Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Avrupa'nın altın çağına katkıda bulunan Rothschild ailesinin uzantıları başka ülkelere ve kıtalara yayılırken ailenin etrafı komplo teorileriyle dolu hikayelerle ve söylentilerle örüldü

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
TT

Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)

Rothschild ailesi, özellikle bu ismin 18’inci yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'daki mali piyasalar ve bankacılıkla köklü bağlantılara sahip olması nedeniyle son üç yüzyıldır Avrupa’nın​​ en önemli aileleri arasında yer alıyor.

Peki, bu ailenin geçmişini, tüm tarihi gerçekleriyle ve bazılarının kendilerine bir efsane olarak dayatıldığına inandığı propaganda iddialarıyla yeniden okunmasını gerektiren sebep neydi?

Elbette ünlü Rothschild bankacılık ailesinin bir üyesi olan İngiliz iş adamı Baron Jacob Rothschild'in 87 yaşında ölmesiydi. Bu ölüm, hikâyenin boyutlarını insanlara bir kez daha hatırlattı.

Başarılı bir kariyeri olan Baron Jacob, ilk kez 1963 yılında ailenin yatırım bankası NM Rothschild & Sons'da işe başladı. Ardından İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin aktardığına göre 1980 yılında finansçı Sir Mark Weinberg ile birlikte (şu an St. James's Place adıyla bilinen) J Rothschild Assurance Group adlı kendi finans zincirini kurdu.

Fertleri dünyanın dört bir yanına dağılmış halde olan ve insanları meşgul eden bu ailenin adı anıldığında, özellikle gerçeklerin yalanlarla karıştırıldığı modern dönem bilgi bombardımanı nedeniyle bir tür entelektüel inceleme yapılması gerekiyor.

Öyleyse nereden başlamalı?

Rothschild hanedanının kurucusu Mayer Amschel Rothschild

Okuyucuların gözüne ilk çarpan ‘Rothschild’ ismidir. Rothschild kelimesi, ‘kırmızı kalkan’ (Roth-child) anlamına gelen iki kelimenin birleşiminden türemiştir. Kırmızı kalkan,18’inci yüzyılın ortalarında Frankfurt'taki bir Yahudi mahallesinde yaşayan ailenin evinin kapısında asılı bir tabela iken daha sonraları ailenin simgesi haline gelmiştir.

devdefv
Baron Jacob Rothschild (AP)

Ailenin kurucusu Mayer Amschel (Rothschild), Roth-child ifadesini ailesinin soyadı, kırmızı kalkanı da değerlerinin bir simgesi olarak benimsedi. Bronzdan yapılma kırmızı kalkan simgesinin ortasında beş oğlunu simgeleyen beş ok taşıyan bir kol bulunur. Alt kısımda ise ailenin son üç yüzyıldır temel değerleri olarak gördüğü ‘birlik, çalışkanlık ve dürüstlük’ sözcükleri yer alır.

Bankacı olan Mayer Amschel Rothschild, 18’inci yüzyılda başarı üstüne başarı elde ederek Rothschildleri küresel alanda faaliyet gösteren bir bankacı aile haline getirdi. Daha sonra servetini Londra, Paris, Frankfurt, Viyana ve Napoli gibi Avrupa'nın büyük metropollerinde ticari faaliyetlerde bulunan beş oğluna miras bıraktı. Bu da ailenin, hayatın can damarı olan para aracılığıyla her zaman varlığını koruyan ve aktif olan güçlü bir mali ağa sahip olduğunu gösteriyor.

Para, ailenin (başta Almanya olmak üzere) Kutsal Roma İmparatorluğu'nda ve ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ Birleşik Krallık'ta soylu aileler arasında yer almasının önün açtı.

Rothschild ailesi 19’uncu yüzyılda, hem dünyadaki hem de modern dünya tarihindeki en büyük özel servete sahipti.

Bu servet, 20’nci yüzyıla gelindiğinde özellikle nesilden nesle geçerek, çocuklar ve torunlar arasında paylaştırıldıktan sonra azalmaya başladı. Her ne kadar hepsi bir süre aynı alanlarda yani finans ve bankacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam etseler de daha sonra emlak, madencilik, enerji, tarım ve şarapçılık alanlarına da yönelmeye başladılar.

Rothschildler, siyasi ve sivil rollerini yerine getirmekten de hiç kaçınmayıp ABD’de, Avrupa'da ve dünyanın diğer ülkelerinde hayatları boyunca belirgin izler bıraktılar.

Ancak burada sorulması gereken en önemli sorulardan biri şu:

“Rothschild ailesine yöneltilen ve yöneltilmeye devam eden suçlamaların başlıca ve doğrudan sebebi Mayer Rothschild'in (1744-1812) yaşadığı ve çalıştığı dönemde Avrupa'daki antisemitizm miydi?

Aile kurucusunun mali zekasıyla erken dönemde atılan temeller

Rothschild ailesinin tarihiyle Avrupa'daki Yahudi varlığı arasındaki bağ neredeyse hiç kopmamıştır. Aile, başta ‘Engizisyon mahkemeleri’ olmak üzere tarihteki bir olay nedeniyle büyük hayati zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden Avrupa’daki ​​Yahudi ailelerin çoğu, herhangi bir Avrupalı kralın istediği anda kendilerinden alabileceği topraklar ve gayrimenkuller edinmek yerine, para ve bankacılık sektörü gibi hızlı gelişen alanlara yöneldiler.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild, ölmeden önce aileyi çok zekice bir finansal yöntemle organize etti. İmkanları açısından bazı Avrupa ülkelerini geride bırakan, eşi ve benzeri görülmemiş bir mali ağın temellerini attığı söylenebilir.

Mayer A. Rothschild, çocuklarını ve torunlarını Avrupa’nın beş ülkesine (İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya) gönderdi ve onlara, o dönem dünyanın en önemli ülkelerinde çalışmak üzere görevler verdi.

Söz konusu ülkelere yerleşen ailenin her kolu için bir finans kurumu kurmaya ve aralarında yakın bir bağ oluşturmaya çalışan Mayer A. Rothschild, bu kurumlar arasında yüksek hızda bilgi alışverişine ve uzmanlık aktarımına olanak tanıyan, maksimum düzeyde fayda ve kâr elde edilmesini sağlayan kurallar getirdi.

Mayer A. Rothschild’in ailesinin finans alanındaki nüfuzunun haritası, Almanya'yı oğlu Amschel’e, Avusturya'yı oğlu Salomon'a, Birleşik Krallığı oğlu Nathan'a ve Fransa'yı oğlu James'e teslim ettikten sonra ortaya çıktı.

Burada üzerinde durup derin düşünmeyi gerektiren ilginç nokta ise Mayer A. Rothschild’in o dönem henüz devlet olarak ilan edilmemiş olan Vatikan Şehri'ne olan yoğun ilgisidir. Son derece zeki bir adam olan Mayer A. Rothschild, ‘Katolik Kilisesi’nin başta Avrupa kıtasının tüm ülkeleri olmak üzere dünya genelinde de önemli ve etkili bir rol oynadığını kavramıştı. Bundan dolayı o dönemde Vatikan'da gelişmiş finans merkezleri olmamasına rağmen oğlu Karl'ı oraya yerleştirdi.

