Asya ve Pasifik'te 2024 gündemini seçimler belirleyecek

Asya, Pasifik ve Uzak Doğu ülkelerinde 2024 yılının liderlik ve genel seçimlerin etkisinde geçmesi bekleniyor

(AA)
(AA)
TT

Asya ve Pasifik'te 2024 gündemini seçimler belirleyecek

(AA)
(AA)

Bangladeş, Tayvan, Pakistan, Endonezya, Rusya ve Güney Kore'deki seçimler bu yılın gündem başlıkları arasında yer alacak.

Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi Peru'da, G20 Liderler Zirvesi Brezilya'da düzenlenecek.

İtalya'nın ev sahipliği yapacağı G7 Liderler Zirvesi'ne Güney Kore, Avustralya ve Hindistan katılacak.

AA, bu yılın Asya, Pasifik ve Uzak Doğu ülkelerinde öne çıkan gündem maddelerini derledi.

Ocak

Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) Dönem Başkanlığını 1 Ocak'ta Laos devralacak. Liderler Zirvesi "ASEAN: Bağlantıyı ve Dayanıklılığı Artır" mottosuyla yıl içinde ülkenin başkenti Viyentiyan'da düzenlenecek.

Japonya Dışişleri Bakanı Kamikava Yoko 5 Ocak'ta ABD ve Kanada ile Avrupa'da Polonya, Finlandiya, İsveç, Hollanda ve Almanya'yı kapsayan dış geziye çıkacak. Japon Bakan, ziyaretiyle ikili ve bölgesel ilişkileri geliştirmeyi hedefliyor.

Bangladeş'te halk 7 Ocak'ta genel seçimler için sandık başına gidecek. 2018'deki son seçimde oyların yüzde 74,6'sını alan Başbakan Şeyh Hasina liderliğindeki iktidar partisi Awami League'nin 2024 seçimlerini kazanması bekleniyor.

Yaklaşık 800 bin nüfusa sahip Güney Asya ülkesi Butan'da, ilk turu 30 Kasım 2023'te düzenlenen meclis seçimlerinin ikinci turu 9 Ocak'ta gerçekleştirilecek.

Dünyanın en büyük tüketici elektroniği etkinliği "CES 2024" Nvidia, Panasonic, Hisense, Samsung dahil çok sayıda üretici ve geliştiricinin katılımıyla 9-12 Ocak'ta ABD'nin Las Vegas kentinde başlayacak. Etkinlikte, yapay zeka ve sanal gerçeklik ürünleri öne çıkacak.

Tayvan'da liderlik seçimleri 13 Ocak'ta düzenlenecek. Seçimde iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi (DPP) adayı Lai Ching-te, Çin yanlısı Çin Milliyetçi Partisi (KMT/Kuomintag) adayı Hou Yu-ih ile Tayvan Halk Partisi (TPP) adayı Ko Wen-je yarışacak.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr, ocak ayında Vietnam'a yapacağı resmi ziyarette, Güney Çin Denizi sorununa yönelik çözüm ve işbirliği fırsatları arayacak. Marcos Jr, ekonomi dahil iki ülke ilişkilerini güçlendirmeyi hedefleyecek.

Güneydoğu Asya'da ada ülkesi Filipinler'de ulusal kalkınmayı artırmak üzere oluşturulan ilk egemen varlık fonu "Maharlika Yatırım Fonu"nun ocak ayı içinde hizmete girmesi planlanıyor.

Malezya'da kraliyet ailesinin "ülkenin yeni kralı" seçtiği Johor Sultanı İbrahim İskender, 31 Ocak itibarıyla tahtına oturacak. Yeni kralın görev süresi 5 yıl.

Şubat

1 Şubat, Myanmar'da ordunun iktidarı ele geçirmesi ve seçimle başa gelen Aung San Suu Çii'nin tutuklanmasının 3. yıl dönümü. Şimdiye kadar 4 kez uzatılan olağanüstü halin (OHAL) bir kez daha uzatılması bekleniyor.

Pakistan Seçim Komisyonunun 22 Aralık 2023'teki açıklamasına göre ülkede genel seçimlerin 8 Şubat'ta düzenlenmesi planlanıyor.

