Netanyahu esirlerin baskısından nasıl kurtulacak?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/4843156-netanyahu-esirlerin-bask%C4%B1s%C4%B1ndan-nas%C4%B1l-kurtulacak
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu geçen Ocak ayında Tel Aviv'de düzenlediği basın toplantısında (DPA)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas'a teslim olmayacaklarını ve zafere ulaşana kadar savaşı sürdüreceklerini ifade ederken, Savunma Bakanı Yoav Galant ise güçlerinin Gazze’de bulunan Hamas lideri Yahya Sinvar'ı yakalamaya yaklaştığını açıkladı. İsrailli rehinelerin aileleri ise Netanyahu'yu çocuklarına ‘idam cezası vermekle’ suçlayarak hükümeti bir esir değişim anlaşmasına zorlamaya yönelik vatandaşlara sokaklara çıkmaları için yardım çağrısında bulundu.
Haaretz gazetesi editörü Uri Misgav dünkü başyazısında, Netanyahu'nun sunduğu planın rehineleri kurban etme planı olduğunu ve Hamas'ın bazı arabulucuların planına ‘ciddi ve net bir yanıt’ verdiğini ifade ederek ‘akıllı ve sorumlu’ bir hükümetin bunu kabul etmesi gerekir. Misgav yazısında, “Fakat Netanyahu ve taraftarları savaşa devam etmek için bunu reddedecekler ve elleri sonsuza kadar kaçırılanların kanına bulanacak” dedi.
Yazıda ayrıca “İster çatışmaların devamı konusunda, isterse Filistinli mahkumların özgürleştirilmesi konusunda olsun İsrail'in yüksek bedeller ödemesi gerekiyor. Ancak Hamas'ın talep ettiği bedeller, İsrail'in bakışıyla vatandaşlarının ve askerlerinin hayatlarına verdiği yüksek değeri ifade ediyor ve bu nedenle İsrail'in alacağı kazanca odaklanması gerekiyor. Hamas her yaştan kaçırılan çok sayıda İsrailliyi gözaltında tutuyor” ifadeleri kullanıldı.
Netanyahu'nun açıklamalarını ‘bir hayal ekimi’ olarak değerlendiren gazetede, "İsrail kamuoyunun kendini hayale kaptırması veya siyasi liderliğin gözlerini perdelemesine izin verilmesi yasaktır. Geçen her gün, her an kaçırılanların hayatları tehlikeye atılıyor” ifadelerine yer verildi. Wall Street Journal gazetesi bir haberinde, Hamas tarafından kaçırılan 136 kişiden yalnızca 85'inin hâlâ hayatta olduğuna dair tahminde bulundu. İsrail medyasında yer alan haberlerde ise ‘gerçek ölü sayısının çok daha fazla olduğuna dair korkuların olduğu, anlaşmanın ertelenmesinin kaçırılanların tamamı olmasa da en azından bir kısmı için ölüm cezası anlamına geldiği, hükümet, cumhurbaşkanı ve aşırı sağ kanatın kaçırılanları feda etmeye hazır oldukları’ ifade edildi.
Netanyahu, çarşambayı perşembeye bağlayan gece, ABD Dışişleri Bakanı Anthony Blinken ile gerçekleştirdiği ‘uzun ve derinlemesine’ görüşmenin ardından tek başına düzenlediği basın toplantısında, orduya Refah’ı işgal etme hazırlığı yapma talimatı verdiğini ifade ederek Hamas’ın şartlarını kısmen reddetti. Netanyahu “İsrail ordusu, belirlediğimiz tüm savaş hedeflerini gerçekleştirmek için programlı bir şekilde ilerliyor. Başından beri kapsamlı bir zafer hedefinde kararlıydım ve bundan daha azına razı olmayacağız. Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'nı (UNRWA) değiştireceğiz, bunun için çalışma talimatını verdim ve Blinken'e bu konuda bilgi verdim. Aynı anlamda Ortadoğu'nun aydınlığa ya da karanlığa doğru gittiği tarihi bir dönüm noktası önümüzdedir. Bunun sağlanması için Gazze'de mutlak zafer şarttır. İsrail ordusuna Hamas'ın son kalesi Refah'ta da operasyon yapması talimatını verdik" dedi. Gazze'de esir tutulan rehinelerin ailelerine ise “Sevdikleriniz her zaman gözlerimizin önünde duruyor. Kalbim parçalandı ve onların serbest bırakılması için çalışmayı bir an bile bırakmıyoruz. Serbest bırakılmaları için askeri baskının devam etmesi gerekli bir koşuldur” dedi.