Mayer A. Rothschild’in zekası, ailesinin coğrafi ve demografik dağılımı ve kollarının dünya geneline yayılmalarıyla sınırlı değildi. Mayer A. Rothschild, ailenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan kırmızı çizgiler çizerek ‘ailenin soy saflığını’ da koruma altına almıştı. Bunun için beş oğlu arasındaki ilişkileri, evliliklerinden başlayarak çeşitli düzeyler belirledi. Zamanla ailenin genişleyeceğini ve torunların daha sonra aile dışından evlenmeyi tercih edeceğini tahmin ettiğinden seçecekleri eşlerin zengin ve statü sahibi Yahudi ailelerden olması gerektiğini şart koştu. Böylece ailenin Avrupa kıtasındaki nüfuzu güçlenecekti.

dscvdev
Ailenin şu anki baronu Nathaniel Rothschild'in arması (Sosyal medya siteleri)

Fakat Rothschild ailesinin sadece barış zamanlarında değil, savaş zamanlarında da oynadıkları önemli ve hayati rol, ailenin hikayesindeki en ilginç sorudur. Nasıl oldu da finans ve bankacılık ağlarını, başta Birleşik Krallık olmak üzere bazı ülkelerin komşularıyla, özellikle de Fransa ile olan savaşlarında yardım ve destek için kullanabildiler?

Nathan Rothschild ve Birleşik Krallığa savaşlarında verdiği destek

Metinde Rothschild ailesinin Fransa ile olan savaşları sırasında Birleşik Krallığı destekleyen rolünden bahsedilmesi gerekiyor. Zira 1803-1815 yılları arasındaki dönemde gücün nasıl elde edildiğine dair kapsamlı detaylar söz konusu.

Nathan Rothschild, Rothschild ailesinin Birleşik Krallık’taki planlarının ve işlerinin başındaki isimdi. Artık herkes ailenin başta külçe altın olmak üzere büyük bir servet biriktirdiğini biliyor.

Nathan Rothschild'in Birleşik Krallık ordularının, özellikle de ünlü İngiliz General Mareşal Arthur Wellesley komutasındaki orduların donatılmasında nasıl önemli bir rol oynadığı tarihi belgelerde yer alıyor. Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine mali destek sağlamanın yanı sıra, külçe altın sevkiyatlarını organize ederek savaş giderlerinin finansmanında da etkili ve önemli bir rol oynadı. Rakamlardan bahsetmişken, Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine bugün yaklaşık bir milyar ABD doları değerinde olan yaklaşık 9,8 milyon İngiliz Sterlini sağladı.

Avrupa, o dönem iç savaşlar ile uluslararası savaşlar arasında kalan ve 1648 yılında Vestfalya Barış Antlaşması imzalanana kadar durmayan Otuz Yıl Savaşları'nın neden olduğu acıları yaşıyordu.

Rothschild ailesi, Avrupa’ya hakim olan bu atmosferden nasıl yararlanacağını biliyordu ve savaşların yaşandığı kıtada altın sevkiyatı için casuslardan bir ağ oluşturdu.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild’in ustaca planı yavaş yavaş meyve vermeye başlamış gibi görünüyordu. Siyasi ve askeri açıdan Avrupa başkentlerinde ve gelişmiş merkezlerde görevlendirilen kardeşlerin dördü, Birleşik Krallık’taki kardeşleri Nathan'a önemli haberleri ve çok gizli bilgileri sağlıyorlardı. Nathan'a özellikle piyasalarda avantaj sağlayacak ve Rothschild'lerin evini İngiliz hükümeti için daha da değerli bir yer haline getirecek finansal haberleri ve gizli bilgileri aktarıyorlardı.

Nathan ve kardeşlerinin özellikle General Arthur Wellesley'in eliyle Fransa İmparatoru Napolyon'un mutlak yenilgisiyle sonuçlanan Waterloo Muharebesi sırasında Birleşik Krallığın savaşan ordularının tam kalbinde gözleri ve kulakları olduğuna şüphe yok.

Nathan askeri bilgileri önemli mali çıkarlara nasıl dönüştüreceğini iyi biliyordu. Waterloo Muharebesi zaferinden sonra hemen Birleşik Krallığın ihraç ettiği devlet tahvillerini satın aldı ve iki yıl bekledi. Bu bekleyişin ardından 1917 yılında tahvilleri yüzde 40 kârla sattı.

Nathan, olağanüstü bir mali zekaya sahipti. Devlet tahvilleriyle ilgili anlaşma, o dönem için çok yüksek bir fiyat olduğundan finans tarihindeki en cesur anlaşma olarak nitelendirildi. Rothschild ailesinin elindeki mali güç göz önüne alındığında elde edilen bu kâr, yine o dönem için çok büyük bir miktardı.

Rothschild ailesinin Mayer A. Rothschild’in torunları aracılığıyla nesiller boyu devam eden faaliyetleri, ‘yaşlı kıtayla’ (Avrupa kıtası) sınırlı kapmayıp ötesine uzandı.

Bu kadar da değil. Nathan'ın ölümünden sonra ailenin baronluğu en büyük oğlu Lionel Nathan Rothschild’e geçti. Lionel, ailenin İngiliz başkentindeki hisselerinin yönetimini devraldı.

İngiliz Avam Kamarası’nın ilk Yahudi üyesi olan Lionel, Kırım Savaşı'nın giderlerinin finansmanı için 16 milyon sterlin değerinde bir kredinin ayarlanması da dahil olmak üzere önemli mali işlerde yer aldı.

Lionel ayrıca Birleşik Krallık Başbakanı Benjamin Disraeli'ye (1804-1881) 1875 yılında Mısır'ın Süveyş Kanalı hisselerinden pay satın alması için gerekli mali desteği sağladı. Bu işlem, Birleşik Krallık Hazinesi'nden uzakta, tam bir gizlilik içinde yürütüldü ve tamamlanana kadar İngiliz Avam Kamarası’na bu konuda bilgi verilmedi.

Lionel N. Rothschild, aynı zamanda Mısır Valisi (Hidivi) İsmail Paşa’ya ve o dönemde devasa borçları olan Mısır’ın ileri gelenlerine bol miktarda kredi sağladı.

Lionel N. Rothschild ailenin bu iki ülkedeki kollarıyla iş birliği yaparak, Mısır'dan Fransa ve Avusturya'ya,uzanan demiryolları döşenmesi için başlatılan çalışmalara katıldı.

Bu projeleri, ailenin demiryolları projeleri başlatan ilk ülke olan Birleşik Krallık’taki kollarının uzmanlık ve deneyim alışverişini yansıtan öneminin ve başarısının boyutunu anladıktan sonra başlatan Lionel N. Rothschild, kendi adını taşıyan vakıf aracılığıyla İngiliz asıllı Güney Afrikalı politikacı ve kaşif Cecil John Rhodes'un Güney Afrika'da büyük bir elmas üretim ve ticaret imparatorluğu kurma çabalarını da finanse etti.

fervbfr
James Mayer de Rothschild tarafından yaptırılan ressam Eugène Lamy'ye yaptırılan ‘Le Grand Hall du château de Ferrières’ (Ferrières Kalesi'nin Büyük Salonu) adlı malikanesinin suluboya tablosu (Christie's)

Rothschild ailesi ve İsrail Devleti'nin kuruluşuna verdiği destek

Peki, Rothschild ailesinin İsrail Devleti'nin kuruluşunda herhangi bir rolü var mı?

Bu soruya cevap verebilmek için derinlemesine bir araştırma yapmanın yanında çok fazla nesnellik ve güvenilirliğe ihtiyaç var. Çünkü bunu yapmaya kalktığımızda adeta tersten okumaya benzeyen ilginç gerçeklerle karşı karşıya kalıyoruz.

Rothschild ailesi, 19’uncu yüzyılın sonlarında hepsi olmasa da genel olarak Avrupa ülkelerinin çoğuna ve özelde Birleşik Krallığı benimseyen diğer zengin Yahudi aileler gibi Siyonizm'in politik kurucusu Theodor Herzl’in Filistin topraklarında Yahudiler için bir ulus devlet kurma önerisini reddediyor gibi görünüyordu, ama neden?

