Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Avrupa'nın altın çağına katkıda bulunan Rothschild ailesinin uzantıları başka ülkelere ve kıtalara yayılırken ailenin etrafı komplo teorileriyle dolu hikayelerle ve söylentilerle örüldü

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
TT

Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)

Rothschild ailesi, özellikle bu ismin 18’inci yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'daki mali piyasalar ve bankacılıkla köklü bağlantılara sahip olması nedeniyle son üç yüzyıldır Avrupa’nın​​ en önemli aileleri arasında yer alıyor.

Peki, bu ailenin geçmişini, tüm tarihi gerçekleriyle ve bazılarının kendilerine bir efsane olarak dayatıldığına inandığı propaganda iddialarıyla yeniden okunmasını gerektiren sebep neydi?

Elbette ünlü Rothschild bankacılık ailesinin bir üyesi olan İngiliz iş adamı Baron Jacob Rothschild'in 87 yaşında ölmesiydi. Bu ölüm, hikâyenin boyutlarını insanlara bir kez daha hatırlattı.

Başarılı bir kariyeri olan Baron Jacob, ilk kez 1963 yılında ailenin yatırım bankası NM Rothschild & Sons'da işe başladı. Ardından İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin aktardığına göre 1980 yılında finansçı Sir Mark Weinberg ile birlikte (şu an St. James's Place adıyla bilinen) J Rothschild Assurance Group adlı kendi finans zincirini kurdu.

Fertleri dünyanın dört bir yanına dağılmış halde olan ve insanları meşgul eden bu ailenin adı anıldığında, özellikle gerçeklerin yalanlarla karıştırıldığı modern dönem bilgi bombardımanı nedeniyle bir tür entelektüel inceleme yapılması gerekiyor.

Öyleyse nereden başlamalı?

Rothschild hanedanının kurucusu Mayer Amschel Rothschild

Okuyucuların gözüne ilk çarpan ‘Rothschild’ ismidir. Rothschild kelimesi, ‘kırmızı kalkan’ (Roth-child) anlamına gelen iki kelimenin birleşiminden türemiştir. Kırmızı kalkan,18’inci yüzyılın ortalarında Frankfurt'taki bir Yahudi mahallesinde yaşayan ailenin evinin kapısında asılı bir tabela iken daha sonraları ailenin simgesi haline gelmiştir.

devdefv
Baron Jacob Rothschild (AP)

Ailenin kurucusu Mayer Amschel (Rothschild), Roth-child ifadesini ailesinin soyadı, kırmızı kalkanı da değerlerinin bir simgesi olarak benimsedi. Bronzdan yapılma kırmızı kalkan simgesinin ortasında beş oğlunu simgeleyen beş ok taşıyan bir kol bulunur. Alt kısımda ise ailenin son üç yüzyıldır temel değerleri olarak gördüğü ‘birlik, çalışkanlık ve dürüstlük’ sözcükleri yer alır.

Bankacı olan Mayer Amschel Rothschild, 18’inci yüzyılda başarı üstüne başarı elde ederek Rothschildleri küresel alanda faaliyet gösteren bir bankacı aile haline getirdi. Daha sonra servetini Londra, Paris, Frankfurt, Viyana ve Napoli gibi Avrupa'nın büyük metropollerinde ticari faaliyetlerde bulunan beş oğluna miras bıraktı. Bu da ailenin, hayatın can damarı olan para aracılığıyla her zaman varlığını koruyan ve aktif olan güçlü bir mali ağa sahip olduğunu gösteriyor.

Para, ailenin (başta Almanya olmak üzere) Kutsal Roma İmparatorluğu'nda ve ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ Birleşik Krallık'ta soylu aileler arasında yer almasının önün açtı.

Rothschild ailesi 19’uncu yüzyılda, hem dünyadaki hem de modern dünya tarihindeki en büyük özel servete sahipti.

Bu servet, 20’nci yüzyıla gelindiğinde özellikle nesilden nesle geçerek, çocuklar ve torunlar arasında paylaştırıldıktan sonra azalmaya başladı. Her ne kadar hepsi bir süre aynı alanlarda yani finans ve bankacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam etseler de daha sonra emlak, madencilik, enerji, tarım ve şarapçılık alanlarına da yönelmeye başladılar.

Rothschildler, siyasi ve sivil rollerini yerine getirmekten de hiç kaçınmayıp ABD’de, Avrupa'da ve dünyanın diğer ülkelerinde hayatları boyunca belirgin izler bıraktılar.

Ancak burada sorulması gereken en önemli sorulardan biri şu:

“Rothschild ailesine yöneltilen ve yöneltilmeye devam eden suçlamaların başlıca ve doğrudan sebebi Mayer Rothschild'in (1744-1812) yaşadığı ve çalıştığı dönemde Avrupa'daki antisemitizm miydi?

Aile kurucusunun mali zekasıyla erken dönemde atılan temeller

Rothschild ailesinin tarihiyle Avrupa'daki Yahudi varlığı arasındaki bağ neredeyse hiç kopmamıştır. Aile, başta ‘Engizisyon mahkemeleri’ olmak üzere tarihteki bir olay nedeniyle büyük hayati zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden Avrupa’daki ​​Yahudi ailelerin çoğu, herhangi bir Avrupalı kralın istediği anda kendilerinden alabileceği topraklar ve gayrimenkuller edinmek yerine, para ve bankacılık sektörü gibi hızlı gelişen alanlara yöneldiler.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild, ölmeden önce aileyi çok zekice bir finansal yöntemle organize etti. İmkanları açısından bazı Avrupa ülkelerini geride bırakan, eşi ve benzeri görülmemiş bir mali ağın temellerini attığı söylenebilir.