Netanyahu'nun açıklamaları, Ortadoğu'da güvenliğin bozulmasına neden olan savaşı durdurmak isteyen ABD yönetimiyle olan anlaşmazlıkların bir ifadesi şeklinde yorumlandı. Anlaşmazlığın, Blinken’in açıklamalarında İsrail liderinin dikkatini çok sayıda Filistinli sivilin ölümüne çekmesi, Refah'ın Mısır ile koordinasyon olmadan işgal edilmesini kabul etmediğini ve rehineler meselesine öncelik vermesi gerektiğini söylemesiyle ortaya çıkmıştı.
Netanyahu'yu anlaşmaya varmaya ikna etme konusunda Blinken'e çok güvenen rehinelerin aileleri ise hüsrana uğrayıp hayal kırıklığı yaşadılar ve rehinelerin geleceğine dair endişeleri yeniden arttı.
Ancak İsrail medyası perşembe günü, Netanyahu'nun Hamas hareketinin ateşkesi de içeren esir değişimi anlaşması önerisini ‘hayal ürünü, ‘akılsızca ve ilerlemeye izin vermeyen’ olarak nitelendirmesine rağmen ‘kapıyı tamamen kapatmadığını’, İsrail'in teklifi tamamen reddetmediğini ve esir değişimine ilişkin müzakereleri durduracağını açıkça söylemediğini belirtti. Haaretz gazetesine göre Netanyahu, ‘Filistinli katillerin özgürleştirilmesine karşı çıkma dışında görüşmelerin durdurulduğunu ya da İsrail'in müzakerelerden vazgeçtiğini duyurmadı.’
Walla internet sitesi, ‘sert tutuma rağmen Netanyahu'nun açıklamalarının müzakereleri durdurmak değil, başlangıcı için bir hazırlık gibi göründüğüne’ dikkat çekti.
İsrailli siyasi kaynaklar, Netanyahu'nun Hamas önerisine karşı açıklamalarının önümüzdeki gün ve haftalarda müzakerelerin sürdürülmesini ‘meşrulaştıracağı’ olarak değerlendirdiler. Kaynaklardan biri, "Hamas'ın teklifinin İsrail'in kabul edemeyeceği bir teklif olduğu açık, ancak Hamas hareketinin şu an ki müzakereleri, belki daha sonra ciddi müzakereleri de yürütmeye hazır olduğunu gösteriyor" dedi. Bir başka kaynak, Netanyahu'nun Hamas'ın önerisine karşı açıklama yapmasının ve hareketin serbest bırakılmasını talep ettiği mahkumların sayısının, özellikle de Netanyahu'nun İsrail ordusunun Refah ve diğer iki mülteci kampına girmesi yönündeki açıklamalarının, Hamas üzerindeki baskıyı artıracağını ve ‘pozisyonunu yumuşatacağını’ ifade etti.
Walla internet sitesine göre ABD yönetimi, İsrail, Mısır ve Katar'a esir-tutuklu takası anlaşmasına varılması için baskı uygulamaya devam etmeyi planlıyor ve yönetim, Gazze'de belirli bir ateşkese ulaşmanın tek yolunun bu olduğunun bilincinde. Çünkü savaş ne kadar uzarsa Biden'ın seçim kampanyasındaki zorlukları da o kadar artacak. Beyaz Saray'dakiler de ateşkes olmadan Biden'ın savaş sonrası Gazze Şeridi'nde ‘ertesi gün’ planının gerçekleşmesinin mümkün olmadığının farkındalar. Dolayısıyla bu aşamada çatışmalara müdahil olmamayı ve müzakereleri ilerletmek için çalışmayı tercih ediyorlar. Böylece her bir taraf, Washington'un teşebbüsü veya müdahalesi olmadan kendi iç muhalefetiyle karşı karşıya gelebilir.