Söz konusu aileler, bu fikrin sadakat açısından yol açabileceklerine dair bir endişe taşıyorlardı. Bu fikir, o dönem için toplumsal duruşlarını ve elbette mali durumlarını tehdit ediyordu. Mesele, Rothschild ailesinin, Herzl'in fikrine ve çağrısına karşı çıkan ve o dönemde ‘İngiliz-Yahudi Birliği’ adlı bir örgüt kurulmasına katkıda bulunduğu noktaya kadar geldi.

Rothschild ailesi bu tutumunu uzun süre devam ettirdi mi?

Tarih, bir tutumun daha sonra değiştiğini ortaya koymuştur. Bu tutum değişikliğinin arkasında, Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulmasının Birleşik Krallık İmparatorluğu'nun çıkarlarına hizmet ettiği şeklinde daha geniş ve kapsamlı bir anlayış yatıyordu. Beklenen bu durumu destekleyen de Doğu Avrupa’da yaşayan ​​Yahudilerin Filistin'e göçünü İngiltere ve Batı Avrupa'dan uzaklaştıracak pratik bir çözüm olarak sunulması oldu.

Tarihi veriler, ailenin Birleşik Krallık’taki kolunun baronu ve oradaki Yahudi cemaatinin lideri Lionel Rothschild’in (1868-1937) kendisini İsrail'in ilk Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann'a ve Polonyalı Yahudi gazeteci ve yazar Nahum Sokolow'a yakın hissettiğini ve bu iki ismin, Lionel Rothschild’i Yahudilerin Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmaları için Birleşik Krallık hükümetinden yardım istemeye ikna edebildiklerini ortaya koyuyor.

Bu konuda hiç tereddüt etmeyen Lionel Rothschild, Balfour Deklarasyonu’nun yayımlanması ve Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu içinde ‘Yahudi Lejyonu’ adlı bir birlik kurulması için çaba sarf etti.

Ardından ailenin Fransa'daki kolunun lideri olan Edmond Rothschild (1845-1934), Yahudilerin Filistin'e göçünün finanse edilmesinde ve göç sırasında güvenliklerinin sağlanmasında rol oynadı. Daha sonra kendi adını taşıyan ve 1967 yılında İsrail ile Dayanışma Komitesi'nin başkanlığını üstlenen torunu, 1950'li ve 1960'lı yıllarda İsrail'e büyük yatırımlarda bulundu.

Komplo teorisiyle hedef alınan Rothschild ailesi

Rothschild ailesi geçmişte komplo teorileriyle hiç kandırıldı mı?

Komplo teorileri, meseleleri ve gerçekleri güç ve nüfuz sahiplerinin ‘entrikalarına’ indirgeyen ve bu karmaşık gerçeklerin basit ve yüzeysel bir anlatısını aktaran sahte hikayelerdir. Bu hikayelerle nüfuz sahiplerinin olayların gidişatını etkiledikleri, dünyadaki önemli gerçeklerin bir kısmının ya da tamamının onların isteklerine göre değiştirdikleri, modern dünyamızda olup biteni kontrol ettikleri iddia edilir.

Bu teoriler iki yönlü olarak birbirini destekliyor. Bunlardan birincisi yukarıdan aşağı yönlü olarak Rothschild ailesinin kurucusu Mayer A. Rothschild’in eleştiri oklarının hedefi olduğunu ve Avrupa kıtasının imkanlarını mali olarak manipüle ettiğine dair hikayeler anlatıldığını görüyoruz. İkincisi ise aşağıdan yukarı yönlü olarak Mayer A. Rothschild’in modern çağda yaşayan torunları aracılığıyla ailenin ve çeşitli kollarının şikayet ettiği konunun da bu olduğunu görüyoruz.

Belki de Rothschild ailesini inceleyen biri, 300 yıl öncesinden bugüne aileyle ilgili anlatılan çeşitli hikayeler arasında radikal bir ilişki olduğunu görecektir.

Avrupalılar, 19’uncu yüzyılda birçok sanatsal çizimi biliyordu. Bu da Mayer A. Rothschild ve ailesinin imajını çarpıtmaya katkıda bulundu. Belki de o dönem Avrupa'da hüküm süren ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna, Nazilerin Yahudi soykırımı nedeniyle tüm kıta vicdan azabı çekene kadar da sürmeye devam eden antisemitizm (Yahudi karşıtlığı) buna yardımcı olmuştu.

Ailenin halen kötü şöhretle anılmaya devam etmesinin belki de en ilginç kavşaklarından biri, Kovid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ailenin virüsle ilişkilendirilmesi, virüsün yayılmadan yıllar önce ortaya çıkacağını bildiği ve aşı üreten şirketlerden maddi kazanç elde etmek için sessiz kaldığı şeklindeki haberlerin yayılması olabilir.

Aileyle ilgili yalan gibi görünen haberler arasında, gerçek dışı görünen bir rakam olan yaklaşık 500 trilyon dolara sahip olduğu ve ABD Federal Bankası'nın (FED) yarı ortağı olduğuna dair iddialar da yer alıyor.

Buradan bakıldığında Rothschild ailesinin fertleri, ‘dünyanın bütün günahlarından’ ve son otuz yılda insanlığın başına gelen ‘tüm hastalıklardan’ sorumlu gibi görünüyorlar.

Belki de bir finans imparatorluğunu yöneten böylesine efsanevi bir ailenin kendi çıkarlarını gözetmesi, ülkelerle ve hükümetlerle anlaşmalar yapması ve başka kurumlarla ve başta ABD’deki Rockefeller ailesi olmak üzere çeşitli ailelerle köken ve yol bakımından neredeyse benzer olan ilişki ağları örmesi gerekiyordur. Ancak her halükarda gerçek iki uç noktanın arasında bir yerde kalıyor ve birçok gerçeği yanılsamalarla iç içe geçiren komplocu hafıza harekete geçiyor.

Papa Francis aile fertlerinin elini öptü mü?

Rothschild ailesiyle ilgili son yıllarda dünyanın dört bir yanında çıkan haberlerden biri de 2020 yılının haziran ayı başlarında yayınlanan ve Papa Francis’in Vatikan’da Rothschild ailesinin zengin üyelerinin elini öperken görüldüğü bir görseldi.

O dönemde İtalyan göstergebilimci ve filozof Umberto Eco, Papa’yı ‘ahmaklar lejyonu’ olarak tanımladığı bu ünlü ve zengin aileye dalkavukluk yapmakla suçlayarak, Papa’ya karşı yoğun bir eleştiri kampanyası başlattı. Eco, olayın arkasında Vatikan Şehri ile Rothschild ailesi arasındaki derin mali ilişkilerin olduğunu, özellikle Avrupa'da, Papa Francis'i eski çağlardan beri Avrupa'da faaliyet gösteren gizli gruplarla, özellikle de Masonlarla ilişkileri olmakla suçlayan sesler yükseldiğinden belki de durumun mali ilişkilerden daha karmaşık olabileceğini öne sürdü.

Görsel, çeşitli yorumlarla dünyaya servis edildi. Hatta bir yorumda, “Hıristiyan dininde Papa dışında herkes Papa’nın elini öperken o da bu ailenin elini öpüyor” ifadeleri yer aldı. Tüm bunlar Papalık Makamı’nın statüsüne gölge düşürdü.

Peki görsel gerçek miydi yoksa Vatikan ile Rothschild ailesi arasındaki komplolar için kullanılan bir araç mıydı?

