Reisi ertelenen Türkiye ziyaretini yarın gerçekleştirecek

Türkiye ve İran cumhurbaşkanları geçtiğimiz Kasım ayında Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te yaptıkları görüşmede (İran Cumhurbaşkanlığı)
Türkiye ve İran cumhurbaşkanları geçtiğimiz Kasım ayında Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te yaptıkları görüşmede (İran Cumhurbaşkanlığı)
TT

Reisi ertelenen Türkiye ziyaretini yarın gerçekleştirecek

Türkiye ve İran cumhurbaşkanları geçtiğimiz Kasım ayında Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te yaptıkları görüşmede (İran Cumhurbaşkanlığı)
Türkiye ve İran cumhurbaşkanları geçtiğimiz Kasım ayında Özbekistan'ın başkenti Taşkent'te yaptıkları görüşmede (İran Cumhurbaşkanlığı)

İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, 28 Kasım'da yapılması planlanan ancak bilinmeyen nedenlerle son dakikada ertelenen "beklenen" Türkiye ziyaretini yarın gerçekleştirmeye hazırlanıyor.

Ziyarette ikili, bölgesel ve uluslararası konuların görüşülmesinin yanı sıra üst düzey Türkiye-İran Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi'nin toplanmasına sahne olacak. Türk Dışişleri Bakanlığı kaynaklarının bildirdiğine göre, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Reisi arasında gerçekleşecek görüşmede başta Gazze Şeridi’ndeki savaş olmak üzere Irak, Suriye, Güney Kafkasya ve Afganistan’daki gelişmeler ele alınacak.

Şarku’l Avsat’a konuşan kaynaklar, terörle mücadele somut işbirliğinin Türkiye’nin İran’dan somut beklentilerinden biri olarak öne çıktığını söyledi.

Türkiye ve İran 560 kilometrelik uzun bir sınır paylaşıyor. Bu bağlamda başta PKK ve terör örgütü PKK'nın İran kanadı PJAK olmak üzere tüm terör örgütlerine karşı ortak mücadelenin etkin şekilde sürdürülmesi bekleniyor.

İki ülkenin içişleri bakanlıkları arasında diyalog mekanizmaları mevcut. Diplomatik kaynaklara göre, ortak bir anlayış olmasına rağmen Türkiye, İran'dan ilave adımlar atmasını da bekliyor.

Kaynaklar, Reisi'nin ziyaretinin İran ile Türkiye arasındaki üst düzey diyaloğun sürdürülmesinde önemli bir aşama ve ortak gündemdeki konuların tartışılması için uygun bir fırsat teşkil edeceği sözünü verdi.

Tahran geçtiğimiz hafta Reisi'nin Erdoğan'ın daveti üzerine Ocak ayının ilk haftasında Türkiye'yi ziyaret edeceğini açıklamıştı.

Daha önce Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Reisi'nin yakın zamanda Türkiye'yi ziyaret edeceğini doğrulamıştı. Bu, Dışişleri Bakan Yardımcısı Ahmed Yıldız başkanlığındaki Türk heyetinin 22 Aralık'ta Tahran'a yaptığı ziyaret ve İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan ile görüşmesiyle aynı zamana denk geldi. Görüşmede, İran-Türkiye siyasi istişareleri çerçevesinde iki ülke arasındaki ilişkilerin ve ortak çıkarları ilgilendiren bölgesel ve uluslararası konular ele alındı.

Ankara ve Tahran, ayrıntı vermeden Reisi'nin 28 Kasım'da yapmayı planladığı Türkiye ziyaretinin ertelendiğini duyurmuştu.

Erdoğan, İranlı mevkidaşının ziyaretini duyurarak, İsrail ile Hamas arasında Gazze'deki savaşa ortak bir yanıt formüle etmeye odaklanacaklarını söyledi.

Tahran, Gazze'deki durumla ilgili Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantısının sonuçlarına bağlı olarak ziyaretin ertelendiğini söyledi. Şarku’l Avsat’a konuşan diplomatik kaynaklar, ziyaret, İran'ın Türkiye'nin İsrail'e yönelik sert söylemin ötesinde bir tutum sergilemesi, ticari ilişkileri kesmesi, enerji alanında İsrail ile işbirliği arayışından vazgeçmesi ve ürettiği gazın Türkiye toprakları üzerinden Avrupa'ya aktarılması yönündeki talepleri nedeniyle ertelendiğini bildirdi.

Fidan, "Türkiye, Filistin'le ilgili iki temel konu olan acil ateşkes ve kalıcı barış konusunda çaba gösteriyor ve bu çerçevede çalışmalarını sürdürüyor” ifadelerini kullandı.

İşbirliği Komitesi Toplantısı

Resmi görüşmelerin ardından, İran'da iş yapan çok sayıda Türk yatırımcı ve iş adamının katılımıyla Erdoğan ve Reisi başkanlığında iki ülke arasındaki ortak iş birliği komitesi toplantısı gerçekleştirilecek.

İran Cumhurbaşkanı'na Dışişleri, Savunma, İçişleri, Şehircilik, Ticaret, Petrol, Elektrik ve Enerji bakanlarının yer aldığı bir heyetin eşlik etmesinin yanı sıra ekonomi, ticaret, kültür, bilim, medya, içişleri, ulaştırma ve enerji alanlarında 10'a yakın anlaşmanın imzalanması bekleniyor.

İki ülke, aralarında şu anda 6 milyar dolar olan ticaret hacmini 30 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Yıldız, Türkiye’nin, ikili ilişkileri geliştirmek, ekonomik iş birliğini geliştirmenin önündeki engelleri kaldırmak, iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırmak ve İran'la yakınlaşma fırsatından mümkün olduğunca yararlanmak konusunda ciddi bir iradeye sahip olduğunu vurguladı.

Türkiye, nükleer anlaşmanın yeniden yürürlüğe konması ve İran'a uygulanan yaptırımların kaldırılması yönündeki çabaları destekliyor.



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.