Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Avrupa'nın altın çağına katkıda bulunan Rothschild ailesinin uzantıları başka ülkelere ve kıtalara yayılırken ailenin etrafı komplo teorileriyle dolu hikayelerle ve söylentilerle örüldü

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
TT

Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)

Rothschild ailesi, özellikle bu ismin 18’inci yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'daki mali piyasalar ve bankacılıkla köklü bağlantılara sahip olması nedeniyle son üç yüzyıldır Avrupa’nın​​ en önemli aileleri arasında yer alıyor.

Peki, bu ailenin geçmişini, tüm tarihi gerçekleriyle ve bazılarının kendilerine bir efsane olarak dayatıldığına inandığı propaganda iddialarıyla yeniden okunmasını gerektiren sebep neydi?

Elbette ünlü Rothschild bankacılık ailesinin bir üyesi olan İngiliz iş adamı Baron Jacob Rothschild'in 87 yaşında ölmesiydi. Bu ölüm, hikâyenin boyutlarını insanlara bir kez daha hatırlattı.

Başarılı bir kariyeri olan Baron Jacob, ilk kez 1963 yılında ailenin yatırım bankası NM Rothschild & Sons'da işe başladı. Ardından İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin aktardığına göre 1980 yılında finansçı Sir Mark Weinberg ile birlikte (şu an St. James's Place adıyla bilinen) J Rothschild Assurance Group adlı kendi finans zincirini kurdu.

Fertleri dünyanın dört bir yanına dağılmış halde olan ve insanları meşgul eden bu ailenin adı anıldığında, özellikle gerçeklerin yalanlarla karıştırıldığı modern dönem bilgi bombardımanı nedeniyle bir tür entelektüel inceleme yapılması gerekiyor.

Öyleyse nereden başlamalı?

Rothschild hanedanının kurucusu Mayer Amschel Rothschild

Okuyucuların gözüne ilk çarpan ‘Rothschild’ ismidir. Rothschild kelimesi, ‘kırmızı kalkan’ (Roth-child) anlamına gelen iki kelimenin birleşiminden türemiştir. Kırmızı kalkan,18’inci yüzyılın ortalarında Frankfurt'taki bir Yahudi mahallesinde yaşayan ailenin evinin kapısında asılı bir tabela iken daha sonraları ailenin simgesi haline gelmiştir.

devdefv
Baron Jacob Rothschild (AP)

Ailenin kurucusu Mayer Amschel (Rothschild), Roth-child ifadesini ailesinin soyadı, kırmızı kalkanı da değerlerinin bir simgesi olarak benimsedi. Bronzdan yapılma kırmızı kalkan simgesinin ortasında beş oğlunu simgeleyen beş ok taşıyan bir kol bulunur. Alt kısımda ise ailenin son üç yüzyıldır temel değerleri olarak gördüğü ‘birlik, çalışkanlık ve dürüstlük’ sözcükleri yer alır.

Bankacı olan Mayer Amschel Rothschild, 18’inci yüzyılda başarı üstüne başarı elde ederek Rothschildleri küresel alanda faaliyet gösteren bir bankacı aile haline getirdi. Daha sonra servetini Londra, Paris, Frankfurt, Viyana ve Napoli gibi Avrupa'nın büyük metropollerinde ticari faaliyetlerde bulunan beş oğluna miras bıraktı. Bu da ailenin, hayatın can damarı olan para aracılığıyla her zaman varlığını koruyan ve aktif olan güçlü bir mali ağa sahip olduğunu gösteriyor.

Para, ailenin (başta Almanya olmak üzere) Kutsal Roma İmparatorluğu'nda ve ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ Birleşik Krallık'ta soylu aileler arasında yer almasının önün açtı.

Rothschild ailesi 19’uncu yüzyılda, hem dünyadaki hem de modern dünya tarihindeki en büyük özel servete sahipti.