Ancak gerçek tamamen farklıydı. Papa Francis, 25 Mayıs 2014 tarihinde, yani görselin ortaya çıkmasından birkaç gün önce Kudüs ve Beytüllahim'i kapsayan Kutsal Topraklar’a yönelik bir ziyaret turuna başladı.

Bu ziyaret turu çerçevesinde Papa Francis, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi soykırımında hayatını kaybeden Yahudilerin anısına Kudüs'te inşa edilen Yad Vashem anıtını ziyaret etti ve burada anıt meşalesini yakarak çelenk koydu.

Papa ayrıca dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hahamların katılımıyla soykırımdan sağ kurtulanlar için saygı duruşunda bulundu.

Burada Nazilerin yaptıklarından duyduğu üzüntüyü dile getiren Papa Francis, “Sen kimsin, insan mı? Artık seni tanımıyorum. Sen kimsin, insan mı? Kim oldun? Hangi vahşeti gerçekleştirmeyi başardın? Kendini iyinin ve kötünün efendisi ilan edebileceğini sana kim söyledi? Kim seni Tanrı olduğuna inandırdı? Kardeşlerinize işkence edip öldürmekle kalmadınız, kendinizi Tanrı olarak gördüğünüz için onları kendinize kurban ettiniz” ifadelerini kullandı.

Papa, o gün törene katılan ve Nazilerin soykırımından sağ kurtulan altı kişinin elini öptü. Sosyal medyada bu kişilerin Rothschild ailesinin üyeleri olduklarına dair söylentiler ortaya atıldı.

En nihayetinde bir ailenin ne melek ne de şeytan olduğu iddia edilebilir. Gerçekse her zaman bir yanda göreceli, diğer yanda iki uç ya da aşırı uçlar arasında bir yerde kalmaya devam eder.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabai’dan çevrilmiştir.



Liberman safını seçti, Eisenkot'un hükümet yolu açıldı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu destekleyen sağcı İsrailli aktivistler, Pazar akşamı İsrail'in Hayfa kentinde yeni seçimler yapılması talebiyle gösteri düzenledi (EPA)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu destekleyen sağcı İsrailli aktivistler, Pazar akşamı İsrail'in Hayfa kentinde yeni seçimler yapılması talebiyle gösteri düzenledi (EPA)
TT

Liberman safını seçti, Eisenkot'un hükümet yolu açıldı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu destekleyen sağcı İsrailli aktivistler, Pazar akşamı İsrail'in Hayfa kentinde yeni seçimler yapılması talebiyle gösteri düzenledi (EPA)
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'yu destekleyen sağcı İsrailli aktivistler, Pazar akşamı İsrail'in Hayfa kentinde yeni seçimler yapılması talebiyle gösteri düzenledi (EPA)

İsrail'de seçim sonuçlarının kesin bir tablo ortaya koymamasının ardından yaşanan siyasi tıkanıklıkta dikkat çekici bir gelişme yaşandı. Eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un hükümeti kurmakla görevlendirilmesi artık büyük ölçüde kesinleşti. Rus Yahudilerinin partisi İsrail Evimiz'in lideri Avigdor Liberman, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'a hükümeti kurma görevinin Eisenkot'a verilmesini tavsiye edeceğini duyurdu.

Liberman'ın partisi, geçen hafta yapılan İsrail parlamento (Knesset) seçimlerinde yarışılan 120 sandalyeden yalnızca 7'sini kazanmıştı. Ancak mevcut Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki sağ ittifak, Eisenkot'a yönelik sert eleştirileri nedeniyle Liberman'ı kendi saflarına çekmeyi ve muhalefetin 48 sandalyelik bloğundan iktidar ittifakına geçmesini sağlamayı umuyordu.

İsrail seçimleri, iki ana rakip olan Netanyahu ve Eisenkot'tan hiçbirine 61 sandalyelik çoğunluğu kazandıramadı. Oy sayımının kesinleşen sonuçlarına göre Netanyahu'nun bloku 53 sandalyeyle ilk sırada yer alırken, Liberman'ın partisini de içeren Eisenkot liderliğindeki blok 48 sandalye elde etti. Arap partileri ise 19 sandalye kazanarak "tarihi" olarak nitelendirilen bir başarıya imza attı.

gthyjukı
İsrail vatandaşı Filistinli bir kadın, Umm el-Fahm kentindeki seçim merkezinde oy kullanıyor (AP)

Liberman, pazartesi günü yaptığı açıklamada Netanyahu liderliğinde kurulacak bir hükümete katılmayacağını kesin bir dille ifade etti. Herzog'un çarşamba günü başlatacağı istişarelerde, Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot'un yeni hükümeti kurmakla görevlendirilmesini tavsiye edeceğini bildirdi.

Liberman'ın Netanyahu ile ittifak kurmayacağını açıklamasıyla Eisenkot, muhalefetin 48 sandalyesine Arap partilerinin 19 sandalyesinden gelen desteğin eklenmesiyle toplam 67 milletvekilinin tavsiyesini almayı garantiledi. Böylece Herzog'un hükümeti kurma görevini Netanyahu'ya değil, Eisenkot'a vermesi neredeyse kesinleşti.

Ancak iki devletli çözüm seçeneğini reddeden Eisenkot ve Demokratlar Partisi (8 sandalye) dışındaki muhalefet partileri, Siyonist destekçi blokları kışkırtmamak amacıyla Arap partileriyle ittifak kurmayacaklarını taahhüt etti.

Arap partileri ise ayrı ayrı yaptıkları açıklamalarda hükümeti kurma görevinin Eisenkot'a verilmesini tavsiye edeceklerini duyurdu. Ancak bu partilerin hükümete katılıp katılmaması konusunda kendi içlerinde görüş ayrılığı bulunuyor. Siyasi İslam çizgisine yakın Mansur Abbas'ın liderliğindeki parti daha önce hükümette yer alırken, sol ve Arap milliyetçisi çizgideki Ortak Liste partileri hükümete katılmayı kesin biçimde reddediyor.

Netanyahu ekibinden yayılan söylentiler

Liberman, Netanyahu'nun yardımcıları tarafından ortaya atılan, kendisini sağ koalisyona katmak için müzakereler yürütüldüğü ve Netanyahu'nun hükümetin dört yıllık görev süresinin ilk iki yılında başbakanlığı Liberman'a bırakmayı kabul ettiği yönündeki söylentilere son verdi.

Liberman, partisinin grup toplantısında yaptığı açıklamada, başbakanlığın dönüşümlü olarak paylaşılması, hatta Netanyahu'nun ilk iki yıl için başbakanlık görevini kendisine bırakması durumunda bile Netanyahu liderliğindeki bir hükümete katılmayacağını söyledi.

Liberman, muhalefet bloğunda Knesset'in yeni başkanının seçilmesi konusunda varılan adımlara bağlı olduğunu da belirtti. Bu makamın kendi partisine verilmesini istemediğini, Yair Lapid'in Birlikte Listesi'nin adayını destekleyeceğini açıkladı.

Liberman ayrıca hükümet sistemi ve yargı düzenini değiştirmeyi amaçlayan yasaların iptal edilmesi başta olmak üzere muhalefetin üzerinde uzlaştığı diğer adımları da destekleyeceğini belirterek muhalefet cephesine bir ölçüde güvence verdi.

dvfgbhyj
İsrail'in eski Maliye Bakanı Avigdor Liberman (X hesabı)

Liberman, Eisenkot'a yönelik eleştirilerinden ise vazgeçmedi. Eisenkot'tan da seçim sonuçlarından da memnun olmadığını belirten Liberman, sonuçların Siyonist muhalefet partileri açısından "büyük bir başarısızlık" olduğunu söyledi.