Endonezya'da 200 milyonu aşkın seçmen 14 Şubat'ta Başkanlık Seçimleri için sandık başına gidecek. Seçimde eski Savunma Bakanı Prabowo Subianto, eski Central Java Valisi Ganjar Pranowo ve eski Jakarta Valisi Anies Baswedan yarışacak. Sandıkta çoğunluk elde edilemezse ikinci turun haziranda yapılması planlanıyor.

İletişim teknolojileri sektöründe en büyük sanayi fuarı kabul edilen "Dünya Mobil Kongresi", 26-29 Şubat'ta İspanya'nın Barselona kentinde toplanıyor. Üretken yapay zekanın öne çıkacağı kongrede mobil çip, telekom, bağlantılı otomobiller, bulut ve altyapı teknolojileri ile yeni bilgisayar ve akıllı telefon modelleri tanıtılacak.

Mart

Amerikan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisince 1929'dan bu yana verilen "Oscar Ödülleri", 10 Mart'ta, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde sahiplerini bulacak.

Rusya'da 15-17 Mart'ta başkanlık seçimleri düzenlenecek. Devlet Başkanı Vladimir Putin, mart seçimlerinde aday olacağını açıkladı. Putin, seçilmesi halinde 5. kez koltuğa oturacak. Seçimde Putin haricinde 3 aday daha yarışacak. Kazanan mayısta görevi üstlenecek.

"Asya İçin Boao Forumu" yıllık konferansı 26-29 Mart'ta Çin'in Haynan eyaletinde düzenlenecek. Asya ve Avrupa ülkelerinin liderlerinin foruma katılması bekleniyor.

Japonya Başbakanı Kişida Fumio martta ABD'ye devlet ziyareti düzenleyecek. ABD Başkanı Joe Biden ile görüşecek Kişida'nın ikili savunma işbirliğinin yeni dönem detaylarını ele alması bekleniyor. Kişida'nın, ABD Kongresine hitap etmesi de planlanıyor.

Dünya otomotiv endüstrisinin en eski fuarlarından kabul edilen New York Uluslararası Otomobil Fuarı, 29 Mart-7 Nisan'da düzenlenecek.

Nisan

Formula 1 yarışları, Kovid-19 tedbirleri nedeniyle verilen ara sonrası, 2019'dan bu yana ilk kez Şanghay'da düzenlenecek. F1 2024 sezonunun 4. yarışı 5-7 Nisan'da Japonya'nın Suzuka, 5. yarışı 19-21 Nisan'da Çin Grand Prix'inde yapılacak.

Güney Kore'de parlamento seçimleri 10 Nisan'da düzenlenecek. Güney Kore Devlet Başkanlığına Mayıs 2022'de seçilen Yoon Suk-yeol'un partisi Halkın Gücü (PP) Meclis'teki koltuk sayısını artırmayı hedefliyor.

Dünyanın "en kalabalık demokrasisi" kabul edilen Hindistan'da, 950 milyon kayıtlı seçmen, genel seçimler için ülke genelinde 1 milyonu aşkın sandık merkezinde 1 Nisan-31 Mayıs arası oy kullanacak. Başbakan Narendra Modi liderliğindeki Bharatiya Janata Partisi (BJP) üçüncü kez 5 yıllık bir dönem kazanmayı amaçlıyor.

Dünyanın en büyük otomobil fuarlarından "Pekin Otomobil Fuarı", 25 Nisan-4 Mayıs'ta düzenlenecek.

Tayland'da muhalefetteki Move Forward Partisi, hükümetin tartışılan dijital para politikasını gerekçe göstererek, nisan ayında düzenlenecek parlamento oturumunda, Ağustos 2023'te başbakanlık koltuğuna oturan Srettha Thavisin aleyhine gensoru verecek.

Mayıs

APEC Dönem Başkanı Güney Amerika ülkesi Peru, APEC üyesi ülkelerin Ticaret Bakanlarını 17-18 Mayıs'ta bir araya getirecek. APEC Turizm Bakanları haziranda, Enerji Bakanları ağustosta, Maliye Bakanları ekimde Peru'da toplanacak.

Haziran

Kuzey Amerika ülkesi Meksika'da halk, başkanlık ve meclis seçimleri için 2 Haziran'da sandığa gidecek.