Mayer A. Rothschild, çocuklarını ve torunlarını Avrupa’nın beş ülkesine (İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya) gönderdi ve onlara, o dönem dünyanın en önemli ülkelerinde çalışmak üzere görevler verdi.

Söz konusu ülkelere yerleşen ailenin her kolu için bir finans kurumu kurmaya ve aralarında yakın bir bağ oluşturmaya çalışan Mayer A. Rothschild, bu kurumlar arasında yüksek hızda bilgi alışverişine ve uzmanlık aktarımına olanak tanıyan, maksimum düzeyde fayda ve kâr elde edilmesini sağlayan kurallar getirdi.

Mayer A. Rothschild’in ailesinin finans alanındaki nüfuzunun haritası, Almanya'yı oğlu Amschel’e, Avusturya'yı oğlu Salomon'a, Birleşik Krallığı oğlu Nathan'a ve Fransa'yı oğlu James'e teslim ettikten sonra ortaya çıktı.

Burada üzerinde durup derin düşünmeyi gerektiren ilginç nokta ise Mayer A. Rothschild’in o dönem henüz devlet olarak ilan edilmemiş olan Vatikan Şehri'ne olan yoğun ilgisidir. Son derece zeki bir adam olan Mayer A. Rothschild, ‘Katolik Kilisesi’nin başta Avrupa kıtasının tüm ülkeleri olmak üzere dünya genelinde de önemli ve etkili bir rol oynadığını kavramıştı. Bundan dolayı o dönemde Vatikan'da gelişmiş finans merkezleri olmamasına rağmen oğlu Karl'ı oraya yerleştirdi.

Mayer A. Rothschild’in zekası, ailesinin coğrafi ve demografik dağılımı ve kollarının dünya geneline yayılmalarıyla sınırlı değildi. Mayer A. Rothschild, ailenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan kırmızı çizgiler çizerek ‘ailenin soy saflığını’ da koruma altına almıştı. Bunun için beş oğlu arasındaki ilişkileri, evliliklerinden başlayarak çeşitli düzeyler belirledi. Zamanla ailenin genişleyeceğini ve torunların daha sonra aile dışından evlenmeyi tercih edeceğini tahmin ettiğinden seçecekleri eşlerin zengin ve statü sahibi Yahudi ailelerden olması gerektiğini şart koştu. Böylece ailenin Avrupa kıtasındaki nüfuzu güçlenecekti.

dscvdev
Ailenin şu anki baronu Nathaniel Rothschild'in arması (Sosyal medya siteleri)

Fakat Rothschild ailesinin sadece barış zamanlarında değil, savaş zamanlarında da oynadıkları önemli ve hayati rol, ailenin hikayesindeki en ilginç sorudur. Nasıl oldu da finans ve bankacılık ağlarını, başta Birleşik Krallık olmak üzere bazı ülkelerin komşularıyla, özellikle de Fransa ile olan savaşlarında yardım ve destek için kullanabildiler?

Nathan Rothschild ve Birleşik Krallığa savaşlarında verdiği destek

Metinde Rothschild ailesinin Fransa ile olan savaşları sırasında Birleşik Krallığı destekleyen rolünden bahsedilmesi gerekiyor. Zira 1803-1815 yılları arasındaki dönemde gücün nasıl elde edildiğine dair kapsamlı detaylar söz konusu.

Nathan Rothschild, Rothschild ailesinin Birleşik Krallık’taki planlarının ve işlerinin başındaki isimdi. Artık herkes ailenin başta külçe altın olmak üzere büyük bir servet biriktirdiğini biliyor.

Nathan Rothschild'in Birleşik Krallık ordularının, özellikle de ünlü İngiliz General Mareşal Arthur Wellesley komutasındaki orduların donatılmasında nasıl önemli bir rol oynadığı tarihi belgelerde yer alıyor. Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine mali destek sağlamanın yanı sıra, külçe altın sevkiyatlarını organize ederek savaş giderlerinin finansmanında da etkili ve önemli bir rol oynadı. Rakamlardan bahsetmişken, Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine bugün yaklaşık bir milyar ABD doları değerinde olan yaklaşık 9,8 milyon İngiliz Sterlini sağladı.

Avrupa, o dönem iç savaşlar ile uluslararası savaşlar arasında kalan ve 1648 yılında Vestfalya Barış Antlaşması imzalanana kadar durmayan Otuz Yıl Savaşları'nın neden olduğu acıları yaşıyordu.

Rothschild ailesi, Avrupa’ya hakim olan bu atmosferden nasıl yararlanacağını biliyordu ve savaşların yaşandığı kıtada altın sevkiyatı için casuslardan bir ağ oluşturdu.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild’in ustaca planı yavaş yavaş meyve vermeye başlamış gibi görünüyordu. Siyasi ve askeri açıdan Avrupa başkentlerinde ve gelişmiş merkezlerde görevlendirilen kardeşlerin dördü, Birleşik Krallık’taki kardeşleri Nathan'a önemli haberleri ve çok gizli bilgileri sağlıyorlardı. Nathan'a özellikle piyasalarda avantaj sağlayacak ve Rothschild'lerin evini İngiliz hükümeti için daha da değerli bir yer haline getirecek finansal haberleri ve gizli bilgileri aktarıyorlardı.