Liberman, "Birlikte 41 sandalye kazandık. İki devletli çözümü destekleyen sol Demokratlar Partisi'ni bu hesaba dahil etmedik. 48 sandalyeden daha fazlasını elde etmeyi beklediğimizi kabul etmeliyiz" dedi.

Seçim başarısızlığının en büyük sorumluluğunu doğrudan Eisenkot'a yükleyen Liberman, onun "bencil bir seçim kampanyası yürüttüğünü ve bu nedenle 7-8 sandalye kaybettiklerini" savundu.

Buna rağmen Netanyahu'nun istediği gibi ülkenin yeniden seçime gitmesini önlemek için muhalefet bloğunun yanında duracağını belirten Liberman, "İran'la savaş çıksa bile Netanyahu hükümetine katılmayacağız ancak elbette dışarıdan destek vereceğiz" ifadelerini kullandı.

Mevcut siyasi tablonun görünümü

Beyahad / B'Yachad  (Birlikte Partisi) lideri Naftali Bennett ile Arap partilerinin temsilcileri, çarşamba gününden itibaren Herzog ile yapacakları görüşmelerde hükümeti kurma görevinin Eisenkot'a verilmesini tavsiye edeceklerini resmen açıklamıştı.

Liberman'ın da bu karara katılmasıyla Eisenkot'un toplam 67 milletvekilinin desteğini alması kesinleşti. Bu destek; kendi partisinden 21, Bennett-Lapid ittifakından 12, Demokratlar Partisi'nden 8, Arap partilerinden 19 ve Liberman'ın partisinden 7 milletvekilinden oluşuyor.

Netanyahu'nun hükümeti kurmasını tavsiye edecek milletvekillerinin sayısı ise Aşkenaz Haredi partisi Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin (7 milletvekili) adaylardan hiçbirini desteklememe kararı almasının ardından 53'ten 46'ya geriledi.

Muhalefet liderlerine yakın kaynaklara göre, muhalefet cephesinin öncelikli hedefi Knesset'te yönetim değişikliğini sağlayacak bir hükümet kurmak. Bu kapsamda Netanyahu'nun partisi Likud'dan mevcut Meclis Başkanı Amir Ohana'nın değiştirilmesi ve komisyon başkanlıklarının yeniden düzenlenmesi planlanıyor.

Yeni yönetimin öncelikli ve acil görevleri arasında 7 Ekim 2023'teki başarısızlıkları soruşturacak bir komisyon kurulması ve Knesset'in yönetim sisteminde köklü değişiklikler öngören düzenlemelerinin iptal edilmesi bulunuyor. Söz konusu yasaların 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Bu nedenle düzenlemelerin bu tarihten önce kaldırılması gerekiyor.

İsrail'de hükümet kurma sürecinin bundan sonraki aşamasında Cumhurbaşkanı Herzog'un, 11 Kasım'da hükümeti kurmakla görevlendireceği kişinin adını açıklaması gerekiyor. Knesset'in ilk oturumunun ise bu ayın 10'unda yapılması bekleniyor.

Hükümeti kurmakla görevlendirilecek başbakana kabineyi oluşturması için 28 gün süre verilecek. Bu süre 14 gün daha uzatılabilecek. Eisenkot'un başarısız olması halinde Herzog, görevi başka bir milletvekiline verebilecek. Netanyahu ise Liberman'a ortaklık teklif etmeyi planlıyordu.

İran savaşı ve "Nazi söylemi" yeniden gündemde

Eisenkot'un Netanyahu yönetimini sona erdirme konusundaki kararlılığı ve kamuoyunun geniş kesimleriyle devletin bazı kurumlarından aldığı destek karşısında Netanyahu'nun Likud Partisi, "kıyamet silahı" olarak nitelendirilen İran savaşı ve diğer cephelerdeki çatışmaları yeniden gündeme taşımaya çalışıyor.

Netanyahu, bu süreçte ABD Başkanı Donald Trump'ı en güçlü destekçisi haline getirmeyi hedefliyor. Savaşın İsrail'de bir ulusal birlik hükümetini zorunlu kılacağını savunan Netanyahu, Washington'dan ortak ya da tek taraflı bir askeri operasyon düzenlemesini istiyor. Eski Genelkurmay Başkanı olan Eisenkot'un da böyle bir durumda savaşın gerekliliklerine uymak zorunda kalacağı değerlendiriliyor.

Bu arada Likud, Eisenkot'u Arap partileriyle hükümet kurmaktan vazgeçirmek ve korkutmak amacıyla baskılarını sürdürüyor.

Pazar akşamı Eisenkot'un evinin önünde düzenlenen sağcı gösteride bir protestocu, mikrofon aracılığıyla Eisenkot'un eşine yönelik ağır ifadeler kullandı.

Gösterici, "Kocan bir katil, acımasız bir cani. Oğlunu öldüren de o (Eisenkot'un Gazze'deki çatışmalarda hayatını kaybeden oğluna atıfta bulunuyor). Kardeşlerinin iki oğlunu da o öldürdü (onlar da Gazze savaşında hayatını kaybetmişti). Oğlunun katiliyle, bütün çocuklarımızın katiliyle ve devleti terörist Araplara satan biriyle aynı yatakta nasıl yaşayabiliyorsun?" diye bağırdı.

xhjk
Kudüs'te Likud Partisi'nin seçim afişinde Netanyahu ve Trump, İbranice "Kazanmak için tek bir şansımız var" sloganıyla birlikte yer alıyor (AP).

Bu provokatif gösteriden önce, cumartesi akşamı onlarca protestocuyla birlikte Eisenkot'un evinin önüne gelen başka bir sağcı aktivist de mikrofon aracılığıyla Nazi söylemi kullandı.

Eisenkot'u destekleyen Yahudi göstericilere seslenen aktivist, "Sizi yeniden Auschwitz'in barakalarına göndermeliyiz" dedi. İsrail anlatısına göre İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonya'daki Nazi imha kampında 1,5 milyon Yahudi öldürülmüştü.

Aktivist sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bir Filistin devleti kurmadan önce sizi ezeceğiz. Tamamen sağcı bir hükümet kuracağız. Size Auschwitz'dekiler gibi mezbahalar kuracağımıza söz veriyorum. Çünkü bizim en büyük düşmanlarımız sizsiniz."

Yashar Partisi, bu kanlı kışkırtıcı söylemin 1995 yılına, yani Netanyahu'nun dönemin Başbakanı İzak Rabin'e karşı gösterilere öncülük ettiği döneme dönüş anlamına geldiğini belirtti.

O dönemde Rabin'in Nazi subayı üniformasıyla gösterildiği fotoğraflar yayımlanmış, göstericiler "Hain, hain" sloganları atmıştı. Bu kışkırtıcı atmosferin ardından aşırı sağcı Yahudi bir öğrenci, Rabin'e suikast düzenleyerek onu öldürmüştü.


Tahran diplomatik temasları yoğunlaştırırken savaşın yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırlık yapıyor

İranlılar, cumartesi günü Tahran sokaklarından birinde eski İran lideri Ali Hamaney'in duvar resminin önünden geçerken (AP)
İranlılar, cumartesi günü Tahran sokaklarından birinde eski İran lideri Ali Hamaney'in duvar resminin önünden geçerken (AP)
TT

Tahran diplomatik temasları yoğunlaştırırken savaşın yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırlık yapıyor

İranlılar, cumartesi günü Tahran sokaklarından birinde eski İran lideri Ali Hamaney'in duvar resminin önünden geçerken (AP)
İranlılar, cumartesi günü Tahran sokaklarından birinde eski İran lideri Ali Hamaney'in duvar resminin önünden geçerken (AP)

İran, yeni bir savaşın önüne geçmek amacıyla arabulucular üzerinden yürüttüğü temasları yoğunlaştırırken, taraflar arasında bir anlaşma taslağı da dolaşıma girdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran'ın hem diplomasiye hem de askeri karşılaşmaya hazır olduğunu belirterek, bu kez her iki senaryoya da geçmiştekinden çok daha güçlü şekilde hazırlandıklarını söyledi. Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise dini liderin hükümete müzakere konusunda yetki verdiğini açıkladı.