Bu servet, 20’nci yüzyıla gelindiğinde özellikle nesilden nesle geçerek, çocuklar ve torunlar arasında paylaştırıldıktan sonra azalmaya başladı. Her ne kadar hepsi bir süre aynı alanlarda yani finans ve bankacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam etseler de daha sonra emlak, madencilik, enerji, tarım ve şarapçılık alanlarına da yönelmeye başladılar.

Rothschildler, siyasi ve sivil rollerini yerine getirmekten de hiç kaçınmayıp ABD’de, Avrupa'da ve dünyanın diğer ülkelerinde hayatları boyunca belirgin izler bıraktılar.

Ancak burada sorulması gereken en önemli sorulardan biri şu:

“Rothschild ailesine yöneltilen ve yöneltilmeye devam eden suçlamaların başlıca ve doğrudan sebebi Mayer Rothschild'in (1744-1812) yaşadığı ve çalıştığı dönemde Avrupa'daki antisemitizm miydi?

Aile kurucusunun mali zekasıyla erken dönemde atılan temeller

Rothschild ailesinin tarihiyle Avrupa'daki Yahudi varlığı arasındaki bağ neredeyse hiç kopmamıştır. Aile, başta ‘Engizisyon mahkemeleri’ olmak üzere tarihteki bir olay nedeniyle büyük hayati zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden Avrupa’daki ​​Yahudi ailelerin çoğu, herhangi bir Avrupalı kralın istediği anda kendilerinden alabileceği topraklar ve gayrimenkuller edinmek yerine, para ve bankacılık sektörü gibi hızlı gelişen alanlara yöneldiler.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild, ölmeden önce aileyi çok zekice bir finansal yöntemle organize etti. İmkanları açısından bazı Avrupa ülkelerini geride bırakan, eşi ve benzeri görülmemiş bir mali ağın temellerini attığı söylenebilir.

Mayer A. Rothschild, çocuklarını ve torunlarını Avrupa’nın beş ülkesine (İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya) gönderdi ve onlara, o dönem dünyanın en önemli ülkelerinde çalışmak üzere görevler verdi.

Söz konusu ülkelere yerleşen ailenin her kolu için bir finans kurumu kurmaya ve aralarında yakın bir bağ oluşturmaya çalışan Mayer A. Rothschild, bu kurumlar arasında yüksek hızda bilgi alışverişine ve uzmanlık aktarımına olanak tanıyan, maksimum düzeyde fayda ve kâr elde edilmesini sağlayan kurallar getirdi.

Mayer A. Rothschild’in ailesinin finans alanındaki nüfuzunun haritası, Almanya'yı oğlu Amschel’e, Avusturya'yı oğlu Salomon'a, Birleşik Krallığı oğlu Nathan'a ve Fransa'yı oğlu James'e teslim ettikten sonra ortaya çıktı.

Burada üzerinde durup derin düşünmeyi gerektiren ilginç nokta ise Mayer A. Rothschild’in o dönem henüz devlet olarak ilan edilmemiş olan Vatikan Şehri'ne olan yoğun ilgisidir. Son derece zeki bir adam olan Mayer A. Rothschild, ‘Katolik Kilisesi’nin başta Avrupa kıtasının tüm ülkeleri olmak üzere dünya genelinde de önemli ve etkili bir rol oynadığını kavramıştı. Bundan dolayı o dönemde Vatikan'da gelişmiş finans merkezleri olmamasına rağmen oğlu Karl'ı oraya yerleştirdi.