Nathan ve kardeşlerinin özellikle General Arthur Wellesley'in eliyle Fransa İmparatoru Napolyon'un mutlak yenilgisiyle sonuçlanan Waterloo Muharebesi sırasında Birleşik Krallığın savaşan ordularının tam kalbinde gözleri ve kulakları olduğuna şüphe yok.

Nathan askeri bilgileri önemli mali çıkarlara nasıl dönüştüreceğini iyi biliyordu. Waterloo Muharebesi zaferinden sonra hemen Birleşik Krallığın ihraç ettiği devlet tahvillerini satın aldı ve iki yıl bekledi. Bu bekleyişin ardından 1917 yılında tahvilleri yüzde 40 kârla sattı.

Nathan, olağanüstü bir mali zekaya sahipti. Devlet tahvilleriyle ilgili anlaşma, o dönem için çok yüksek bir fiyat olduğundan finans tarihindeki en cesur anlaşma olarak nitelendirildi. Rothschild ailesinin elindeki mali güç göz önüne alındığında elde edilen bu kâr, yine o dönem için çok büyük bir miktardı.

Rothschild ailesinin Mayer A. Rothschild’in torunları aracılığıyla nesiller boyu devam eden faaliyetleri, ‘yaşlı kıtayla’ (Avrupa kıtası) sınırlı kapmayıp ötesine uzandı.

Bu kadar da değil. Nathan'ın ölümünden sonra ailenin baronluğu en büyük oğlu Lionel Nathan Rothschild’e geçti. Lionel, ailenin İngiliz başkentindeki hisselerinin yönetimini devraldı.

İngiliz Avam Kamarası’nın ilk Yahudi üyesi olan Lionel, Kırım Savaşı'nın giderlerinin finansmanı için 16 milyon sterlin değerinde bir kredinin ayarlanması da dahil olmak üzere önemli mali işlerde yer aldı.

Lionel ayrıca Birleşik Krallık Başbakanı Benjamin Disraeli'ye (1804-1881) 1875 yılında Mısır'ın Süveyş Kanalı hisselerinden pay satın alması için gerekli mali desteği sağladı. Bu işlem, Birleşik Krallık Hazinesi'nden uzakta, tam bir gizlilik içinde yürütüldü ve tamamlanana kadar İngiliz Avam Kamarası’na bu konuda bilgi verilmedi.

Lionel N. Rothschild, aynı zamanda Mısır Valisi (Hidivi) İsmail Paşa’ya ve o dönemde devasa borçları olan Mısır’ın ileri gelenlerine bol miktarda kredi sağladı.

Lionel N. Rothschild ailenin bu iki ülkedeki kollarıyla iş birliği yaparak, Mısır'dan Fransa ve Avusturya'ya,uzanan demiryolları döşenmesi için başlatılan çalışmalara katıldı.

Bu projeleri, ailenin demiryolları projeleri başlatan ilk ülke olan Birleşik Krallık’taki kollarının uzmanlık ve deneyim alışverişini yansıtan öneminin ve başarısının boyutunu anladıktan sonra başlatan Lionel N. Rothschild, kendi adını taşıyan vakıf aracılığıyla İngiliz asıllı Güney Afrikalı politikacı ve kaşif Cecil John Rhodes'un Güney Afrika'da büyük bir elmas üretim ve ticaret imparatorluğu kurma çabalarını da finanse etti.

fervbfr
James Mayer de Rothschild tarafından yaptırılan ressam Eugène Lamy'ye yaptırılan ‘Le Grand Hall du château de Ferrières’ (Ferrières Kalesi'nin Büyük Salonu) adlı malikanesinin suluboya tablosu (Christie's)

Rothschild ailesi ve İsrail Devleti'nin kuruluşuna verdiği destek

Peki, Rothschild ailesinin İsrail Devleti'nin kuruluşunda herhangi bir rolü var mı?

Bu soruya cevap verebilmek için derinlemesine bir araştırma yapmanın yanında çok fazla nesnellik ve güvenilirliğe ihtiyaç var. Çünkü bunu yapmaya kalktığımızda adeta tersten okumaya benzeyen ilginç gerçeklerle karşı karşıya kalıyoruz.

Rothschild ailesi, 19’uncu yüzyılın sonlarında hepsi olmasa da genel olarak Avrupa ülkelerinin çoğuna ve özelde Birleşik Krallığı benimseyen diğer zengin Yahudi aileler gibi Siyonizm'in politik kurucusu Theodor Herzl’in Filistin topraklarında Yahudiler için bir ulus devlet kurma önerisini reddediyor gibi görünüyordu, ama neden?

Söz konusu aileler, bu fikrin sadakat açısından yol açabileceklerine dair bir endişe taşıyorlardı. Bu fikir, o dönem için toplumsal duruşlarını ve elbette mali durumlarını tehdit ediyordu. Mesele, Rothschild ailesinin, Herzl'in fikrine ve çağrısına karşı çıkan ve o dönemde ‘İngiliz-Yahudi Birliği’ adlı bir örgüt kurulmasına katkıda bulunduğu noktaya kadar geldi.

Rothschild ailesi bu tutumunu uzun süre devam ettirdi mi?

Tarih, bir tutumun daha sonra değiştiğini ortaya koymuştur. Bu tutum değişikliğinin arkasında, Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulmasının Birleşik Krallık İmparatorluğu'nun çıkarlarına hizmet ettiği şeklinde daha geniş ve kapsamlı bir anlayış yatıyordu. Beklenen bu durumu destekleyen de Doğu Avrupa’da yaşayan ​​Yahudilerin Filistin'e göçünü İngiltere ve Batı Avrupa'dan uzaklaştıracak pratik bir çözüm olarak sunulması oldu.