Arakçi, Türkmenistan ziyaretinin sonunda başkent Aşkabat'ta resmi haber ajansı IRNA'ya verdiği röportajda, mevcut koşulların hassasiyeti ve taşıdığı riskler nedeniyle arabulucular üzerinden yürütülen istişarelerin son derece yoğunlaştığını belirtti. Arakçi, bundan sonraki sürecin tamamen ABD'nin tutumuna bağlı olduğunu ifade etti.

Katar ve Pakistan'ın arabulucu olarak son derece aktif bir rol üstlendiğini kaydeden Arakçi, "Heyetlerin ziyaretleri açıkça görülüyor. Bunun yanı sıra taraflar arasında onlarca telefon görüşmesi yapılıyor ve çok sayıda mesaj karşılıklı olarak iletiliyor" dedi.

İran'ın hem kendisini güçlü biçimde savunmaya hem de diplomasi masasına oturarak adil bir müzakere çözümüne ulaşmaya hazır olduğunu defalarca açıkladığını belirten Arakçi, şöyle konuştu:

"Belirli şartlarımızı açıkladık ve yazılı planımızı sunduk. Artık her şey ABD tarafına, oradaki siyasi aklın ne ölçüde hâkim olduğuna ve diplomasi yolunu tercih etme iradesine sahip olup olmadıklarına bağlı. Yoksa önceki örneklerde olduğu gibi süreci yeniden saldırılara ve askeri operasyonlara mı sürüklemek istiyorlar?"

Arakçi, İran'ın her iki senaryoya da geçmiştekinden çok daha güçlü biçimde hazırlandığını vurgulayarak, "Bizi bir kez daha sınamak isterlerse, öncekinden çok daha acı ve ağır bir sonuçla karşılaşacaklarını biliyorlar. Diplomasi yoluna samimiyetle girerlerse biz de hazırız" ifadelerini kullandı.

Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda İran'ın şartlarının tamamen açık ve şeffaf olduğunu söyleyen Arakçi, "Bu şartlar kabul edilirse boğaz açılır ve müzakereler yeniden başlar. Kabul edilmezse durum gördüğünüz şekilde devam eder" dedi.

İran'ın temel ilkelerinden hiçbir şekilde geri adım atmayacağını ve hiçbir gücün karşısında başını eğmeyeceğini belirten Arakçi, buna karşın Tahran'ın akıl, diyalog ve mantık çerçevesinde hareket ettiğini söyledi.

Arakçi, karşı tarafın da aynı yaklaşımı benimsemesi halinde İran'ın olumlu bir etkileşime hazır olduğunu kaydederek, "Ancak aldatma, askeri operasyonlar ve saldırganlık niyetindelerse biz de aynı ölçüde hazırlıklıyız. Kararlı karşılıklarımızı görecekler" diye konuştu.

Reuters'a konuşan konuya yakın bir yetkili, İranlı müzakerecilerin Katar arabulucularıyla üç gün süren görüşmelerin ardından pazar günü Doha'dan ayrıldığını ve anlaşma taslağının görüş ve değerlendirmelerin alınması amacıyla taraflar arasında dolaşıma sokulduğunu bildirdi.

Yetkili, heyetin ayrılmasının müzakerelerde yaşanan sorunlardan kaynaklanmadığını, süreci takip etmek amacıyla yeni bir toplantının düzenlenebileceğini söyledi.

Arakçi de pazar günü Tahran'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Doha'daki görüşmelere katılan yardımcısının aynı gün başkente döneceğini belirtmişti.

"Süreç karmaşık"

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, haftalık basın toplantısında görüşmelerin sürdüğünü ancak sürecin karmaşık olduğunu söyledi.

Tarafların arabulucular üzerinden mesaj alışverişinde bulunduğunu belirten Bekayi, "Top artık ABD'nin sahasında" dedi.

Bekayi, ABD'nin deniz ablukası sona erdirilmeden ve İran'ın meşru talepleri yerine getirilmeden herhangi bir anlaşmaya varılamayacağını, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının veya güvenliğinin sağlanmasının da mümkün olmayacağını vurguladı.

Washington ile yürütülen diyaloğun temelini İran'ın yedi aşamalı teklifinin oluşturduğunu belirten Bekayi, planın uygulanma süresinin iki güne indirildiğini söyledi.

xcdvfgbh
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, basın toplantısında (Arşiv – İran Dışişleri Bakanlığı)

Bekayi, "Bu planın iki gün içinde uygulanabilecek olması İran'ın iyi niyetinin bir başka göstergesidir. Masadaki tek gerçek girişim budur" ifadelerini kullandı.

Planın uygulanma süresinin kısaltılmasının İran'ın temel tutumunu değiştirmediğini kaydeden Bekayi, nükleer müzakerelere dönülmesinin ancak Tahran'ın talep ve şartlarının karşılanmasının ardından mümkün olabileceğini belirtti.

Bekayi, görüşmelerde İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun başka bir ülkeye nakledilmesi konusunun gündeme gelip gelmediği ve Tahran'ın böyle bir seçeneği kabul edip etmeyeceği yönündeki soruya ise olumsuz yanıt verdi.

İran'ın yedi aşamalı planı, ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını sona erdirmesini, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmasını, Washington'ın Tahran'a petrol satışına ilişkin kısıtlamalarda muafiyet tanımasını ve yeni yaptırımları kaldırmasını öngörüyor. Bu adımların ardından diğer konularda müzakerelerin başlatılması planlanıyor.

Tahran ayrıca bölgedeki tüm cephelerde ateşkes sağlanmasını ve dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını şart koşuyor. Söz konusu taleplerin, nisan ayında 40 günlük bombardımanı sona erdiren ateşkesin ardından haziran ayında imzalanan mutabakat zaptında da yer aldığı belirtiliyor.

Arakçi, pazar günü yaptığı açıklamada Washington'ın İran ile Umman arasında üzerinde uzlaşılan yeni bir gemi geçiş güzergâhını kabul etmesi, son aylarda uygulamaya koyduğu yaptırımları kaldırması ve bölgedeki ABD askerlerinin sayısını azaltması gerektiğini söylemişti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai'ye gönderdiği mesajla ilgili soruyu yanıtlayan Bekayi, mesajın yeni bir girişim içermediğini ve buna verilecek yanıt konusunda kararın Rızai'ye ait olduğunu belirtti.

Rızai, cumartesi akşamı devlet televizyonunda yayımlanan bir röportajında, mesajı okuduğunu ancak henüz yanıt vermediğini söylemişti. Rızai, "Üslupları tamamen değişti" diyerek bu değişimi olumlu bir işaret olarak değerlendirmiş, ancak mesajın içeriğine ilişkin ayrıntı vermemişti.

Şarku’l Avsat’ın İran'ın Mehr Haber Ajansı'ndan aktardığı habere göre Bekayi, yazışmalardaki üslup farklılıklarının olağan olduğunu ancak Tahran açısından asıl önemli olanın ABD'nin uygulamaları ve sahadaki tutumu olduğunu ifade etti.