Mayer A. Rothschild’in zekası, ailesinin coğrafi ve demografik dağılımı ve kollarının dünya geneline yayılmalarıyla sınırlı değildi. Mayer A. Rothschild, ailenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan kırmızı çizgiler çizerek ‘ailenin soy saflığını’ da koruma altına almıştı. Bunun için beş oğlu arasındaki ilişkileri, evliliklerinden başlayarak çeşitli düzeyler belirledi. Zamanla ailenin genişleyeceğini ve torunların daha sonra aile dışından evlenmeyi tercih edeceğini tahmin ettiğinden seçecekleri eşlerin zengin ve statü sahibi Yahudi ailelerden olması gerektiğini şart koştu. Böylece ailenin Avrupa kıtasındaki nüfuzu güçlenecekti.

dscvdev
Ailenin şu anki baronu Nathaniel Rothschild'in arması (Sosyal medya siteleri)

Fakat Rothschild ailesinin sadece barış zamanlarında değil, savaş zamanlarında da oynadıkları önemli ve hayati rol, ailenin hikayesindeki en ilginç sorudur. Nasıl oldu da finans ve bankacılık ağlarını, başta Birleşik Krallık olmak üzere bazı ülkelerin komşularıyla, özellikle de Fransa ile olan savaşlarında yardım ve destek için kullanabildiler?

Nathan Rothschild ve Birleşik Krallığa savaşlarında verdiği destek

Metinde Rothschild ailesinin Fransa ile olan savaşları sırasında Birleşik Krallığı destekleyen rolünden bahsedilmesi gerekiyor. Zira 1803-1815 yılları arasındaki dönemde gücün nasıl elde edildiğine dair kapsamlı detaylar söz konusu.

Nathan Rothschild, Rothschild ailesinin Birleşik Krallık’taki planlarının ve işlerinin başındaki isimdi. Artık herkes ailenin başta külçe altın olmak üzere büyük bir servet biriktirdiğini biliyor.

Nathan Rothschild'in Birleşik Krallık ordularının, özellikle de ünlü İngiliz General Mareşal Arthur Wellesley komutasındaki orduların donatılmasında nasıl önemli bir rol oynadığı tarihi belgelerde yer alıyor. Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine mali destek sağlamanın yanı sıra, külçe altın sevkiyatlarını organize ederek savaş giderlerinin finansmanında da etkili ve önemli bir rol oynadı. Rakamlardan bahsetmişken, Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine bugün yaklaşık bir milyar ABD doları değerinde olan yaklaşık 9,8 milyon İngiliz Sterlini sağladı.

Avrupa, o dönem iç savaşlar ile uluslararası savaşlar arasında kalan ve 1648 yılında Vestfalya Barış Antlaşması imzalanana kadar durmayan Otuz Yıl Savaşları'nın neden olduğu acıları yaşıyordu.

Rothschild ailesi, Avrupa’ya hakim olan bu atmosferden nasıl yararlanacağını biliyordu ve savaşların yaşandığı kıtada altın sevkiyatı için casuslardan bir ağ oluşturdu.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild’in ustaca planı yavaş yavaş meyve vermeye başlamış gibi görünüyordu. Siyasi ve askeri açıdan Avrupa başkentlerinde ve gelişmiş merkezlerde görevlendirilen kardeşlerin dördü, Birleşik Krallık’taki kardeşleri Nathan'a önemli haberleri ve çok gizli bilgileri sağlıyorlardı. Nathan'a özellikle piyasalarda avantaj sağlayacak ve Rothschild'lerin evini İngiliz hükümeti için daha da değerli bir yer haline getirecek finansal haberleri ve gizli bilgileri aktarıyorlardı.

Nathan ve kardeşlerinin özellikle General Arthur Wellesley'in eliyle Fransa İmparatoru Napolyon'un mutlak yenilgisiyle sonuçlanan Waterloo Muharebesi sırasında Birleşik Krallığın savaşan ordularının tam kalbinde gözleri ve kulakları olduğuna şüphe yok.

Nathan askeri bilgileri önemli mali çıkarlara nasıl dönüştüreceğini iyi biliyordu. Waterloo Muharebesi zaferinden sonra hemen Birleşik Krallığın ihraç ettiği devlet tahvillerini satın aldı ve iki yıl bekledi. Bu bekleyişin ardından 1917 yılında tahvilleri yüzde 40 kârla sattı.