Şi'nin Washington ziyaretinin sonucu: Ne çatışma ne de atılım yokhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5324065-%C5%9Finin-washington-ziyaretinin-sonucu-ne-%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fma-ne-de-at%C4%B1l%C4%B1m-yok
Fotoğraf: ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, başkent Washington'daki Beyaz Saray'da düzenlenen devlet yemeğinde Şi konuşma yapmadan önce, 24 Eylül 2026 (Reuters)
Şi'nin Washington ziyaretinin sonucu: Ne çatışma ne de atılım yok
Fotoğraf: ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, başkent Washington'daki Beyaz Saray'da düzenlenen devlet yemeğinde Şi konuşma yapmadan önce, 24 Eylül 2026 (Reuters)
Şerbil Berakat
Geçtiğimiz hafta Washington'a yaptığı ziyarette Çin lideri Şi Jinping, alışılagelmiş diplomatik performansından uzaklaşarak ABD Başkanı Donald Trump ile ilişkisinin daha kişisel bir yönünü göstermek için açık bir çaba sarf etti.
Trump imaj ve siyasi izlenimlere olan yoğun ilgisiyle bilinirken, Pekin de semboller ve protokol detaylarını kullanmada usta ve Komünist Parti'nin görünüşlere ve ilettiği mesajlara büyük önem verdiği bu alanda birikmiş siyasi deneyiminden yararlanıyor.
Resmi tavrını korumasına rağmen, Şi, Trump’a gülümsedi ve onunla güldü, hatta ABD başkanının omzuna hafifçe vurdu. Ayrıca, Beyaz Saray'daki yeni iniş pistinde Marine One ile yapılan bir turda Trump'a eşlik etti. Benzer şekilde, Çin'in First Lady'si Peng Liyuan'a da ziyarette önemli bir rol verildi ki bu, Çin liderlerinin eşlerinin geleneksel olarak daha çekingen olan tavırlarından ve görünümlerinden bir sapmaydı.
Ön alıcı sonuçlar
Çin'in jestlerinin, Trump'ın coşkulu karşılaması seviyesinde olmadığı söylenebilir, zira Trump, 1960'lardan beri görülmeyen ender bir adımla, Andrews Hava Kuvvetleri Üssü'nde Şi'yi şahsen karşılayarak protokolü bozdu. Böylece Şi, havaalanında Amerikalı mevkidaşı tarafından karşılanan ilk Çin cumhurbaşkanı oldu. Ancak, Şi'nin ziyaretinin, pratik sonuçlarından bağımsız olarak, statüsünü tanıma ve ilişkilerin önemini vurgulamaya dair taşıdığı tüm anlamlarla, bir devlet ziyareti olmasını sağlamak için uzun müzakereler yürüten Pekin, ziyaretten önce zaten önemli bir sembolik zafer elde etmişti.
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Jinping, başkent Washington'daki Beyaz Saray'da eski ABD başkanlarının fotoğraflarını inceliyor, 24 Eylül 2026 (Reuters)
Buradan yola çıkarak, zirvenin en önemli pratik sonuçlarından ikisinin neden daha önce duyurulduğunu açıklayabiliriz. Şi Jinping'in Washington'a gelişinden iki gün önce, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng ile New York'ta yaptığı görüşmelerin ardından, ticari ateşkesin Ocak ayına kadar uzatıldığını duyurdu. Buna, ulusal güvenliği etkileyebilecek yapay zeka olaylarıyla ilgili bir iletişim mekanizması kurulması konusunda bir anlaşma da eşlik etti.
Kaçırılmış bir fırsat mı?
Şi'nin Washington ziyareti, bir atılım için uygun görünen bir zamanda gerçekleşti. Çin Devlet Başkanı, Bişkek, Kahire ve Yeni Delhi'yi içeren bir turdan yeni dönmüştü ve bu tur, Çin'in güvenilir bir ekonomik ortak ve sorumlu, aktif bir diplomatik aktör olarak uluslararası konumunu pekiştirmişti. Bu durum, özellikle İran meselesiyle ilgili olarak, Trump'ın BM Genel Kurulu'nun kulislerinde geçirdiği verimsiz bir diplomasi haftasıyla keskin bir tezat oluşturuyordu.
Ziyaret ayrıca Çin'de yerel parti konferanslarının başlangıcıyla aynı zamana denk geldi; bu konferanslar, Şi'nin büyük bir olasılıkla dördüncü dönem için yeniden seçilmesinin beklendiği 2027 sonbaharındaki Komünist Parti'nin 21. Ulusal Kongresi'ne hazırlık niteliğinde. Bu arada, Trump'ın popülaritesi, son dönemi olması beklenen görev süresinin ikinci yarısını şekillendirecek seçimlerin arifesinde düşüş gösteriyordu.
