İran Kızıldeniz'de hangi mesajları vermeye çalışıyor?

Husiler, Tahran rejiminin elinde bir karta dönüştü. Tahran rejimi, bu aşamada uluslararası denklemleri etkilemek için Kızıldeniz'deki güvenlik eksikliğini ortadan kaldırmaya karar verdi.

ABD Hava Kuvvetleri, Yemen'deki 16 Husi bölgesinde 60'tan fazla noktanın hedef alındığını duyurdu (AFP)
ABD Hava Kuvvetleri, Yemen'deki 16 Husi bölgesinde 60'tan fazla noktanın hedef alındığını duyurdu (AFP)
TT

İran Kızıldeniz'de hangi mesajları vermeye çalışıyor?

ABD Hava Kuvvetleri, Yemen'deki 16 Husi bölgesinde 60'tan fazla noktanın hedef alındığını duyurdu (AFP)
ABD Hava Kuvvetleri, Yemen'deki 16 Husi bölgesinde 60'tan fazla noktanın hedef alındığını duyurdu (AFP)

Independent Farsça

Beyaz Saray, ABD'nin İran destekli Husilere yönelik saldırılarına rağmen Washington'un Tahran'a karşı çatışmaya girme niyetinde olmadığını söylüyor. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Stratejik İletişim Koordinatörü John Kirby, MSNBC'ye verdiği röportajda şunları söyledi:

“İran'la bir çatışmayla karşı karşıya değiliz. Gerginliği artırma niyetinde değiliz ve bu gerilimi haklı çıkaracak hiçbir kanıt da yok.”

Gerçekten buna dair bir kanıt yok mu? Peki ABD'deki durum, İran rejiminin istediği zaman saldırabileceği noktaya ulaştı mı?

Kirby, röportajın devamında, “Husi saldırılarının ardından ABD yönetimi hedefleri değerlendirmeye çalışıyor. Bu süreci sürdürüyoruz, önümüzdeki saatlerde saldırılarla ilgili daha fazla bilgi elde edeceğimizi tahmin ediyorum” dedi.

ABD Hava Kuvvetleri, ABD ve müttefiklerinin Yemen'deki 16 Husi bölgesinde 60'tan fazla noktayı hedef aldığını duyurdu.

Mevcut gelişmeler ve Husi mevzilerinin hedeflenmesi, İran ve onun Hamas gibi müttefiklerinin Gazze savaşının İsrail ve Batı için maliyetini artırmaya çalıştıklarını kanıtlıyor. Son zamanlarda ABD ve İngiltere'nin Husilere yönelik saldırıları da bu yüzden geldi. Gazze savaşı artık sadece Filistinliler ve İsraillilerle sınırlı bir savaş değil. Bölgedeki gelişmeler, Batılı ülkelerin Irak ve Suriye dahil birçok ülkedeki çıkarlarına meydan okudu. Ayrıca Ortadoğu'da uzun yıllar süren yokluğundan sonra bölgede askeri operasyonlar yürüten İngilizlerin doğrudan müdahalesine yol açtı.

Gazze'deki savaşın yayılmasını önlemek Amerika’nın ve Avrupa ülkelerinin en önemli dış politika önceliklerinden biridir. Peki savaşı genişletmek İran'ın çıkarlarına hizmet ediyor mu? Bu sorunun cevabı Ortadoğu'daki güç dengesi siyasetiyle ilgili.

Zafer sancağını yükseltmek

Rejim ve müttefikleri, Kızıldeniz'deki güvensizlik üzerinden Hamas'ı Gazze'de siyasi sahneye geri getirmeyi umuyor gibi görünüyor. Gerilim, Batı ve İsrail'e saldırıları durdurmaları ve Hamas'ın Gazze'ye geri dönüşü için çalışmaları yönünde baskı yapmaya devam ediyor. Bu, İran rejiminin ‘direniş ekseni’ olarak tanımlanan işbirliğiyle attığı adımlardan biri.

Kızıldeniz, Avrupa ve Amerika için ekonomik ve siyasi açıdan büyük önem taşımakta olup, kar-zarar dengesinde Kızıldeniz'deki istikrarsızlıktan kaynaklanan büyük zararın, İsrail'i destekleme meselesinden daha büyük olduğu söylenebilir.