Tarihi veriler, ailenin Birleşik Krallık’taki kolunun baronu ve oradaki Yahudi cemaatinin lideri Lionel Rothschild’in (1868-1937) kendisini İsrail'in ilk Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann'a ve Polonyalı Yahudi gazeteci ve yazar Nahum Sokolow'a yakın hissettiğini ve bu iki ismin, Lionel Rothschild’i Yahudilerin Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmaları için Birleşik Krallık hükümetinden yardım istemeye ikna edebildiklerini ortaya koyuyor.

Bu konuda hiç tereddüt etmeyen Lionel Rothschild, Balfour Deklarasyonu’nun yayımlanması ve Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu içinde ‘Yahudi Lejyonu’ adlı bir birlik kurulması için çaba sarf etti.

Ardından ailenin Fransa'daki kolunun lideri olan Edmond Rothschild (1845-1934), Yahudilerin Filistin'e göçünün finanse edilmesinde ve göç sırasında güvenliklerinin sağlanmasında rol oynadı. Daha sonra kendi adını taşıyan ve 1967 yılında İsrail ile Dayanışma Komitesi'nin başkanlığını üstlenen torunu, 1950'li ve 1960'lı yıllarda İsrail'e büyük yatırımlarda bulundu.

Komplo teorisiyle hedef alınan Rothschild ailesi

Rothschild ailesi geçmişte komplo teorileriyle hiç kandırıldı mı?

Komplo teorileri, meseleleri ve gerçekleri güç ve nüfuz sahiplerinin ‘entrikalarına’ indirgeyen ve bu karmaşık gerçeklerin basit ve yüzeysel bir anlatısını aktaran sahte hikayelerdir. Bu hikayelerle nüfuz sahiplerinin olayların gidişatını etkiledikleri, dünyadaki önemli gerçeklerin bir kısmının ya da tamamının onların isteklerine göre değiştirdikleri, modern dünyamızda olup biteni kontrol ettikleri iddia edilir.

Bu teoriler iki yönlü olarak birbirini destekliyor. Bunlardan birincisi yukarıdan aşağı yönlü olarak Rothschild ailesinin kurucusu Mayer A. Rothschild’in eleştiri oklarının hedefi olduğunu ve Avrupa kıtasının imkanlarını mali olarak manipüle ettiğine dair hikayeler anlatıldığını görüyoruz. İkincisi ise aşağıdan yukarı yönlü olarak Mayer A. Rothschild’in modern çağda yaşayan torunları aracılığıyla ailenin ve çeşitli kollarının şikayet ettiği konunun da bu olduğunu görüyoruz.

Belki de Rothschild ailesini inceleyen biri, 300 yıl öncesinden bugüne aileyle ilgili anlatılan çeşitli hikayeler arasında radikal bir ilişki olduğunu görecektir.

Avrupalılar, 19’uncu yüzyılda birçok sanatsal çizimi biliyordu. Bu da Mayer A. Rothschild ve ailesinin imajını çarpıtmaya katkıda bulundu. Belki de o dönem Avrupa'da hüküm süren ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna, Nazilerin Yahudi soykırımı nedeniyle tüm kıta vicdan azabı çekene kadar da sürmeye devam eden antisemitizm (Yahudi karşıtlığı) buna yardımcı olmuştu.

Ailenin halen kötü şöhretle anılmaya devam etmesinin belki de en ilginç kavşaklarından biri, Kovid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ailenin virüsle ilişkilendirilmesi, virüsün yayılmadan yıllar önce ortaya çıkacağını bildiği ve aşı üreten şirketlerden maddi kazanç elde etmek için sessiz kaldığı şeklindeki haberlerin yayılması olabilir.

Aileyle ilgili yalan gibi görünen haberler arasında, gerçek dışı görünen bir rakam olan yaklaşık 500 trilyon dolara sahip olduğu ve ABD Federal Bankası'nın (FED) yarı ortağı olduğuna dair iddialar da yer alıyor.

Buradan bakıldığında Rothschild ailesinin fertleri, ‘dünyanın bütün günahlarından’ ve son otuz yılda insanlığın başına gelen ‘tüm hastalıklardan’ sorumlu gibi görünüyorlar.

Belki de bir finans imparatorluğunu yöneten böylesine efsanevi bir ailenin kendi çıkarlarını gözetmesi, ülkelerle ve hükümetlerle anlaşmalar yapması ve başka kurumlarla ve başta ABD’deki Rockefeller ailesi olmak üzere çeşitli ailelerle köken ve yol bakımından neredeyse benzer olan ilişki ağları örmesi gerekiyordur. Ancak her halükarda gerçek iki uç noktanın arasında bir yerde kalıyor ve birçok gerçeği yanılsamalarla iç içe geçiren komplocu hafıza harekete geçiyor.

Papa Francis aile fertlerinin elini öptü mü?

Rothschild ailesiyle ilgili son yıllarda dünyanın dört bir yanında çıkan haberlerden biri de 2020 yılının haziran ayı başlarında yayınlanan ve Papa Francis’in Vatikan’da Rothschild ailesinin zengin üyelerinin elini öperken görüldüğü bir görseldi.