Nathan, olağanüstü bir mali zekaya sahipti. Devlet tahvilleriyle ilgili anlaşma, o dönem için çok yüksek bir fiyat olduğundan finans tarihindeki en cesur anlaşma olarak nitelendirildi. Rothschild ailesinin elindeki mali güç göz önüne alındığında elde edilen bu kâr, yine o dönem için çok büyük bir miktardı.

Rothschild ailesinin Mayer A. Rothschild’in torunları aracılığıyla nesiller boyu devam eden faaliyetleri, ‘yaşlı kıtayla’ (Avrupa kıtası) sınırlı kapmayıp ötesine uzandı.

Bu kadar da değil. Nathan'ın ölümünden sonra ailenin baronluğu en büyük oğlu Lionel Nathan Rothschild’e geçti. Lionel, ailenin İngiliz başkentindeki hisselerinin yönetimini devraldı.

İngiliz Avam Kamarası’nın ilk Yahudi üyesi olan Lionel, Kırım Savaşı'nın giderlerinin finansmanı için 16 milyon sterlin değerinde bir kredinin ayarlanması da dahil olmak üzere önemli mali işlerde yer aldı.

Lionel ayrıca Birleşik Krallık Başbakanı Benjamin Disraeli'ye (1804-1881) 1875 yılında Mısır'ın Süveyş Kanalı hisselerinden pay satın alması için gerekli mali desteği sağladı. Bu işlem, Birleşik Krallık Hazinesi'nden uzakta, tam bir gizlilik içinde yürütüldü ve tamamlanana kadar İngiliz Avam Kamarası’na bu konuda bilgi verilmedi.

Lionel N. Rothschild, aynı zamanda Mısır Valisi (Hidivi) İsmail Paşa’ya ve o dönemde devasa borçları olan Mısır’ın ileri gelenlerine bol miktarda kredi sağladı.

Lionel N. Rothschild ailenin bu iki ülkedeki kollarıyla iş birliği yaparak, Mısır'dan Fransa ve Avusturya'ya,uzanan demiryolları döşenmesi için başlatılan çalışmalara katıldı.

Bu projeleri, ailenin demiryolları projeleri başlatan ilk ülke olan Birleşik Krallık’taki kollarının uzmanlık ve deneyim alışverişini yansıtan öneminin ve başarısının boyutunu anladıktan sonra başlatan Lionel N. Rothschild, kendi adını taşıyan vakıf aracılığıyla İngiliz asıllı Güney Afrikalı politikacı ve kaşif Cecil John Rhodes'un Güney Afrika'da büyük bir elmas üretim ve ticaret imparatorluğu kurma çabalarını da finanse etti.

fervbfr
James Mayer de Rothschild tarafından yaptırılan ressam Eugène Lamy'ye yaptırılan ‘Le Grand Hall du château de Ferrières’ (Ferrières Kalesi'nin Büyük Salonu) adlı malikanesinin suluboya tablosu (Christie's)

Rothschild ailesi ve İsrail Devleti'nin kuruluşuna verdiği destek

Peki, Rothschild ailesinin İsrail Devleti'nin kuruluşunda herhangi bir rolü var mı?

Bu soruya cevap verebilmek için derinlemesine bir araştırma yapmanın yanında çok fazla nesnellik ve güvenilirliğe ihtiyaç var. Çünkü bunu yapmaya kalktığımızda adeta tersten okumaya benzeyen ilginç gerçeklerle karşı karşıya kalıyoruz.

Rothschild ailesi, 19’uncu yüzyılın sonlarında hepsi olmasa da genel olarak Avrupa ülkelerinin çoğuna ve özelde Birleşik Krallığı benimseyen diğer zengin Yahudi aileler gibi Siyonizm'in politik kurucusu Theodor Herzl’in Filistin topraklarında Yahudiler için bir ulus devlet kurma önerisini reddediyor gibi görünüyordu, ama neden?