Husiler, Batı'ya zarar vermek için ABD ve İngiltere gibi ülkelere karşı askeri bir çatışma yürütme sorunuyla karşı karşıya. Husiler sadece askeri kabiliyetlerini korumayı amaçlamıyor, aynı zamanda hedeflerine ulaşabilmek için iki ülkeye karşı da zafer kazanmaya çalışıyor. Bu zaferin karşı tarafın askeri yetenekleriyle hiçbir ilgisi yok. Ancak gerçekte Husilerin Amerikan ve İngiliz ordularını yenmelerine gerek yok. Zira milislerin ve onların Tahran'daki destekçilerinin üzerinde çalıştığı tek iş, Kızıldeniz'den geçen büyük gemilerin güvenliğinin sağlanamaması nedeniyle yapılan çalışmalar.

Akıllara şu soru geliyor: Husiler Kızıldeniz'deki saldırılarına ne ölçüde devam edebilir?

Yemen'deki iç savaşın ilk günlerinde Husiler, İran rejiminin dolarları sayesinde ve İran'ın çıkarları doğrultusunda Yemen halkına karşı çirkin bir savaş yürüten mütevazı milisler olarak yola çıktı. Bu milisler, uluslararası siyasi gelişmeleri etkileyemeyeceklerdi.

O savaş sırasında Husiler yolun sonuna gelmiş gibi görünüyordu ama İran rejiminin desteği sayesinde yollarına devam edebildiler. Milislerin geçtiğimiz yıllarda kendilerini organize etmeye çalışmaları ve artık yurt dışından uzmanlara ihtiyaç duymadan füze fırlatma noktasına gelmeleri, küresel deniz seyrüseferinin ikilemi haline geldi.

Silahlanma yetenekleri

Gazze savaşı başladığında Tahran'daki rejim, rejim liderlerinin analizlerine dayanarak Husilerin rollerine büyük önem verdi. Rejim, milisleri bir güvensizlik aracı haline getirmeye ve İsrail'e Gazze'deki savaştan çekilmesi için baskı yapmaya çalıştı. İran'ın ‘direniş ekseni’ olarak sunduğu Husiler, Yemen'de önemli coğrafi alanlar da dahil olmak üzere geniş toprakları ve Kızıldeniz kıyılarının stratejik bir bölümünü kontrol ediyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) üyeleri Husilere silah ve teçhizat sağlamak için çalışıyor. Öte yandan İran'ın bölgesel rakiplerinin yanı sıra Avrupa ve Batı ülkeleri ile Amerika gibi küresel rakipleri, İran'ın müdahalesini Husilerin silahlı ve askeri yeteneklerini geliştirmenin bir nedeni olarak görüyor.

Bu inanç, Husileri Tahran rejiminin elinde bir karta dönüştürdü. Tahran rejimi, bu aşamada uluslararası denklemleri etkilemek için Kızıldeniz'deki güvenlik eksikliğini ortadan kaldırmaya karar verdi.

Husilerin gemilere yönelik saldırıları küresel ticari kurumlarda büyük endişe yarattı. Bazıları, büyük güçlerin Kızıldeniz'deki güvensizliği sona erdirmek için Gazze'deki savaşı bitirmek zorunda kalabileceğine inanıyor. Dolayısıyla ABD ve müttefikleri böyle bir gerçeği dayatmamak için askeri müdahaleye başvurdu. Bu hedefe ulaşmak için Kızıldeniz'de tehlikeli adımlar atıyorlar ve Husi saldırılarının durdurulması için çalışıyorlar.

Doğrudan savaş ihtimali var mı?

ABD ve müttefikleri Husi saldırılarını durdurabilirse, aralarında Irak ve Suriye'nin de bulunduğu birçok ülkede İran'a bağlı milisler büyük askeri operasyonlar gerçekleştiremeyecek. Ayrıca DMO, bölgede doğrudan çatışmaya girmek istemiyor. Bu meseleler Batı ve müttefikleri için tam bir zafere yol açmakta. Ancak eğer Husiler saldırılarını aralıksız sürdürebilir, Kızıldeniz'de küresel ekonomiye kriz getirebilir ve oradaki kriz durumunu kabul edebilirlerse, o zaman İran rejiminin durumu kendi lehine değiştirmeyi başardığı söylenebilir.