Bekayi ayrıca Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi'nin, Katar arabuluculuğuyla Washington'a mesajların iletilmesini kolaylaştırmak amacıyla Doha'da bulunduğunu belirtti.

Hükümete müzakere yetkisi

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, sorunun diyalog yoluyla çözülmesi için çaba gösterdiklerini belirterek, "Bu konuda devrim lideri hükümete yetkiler verdi" dedi. Pezeşkiyan, söz konusu yetkilerin kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Yeni dini lider Mücteba Hamaney, mart ayında göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önünde görünmedi. Hamaney'in faaliyetleri, ofisi tarafından duyurulan yazılı açıklamalar ve kapalı toplantılarla sınırlı kalıyor.

İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî, parlamentonun Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu toplantısına katılarak silahlı kuvvetlerin savaş hazırlıklarına ilişkin kapsamlı bir rapor sundu.

Komisyon Sözcüsü Milletvekili Hasan Kaşkevi'nin açıklamasına göre Abdullahî, dini liderin Genelkurmay Başkanlığına verdiği son talimatların uygulanmak üzere bütün komutanlara ve askeri birliklere iletildiğini bildirdi.

Dini lider, cumartesi günü verdiği talimatta, her türlü tehdide "coğrafi sınır gözetmeksizin" karşılık verilmesini ve ABD ile İsrail'e ait varlıkları da kapsayacak şekilde "hedef bankasının" güncellenmesini istemişti.

Abdullahî'nin toplantıda dini liderle gerçekleştirdiği yüz yüze görüşmeler, kendisiyle yapılan yazışmalar ve bu yazışmalara verilen yanıtlar hakkında da bilgi sunduğu belirtildi.

Kaşkevi, bu bilgilerin dini liderin ülke meselelerine, özellikle askeri ve savunma alanlarına ilişkin gelişmeleri eksiksiz biçimde takip ettiğini gösterdiğini söyledi.

Abdullahî'nin, "Düşmanın vaatlerine güvenmiyoruz ve bunlara hiçbir şekilde bel bağlamıyoruz. Ciddi biçimde çalışmalarımızı sürdürüyoruz" dediğini aktaran Kaşkevi, silahlı kuvvetlerin ihtiyaçlarının karşılanması, savunma bütçesinin güçlendirilmesi ve askeri personelin yaşam koşullarının iyileştirilmesinin öncelikler arasında bulunduğunu kaydetti.

Umutlar ve endişeler

Diplomatik arabuluculuğun bir çözüme ulaşabileceğine yönelik beklentilerle petrol fiyatları pazartesi günü yaklaşık yüzde 4 geriledi. Ancak İranlı kaynaklar Reuters'a yaptıkları açıklamada, bir anlaşmaya varılmasından ziyade ABD'nin yeni bir saldırı düzenlemesinin hâlâ daha olası görüldüğünü belirtti.

Katar merkezli Nakilat şirketi, pazar günü yaptığı açıklamada, sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerlerinden birinin cuma günü Körfez bölgesinde kimliği belirsiz mühimmatın hedefi olduğunu duyurdu.

Diplomatik temaslar, ABD'de salı günü yapılacak ara seçimlerin arifesinde sürüyor. ABD Başkanı Donald Trump, seçimlerden önce İran'a yönelik yeni saldırılar düzenlemeyeceklerini defalarca açıklamıştı.

sdcfgthyj
Bir Devrim Muhafızları mensubu, Tahran'ın kuzeyindeki Tecriş Meydanı'nda halk seferberlik güçlerine yönelik "Fedaiyyun" eğitim kampının açılışı sırasında silahları incelerken (AP)

Trump, cumartesi akşamı yaptığı açıklamada müzakerelerin "iyi gittiğini" söyledi. Bununla birlikte İran'a güvenmediğini belirterek, "Bildiğiniz gibi, pek güvenilir değiller. Bir anlaşma yapıyorlar, ardından bundan geri adım atıyorlar. Ben bir anlaşma yapmak istiyorum. Bakalım anlaşmaya varacaklar mı?" ifadelerini kullandı.

Trump, Natanz yakınlarındaki "Balta Dağı"na işaret ederek, "Hâlâ ilgilenmemiz gereken bir ya da iki nokta var ancak bunu 10 dakika içinde halledebiliriz" dedi.

Pazar günü Iowa eyaletinde düzenlenen bir seçim mitinginde konuşan Trump, Fransız Haber Ajansı'nın (AFP) aktardığına göre, "İran'la işimizi henüz bitirmemiş olmamın tek nedeni nazik davranmak istemem. Mümkünse bütün bu hayatları kurtarmaya çalışmak istiyorum. Ancak bir noktada onlara ezici bir darbe indirmek zorunda kalacağız" diye konuştu.

Axios haber sitesi, ABD'li ve İsrailli iki yetkiliye dayandırdığı haberinde, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun cumartesi günü yaptığı telefon görüşmesinde Trump'a seçimlerin hemen ardından İran'ı vurması çağrısında bulunduğunu yazdı. Trump'ın ise müzakerelere fırsat verilmesinden yana olduğu belirtildi.

Trump, pazar günü Netanyahu ile yaptığı görüşmeye ilişkin yalnızca "Çok iyi bir görüşme gerçekleştirdik" demekle yetindi.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Trump'ın saldırıların yeniden başlatılması konusunda henüz karar vermediğini açıkladı. Rubio, Trump'ın çatışmayı diplomatik yollarla sona erdirmeyi tercih ettiğini ancak askeri seçeneğin de masada tutulduğunu belirtti.

Bekayi, İran'a yönelik herhangi bir saldırgan eylemin veya hangi yöntemle gerçekleştirilirse gerçekleştirilsin askeri saldırının güçlü, derhal ve kapsamlı bir karşılıkla karşılanacağı uyarısında bulundu.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi, Pekin'de İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreter Yardımcısı Ali Bakıri Keni ile yaptığı görüşmenin ardından çatışmanın taraflarına yeniden silaha başvurmak yerine siyasi çözümlere odaklanma çağrısı yaptı.

Wang, Çin'in İran'ın egemenliğini ve güvenliğini koruma çabalarını desteklediğini söyledi.

Rusya Dışişleri Bakanlığı da İran'a yönelik yeni bir askeri operasyon düzenlenebileceğine ilişkin haberlerden "derin endişe" duyulduğunu açıkladı ve diplomatik çabaların yoğunlaştırılması çağrısında bulundu.


Trump: İran'a saldırmak için acelem yok, ekonomisini felç ediyoruz

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü başkanlık helikopterinden indikten sonra Beyaz Saray'ın Güney Çimliği'nden geçerken (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü başkanlık helikopterinden indikten sonra Beyaz Saray'ın Güney Çimliği'nden geçerken (AP)
TT

Trump: İran'a saldırmak için acelem yok, ekonomisini felç ediyoruz

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü başkanlık helikopterinden indikten sonra Beyaz Saray'ın Güney Çimliği'nden geçerken (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü başkanlık helikopterinden indikten sonra Beyaz Saray'ın Güney Çimliği'nden geçerken (AP)

ABD Başkanı Donald Trump, pazartesi günü yaptığı açıklamada, İran'a yönelik savaşı yeniden başlatmak için acele etmediğini söyledi. ABD'nin İran ekonomisini felç ettiğini belirten Trump, Tahran'ın savaşın başlamasından bu yana hiç olmadığı kadar anlaşma yapmak istediğini ifade etti. Ancak İran yönetiminde kararları kimin aldığı konusunda şüpheleri bulunduğunu dile getirdi.

Trump, İsrail'in Kanal 12 televizyonuna ve Axios haber sitesine yaptığı açıklamada, "Acele etmiyorum. Onların ekonomisini felç ediyoruz" dedi.