Söz konusu aileler, bu fikrin sadakat açısından yol açabileceklerine dair bir endişe taşıyorlardı. Bu fikir, o dönem için toplumsal duruşlarını ve elbette mali durumlarını tehdit ediyordu. Mesele, Rothschild ailesinin, Herzl'in fikrine ve çağrısına karşı çıkan ve o dönemde ‘İngiliz-Yahudi Birliği’ adlı bir örgüt kurulmasına katkıda bulunduğu noktaya kadar geldi.

Rothschild ailesi bu tutumunu uzun süre devam ettirdi mi?

Tarih, bir tutumun daha sonra değiştiğini ortaya koymuştur. Bu tutum değişikliğinin arkasında, Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulmasının Birleşik Krallık İmparatorluğu'nun çıkarlarına hizmet ettiği şeklinde daha geniş ve kapsamlı bir anlayış yatıyordu. Beklenen bu durumu destekleyen de Doğu Avrupa’da yaşayan ​​Yahudilerin Filistin'e göçünü İngiltere ve Batı Avrupa'dan uzaklaştıracak pratik bir çözüm olarak sunulması oldu.

Tarihi veriler, ailenin Birleşik Krallık’taki kolunun baronu ve oradaki Yahudi cemaatinin lideri Lionel Rothschild’in (1868-1937) kendisini İsrail'in ilk Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann'a ve Polonyalı Yahudi gazeteci ve yazar Nahum Sokolow'a yakın hissettiğini ve bu iki ismin, Lionel Rothschild’i Yahudilerin Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmaları için Birleşik Krallık hükümetinden yardım istemeye ikna edebildiklerini ortaya koyuyor.

Bu konuda hiç tereddüt etmeyen Lionel Rothschild, Balfour Deklarasyonu’nun yayımlanması ve Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu içinde ‘Yahudi Lejyonu’ adlı bir birlik kurulması için çaba sarf etti.

Ardından ailenin Fransa'daki kolunun lideri olan Edmond Rothschild (1845-1934), Yahudilerin Filistin'e göçünün finanse edilmesinde ve göç sırasında güvenliklerinin sağlanmasında rol oynadı. Daha sonra kendi adını taşıyan ve 1967 yılında İsrail ile Dayanışma Komitesi'nin başkanlığını üstlenen torunu, 1950'li ve 1960'lı yıllarda İsrail'e büyük yatırımlarda bulundu.

Komplo teorisiyle hedef alınan Rothschild ailesi

Rothschild ailesi geçmişte komplo teorileriyle hiç kandırıldı mı?

Komplo teorileri, meseleleri ve gerçekleri güç ve nüfuz sahiplerinin ‘entrikalarına’ indirgeyen ve bu karmaşık gerçeklerin basit ve yüzeysel bir anlatısını aktaran sahte hikayelerdir. Bu hikayelerle nüfuz sahiplerinin olayların gidişatını etkiledikleri, dünyadaki önemli gerçeklerin bir kısmının ya da tamamının onların isteklerine göre değiştirdikleri, modern dünyamızda olup biteni kontrol ettikleri iddia edilir.

Bu teoriler iki yönlü olarak birbirini destekliyor. Bunlardan birincisi yukarıdan aşağı yönlü olarak Rothschild ailesinin kurucusu Mayer A. Rothschild’in eleştiri oklarının hedefi olduğunu ve Avrupa kıtasının imkanlarını mali olarak manipüle ettiğine dair hikayeler anlatıldığını görüyoruz. İkincisi ise aşağıdan yukarı yönlü olarak Mayer A. Rothschild’in modern çağda yaşayan torunları aracılığıyla ailenin ve çeşitli kollarının şikayet ettiği konunun da bu olduğunu görüyoruz.

Belki de Rothschild ailesini inceleyen biri, 300 yıl öncesinden bugüne aileyle ilgili anlatılan çeşitli hikayeler arasında radikal bir ilişki olduğunu görecektir.

Avrupalılar, 19’uncu yüzyılda birçok sanatsal çizimi biliyordu. Bu da Mayer A. Rothschild ve ailesinin imajını çarpıtmaya katkıda bulundu. Belki de o dönem Avrupa'da hüküm süren ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna, Nazilerin Yahudi soykırımı nedeniyle tüm kıta vicdan azabı çekene kadar da sürmeye devam eden antisemitizm (Yahudi karşıtlığı) buna yardımcı olmuştu.

