devlet tarafından düzenlenen Üniversite Akademik Yeterlilik Sınavı'na girmek üzere Seul'deki Chung-Ang Lisesine geldiğinde annesinden destek alıyor. (EPA)

Cumhurbaşkanlığı Ofisi, Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung'un istifayı kabul ettiğini bildirdi.

72 yaşındaki bakan, geçen pazartesi günü parlamentoda düzenlenen oturumda, kopya çekmeye çalışanları tespit etme konusunda yetkililere güvenip güvenmediği yönündeki soruya verdiği yanıt nedeniyle de eleştirilmişti.

Choi, "Yaşım ilerlediği için bunu başarabileceğimden emin değilim" demişti. Bu açıklama ülkede geniş çaplı tepkiye yol açmıştı.

Eğitim Bakanı, sınav öncesinde  düzenlenen basın toplantılarına da katılmadı. Önleyici tedbirleri kamuoyuna açıklama görevini bakan yerine yardımcılarından biri üstlendi.

scdv
Güney Kore'nin başkenti Seul'deki sınav salonlarından birinde, üniversiteye giriş sınavının başlamasını bekleyen öğrencilerin gözlükleri kontrol edilmeyi bekliyor. (Reuters)

Yetkililer, perşembe günü gerçekleştirilen sınavlarda elektronik cihazların kullanımıyla ilgili 111 ihlalin tespit edildiğini açıkladı. Bu ihlallerin yaklaşık yarısı, öğrencilerin teslim etmeleri gerektiği halde yanlarında tuttukları akıllı telefonları tespit etmek amacıyla hükümetin gönderdiği üç uyarı mesajı sayesinde ortaya çıkarıldı.


Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: 7 ölü, 50 kayıp

Endonezya'nın Banten eyaletindeki şekerleme fabrikasında çıkan yangına müdahale eden itfaiye ekipleri. (AFP)
Endonezya'nın Banten eyaletindeki şekerleme fabrikasında çıkan yangına müdahale eden itfaiye ekipleri. (AFP)
TT

Endonezya'da şekerleme fabrikasında yangın: 7 ölü, 50 kayıp

Endonezya'nın Banten eyaletindeki şekerleme fabrikasında çıkan yangına müdahale eden itfaiye ekipleri. (AFP)
Endonezya'nın Banten eyaletindeki şekerleme fabrikasında çıkan yangına müdahale eden itfaiye ekipleri. (AFP)

Endonezya'nın başkenti Cakarta'nın batısında bulunan bir şekerleme fabrikasında çıkan yangında 7 kişi hayatını kaaybetti, 50 kişiden ise haber alınamıyor. Endonezya arama kurtarma ekiplerinden bir yetkili, bugün (Pazar) yaptığı açıklamada, kayıp işçilere ulaşmak için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

İnsansız hava araçlarıyla (İHA) çekilen görüntülerde, fabrikanın büyük bölümünün yangında kül olduğu ve bazı noktalarda çatının çöktüğü görüldü. Binadan yükselen dumanların sürdüğü görüntülere yansıdı. Kurtarma ekiplerinin paylaştığı fotoğraf ve videolarda ise ekiplerin, kayıplara ulaşmak amacıyla büyük ölçüde yanmış binaya girdiği, bazı bölümlerde küçük çaplı yangınların devam ettiği görüldü. Yerel televizyon kanalları, yakınlarından haber alamayan ailelerin fabrikanın girişinde toplanarak yetkililerden bilgi almaya çalıştığını aktardı.

Polis, yangının ardından fabrikadan 7 kişinin cenazesinin çıkarıldığını, 50 işçinin ise kayıp olduğunu açıkladı.

xcdvf
Endonezya'nın Banten eyaletine bağlı Serang bölgesindeki fabrikada çıkan yangının ardından acil müdahale ekipleri, cenaze torbalarının başında bekliyor. (Reuters)

Şarku’l Avsat’ın Fransız Haber Ajansı AFP’den aktardığı habere göre  Yerel arama kurtarma kurumu yetkilisi Rizki Dwianto, başkent Cakarta'ya yaklaşık 50 kilometre uzaklıktaki Serang bölgesinde bulunan Fonusa Agung Mulya fabrikasında cumartesi öğleden sonra yangın çıktığını söyledi.

Dwianto, “Arama kurtarma ekiplerinin tamamı, sahadaki personelin güvenliğini ön planda tutarak mağdurların yerini tespit etmek için tüm imkanlarıyla çalışıyor” dedi. Yangında yaralanan 4 kişinin de hastane ve yakındaki bir sağlık merkezine kaldırıldığını belirtti.