İtalya'da G7 Liderler Zirvesi 13-15 Haziran'da düzenlenecek. Japonya dahil gelişmiş 7 ülkenin lideri, Puglia bölgesindeki Borgo Egnazia Oteli'nde buluşacak. Zirveye, Güney Kore, Avustralya ve Hindistan liderlerinin de katılması bekleniyor.

Diplomasi zirvelerinden "Shangri La Diyaloğu"nun haziranda Singapur'da düzenlenmesi bekleniyor. İngiltere merkezli "International Institute for Strategic Studies" düşünce kuruluşuna ait zirveye, ABD ve Avrupa'dan savunma bakanları dahil bürokrasi ve sektör liderleri katılacak.

Temmuz

Japonya'nın başkenti Tokyo'da 7 Temmuz'da valilik seçimleri düzenlenecek. Mevcut Tokyo Valisi Koike Yuriko'nun 3. dönemi için adaylığını açıklaması bekleniyor. Daha önce Çevre ve Savunma Bakanlığı yapan Koike, 2016'da ilk seçildiğinde "Tokyo'nun ilk kadın valisi" olmuştu.

Fransa'nın başkenti Paris'te 26 Temmuz-11 Ağustos'ta "2024 Olimpiyat Oyunları" ve 28 Ağustos-8 Eylül'de "2024 Paralimpik Oyunları" düzenlenecek. Olimpiyatlar, Paris'te daha önce 1900 ve 1924 yıllarında yapılmıştı.

Ağustos

Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo, bazı hükümet kuruluşlarını, ülkenin mevcut başkenti Jakarta'dan, yeni başkent Nusantara'ya taşıyacak. Widodo, resmi görev süresinin biteceği ekim ayı öncesinde, 17 Ağustos'ta "Endonezya Kurtuluş Günü" törenlerini yeni başkent Nusantara'da düzenlemeyi planlıyor.

Borneo Adası'nın doğu kıyısındaki yeni başkent Nusantara'da tasarlanan "yeşil, akıllı ve sürdürülebilir bir küresel şehir" mega projesi vasıtasıyla Endonezya, 2060'a kadar "0 karbon" taahhüdünü yerine getirmeyi ve gelişmiş ülkeler arasına girmeyi hedefliyor. Dizayn, altyapı dahil yeni başkent projesinin 5 safhada 2045 yılına kadar bitirilmesi hedefleniyor.

Eylül

Rusya'nın doğusunda yer alan Vladivostok kentinde 3-6 Eylül’de "Doğu Ekonomi Forumu" düzenlenecek.

Çip endüstrisinde dünya çapında üretici ve geliştiricileri bir araya getirecek "Semicon Taiwan" fuarı, 4-6 Eylül'de Tayvan'ın başkenti Taipei'de düzenlenecek. Dünyanın en büyük çip üreticileri Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) ile Applied Materials ve Tokyo Electron da uluslararası fuara katılacak.

Ekim

ASEAN Zirvesi, 2024 Dönem Başkanı Laos'un başkenti Viyentiyan'da 6-11 Ekim'de düzenlenecek.

Endonezya'da şubat seçimlerinde belirlenecek yeni Devlet Başkanı, 2014-2024 arası görevde kalan Joko Widodo'dan liderlik koltuğunu teslim alacak. Yeni Devlet Başkanı ve Başkan Yardımcısı 20 Ekim'de göreve başlayacak.

Kasım

ABD halkı 5 Kasım'da Başkanlık Seçimi için sandık başına gidecek.

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 29. Taraflar Konferansı (COP29), 11-22 Kasım’da Azerbaycan’da düzenlenecek.

Brezilya'nın başkenti Rio de Janeiro'da 18-19 Kasım'da G20 Liderler Zirvesi gerçekleştirilecek. Zirve, Brezilya'da düzenlenecek ilk G20 Zirvesi olacak. "Adil Bir Dünya ve Sürdürülebilir Bir Gezegen İnşası" mottosuyla düzenlenecek zirvede enerji dönüşümü, küresel yönetim reformları ve sosyal katılımcılık gündemleri öne çıkacak.

Singapur Başbakanı Lee Hsien Loong, 2025 yılındaki genel seçimler öncesinde, kasım ayında görevini Başbakan Yardımcısı Lawrence Wong'a teslim edecek. Wong, Kasım 2025 öncesi düzenlenmesi planlanan genel seçimlere kadar Başbakanlığı üstlenecek.