Şu anda ABD ve İngiltere Husi saldırılarını engellemeye çalışıyor. Ancak milisler saldırılarını sürdürdüklerini söylüyor ve ABD'nin çıkarlarını hedef almakta ısrar ediyor.

İran'ın, Kızıldeniz'deki mevcut çatışmalar üzerinden Batı'ya mesajlarını Husiler aracılığıyla ilettiği görülüyor. ABD ve İngiltere'nin İran rejimine karşı hoşgörülü bir yaklaşım sergilemesi durumunda bu rejim, Gazze savaşını kendi lehine çevirebilecektir. Bu koşullar altında rejim, Mücteba Hamaney'i ülkedeki üçüncü rehber olarak sunma oyununu hayata geçirmek için çalışacak ve İran'da yaklaşan seçimlerdeki enerji eksikliği bu oyunun sonucunu etkilemeyecektir.

İran halkı, ABD'nin herhangi bir hoşgörüsünü, ABD ve İngiltere'nin İran rejimine verdiği desteğin bir işareti olarak görüyor. Bu durum İran vatandaşları arasında hoşnutsuzluğa yol açarken, ABD de - İran halkına zarar vermeden - kararlı bir eylemle bölgedeki rejim yandaşlarına ölümcül darbeler vurma fırsatına sahip oluyor. 

*Bu makale Şarku'l Avsat tarafından Independent Farsça’dan çevrilmiştir.



İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarında 212 gazeteci öldürüldü, 400'den fazlası yaralandı

Gazze Şeridi'nde İsrail güçleriyle yaşanan çatışmalar sırasında öldürülen Filistinli meslektaşları Yaser Murtaca'nın cenazesini taşıyan gazeteciler (DPA)
Gazze Şeridi'nde İsrail güçleriyle yaşanan çatışmalar sırasında öldürülen Filistinli meslektaşları Yaser Murtaca'nın cenazesini taşıyan gazeteciler (DPA)
TT

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarında 212 gazeteci öldürüldü, 400'den fazlası yaralandı

Gazze Şeridi'nde İsrail güçleriyle yaşanan çatışmalar sırasında öldürülen Filistinli meslektaşları Yaser Murtaca'nın cenazesini taşıyan gazeteciler (DPA)
Gazze Şeridi'nde İsrail güçleriyle yaşanan çatışmalar sırasında öldürülen Filistinli meslektaşları Yaser Murtaca'nın cenazesini taşıyan gazeteciler (DPA)

Filistinli onlarca gazeteci, Dünya Basın Özgürlüğü Günü dolayısıyla bugün Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus kentinde bulunan Nasır Tıp Kompleksi önünde bir araya geldi. Gazeteciler, İsrail saldırılarında öldürülen meslektaşlarının fotoğraflarını taşıdı.

Basın mensupları, Gazze Şeridi'nde İsrail ile Hamas arasındaki savaşı haberleştirmek için ağır bir bedel ödüyor.

Filistin resmi haber ajansı WAFA, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının başlangıcından bu yana 212 gazetecinin (bazıları evlerinde aileleriyle birlikte olmak üzere) öldürüldüğünü, 409'unun ise yaralandığını açıkladı. Yaralılardan bazıları kalıcı uzuv kaybı yaşadı, bazıları da felç geçirdi. Resmi kaynaklara göre İsrail güçleri 48 gazeteciyi de tutukladı.

Görsel kaldırıldı. Gazze Şeridi'ndeki gazeteciler, Dünya Basın Özgürlüğü Günü'nü kutlamak için toplandı. (WAFA)

Doğrudan hedef alınma

Şarku’l Avsat’ın Birleşmiş Milletler’in (BM) haber sitesi UN News'ten aktardığına göre Sami Şehade, Nisan 2024'te Gazze Şeridi'nin orta kesimindeki Nuseyrat'ta geçirdiği ağır bir yaralanmanın ardından bacağını kaybetti. Ancak o fotoğraf makinesini aldı ve Gazze Şeridi'ndeki trajik olayları belgelemek için sahaya döndü.

Engelinin kendisini çalışmaktan alıkoymasına izin vermeyen Şehade, “Tüm bu engellerle karşılaşsam bile foto muhabirliğini bırakmam mümkün değil” dedi.