Ailenin halen kötü şöhretle anılmaya devam etmesinin belki de en ilginç kavşaklarından biri, Kovid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ailenin virüsle ilişkilendirilmesi, virüsün yayılmadan yıllar önce ortaya çıkacağını bildiği ve aşı üreten şirketlerden maddi kazanç elde etmek için sessiz kaldığı şeklindeki haberlerin yayılması olabilir.

Aileyle ilgili yalan gibi görünen haberler arasında, gerçek dışı görünen bir rakam olan yaklaşık 500 trilyon dolara sahip olduğu ve ABD Federal Bankası'nın (FED) yarı ortağı olduğuna dair iddialar da yer alıyor.

Buradan bakıldığında Rothschild ailesinin fertleri, ‘dünyanın bütün günahlarından’ ve son otuz yılda insanlığın başına gelen ‘tüm hastalıklardan’ sorumlu gibi görünüyorlar.

Belki de bir finans imparatorluğunu yöneten böylesine efsanevi bir ailenin kendi çıkarlarını gözetmesi, ülkelerle ve hükümetlerle anlaşmalar yapması ve başka kurumlarla ve başta ABD’deki Rockefeller ailesi olmak üzere çeşitli ailelerle köken ve yol bakımından neredeyse benzer olan ilişki ağları örmesi gerekiyordur. Ancak her halükarda gerçek iki uç noktanın arasında bir yerde kalıyor ve birçok gerçeği yanılsamalarla iç içe geçiren komplocu hafıza harekete geçiyor.

Papa Francis aile fertlerinin elini öptü mü?

Rothschild ailesiyle ilgili son yıllarda dünyanın dört bir yanında çıkan haberlerden biri de 2020 yılının haziran ayı başlarında yayınlanan ve Papa Francis’in Vatikan’da Rothschild ailesinin zengin üyelerinin elini öperken görüldüğü bir görseldi.

O dönemde İtalyan göstergebilimci ve filozof Umberto Eco, Papa’yı ‘ahmaklar lejyonu’ olarak tanımladığı bu ünlü ve zengin aileye dalkavukluk yapmakla suçlayarak, Papa’ya karşı yoğun bir eleştiri kampanyası başlattı. Eco, olayın arkasında Vatikan Şehri ile Rothschild ailesi arasındaki derin mali ilişkilerin olduğunu, özellikle Avrupa'da, Papa Francis'i eski çağlardan beri Avrupa'da faaliyet gösteren gizli gruplarla, özellikle de Masonlarla ilişkileri olmakla suçlayan sesler yükseldiğinden belki de durumun mali ilişkilerden daha karmaşık olabileceğini öne sürdü.

Görsel, çeşitli yorumlarla dünyaya servis edildi. Hatta bir yorumda, “Hıristiyan dininde Papa dışında herkes Papa’nın elini öperken o da bu ailenin elini öpüyor” ifadeleri yer aldı. Tüm bunlar Papalık Makamı’nın statüsüne gölge düşürdü.

Peki görsel gerçek miydi yoksa Vatikan ile Rothschild ailesi arasındaki komplolar için kullanılan bir araç mıydı?

Ancak gerçek tamamen farklıydı. Papa Francis, 25 Mayıs 2014 tarihinde, yani görselin ortaya çıkmasından birkaç gün önce Kudüs ve Beytüllahim'i kapsayan Kutsal Topraklar’a yönelik bir ziyaret turuna başladı.

Bu ziyaret turu çerçevesinde Papa Francis, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi soykırımında hayatını kaybeden Yahudilerin anısına Kudüs'te inşa edilen Yad Vashem anıtını ziyaret etti ve burada anıt meşalesini yakarak çelenk koydu.

Papa ayrıca dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hahamların katılımıyla soykırımdan sağ kurtulanlar için saygı duruşunda bulundu.