Peru, kasımda, 2024 APEC Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak. "Güçlendir. Dahil Et. Büyü" mottosuyla düzenlenecek zirvenin gündeminde bağlayıcı ve sürdürülebilir büyüme için ticaret ve yatırım, küresel ekonomiye geçişi teşvik için inovasyon ve dijitalleşme yer alacak. 21 üyeli APEC, Asya-Pasifik bölgesi ülkeleri arasında serbest ticaret fırsatları oluşturmayı hedefliyor.

Aralık

Dünyanın en büyük çip üreticilerinden Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) Japonya'nın güneyindeki Kumamoto'ya kurduğu üretim tesisinden ilk sevkiyatına başlayacak.



Melania Trump, en sevilen First Lady'ler listesinde sondan ikinci çıktı

YouGov'un yeni bir anketine göre Melania Trump, yakın tarihin en az popüler ikinci first lady'si seçildi (Reuters)
YouGov'un yeni bir anketine göre Melania Trump, yakın tarihin en az popüler ikinci first lady'si seçildi (Reuters)
TT

Melania Trump, en sevilen First Lady'ler listesinde sondan ikinci çıktı

YouGov'un yeni bir anketine göre Melania Trump, yakın tarihin en az popüler ikinci first lady'si seçildi (Reuters)
YouGov'un yeni bir anketine göre Melania Trump, yakın tarihin en az popüler ikinci first lady'si seçildi (Reuters)

Yeni bir ankete göre Melania Trump, yakın tarihin en az popüler ikinci First Lady'si seçildi ancak en sevilmeyen First Lady unvanını Trump'ın rakibi Hillary Clinton aldı.

YouGov'a göre bu ay 2 bin 255 ABD vatandaşından son 11 First Lady'yi "Mükemmel"den "Kötü"ye uzanan bir ölçekte sıralamaları istendi.

Yüzde 36'sı Melania'yı "kötü", yüzde 10'u da "ortalama altı" olarak değerlendirdi. Ankete katılanların yaklaşık yüzde 18'i Melania'yı "mükemmel", yüzde 12'si de "ortalama üstü" notu verdi. Böylece net onay oranı -16 çıktı.

Melania'dan daha düşük sırada yer alan tek First Lady, 2016 başkanlık seçimini Donald Trump'a kaybeden Hillary Clinton'dı. Ankete katılanların yüzde 33'ü onu "kötü", yüzde 11'i de "ortalama altı" diye değerlendirdi ve net onay oranı -17 oldu.

Öte yandan en popüler First Lady'ler sırasıyla +56, +32 ve +25 net puanla Jackie Kennedy, Rosalynn Carter ve Nancy Reagan'dı.

Michelle Obama da katılımcılar arasında favori olarak öne çıktı; yüzde 33'ü onu "mükemmel", yüzde 12'si ise "ortalama üstü" olarak değerlendirdi ve bu da ona +21 net onay puanı kazandırdı. Yaklaşık yüzde 22'si onu "kötü" buldu.

Ortalama olarak son 11 First Lady'nin çoğu, eşlerinden daha yüksek net puanlar aldı.

Hillary Clinton, -3 net puanlı eşinden önemli ölçüde daha düşük olan tek First Lady'ydi.

Birçok başkan ve First Lady benzer puanlar aldı; Jacqueline Kennedy Onassis ve John F. Kennedy (+56'ya karşı +61), Nancy ve Ronald Reagan (+25'e karşı +22), Michelle ve Barack Obama (+21'e karşı +15) bunlardan bazıları.

Melania ve Donald Trump da benzer ancak olumsuz puanlar aldı (-16'ya karşı -20).

Anket ayrıca, katılımcıların yüzde 48'inin Donald Trump'ı "kötü" bulduğunu, yüzde 6'sının ise "ortalama altı" olarak değerlendirdiğini ortaya koydu. Trump, YouGov'un katılımcılara sorduğu 20 başkan arasında en düşük puanı aldı. Katılımcıların yaklaşık yüzde 19'u 45 ve 47. başkanı "olağanüstü" olarak değerlendirdi.

Trump'tan sonra, selefi Joe Biden, katılımcıların yüzde 38'inin "kötü", yüzde 12'sinin ise "ortalama altı" şeklinde değerlendirdiği en az popüler eski başkan oldu. Sadece yüzde 7'si Biden'ı "mükemmel" olarak değerlendirdi.