Dünya Basın Özgürlüğü Günü her yıl 3 Mayıs'ta kutlanıyor ve medyanın hesap verebilirlik, adalet, eşitlik ve insan haklarını vurgulamadaki rolüne odaklanıyor.

Koltuk değneklerine yaslanan Şehade, mavi renkli basın yeleğini giyerek kamerasının arkasında durmuş, meslektaşlarıyla birlikte yıkıntıların arasında çalışıyordu.

Şehade, “Yaşanan tüm suçlara tanık oldum ve sonra bana karşı işlenen bir suça tanık olduğum an geldi... Ben bir saha gazetecisiydim, açık bir alanda kamera taşıyordum, beni gazeteci olarak tanımlayan bir kask ve yelek giyiyordum. Ama yine de doğrudan hedef alındım” ifadelerini kullandı.

Bu olay onun hayatında bir dönüm noktası oldu. Şehade durumunu şöyle açıkladı: “Daha önce kimsenin yardımına ihtiyacım yoktu ama şimdi var. Bu yeni gerçekliğin üstesinden gelme kararlılığına sahibim. İşte biz Gazze Şeridi'ndeki gazeteciler bu halde bile çalışmalıyız.”

Görsel kaldırıldı.Gazze Şeridi'ne düzenlenen İsrail saldırılarının birinde bacağını kaybeden Filistinli gazeteci Sami Şehade (UN News)

Sokaklarda çalışmak

Gazze Şeridi'nde yıkılmış bir binanın enkazı arasında bir meslektaşıyla birlikte çekim yapan gazeteci Muhammed Ebu Namus, “Dünya Dünya Basın Özgürlüğü Günü'nü kutlarken, Filistinli gazeteciler savaşta yıkılan işyerlerini hatırlıyor” dedi.

Ebu Namus sözlerini şöyle sürdürdü: “İşimizi yapmak için ihtiyacımız olan asgari şey elektrik ve internet, ancak birçok yerde yok. Bu yüzden internet sağlayan dükkanlara başvuruyoruz. Sokaklar artık bizim ofislerimiz.”

İsrail'in Gazze Şeridi'ni işgali sırasında Filistinli gazetecilerin hedef alındığına inandığını ifade eden Ebu Namus, medya çalışanlarının ‘ister Filistin'de ister dünyanın başka bir yerinde çalışsınlar’ korunması gerektiğini söyledi.

Görsel kaldırıldı.Filistinli gazeteci Muhammed Ebu Namus ve Gazze Şeridi'ndeki savaşı takip eden meslektaşı (UN News)

Kaldırımlarda kan var

Filistinli Gazeteciler Sendikası'nın çağrısıyla Dünya Basın Özgürlüğü Günü münasebetiyle düzenlenen mitinge, çeşitli yerel ve uluslararası kuruluşlardan gazeteciler ve medya profesyonellerinin yanı sıra aktivistler ve insan hakları savunucularından oluşan kalabalık bir grup katıldı.

WAFA'ya göre kalabalık, gazeteciler için uluslararası koruma ve Gazze Şeridi'nde medya çalışanlarına karşı işlenen suçlara sessiz kalma ve suç ortaklığı politikasına son verilmesini talep etti.

Filistinli Gazeteciler Sendikası Başkan Yardımcısı Tahsin el-Astal, “Dünyanın yok etmek istediği Filistin'in sesini ve gerçeği savunmak için mesleki araçlarını taşırken şehit edilen meslektaşlarımızın kanı halen kaldırımlarda ve yıkılan evlerdeyken bugünü anıyoruz. İşgalci İsrail’i bu suçlardan tamamen sorumlu tutuyor ve uluslararası kurumları katillerin hesap vermesi için ciddi adımlar atmaya çağırıyoruz. Ayrıca uluslararası medyayı da yanımızda durmaya ve katliam karşısında sessiz kalmamaya davet ediyoruz” ifadelerini kullandı.

El-Astal, hiçbir güvenlik garantisinin olmaması, basın kuruluşlarının tahrip edilmesi ve medya çalışanlarının en temel çalışma araçlarından mahrum bırakılması nedeniyle Gazze Şeridi'ndeki medya durumunun dünyadaki en tehlikeli durumlardan biri haline geldiğini belirtti.