Bu siyasi dengesizlik, uzlaşmalara kapı açabilir gibi görünüyordu ve bu nedenle bazı gözlemciler atılımlar açısından kaçırılmış bir fırsattan bahsettiler. Ne var ki iki ülke arasındaki stratejik rekabet hesapları, zirvenin doğurabileceği sonuçlara sınırlar koydu.
Nitekim Trump'ın anlaşmalara ihtiyacı var, ancak kendisini zayıf gösterebilecek tavizler vermek istemiyor, bu yüzden coşkulu bir karşılama ve törenlerle bunu telafi etti. Pekin'e gelince, önceliği pervasızlıkla suçlanan bir yönetimle çatışmadan kaçınmak ve kontrollü iş birliğine olanak sağlayacak sistematik bir ilişki çerçevesi aramaktı.
Bu bağlamda, Çinli yazar ve siyasi analist Zhao Zhijun, el-Mecelle'ye verdiği röportajda, Pekin'in amacının gümrük vergileri, çip ihracatına getirilen kısıtlamalar ve Tayvan konularını bir anda çözmek değil, Washington'daki Pekin zirvesinde kurulan siyasi çerçeveyi sağlamlaştırmak olduğunu söyledi. O çerçeve de şuna dayanıyor; çatışmama, karşı karşıya gelmeme, ilişkinin tam anlamıyla düşmanlığa dönüşmesini önlemek için kontrollü bir iş birliği.
Zhao, bu ölçüye göre Pekin'in hedeflerine ulaştığını söylüyor. Zira iki liderin diplomasisi dengeleyici rolünü yeniden kazandı ve Tayvan meselesi tekrar gündeme getirildi; Washington'a ihtiyatlı davranması ve “bağımsızlığa” karşı çıkması çağrısında bulunulurken, ticaret konusu gerilimi tırmandırma yerine ateşkes çerçevesinde kaldı.
İlişkiye yeni bir temel
Pekin, mayıs ayındaki Pekin zirvesinde Washington ile ilişkisi için bir çerçeve olarak “yapıcı stratejik istikrar” kavramını ortaya koyduktan sonra, Şi Jinping Washington zirvesinde ilişkiye karşılıklı saygı, adalet ve denklik olmak üzere üç ilkeye dayanan “yeni bir temel” tanımlama yoluna gitti.
ABD Başkanı Donald Trump ve First Lady Melania Trump, Washington’daki Beyaz Saray'ın Güney Portikosu'na varışlarında Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ve eşi Peng Liyuan'ı karşılıyor, 24 Eylül 2026 (AFP)
Bu denklem, Beyaz Saray'ın yayınladığı bilgi notunda ve Çin Dışişleri Bakanlığı'nın zirvenin sonuçlarına ilişkin açıklamasında yer aldı. Her iki belgede de iki liderin “Çin ve ABD arasında stratejik istikrarla karakterize edilen ve saygı, adalet ve denklik temelinde yapıcı bir ilişki kurma” konusunda anlaştıkları belirtildi.
ABD'nin bu ilkelere bağlı kalacağı garantili görünmese de, Şi Beyaz Saray'daki konuşmasında sözleri eyleme ve görüşleri somut adımlara dönüştürmenin gerekliliğini vurguladı. Bu yaklaşım, Pekin'in Washington'a davranışlarını değerlendirmek için net bir ölçüt sunmasına ve devam eden baskıyı, çevreleme politikalarını veya ajandaların dayatılmasını üç ilkeye ilişkin anlayışın ihlali olarak değerlendirmesine olanak tanıyor.
Ticari ateşkes
Pekin ticari ateşkesin daha uzun süre uzatılmasını ummuş olsa da, Çinli gözlemciler, Çin'e karşı açık bir ticaret savaşı başlatan Washington'un, Pekin'in sadece gümrük vergileri ve ihracat kısıtlamalarının şokunu absorbe etmekle kalmayıp, aynı zamanda öncelikle hayati önem taşıyan nadir toprak mineralleri kozunu kullanarak karşı önlemlerle yanıt verme yeteneğini de göstermesinin ardından, defalarca uzatmaları kabul etmek zorunda kaldığına inanıyor.
Zhao, Washington'un, bir sonraki turda Pekin'i Amerikan malları alımını artırmaya ve pazarını Amerikan şirketlerine açmaya zorlayacak bir kaldıraç sağlamak için ateşkesin daha uzun süre uzatılmasını reddettiğini belirtiyor. Zhao, verilen bu sürenin, Trump'ın ara seçimlerden ve APEC ve G20 zirvelerinden önce siyasi ajandasını ilerletmesine, daha fazla uzatma kararı almadan veya kapsamlı bir anlaşmaya varmadan önce bu süreci tamamlamasına olanak sağladığına inanıyor.