O dönemde İtalyan göstergebilimci ve filozof Umberto Eco, Papa’yı ‘ahmaklar lejyonu’ olarak tanımladığı bu ünlü ve zengin aileye dalkavukluk yapmakla suçlayarak, Papa’ya karşı yoğun bir eleştiri kampanyası başlattı. Eco, olayın arkasında Vatikan Şehri ile Rothschild ailesi arasındaki derin mali ilişkilerin olduğunu, özellikle Avrupa'da, Papa Francis'i eski çağlardan beri Avrupa'da faaliyet gösteren gizli gruplarla, özellikle de Masonlarla ilişkileri olmakla suçlayan sesler yükseldiğinden belki de durumun mali ilişkilerden daha karmaşık olabileceğini öne sürdü.

Görsel, çeşitli yorumlarla dünyaya servis edildi. Hatta bir yorumda, “Hıristiyan dininde Papa dışında herkes Papa’nın elini öperken o da bu ailenin elini öpüyor” ifadeleri yer aldı. Tüm bunlar Papalık Makamı’nın statüsüne gölge düşürdü.

Peki görsel gerçek miydi yoksa Vatikan ile Rothschild ailesi arasındaki komplolar için kullanılan bir araç mıydı?

Ancak gerçek tamamen farklıydı. Papa Francis, 25 Mayıs 2014 tarihinde, yani görselin ortaya çıkmasından birkaç gün önce Kudüs ve Beytüllahim'i kapsayan Kutsal Topraklar’a yönelik bir ziyaret turuna başladı.

Bu ziyaret turu çerçevesinde Papa Francis, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi soykırımında hayatını kaybeden Yahudilerin anısına Kudüs'te inşa edilen Yad Vashem anıtını ziyaret etti ve burada anıt meşalesini yakarak çelenk koydu.

Papa ayrıca dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hahamların katılımıyla soykırımdan sağ kurtulanlar için saygı duruşunda bulundu.

Burada Nazilerin yaptıklarından duyduğu üzüntüyü dile getiren Papa Francis, “Sen kimsin, insan mı? Artık seni tanımıyorum. Sen kimsin, insan mı? Kim oldun? Hangi vahşeti gerçekleştirmeyi başardın? Kendini iyinin ve kötünün efendisi ilan edebileceğini sana kim söyledi? Kim seni Tanrı olduğuna inandırdı? Kardeşlerinize işkence edip öldürmekle kalmadınız, kendinizi Tanrı olarak gördüğünüz için onları kendinize kurban ettiniz” ifadelerini kullandı.

Papa, o gün törene katılan ve Nazilerin soykırımından sağ kurtulan altı kişinin elini öptü. Sosyal medyada bu kişilerin Rothschild ailesinin üyeleri olduklarına dair söylentiler ortaya atıldı.

En nihayetinde bir ailenin ne melek ne de şeytan olduğu iddia edilebilir. Gerçekse her zaman bir yanda göreceli, diğer yanda iki uç ya da aşırı uçlar arasında bir yerde kalmaya devam eder.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabai’dan çevrilmiştir.



ABD istihbaratı: İran'ın elinde hâlâ 2 bin 500'e kadar füze bulunuyor

İran Devrim Muhafızları Ordusunuan Tahran yakınlarındaki daimi sergisinde yer alan füzeler (AP)
İran Devrim Muhafızları Ordusunuan Tahran yakınlarındaki daimi sergisinde yer alan füzeler (AP)
TT

ABD istihbaratı: İran'ın elinde hâlâ 2 bin 500'e kadar füze bulunuyor

İran Devrim Muhafızları Ordusunuan Tahran yakınlarındaki daimi sergisinde yer alan füzeler (AP)
İran Devrim Muhafızları Ordusunuan Tahran yakınlarındaki daimi sergisinde yer alan füzeler (AP)

ABD istihbarat kurumları, İran'ın füze envanterinde bin 500 ila 2 bin 500 arasında füze bulunduğunu değerlendiriyor. ABD'li yetkililere dayandırılan bilgilere göre bu durum, savaşın yeniden başlaması halinde Tahran'ın ABD hedeflerine ve Washington'un müttefiklerine yönelik saldırılar düzenleme kapasitesini büyük ölçüde koruduğuna işaret ediyor.

Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal gazetesinden aktardığı habere göre yetkililer yaptıkları açıklamada, İran'ın fırlatılmaya hazır veya depolarda bulunan füzelerinin kesin sayısını belirlemenin güç olması nedeniyle söz konusu tahminin güvenilirlik düzeyinin düşük olduğunu belirtti. Buna rağmen İran'ın önemli miktarda füze stokunu muhafaza ettiğini vurguladı.

ABD ve İsrail'in İran'ın füze üretim tesislerine zarar vermesine rağmen Tahran, ağırlıklı olarak depoladığı bileşenleri kullanarak füze envanterini yeniden oluşturmaya devam etti. Ancak bu süreç savaş öncesine kıyasla daha yavaş ilerliyor. Yetkililer, İran'ın çok sayıda insansız hava aracı ve kısa menzilli füzeye de sahip olduğunu bildirdi.

İran'ın füze stokunu yeniden oluşturması, aralarında ABD Başkanı Donald Trump'ın da bulunduğu yönetim yetkililerinin İran'ın askeri kapasitesinin yok edildiği yönündeki açıklamalarıyla çelişiyor. ABD'li yetkililere göre bu durum, Trump yönetiminin İsrail ile koordinasyon halinde İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma ihtimalini değerlendirdiği kapalı toplantılarda da dikkate alındı.

bgujkı
İranlılar, 9 Kasım Pazartesi günü Tahran'ın dış kesimlerindeki daimi füze sergisini geziyor (AP)

İsrailli askeri yetkililer de İran'ın bin 500'den fazla balistik füzeye sahip olduğunu değerlendiriyor. Ancak füze sayısının kesin olarak belirlenmesindeki güçlük nedeniyle bölgedeki yetkililerin tahminleri arasında farklılıklar bulunuyor.