Ankete göre, "First Lady'ler hakkındaki genel görüşler, eşleri hakkındaki görüşlere benzer şekilde siyasi olarak kutuplaşmış durumda".

Anket, tartışmalı belgeseli Melania'nın gösterime girmesiyle birlikte Melania Trump hakkında kamuoyunun ne düşündüğüne dair fikir veriyor. Belgeselin ilk hafta sonu 7 milyon dolar kazandığı bildirilse de bilet satışları ikinci haftada düşerek sadece 2,4 milyon dolar getirdi.

Amazon, belgeselin haklarını satın almak için 40 milyon, tanıtımı içinse 35 milyon dolar daha harcamıştı.

Independent Türkçe


Ortadoğu diken üstünde: “Irak işgalinden bu yana en büyük hava gücü toplandı”

ABD ordusu, onlarca savaş jetini taşıyan USS Abraham Lincoln ve USS Gerald Ford'la Ortadoğu'daki yığınağı güçlendiriyor (AFP)
ABD ordusu, onlarca savaş jetini taşıyan USS Abraham Lincoln ve USS Gerald Ford'la Ortadoğu'daki yığınağı güçlendiriyor (AFP)
TT

Ortadoğu diken üstünde: “Irak işgalinden bu yana en büyük hava gücü toplandı”

ABD ordusu, onlarca savaş jetini taşıyan USS Abraham Lincoln ve USS Gerald Ford'la Ortadoğu'daki yığınağı güçlendiriyor (AFP)
ABD ordusu, onlarca savaş jetini taşıyan USS Abraham Lincoln ve USS Gerald Ford'la Ortadoğu'daki yığınağı güçlendiriyor (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump, Ortadoğu'daki askeri yığınağını artırarak İran'a saldırı hazırlığı yapıyor.

Kimliklerinin paylaşılmaması şartıyla CNN'e konuşan yetkililer, ordunun İran'a bu hafta sonu saldırı düzenlemeye hazır olduğunu ancak Trump'ın henüz son kararını vermediğini söylüyor.

Üst düzey güvenlik yetkililerinin çarşamba günü Beyaz Saray'da İran'daki durumla ilgili toplantı düzenlediği aktarılıyor. Trump'ın özel temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner da İran'la müzakereler hakkında Cumhuriyetçi lideri bilgilendirmiş.  

Wall Street Journal (WSJ), Amerikan ordusunun 2003 Irak işgalinden bu yana Ortadoğu'daki en büyük hava gücünü topladığını yazıyor.

Son teknoloji F-35 ve F-22 jet avcı uçaklarının bölgeye yönlendirildiği, büyük hava harekatlarını koordine etmek için hayati önem taşıyan komuta ve kontrol uçaklarının da yola çıktığı aktarılıyor.

ABD ordusu, USS Abraham Lincoln'ın ardından, Venezuela'daki operasyon öncesinde Karayipler'e gönderilen dünyanın en büyük uçak gemisi USS Gerald Ford'u da Ortadoğu'ya yönlendirmişti. Bu gemide de çok sayıda saldırı ve elektronik harp uçağı olduğu ifade ediliyor.

Yetkililer, askeri harekat halinde iki seçeneğin masada olduğunu belirtiyor. ABD ordusu, Tahran yönetimini devirmek amacıyla çok sayıda İranlı siyasi ve askeri lideri hedef alabilir. Bunun yerine nükleer ve balistik füze tesislerinin vurulacağı hava saldırıları da düzenlenebilir. Her iki seçenek de potansiyel olarak haftalarca sürecek bir operasyon anlamına geliyor.

Analizde, geçen yıl haziranda İsrail'le yaşanan çatışmalar nedeniyle İran'ın hava savunma sisteminin ağır hasar aldığı savunuluyor. Buna rağmen Tahran yönetiminin, Hürmüz Boğazını kapatma ve çeşitli menzile sahip füzelerle misilleme yapma ihtimali olduğu vurgulanıyor.

ABD ve İsrail, İran'ın uranyum zenginleştirerek nükleer silah geliştirmeyi planladığını savunurken Tahran yönetimi bunu defalarca reddetmişti.