Pekin ise, süresi ne olursa olsun ateşkesin devamını, ekonomisini dönüştürmeye, kendi kendine yeterliliğini artırmaya ve yabancı teknolojiye bağımlılığını azaltmaya odaklanırken ek maliyetlerden kaçınmasına olanak tanıyan bir kazanım olarak görüyor.
Uzatmanın ötesinde, iki taraf, altta yatan ticari anlaşmazlıklarında bir atılım teşkil etmese de, her iki yönde de 30 milyar dolarlık hassas olmayan mallarda tercihli gümrük uygulanması yönündeki tavsiyeler üzerinde uzlaştı. Buna karşılık, yatırıma ve tarım pazarlarına erişime yönelik engelleri ele almak üzere özel çalışma grupları oluşturuldu. Böylece zirve, iki ülke arasındaki yapısal anlaşmazlıkları ele almadan, ancak Çin Ticaret Bakanlığı tarafından formüle edilen “iş birliği listesini genişletme ve anlaşmazlık listesini azaltma” ilkesini ekleyerek, ticaret savaşının bir ateşkes çerçevesinde devamını güvence altına aldı.
Pekin, süresi ne olursa olsun ateşkesin devamını, ekonomisini dönüştürmeye, kendi kendine yeterliliğini artırmaya ve yabancı teknolojiye bağımlılığını azaltmaya odaklanırken ek maliyetlerden kaçınmasına olanak tanıyan bir kazanım olarak görüyor
Beklendiği gibi, Çin tarafı Tayvan konusunu gündeme getirdi, ancak bu, zirvenin sonuçlarına yansımadı, nitekim Amerikan bilgi notunda da yer almadı. Şi Jinping, Beyaz Saray'daki konuşmasında Trump'ı “Tayvan’ın bağımsızlığına karşı doğru pozisyonu korumaya” çağrısında bulunması Taipei'de tepkilere neden oldu.
Bu ifade, Trump'ın gerçekten de Washington'un Tayvan'ın bağımsızlığını “desteklemediğini” belirten geleneksel ABD pozisyonunu değiştirmeyi kabul edip etmediği veya Şi'nin onu bu yönde daha ileri bir adım atmaya zorlayıp zorlamadığı konusunda tartışmalara yol açtı.
Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile ABD Başkanı Donald Trump’ın görüştüğü gün, Winnie the Pooh kılığına girmiş protestocular Beyaz Saray yakınlarında bir gösteriye katıldı, 24 Eylül 2026, Washington (Reuters)
Aylar önce Tayvan'ı Pekin’e karşı güçlü bir pazarlık kozu olarak nitelendiren ve adanın askeri olarak savunulamaz olduğunu belirten Trump’a gelince, Şi'nin ayrılmasından bir gün sonra yaptığı belirsiz bir açıklamada, Çin Devlet Başkanı'nın Tayvan konusundaki pozisyonunu tamamen anladığını vurguladı, ancak bu pozisyonun ne olduğunu detaylandırmadı. Öte yandan, ABD'nin Pekin Büyükelçisi David Perdue'nun Washington'un adaya yönelik politikasında herhangi bir değişiklik olmadığını teyit etmesiyle tartışma çözülmüş gibi görünse de, Trump Tayvan'a 14 milyar dolarlık silah satışını ertelemeye devam ediyor.
Cephane kıtlığı ve Washington'un askeri stoklarını İran ile savaşa yönlendirme ihtiyacı göz önüne alındığında, Trump'ın Tayvan ile silah anlaşmasını uygulama adımını atacağını hayal etmek zor görünüyor, özellikle de Shenzhen ve Miami'de Şi Jinping ile yapması beklenen görüşmelerden önce. Bu durum, Pekin'e Taipei'ye baskı yapmaya devam etmesi için alan sağlıyor.
İran ve yaptırımlar
Tayvan meselesinin aksine, İran krizi zirvenin sonuçlarında önemli bir konuydu. Her iki başkan da Tahran'ı nükleer silah geliştirmeme taahhüdüne uymaya çağırdı ve hiçbir ülke veya kuruluşun uluslararası su koridorlarında geçiş ücreti uygulamaması gerektiğini vurguladı. Bu, Pekin'in İran krizine ilişkin tarafsız duruşunun ötesine geçmeye başladığı ve krize yönelik diplomatik yaklaşımından vazgeçmeden Tahran'a belirli talepler sunduğu izlenimini güçlendiriyor.