Trump'ın ilk başkanlık döneminde ABD Savunma Bakan Yardımcısının Orta Doğu'dan sorumlu yardımcısı olarak görev yapan Simone Ledeen, gazeteye yaptığı değerlendirmede, en düşük tahmin olan bin 500 füzenin bile İran'ın savaş öncesindeki tahmini füze stokunun yarısından fazlasını yeniden oluşturduğu anlamına geldiğini söyledi.

Ledeen, İran'ın Haziran 2025'te yaşanan 12 Gün Savaşı ile mevcut çatışmanın Şubat ayında başlaması arasındaki dönemde füze envanterini tamamen yeniden oluşturduğunu da belirtti.

gthy
Ziyaretçiler, Tahran dışındaki Ulusal Havacılık ve Uzay Parkı'nda İran Devrim Muhafızları Ordusunun Havacılık ve Uzay Kuvvetlerine ait sergiyi geziyor (EPA)

İran, balistik füzeler, insansız hava araçları ve geliştirilmiş saldırı taktikleri kullanarak Orta Doğu genelindeki ABD askeri tesislerine, radar sistemlerine ve erken uyarı sistemlerine zarar vermeyi sürdürdü. ABD'li ve İsrailli yetkililere göre bu gelişmelerin ardından ABD'ye ait çok sayıda askeri unsur, daha güvenli kabul edilen İsrail'e nakledildi.


ABD'de uçuşların durdurulması, ilk solo uçuşunu yapan pilot adayını şaşkına çevirdi: Ne yapacağımı bilmiyorum

Cuma günü öğleden sonra yaklaşık 4 bin uçak havadayken uçuşların durdurulması üzerine ABD hava ulaşım sisteminde büyük bir karışıklık yaşandı (AP)
Cuma günü öğleden sonra yaklaşık 4 bin uçak havadayken uçuşların durdurulması üzerine ABD hava ulaşım sisteminde büyük bir karışıklık yaşandı (AP)
TT

ABD'de uçuşların durdurulması, ilk solo uçuşunu yapan pilot adayını şaşkına çevirdi: Ne yapacağımı bilmiyorum

Cuma günü öğleden sonra yaklaşık 4 bin uçak havadayken uçuşların durdurulması üzerine ABD hava ulaşım sisteminde büyük bir karışıklık yaşandı (AP)
Cuma günü öğleden sonra yaklaşık 4 bin uçak havadayken uçuşların durdurulması üzerine ABD hava ulaşım sisteminde büyük bir karışıklık yaşandı (AP)

ABD'de ilk kez tek başına şehirler arası uçuş yapan bir pilot adayı, kokpitte yalnız olduğu sırada hava trafik kontrolünden beklemediği bir talimat aldı. Kontrol görevlisi, ülke genelinde uçakların kalkışının durdurulduğunu ve havalimanına geri dönmesi gerektiğini bildirdi.

Şarku’l Avsat’ın Reuters'tan aktardığı habere göre hava trafik kontrol görevlisiyle yaptığı  konuşmada yaşadığı şaşkınlığı gözler önüne seren genç pilot adayı, "Hanımefendi, ben henüz bir uçuş öğrencisiyim. Açıkçası ilk kez tek başıma şehirler arası uçuş yapıyorum ve ne yapacağımı bilmiyorum" dedi.

Cuma günü Teksas hava sahasında gerçekleşen bu konuşma, iletişim ağında meydana gelen arızanın ardından ABD Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) ülke genelinde kalkışları dört saatten fazla süreyle durdurmasıyla yaşanan karmaşayı ortaya koydu. ABD'de hava trafiğinin pazar günü geç saatlere kadar normal seyrine dönmesi beklenmiyor.

Fort Worth yakınlarındaki Hicks Havalimanı'ndan havalanan pilot adayını, hava trafik kontrol görevlisi sakin bir şekilde havalimanına geri yönlendirdi. Bu sırada bölgede bulunan diğer hava araçlarıyla, aralarında iki helikopterin de bulunduğu uçaklarla arasındaki güvenli mesafeyi koruması için kendisine talimat verdi.

Havalimanına yaklaşırken inişin güvenli olup olmadığını teyit etmek isteyen pilot adayı, "Hicks'te herhangi bir sorun var mı?" diye sordu.

Kontrol görevlisi, endişelenecek bir durum bulunmadığını belirterek piste yaklaşma sürecinde pilot adayına eşlik etmeyi sürdürdü. FlightAware uçuş takip hizmetine göre uçak, birkaç dakika sonra güvenli şekilde iniş yaptı.

Pilot adayının yaşadığı bu olay, cuma öğleden sonra uçuşların durdurulması kararının açıklanmasının ardından ABD havacılık sisteminde yaşanan karmaşayı yansıtan örneklerden biri oldu. Karar açıklandığında yaklaşık 4 bin uçak havadaydı. Hava trafik kontrolörleri radar ve iletişim sistemlerini kısıtlı kapasiteyle kullanabilmelerine rağmen uçakların tamamı güvenli şekilde iniş yaptı.

Bu, FAA'nın bilgisayar sistemlerinde yaşanan arıza nedeniyle Ocak 2023'te alınan kararın ardından ülke genelinde uçuşların durdurulduğu ilk olaydı. Ondan önceki son benzer uygulama ise 11 Eylül 2001 saldırılarının ardından hayata geçirilmişti.