İran yönetiminin beklediği ölçüde bir aciliyet duygusu içinde olmadığını belirten Trump, buna rağmen Tahran'ın savaşın başlangıcından bu yana hiç olmadığı kadar anlaşma istediğini söyledi. İranlıların paralarının ve yakıtlarının kalmadığını kaydeden Trump, halkın mevcut durumdan bıktığını ifade etti.

Katar'ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelere ilişkin konuşan Trump, "Onlarla görüşüyoruz. Süreç iyi ilerliyor. Sorun, kararları kimin aldığından emin olmamamız. Bizi yeniden oyalamaya çalışmalarını istemiyoruz" diye konuştu.

Trump'ın açıklamaları, Başkan Yardımcısı JD Vance'in İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye bir mesaj göndermesinin ardından geldi.

Üç seçenek

Trump, danışmanlarından gelen farklı yönlerdeki baskılarla karşı karşıya. Danışmanlarının bir bölümü, yeni bir saldırının farklı bir sonuç getirmeyeceği gerekçesiyle Trump'ın anlaşmaya yönelmesi gerektiğini düşünüyor. Kanal 12'ye göre Körfez ülkelerinin liderlerinin çoğu da bu görüşü destekliyor.

Diğer bazı danışmanlar ise Trump'ın "görevi tamamlamak" için savaşı yeniden başlatması gerektiğini savunuyor. Habere göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da bu seçeneği destekliyor ve Trump'a bu yönde baskı yapıyor.

Üçüncü bir danışman grubu ise abluka ve yaptırımların sürdürülmesini, İran yönetiminin ekonomik açıdan "boğulmasını" öneriyor.

Trump ile Netanyahu arasında İran konusunda doğrudan ve sert bir telefon görüşmesi yapıldığı bildirildi.

Kanal 12, pazar günü İsrailli ve Amerikalı iki kaynağa dayandırdığı haberinde, Trump ile Netanyahu arasında "doğrudan ve sert" bir telefon görüşmesi gerçekleştirildiğini bildirmişti.

Görüşmenin ayrıntılarına vakıf kaynaklara göre Trump, bu aşamada müzakerelere sonuçlanması için fırsat tanımak ve İsrail'in sürece müdahale etmesini önlemek istiyor. Kaynaklar, müzakerelerin başarısız olması durumunda bu tutumun köklü biçimde değişebileceğini ve Netanyahu'nun müzakerelerin gidişatından endişe duyduğunu aktardı.

Axios ise Amerikalı ve İsrailli iki yetkiliye dayandırdığı haberinde, Netanyahu'nun cumartesi günü gerçekleşen telefon görüşmesinde Trump'ı ABD'deki ara seçimlerin salı günü tamamlanmasının hemen ardından İran'a saldırmaya çağırdığını yazdı.

İsrailli kaynak görüşmeyi "zor", Amerikalı kaynak ise "doğrudan" olarak nitelendirdi. Beyaz Saray ve Netanyahu'nun ofisi konuya ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.

Trump ise pazar günü Netanyahu ile "çok iyi bir görüşme" yaptığını söylemekle yetindi.

"Ezici bir darbe"

Trump, cumartesi akşamı gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'ın askeri kapasitesinin büyük bölümünü imha ettikleri için Washington'ın saldırıları yeniden başlatmakta acele etmediğini söylemişti.

İranlıların güvenilir olmadığını belirten Trump, "Bir anlaşma yapıyorlar, sonra anlaşmadan geri dönüyorlar. Ben anlaşma yapmak istiyorum. Bakalım anlaşma yapacaklar mı?" ifadelerini kullanmıştı.

Trump, "Hâlâ ilgilenmemiz gereken bir veya iki nokta var ancak bunu 10 dakika içinde halledebiliriz" diye konuşmuş ve Natanz yakınlarındaki "Kuh-i Aks" bölgesine işaret etmişti.

dfghyj
Trump, pazar günü Kansas eyaletinin Salina kentindeki havaalanında düzenlenen seçim mitinginde yaptığı konuşmanın ardından kürsüden ayrılırken (AP)

Trump, pazar günü Iowa eyaletinde düzenlenen bir seçim mitinginde ise AFP'ye yaptığı açıklamada, "İran'la işimi henüz bitirmemiş olmamın tek nedeni nazik davranmak istemem. Yapabilirsem bütün bu hayatları kurtarmaya çalışmak istiyorum. Ancak bir noktada onlara ezici bir darbe indirmek zorunda kalacağız" dedi.

Trump daha önce de ABD'nin seçimlerden önce İran'a yeni saldırılar düzenlemeyeceğini defalarca açıklamıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Trump'ın saldırıları yeniden başlatma konusunda henüz karar vermediğini belirtmişti. Rubio, Trump'ın çatışmayı diplomatik yollarla sona erdirmeyi tercih ettiğini ancak Washington'ın askeri seçeneği de masada tuttuğunu söylemişti.

Tahran hazırlık yapıyor

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, pazartesi günü Tahran'da yaptığı açıklamada, ülkesinin diplomasi veya askeri çatışma olmak üzere "her iki senaryoya da" hazır olduğunu ve bu hazırlığın önceki dönemlere kıyasla çok daha kapsamlı olduğunu söyledi.

Katar ve Pakistanlı arabulucular üzerinden yürütülen temasların "son derece yoğun" olduğunu belirten Arakçi, "Her şey ABD tarafına bağlı" dedi.

Reuters'a konuşan konu hakkında bilgi sahibi bir yetkili, İranlı müzakerecilerin pazar günü Doha'dan ayrıldığını ve üzerinde görüş bildirilmesi amacıyla bir anlaşma taslağının taraflar arasında dolaşıma sokulduğunu aktardı. Yetkili, takip toplantısı yapılmasının da ihtimaller arasında bulunduğunu belirtti.

İranlı müzakerecilerin Doha'dan ayrılmasının müzakerelerde yaşanan sorunlardan kaynaklanmadığını da kaydetti.

cddsvfth
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai, 26 Ekim'de Tahran'da Suudi Savunma Bakanı, Pakistan Genelkurmay Başkanı ve Türkiye İstihbarat Başkanı ile yapılan toplantıda (İran Cumhurbaşkanlığı – AFP)

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için ABD'nin deniz ablukasını kaldırmasını ve Tahran'ın taleplerini yerine getirmesini şart koştu.

İran'ın yedi aşamadan oluşan önerisinin temasların temelini oluşturmaya devam ettiğini belirten Bekayi, Tahran'ın bu öneriyi "iki gün içinde" uygulamaya hazır olduğunu söyledi.

Bekayi, Reuters'a göre, İran'ın talepleri karşılanmadan nükleer müzakerelere dönülmesinin mümkün olmadığını da ifade etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise ülkenin dini liderinin hükümete müzakereler konusunda "yetkiler" verdiğini açıkladı. Ancak bu yetkilerin kapsamına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Muhammed Rıza Arif de pazartesi günü yaptığı açıklamada, arabulucular üzerinden iletilen ABD mesajlarının Washington'ın İran'ın "zaferini" kabul ettiğini gösterdiğini söyledi.

Resmi IRNA haber ajansının aktardığına göre Arif, "Son iki savaşta düşmanımız hedeflerinin hiçbirine ulaşamadı" dedi.

Arif, "ABD bugün de kendi hedefleri ve iç kamuoyuna ilişkin kaygıları doğrultusunda farklı manevralar yapıyor. Ancak arabulucular aracılığıyla İran'a iletilen mesajlar, zaferimizin kabul edildiğini gösteriyor" ifadelerini kullandı.