Beyaz Saray'daki konuşmasında Şi, Tahran ve Washington'u İslamabad Mutabakatı'na geri dönmeye çağırdı. Zirvenin ardından yapılan haberlerse, Çinli diplomatların diplomatik süreci yeniden başlatmanın bir ön adımı olarak, mutabakattaki bazı tartışmalı noktaları açıklığa kavuşturmak için her iki tarafa da fikirler sunduğuna işaret etti.
Pekin'in pozisyonundaki bu sınırlı değişim Washington'un taleplerini tam olarak karşılamasa da, uzmanlar Trump yönetiminin yoğunlaştırılmış yaptırım operasyonu bağlamında Çin'i kışkırtmaktan kaçınmaya devam edeceğini tahmin ediyor. Bu, Pekin için taktiksel bir kazanım olarak değerlendirilebilir; zira Pekin, krizle ilgili kırmızı çizgilerine, özellikle de güç kullanımının, egemenlik ihlallerinin ve tek taraflı yaptırımların reddedilmesine bağlı kalmayı sürdürüyor.
Yapay zeka: İş birliğinin sınırları
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre yapay zeka zirvenin gündemine girdi, ancak Trump yönetiminin teknolojik liderlik yarışını kazanmaya öncelik verdiği bir dönemde, iki tarafın bu konuda iş birliği yapmaya ilgisi sınırlı kaldı. Yapay zekâ ile ilgili olayları ele almak için bir iletişim kanalı kurulması konusunda anlaşmanın yanı sıra, zirvenin sonuçları, bu teknolojilerle ilişkili riskler ve faydalar hakkında görüş alışverişinde bulunmak üzere bir “ABD-Çin Yapay Zekâ Diyaloğu” başlatmakla sınırlı kaldı.
Şi Jinping'in ayrılmasının ardından Trump, yapay zekâ alanındaki ABD ve Çin çabalarını “birleştirmek” istemediğini vurgulayarak, Washington'un Pekin'den çok daha ileride olduğunu ve liderliğini korumak için gerekli tüm önlemleri alacağını belirtti. “Önde olduğunuzda, diğer tarafa alan tanımazsınız” dedi.
Çin bazı taktiksel kazanımlar elde etmiş olsa da, zirve iki ülke arasındaki ilişkide büyük bir atılım gerçekleştirmedi
Öte yandan, Pekin, Trump yönetimi ile önde gelen ABD teknoloji şirketleri arasında yapay zekâ gelişimini yavaşlatarak güvenlik ve emniyet önlemlerini artırma konusundaki tartışmanın bir tarafı olarak kendini görmüyor. Çin, bu teknolojileri yönetmede, güvenli gelişimlerini ve kullanımlarını sağlamak için gerekli çerçeveleri ve mevzuatı oluşturmada önemli ilerleme kaydettiğine inanıyor. Çin'in odak noktası öncelikle yapay zekayı kullanarak ekonomisini dönüştürmek, Washington ile liderlik yarışına girmek değil
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Jinping ile Hindistan'ın Yeni Delhi kentinde düzenlenen BRICS zirvesinin ikinci gününde, 13 Eylül 2026 (Reuters)
Çin’in bazı taktiksel kazanımlar elde ettiğini ihtiyatlı bir şekilde söyleyebiliriz, ama zirve iki ülke arasındaki ilişkilerde büyük bir atılım gerçekleştirmedi. Zhao'ya göre, ziyaret uzun vadeli bir ticaret anlaşması, çip ihracatındaki kısıtlamaların gevşetilmesi veya Tayvan'a silah satış politikasında bir değişiklik ile sonuçlanmadı.
Ne var ki Çinli uzman, Pekin'in öncelikle “yapıcı stratejik istikrar”ı tesis ederek ve ardından iki lider arasında gelecekteki görüşmelerde bunu geliştirerek ilişkinin yönünü ve hızını önceliklendirdiğini vurguluyor. Bu nedenle, Shenzhen ve Miami zirveleri bu yaklaşımı test edecek bir sonraki durağı temsil ediyor: İstikrarın sağlamlaştırılması ve biriktirilmesi yeni anlaşmaların yolunu açacak mı, yoksa anlaşmazlıkları çözmeden yönetmek için bir çerçeve olarak mı kalacak?