Gökyüzünde doğaçlama konser

Boston'dan Seattle'a, New York'tan Los Angeles'a kadar on binlerce yolcu havalimanlarında mahsur kaldı. Uçuş iptalleri ve uzun kuyruklar nedeniyle terminallerde yoğunluk yaşanırken, hava yolu şirketleri yolcuların seyahatlerini yeniden düzenlemeye çalıştı. Bazı yolcular uçakla seyahat etmekten vazgeçerek kiralık otomobil, otobüs ve tren seçeneklerine yöneldi.

ABD Ulusal Basketbol Birliği (NBA) ve Ulusal Hokey Ligi (NHL) takımlarının yanı sıra üniversite spor ekipleri de uçuş programlarını yeniden düzenlemek için harekete geçti. Hava yolu şirketleri, seferlerin aksaması nedeniyle uçakların ve mürettebatın farklı noktalarda kalmasının hafta başında da yeni iptallere yol açabileceği uyarısında bulundu.

Ancak yaşanan aksaklıklar herkes için kötü bir deneyim olmadı.

Los Angeles'tan Orlando'ya giden Southwest Airlines uçağındaki yolcular, havada beklenmedik bir müzik etkinliğine tanıklık etti. Uçakta, Vans Warped turnesi kapsamında seyahat eden birden fazla müzik grubu bulunuyordu.

Los Angeles'tan havalanan uçakta Hoobastank, Simple Plan ve The Used grupları ile şarkıcı Lulu da yer alıyordu.

Uçuşların durdurulduğu haberinin yayılması üzerine müzisyenler, yanlarında getirdikleri mikrofon ve hoparlörleri kullanarak uçakta doğaçlama bir konser düzenledi. Müziklerini uçağın anons sistemi üzerinden yolculara dinlettiler. O anlara ilişkin videolar ve yolcuların anlatımları daha sonra internette paylaşıldı.

Lulu, yaptığı paylaşımda, Wi-Fi hizmetinden yararlanan yolcuların 35 bin fit (yaklaşık 10 bin 670 metre) yükseklikte seyahat ederken ülke genelindeki uçuşların durdurulduğunu öğrendiklerini yazdı.


ABD'de uçuşlar yeniden başlasa da binlerce sefer iptal edildi veya ertelendi

ABD'de uçuşlar yeniden başlasa da binlerce sefer iptal edildi veya ertelendi
TT

ABD'de uçuşlar yeniden başlasa da binlerce sefer iptal edildi veya ertelendi

ABD'de uçuşlar yeniden başlasa da binlerce sefer iptal edildi veya ertelendi

ABD'de büyük hava yolu şirketleri, ülke genelinde 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana yaşanan en uzun süreli uçuş durdurma kararının ardından hava trafiğinin normale dönmesi için çalışmalar sürerken, cumartesi günü 4 bin 500'den fazla uçuşu iptal etti, 4 bin 400'den fazla uçuşu ise erteledi.

Federal Havacılık İdaresi (FAA) Başkanı Bryan Bedford, yaşanan aksaklıklar nedeniyle özür dileyerek sistemin istikrara kavuştuğunu ve hava yolu şirketlerinin operasyonlarının yarın pazar günü sonuna kadar büyük ölçüde normale dönmesini beklediğini söyledi.

FAA, cuma günü ülke genelinde uçakların kalkışlarını durdurma kararı almış, bu karar nedeniyle yaklaşık beş saat boyunca neredeyse tüm kalkışlar durmuştu. Söz konusu gelişme, hava yolu şirketlerini yaklaşık 10 bin uçuşu iptal etmeye ve 7 binden fazla uçuşu ertelemeye zorladı. Bu durum, ABD havacılık tarihinin en kötü seyahat günlerinden birine yol açtı.

Yaşanan aksaklık, cuma günü Beyaz Saray'ın Acil Durumlar Operasyon Merkezi'nde olağanüstü toplantı düzenlemesine neden olurken, federal kurumlar olayın bir siber saldırıdan kaynaklanıp kaynaklanmadığını belirlemek için kapsamlı inceleme başlattı.

Federal Havacılık İdaresi, cumartesi günü erken saatlerde yaptığı açıklamada, ülke genelindeki tüm kalkışları durduran kararın kaldırılmasının ardından uçakların yeniden havalanabileceğini duyurdu. Kurum, daha önce hava trafik kontrolüyle iletişim sistemlerinde ciddi sorunlar yaşandığını bildirmiş ve uçuşları durdurma kararını "olağanüstü koşullar ve güvenlik gerekçeleriyle" aldığını açıklamıştı.

Bu, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana ABD genelinde tüm kalkışların durdurulmasına yönelik ikinci karar oldu. Bir önceki karar, Ocak 2023'te alınmış ve FAA, ülke içindeki tüm uçuşların kalkışlarını iki saatten kısa bir süre için durdurmuştu.

Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, cumartesi günü yaptığı açıklamada, FAA'nın yüklenici firması L3Harris tarafından uzak bir tesise en az bir yeni yönlendirici (router) kurulmasının aksaklığa yol açtığını söyledi.

Duffy, basın toplantısında şu ifadeleri kullandı:

"Şimdi bunun bir beceriksizlikten mi kaynaklandığını belirlemeye çalışıyoruz. Kullanıcı hatası mı, L3Harris'in kurulum ekibinin hatası mı, yoksa arızalı bir yönlendirici mi kuruldu? Arızanın kesin nedenini henüz tespit edemedik."