ABD ve İran arasında Umman'da 6 Şubat'ta başlayan müzakerelerde henüz somut bir sonuca varılamadı. Trump, İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını isterken, Tahran ise zenginleştirme seviyelerinin değiştirilebileceğini fakat programın durdurulmayacağını belirtiyor.

Diğer yandan İsrail, İran'ın balistik füze programının ve bölgedeki örgütlere verdiği desteğin sonlanmasını da istiyor. Washington-Tahran müzakerelerinin şimdilik nükleer programa odaklandığı ifade ediliyor. WSJ'ye konuşan yetkililer, İran'ın Trump görevden gidene dek uranyum zenginleştirme programını askıya alabileceğini söylüyor.  

Independent Türkçe, Wall Street Journal, CNN


Ortadoğu’ya askeri yığınak sürerken Trump: İran’la ilgili her şey önümüzdeki 10 gün içinde netleşecek

ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve taarruz grubu, Umman Denizi’nde (Reuters)
ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve taarruz grubu, Umman Denizi’nde (Reuters)
TT

Ortadoğu’ya askeri yığınak sürerken Trump: İran’la ilgili her şey önümüzdeki 10 gün içinde netleşecek

ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve taarruz grubu, Umman Denizi’nde (Reuters)
ABD uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve taarruz grubu, Umman Denizi’nde (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Washington’un İran ile “ciddi bir anlaşma” yapması gerektiğini belirterek, Tahran’la yürütülen görüşmelerin iyi gittiğini söyledi.

Trump, Washington’da düzenlenen Barış Konseyi’nin ilk toplantısında, “Görüşmeler iyi. Yıllar içinde İran’la ciddi bir anlaşma yapmanın kolay olmadığı kanıtlandı. Ciddi bir anlaşma yapmalıyız; aksi takdirde sonuçları ağır olur” dedi.

ABD Başkanı, “İran’la ilgili her şey önümüzdeki 10 gün içinde netleşecek” ifadelerini kullandı.

Washington ile Tahran arasındaki kriz hassas bir dönemece girerken, üst düzey ulusal güvenlik yetkililerinin Trump’a, ABD ordusunun olası bir saldırı için “hazır” olduğunu bildirdiği aktarıldı. Cumartesi gününden itibaren uygulanabilecek muhtemel bir operasyon seçeneğinin masada olduğu, ancak nihai kararın Beyaz Saray’da siyasi ve askerî değerlendirmeye tabi tutulduğu belirtildi.

dfvgthy
İranlı askerlerin, Rus askerlerle birlikte Umman Denizi’nde gerçekleştirdiği askerî tatbikattan bir kare (EPA)

Amerikan televizyon ağlarının kaynaklarına göre son günlerde Ortadoğu’ya sevk edilen güçler – ek hava ve deniz unsurları dâhil – konuşlanmalarını tamamladı. Olası bir harekâtın zaman çizelgesinin hafta sonrasına da sarkabileceği ifade edildi.

Kaynaklar, İran’dan gelebilecek misillemelere karşı Savunma Bakanlığı’nın bazı personeli geçici olarak Avrupa’ya ya da ABD içine kaydırdığını belirtti. Bunun rutin bir önleyici tedbir olduğu ve saldırının kaçınılmaz olduğu anlamına gelmediği vurgulandı.

Angajman kuralları değişebilir

Bu gelişme, Trump açısından karmaşık bir denkleme işaret ediyor. Olası bir askerî darbe, bölgede angajman kurallarını değiştirebilir ve Tahran’ın müzakere pozisyonunu zayıflatabilir. Ancak aynı zamanda Körfez’den Doğu Akdeniz’e uzanabilecek geniş çaplı bir bölgesel tırmanma riskini de beraberinde getirebilir.

Öte yandan bekleme stratejisi, ABD iç kamuoyunda ya da Washington’un müttefikleri nezdinde geri adım olarak yorumlanabilir. Bu durum, askerî tehdidin inandırıcılığının test edildiği bir an olarak değerlendiriliyor.

CNN’e konuşan kaynaklar, ABD ordusunun hafta sonu itibarıyla İran’a yönelik bir saldırıya hazır olduğunu, ancak Trump’ın henüz nihai kararını vermediğini bildirdi.

hyjuıko
İran yönetimi karşıtı göstericiler, 17 Şubat 2026’da Cenevre’deki Birleşmiş Milletler Ofisi önünde pankart ve fotoğraflar taşıyor (AFP)

Kaynaklara göre Trump, özel görüşmelerde askerî müdahaleyi destekleyen ve karşı çıkan argümanları dinledi, danışmanları ve müttefiklerinin görüşlerini aldı. Bir kaynak, “Bu konu üzerinde uzun süre düşünüyor” dedi.

Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham ise televizyonda yaptığı açıklamada, İran’la ilgili kararın fiilen alındığını öne sürdü. Bölgeye yapılan büyük askerî yığınağa dikkat çeken Graham, savaş gemilerinin “bu mevsimde hava güzel olduğu için” bölgeye gelmediğini söyledi.

Daralan müzakere penceresi

Sahadaki gerilim tırmanırken diplomasi de temkinli adımlarla ilerliyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cenevre’de yapılan dolaylı görüşmelerin ikinci turunda genel “yol gösterici ilkeler” üzerinde anlayış sağlandığını, ancak ihtilaflı başlıkların sürdüğünü açıkladı.

Bir ABD’li yetkili, Tahran’ın önümüzdeki iki hafta içinde yazılı bir teklif sunabileceğini belirterek “ilerleme sağlandı ancak pek çok ayrıntı hâlâ müzakere ediliyor” dedi.

Tahran, müzakerelerin yalnızca nükleer dosya ve yaptırımların kaldırılmasıyla sınırlı kalmasında ısrar ederken, Washington balistik füze programı ve İran’ın bölgesel müttefiklerine verdiği desteğin de gündeme alınmasını istiyor. Bu iki yaklaşım arasındaki siyasi mesafenin kısa sürede kapanması zor görünüyor.

İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Muhammad Eslami, “Nükleer endüstrinin temeli zenginleştirmedir” diyerek, hiçbir ülkenin İran’ı barışçıl teknoloji hakkından mahrum bırakamayacağını söyledi.

Bu açıklama, ABD’nin diplomasi başarısız olursa askerî seçeneğin masada olduğunu hatırlatmasının hemen ardından geldi.

Rus haber ajansı Interfax, Rus devlet nükleer şirketi Rosatom CEO’su Aleksey Likhachev’in, anlaşma sağlanması hâlinde İran’dan zenginleştirilmiş uranyumu kabul etmeye hazır olduklarını söylediğini aktardı.

Rusya Dışişleri Bakanlığı ise uranyumun İran’dan çıkarılması önerisinin hâlâ masada olduğunu, ancak nihai kararın Tahran’a ait olduğunu belirtti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin “ne pahasına olursa olsun Amerika’ya boyun eğmeyeceğini” söyledi. İran’ın savaş istemediğini, ancak “aşağılanmayı kabul etmeyeceğini” vurguladı.

Hürmüz mesajı

Tahran, askeri gücünü Hürmüz Boğazı’nda sergiledi. Bir askeri yetkili, boğazın “en kısa sürede kontrol altına alınabileceği ya da kapatılabileceği” uyarısında bulundu. İran Devrim Muhafızları “Hürmüz Boğazı’nda Akıllı Kontrol” adlı tatbikatını tamamladı.

Boğaz, küresel petrol ve doğalgaz ihracatının önemli bölümünün geçtiği stratejik bir hat olarak, İran’ın geleneksel caydırıcılık kartı olarak görülüyor.

Moskova’dan uyarı

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, İran’a saldırının “ateşle oynamak” olacağını belirterek siyasi yöntemlere öncelik verilmesi çağrısında bulundu. Kremlin, Tahran’la yapılan ortak deniz tatbikatlarının önceden planlandığını açıkladı.

İsrail’de yayımlanan Maariv gazetesi, Washington’un olası bir saldırıdan kısa süre önce Tel Aviv’i bilgilendireceğinin değerlendirildiğini yazdı.

Polonya Başbakanı Donald Tusk, vatandaşlarına İran’ı derhal terk etmeleri çağrısında bulundu ve çatışma ihtimalinin “oldukça gerçekçi” olduğunu söyledi.

Öte yandan Avrupa Birliği Konseyi, 29 Ocak’taki Dışişleri Konseyi toplantısında varılan mutabakatın ardından 19 Şubat’ta İran Devrim Muhafızları’nı resmen terör örgütleri listesine ekledi. Böylece kurum, AB’nin terörle mücadele yaptırımlarına tabi olacak.