Tahran, ABD’nin önerisine vereceği yanıtı bekliyor ve altyapıyı hedef almakla tehdit ediyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5323815-tahran-abd%E2%80%99nin-%C3%B6nerisine-verece%C4%9Fi-yan%C4%B1t%C4%B1-bekliyor-ve-altyap%C4%B1y%C4%B1-hedef-almakla-tehdit
Tahran, ABD’nin önerisine vereceği yanıtı bekliyor ve altyapıyı hedef almakla tehdit ediyor
Fotoğraf: AFP
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, New York’ta bulunduğu sırada yaptığı açıklamada, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma önerisine ilişkin ABD’den resmi bir yanıt almayı beklediğini söyledi. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ülkesinin ‘güvenliği sağlanmadığı’ takdirde Tahran’ın Ortadoğu’daki altyapıları hedef alacağı uyarısında bulundu.
Kalibaf yayımlanan video mesajında, “ABD ve diğer ülkeler şunu bilsin (...) petrolümüzü satmadığımız bölgede hiç kimse petrol satamayacak. Güvenliğimiz sağlanmazsa hiçbir altyapı güvende olmayacak” ifadelerini kullandı.
İran devlet medyası, Arakçi’nin dün yaptığı açıklamada, “Katar arabulucuları bazı fikirler sundu ve bunları görüştük. Konuyu yeniden ABD tarafıyla gündeme getirmeleri planlanıyor. Ardından ABD’nin nihai yanıtı bize iletilecek” dediğini aktardı.
New York’ta Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu toplantılarına katılan Arakçi, Katar tarafının bu sürecin salı günü (bugün) tamamlanmasını umduğunu belirtti. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre Arakçi, “Şu anda odak noktamız yalnızca Hürmüz Boğazı. Boğazın yeniden açılması, karşı tarafa ilettiğimiz belirli şartların yerine getirilmesine bağlı” ifadelerini kullandı.
Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Sözcüsü Hüseyin Muhibbi bugün yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ı, nükleer silahlar ve diğer konulara ilişkin açıklamalarına atıfta bulunarak ‘büyük bir yalancı’ olarak nitelendirdi.
Muhibbi, “Amerikan halkı gerçeği öğrenmeli” derken, ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonunda başarısız olduğunu ve bölgeden ayrılması gerektiğini savundu.
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, dün İran’a nükleer alanda tavizler vermesi karşılığında yaptırımların hafifletilmesini ve dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasını teklif ettiği yönündeki haberleri yalanladı.
Trump, Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, Axios’ta yer alan ve ABD’li yetkililere dayandırılan habere yanıt olarak, “Bu doğru değil. Onlara hiçbir şey teklif etmedim” ifadelerini kullandı. Axios’un haberinde, Trump’ın Tahran’ın nükleer programıyla ilgili ‘somut’ adımlar atması karşılığında İran’a yönelik yaptırımları hafifletmeye ve dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakmaya hazır olduğu öne sürülmüş, ancak haberde söz konusu ABD’li yetkililerin kimlikleri açıklanmamıştı.
CNN de ismini açıklamadığı bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberinde, Trump’ın nihai bir anlaşma kapsamında, Tahran’ın nükleer meselede ‘somut ilerleme’ ortaya koyması şartıyla İran’a yönelik yaptırımları hafifletmeye ve dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakmaya hazır olduğunu bildirdi.
Geçen hafta New York’ta Arakçi ile ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Jared Kushner arasında görüşmeler gerçekleştirilmişti.
İran, şubat ayının sonlarında başlayan ABD-İsrail savaşının ardından Hürmüz Boğazı’nda uygulamaya koyduğu kapatmayı sona erdirmek için ön koşul olarak Ortadoğu genelinde, Lübnan da dahil olmak üzere yedi günlük ateşkes ilan edilmesini talep ediyor. İran destekli Hizbullah, Lübnan’da İsrail’le çatışma halinde bulunuyor.
Tahran ayrıca yurt dışındaki İran varlıklarının serbest bırakılmasını, petrol sektörüne yönelik yaptırımların kaldırılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının sona erdirilmesini talep ediyor.