ABD Ulaştırma Bakanı Duffy, cumartesi günü ayrıca ülkedeki hava trafiğinin aksamasının dış kaynaklı bir siber saldırıdan kaynaklandığını düşünmediğini belirtti.

Duffy, sorunun bir yönlendiricideki teknik arızadan mı yoksa personelin yetersizliğinden mi kaynaklandığının henüz netleşmediğini ifade ederek, "Arızalar, kabloların geleneksel sistemden dijital sisteme dönüştürülmesine yönelik bakım çalışmaları sırasında meydana geldi" dedi.

L3Harris ise henüz konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi. Şirketin hisseleri, cuma günkü piyasa kapanışının ardından yapılan son işlemlerde yaklaşık yüzde 4 değer kaybetti.

Aşırı veri yükü iletişim sistemlerini zorladı

Arıza, diğer iletişim merkezlerinin de aşırı veri yüküyle karşı karşıya kalmasına neden oldu. Duffy, "Her dört ila beş saniyede binden fazla bağlantı girişimi alıyorduk. Bu durum uçaklarla iletişimimizde sorunlara yol açarken radar sistemlerimizin işleyişinde de bazı aksaklıklara neden oldu" diye konuştu.

Sorun, ülke genelindeki 22 hava trafik kontrol merkezinden 17'sindeki iletişimi etkiledi. FAA'ya bağlı bu merkezler, uçuşların seyir aşamasında uçakların kontrolünü sağlıyor.

Bedford, iletişim merkezlerinden birinin tamamen devre dışı kalması ihtimaline karşı havalimanlarından kalkışların durdurulması talimatını verdiklerini belirtti. Bedford, "Hiçbir tesis faaliyetlerini durdurmadı. Herhangi bir sistemi tamamen kaybetmedik" dedi.

FAA, ilave risklerin bulunup bulunmadığını belirlemek amacıyla L3Harris ile ek testler gerçekleştirdiğini açıkladı.

United Airlines, Delta Air Lines ve American Airlines cumartesi günü uçuşlarının yaklaşık yüzde 20'sini iptal ederken, JetBlue'da bu oran yüzde 40'a ulaştı. Hava yolu şirketleri, yolcuların herhangi bir ek ücret ödemeden biletlerini daha ileri tarihlerdeki uçuşlarla değiştirebilmeleri için kolaylıklar sağladı.

FAA'nın cuma akşamı kalkışları durdurma kararını kaldırmasına rağmen yolcuların yaşadığı aksaklıklar sona ermedi. Ülke genelindeki havalimanlarında on binlerce yolcu mahsur kaldı. Hava yolu şirketleri, havalimanlarındaki yoğunluğu azaltmaya, uçuş ekiplerini ve diğer personeli yeniden göreve hazırlamaya çalışıyor.

İki hava yolu şirketi yetkilisi, FAA'nın kalkışları durdurma kararını, hava trafik kontrolörlerinin pilotlarla iletişim kurmak için kullandığı kritik radyo frekanslarını yöneten ağı etkileyen bir arıza nedeniyle aldığını söyledi. Söz konusu ağın denetimi L3Harris tarafından yürütülüyor.

Acil müdahale sistemleri için yeni kaynak arayışı

Cuma günü yaşanan aksaklık, ABD'nin hava trafik kontrol sisteminin karşı karşıya olduğu sorunların son ve en belirgin örneği oldu. Teknoloji, ekipman ve iletişim altyapısındaki eskime ile binlerce hava trafik kontrolörü açığı, sistemi giderek daha fazla zorluyor.

Ulaştırma Bakanı Duffy, dün hava trafik kontrol sistemlerinin modernizasyonu için 50 milyar dolarlık kaynak ayrılması çağrısında bulundu. Bu tutar, daha önce talep ettiği 30 milyar dolarlık bütçenin üzerinde bulunuyor. Duffy, "Bu bir acil durum" dedi.

11 Eylül saldırılarından bu yana ülke genelinde kalkışların durdurulduğu tek diğer olay, Ocak 2023'te yaşanmıştı. O dönemde FAA, ülke içindeki uçuşları yaklaşık 90 dakika durdurmuş, karar yaklaşık 11 bin uçuşun aksamasına yol açmıştı.

Duffy, hava trafik kontrolünde kullanılan cihazların bir bölümünün 1970'lerden kalma olduğuna dikkati çekerek, ABD Başkanı Donald Trump'ın hava seyrüsefer sistemlerinin modernize edilmesini talep ettiğini belirtti.

ABD Federal Havacılık İdaresi, iletişim sistemlerinde yaşanan arıza nedeniyle saatlerce devam eden hava trafiği kesintisinin ardından cuma ve cumartesi günlerinde ülkede 16 binden fazla uçuşun iptal edildiğini bildirdi.

FAA Başkanı Bryan Bedford, basın toplantısında cuma günü "12 bin uçuşun yeniden planlanmasının mümkün olmadığını" söyledi. Bu uçuşların yaklaşık 9 binini ticari, 3 binini ise özel uçuşlar oluşturuyordu.

Bedford, "Cumartesi günü planlanan 41 bin uçuşun 4 bin ila 5 bininin iptal edileceğini tahmin ediyoruz" dedi.

Kongre, geçen yıl FAA'nın eskiyen iletişim sistemini yenilemek amacıyla 12,5 milyar dolarlık ödeneği onaylamıştı.

FAA ve Beyaz Saray ise cuma günü, sistemdeki diğer sorunların giderilmesi için Kongre'den ilave 30,1 milyar dolar kaynak ayrılmasını talep etti.