İtfaiyeye cumartesi günü saat 16.30 sıralarında ihbarda bulunuldu. Yerel Kompas televizyonuna konuşan itfaiye yetkilisi Tobagus Mashfudz, ekiplerin olay yerine ulaştığında binanın tamamının alevler içinde olduğunu söyledi.

cdfrgth
Endonezya'nın Banten eyaletinde çıkan yangında tamamen tahrip olan bir fabrikadan duman yükseliyor (Reuters)

Mashfudz, “Olay yerine vardığımızda yangın geniş bir alana yayılmıştı. Bu nedenle şirketin yangın güvenlik sisteminin düzgün çalışıp çalışmadığını tespit edemedik” ifadelerini kullandı.

Banten Eyaleti Valisi Andra Soni de gece saatlerinde gazetecilere yaptığı açıklamada, yangın sırasında fabrikada yaklaşık 60 kişinin bulunduğunun tahmin edildiğini bildirdi.

Şarkul ‘ Avsat’ın şirketin LinkedIn sayfasından aktardığı  bilgilere göre şekerleme üretimi yapan Fonusa Agung Mulya, Endonezya'nın önde gelen hızlı tüketim ürünleri şirketlerinden Unifam Grubu bünyesinde faaliyet gösteriyor.

fgthy
Endonezya'da yangının ardından kurtarma ekipleri, kayıp işçilere ulaşmak için şekerleme fabrikasında arama yapıyor. (AP)

Yerel Afet Yönetim Kurumu, pazar günü Instagram hesabından yaptığı açıklamada, yangının çıkış nedeninin henüz belirlenemediğini ve olayla ilgili soruşturmanın sürdüğünü duyurdu.

Endonezya'da ölümcül yangınlar sık sık yaşanıyor. Geçen yıl aralık ayında Cakarta'da yedi katlı bir binada çıkan büyük yangında, insansız hava aracı bataryasının patlamasının neden olduğu değerlendirilen olayda en az 22 kişi hayatını kaybetmişti. Polis, 2023 yılında ise ülkenin doğusundaki bir nikel işleme tesisinde meydana gelen patlamada en az 13 kişinin öldüğünü açıklamıştı.


Trump'tan FBI'a yönelik siber saldırıya ilişkin açıklama: Belki de bu sayede bilmediğimiz bazı şeyleri öğreneceğiz

ABD Başkanı Donald Trump (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump (Reuters)
TT

Trump'tan FBI'a yönelik siber saldırıya ilişkin açıklama: Belki de bu sayede bilmediğimiz bazı şeyleri öğreneceğiz

ABD Başkanı Donald Trump (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Federal Soruşturma Bürosunu (FBI) hedef aldığı bildirilen siber saldırının bazı olumlu sonuçlar doğurabileceğini söyledi.

Trump, cumartesi günü Fox News'e verdiği röportajda, "Böyle bir şey yaşanmasından hoşlanmıyorum ancak belki de bu sayede, yaşanmasaydı öğrenemeyeceğimiz bazı şeyleri öğreneceğiz." ifadelerini kullandı.

Saldırının, Trump'ın "Rusya komplosu" olarak nitelendirdiği konuya ilişkin bilgileri ortaya çıkarabileceğini belirten ABD Başkanı, FBI'ın 2016 başkanlık seçimleri sürecinde seçim kampanyası ile Rusya arasında olası bağlantılara ilişkin yürüttüğü soruşturmaya işaret etti.

Trump, söz konusu soruşturmaları uzun süredir reddederek bunların siyasi saiklerle yürütülen bir komplo olduğunu savunuyor.

Öte yandan, siber saldırı ile Rusya bağlantılı önceki soruşturmalar arasında ilişki bulunduğuna dair şu ana kadar herhangi bir bulguya rastlanmadı.

Şarku’l Avsat’ın CNN ve Fox News televizyonlarından aktardığı haberlere, bilgisayar korsanlarının FBI bünyesindeki Ulusal Suç Bilgi Merkezi'ni (NCIC) hedef aldı.

ABD genelindeki kolluk kuvvetleri tarafından kullanılan veri tabanı, yakalama kararlarına ilişkin bilgilerin sorgulanması ve kişilerin güvenlik geçmişlerinin kontrol edilmesi amacıyla kullanılıyor.

Söz konusu saldırının, son iki ayda FBI'ı hedef alan ve kamuoyuna yansıyan ikinci siber saldırı olduğu kaydedildi.

Saldırının arkasında kimin bulunduğu ve herhangi bir verinin ele geçirilip geçirilmediği henüz bilinmiyor. FBI ise konuya ilişkin yorum talebine henüz yanıt vermedi.

ABD'de son dönemde yaşanan bir dizi teknik aksaklık, olası siber saldırılara ilişkin endişeleri artırdı. Bu kapsamda Microsoft'un Outlook e-posta hizmetinde, hava trafik kontrol sistemlerinde ve bazı bankalarda kesintiler yaşandı.

Buna karşın ABD hükümeti, söz konusu aksaklıkların birbirinden bağımsız olaylar olduğunu ve siber saldırılardan kaynaklandıklarını gösteren herhangi bir kanıt bulunmadığını defalarca açıkladı.