Trump, Şi ile Çin’e ABD silahları satılmasını görüşmediğini vurguladıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5323789-trump-%C5%9Fi-ile-%C3%A7in%E2%80%99e-abd-silahlar%C4%B1-sat%C4%B1lmas%C4%B1n%C4%B1-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmedi%C4%9Fini-vurgulad%C4%B1
ABD Başkanı Donald Trump, Maryland eyaletindeki Andrews Hava Üssü’nde başkanlık uçağına biniyor (Arşiv-AP)
TT
TT
Trump, Şi ile Çin’e ABD silahları satılmasını görüşmediğini vurguladı
ABD Başkanı Donald Trump, Maryland eyaletindeki Andrews Hava Üssü’nde başkanlık uçağına biniyor (Arşiv-AP)
ABD Başkanı Donald Trump yaptığı açıklamada, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’e ABD silahları satın almasını teklif ettiğini yalanladı. Trump’ın açıklaması, ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue’nun böyle bir teklif yapıldığını söylemesinin ardından geldi.
Trump, Beyaz Saray’da gazetecilerin Perdue’nun açıklamalarına ilişkin sorusuna, “Bunu daha önce hiç duymadım” yanıtını verdi. Trump, “Belki satın almak isterler; çünkü biz onlardan daha iyi ekipman üretiyoruz. Dolayısıyla belki iyi bir fikir olabilir. Ama bunu görüşmedik” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Pekin Büyükelçisi David Perdue, pazar günü Fox News’e verdiği röportajda, ABD Başkanı’nın Çinli mevkidaşına Amerikan silahları satın almasını teklif ettiğini söylemişti.
Perdue, konunun Çin Devlet Başkanı’nın geçen hafta ABD’ye gerçekleştirdiği ziyaret sırasında yeniden gündeme geldiğini belirtti.
Perdue, “Başkan Trump sürekli olarak ‘Dünyanın diğer ülkelerine silah satıyoruz’ diyor. Bir keresinde Başkan Şi’ye bunlardan bazılarını satın almak isteyip istemediğini sordu” dedi.
Perdue ayrıca, başka silah satışlarına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü ve Trump ile Şi’nin her buluşmalarında bu konuyu ele aldıklarını belirterek, ABD’nin tutumunda değişiklik olmadığını söyledi.
New York Times ve Wall Street Journal, Beyaz Saray yetkililerine dayandırdıkları haberlerde, ABD’nin Çin’e silah satma niyetinde olmadığını bildirdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı da New York Times’a yaptığı açıklamada, “ABD yasaları Çin’e silah satışını yasaklıyor ve Çin’e silah satışı konusunda herhangi bir teklif veya plan bulunmuyor” ifadelerini kullandı.
Çin Dışişleri Bakanlığı ise pazartesi günü bu açıklamalara ilişkin doğrudan bir yanıt vermedi. Bakanlık, Çin’in “ulusal savunma kapasitesini her zaman kendi ihtiyaçları doğrultusunda güçlendirdiğini ve küresel barış ve istikrarı korumaya bağlılığını sürdürdüğünü” belirtti.
Çin, haziran ayında Tayvan’ı bağımsızlık arayışının “ABD’ye dayanarak veya askeri yollarla” yürütülmesinin “çıkmaz bir yol” olduğu konusunda uyarmıştı.
Washington, geçen yıl aralık ayında Tayvan’a 11,1 milyar dolar değerinde silah satışını onaylamıştı. Perdue, bu paketin “1979’dan bu yana herhangi bir ABD başkanının sağladığı paketten daha büyük” olduğunu söylemişti.
Trump, geçen mayıs ayında Taipei’ye yönelik yeni bir silah paketinin Çin’le müzakerelerde pazarlık unsuru olarak kullanılabileceğinin sinyalini vermiş, bu da Tayvan’ın güvenliğinin iki ülke arasındaki pazarlıkların bir parçası hâline gelebileceği endişelerine yol açmıştı.
Şi, Washington ziyareti sırasında Trump’ı Tayvan konusunda “sağduyulu ve temkinli” davranmaya çağırmış ve ABD’den ada bağımsızlığına karşı olduğunu açıkça ilan etmesini istemişti.
İki lider, kasım ayında Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenmesi planlanan Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi sırasında ve ardından aralık ayında Miami’de Trump Doral tesisinde düzenlenecek G20 Zirvesi’nde yeniden görüşeceklerini teyit etti.
ABD’nin kendi kendini yöneten Tayvan’a yönelik silah satışları, Washington ile Pekin arasındaki başlıca anlaşmazlık konularından biri olmayı sürdürüyor.
Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre ABD yasaları uyarınca Washington, Tayvan’a kendisini savunması için gerekli silahları sağlamakla yükümlü.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