Burada Nazilerin yaptıklarından duyduğu üzüntüyü dile getiren Papa Francis, “Sen kimsin, insan mı? Artık seni tanımıyorum. Sen kimsin, insan mı? Kim oldun? Hangi vahşeti gerçekleştirmeyi başardın? Kendini iyinin ve kötünün efendisi ilan edebileceğini sana kim söyledi? Kim seni Tanrı olduğuna inandırdı? Kardeşlerinize işkence edip öldürmekle kalmadınız, kendinizi Tanrı olarak gördüğünüz için onları kendinize kurban ettiniz” ifadelerini kullandı.

Papa, o gün törene katılan ve Nazilerin soykırımından sağ kurtulan altı kişinin elini öptü. Sosyal medyada bu kişilerin Rothschild ailesinin üyeleri olduklarına dair söylentiler ortaya atıldı.

En nihayetinde bir ailenin ne melek ne de şeytan olduğu iddia edilebilir. Gerçekse her zaman bir yanda göreceli, diğer yanda iki uç ya da aşırı uçlar arasında bir yerde kalmaya devam eder.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabai’dan çevrilmiştir.



İsrail siyasetinin generalleri arasında Eisenkot nerede duruyor?

İsrail tankı, Lübnan sınırına yakın Kiryat Şhmona’da Gadi Eisenkot’un seçim afişinin önünden geçiyor. (AP)
İsrail tankı, Lübnan sınırına yakın Kiryat Şhmona’da Gadi Eisenkot’un seçim afişinin önünden geçiyor. (AP)
TT

İsrail siyasetinin generalleri arasında Eisenkot nerede duruyor?

İsrail tankı, Lübnan sınırına yakın Kiryat Şhmona’da Gadi Eisenkot’un seçim afişinin önünden geçiyor. (AP)
İsrail tankı, Lübnan sınırına yakın Kiryat Şhmona’da Gadi Eisenkot’un seçim afişinin önünden geçiyor. (AP)

İsrail'in 14 başbakanından 5'i, ülkenin 1948'de kuruluşundan bu yana generaller arasından çıktı. Bunlardan ikisi, İzak Rabin ve Ehud Barak, daha önce Genelkurmay Başkanlığı görevini yürütmüştü. Gadi Eisenkot hükümeti kurmayı başarması halinde, İsrail'de devlet yönetiminin başına geçen üçüncü eski Genelkurmay Başkanı olacak.

Yeni görevine hazırlanmak için Eisenkot'a (66) yakın isimler, onun İsrailli asker kökenli siyasetçilerin tarihini derinlemesine incelediğini ve kendisine örnek alarak iz bırakmak istediği ismin İzak Rabin (1922-1995) olduğuna karar verdiğini söylüyor. Peki Eisenkot, siyasetçilerin adeta bir eşekarısı yuvasını andıran dünyasında çalışırken bunu gerçekten başarabilecek mi? Yoksa gündemdeki tarihî fırsatları değerlendirmesini engelleyen kısıtlamaların esiri mi olacak?

İsrail tarihi, birbiriyle neredeyse akıl almaz ölçüde çelişen fikir ve doktrinlerle liderlik yolunda ilerlemeyi başaran birçok isme tanıklık etti. Bu liderler, Ortadoğu'da bir Yahudi devleti kurmak istiyor; Batı'yı ise bu devletin bir "demokrasi vahası", "bilim ve ilerlemenin feneri", "ekonomik refah ve teknolojik üstünlük modeli" olacağına ikna ediyordu. Yahudi söylemindeki ifadeyle İsrail, "öteki halklara ışık" olacaktı.

İsrail modelinin krizi

Ancak teknoloji, sanayi ve bilim alanlarında önemli ilerlemeler kaydeden İsrail modeli, ülkeyi sürekli bir kriz ve savaş hâlinde tutan, gücünü tüketen ve vatandaşlarının hayatını tehdit eden bağnaz ve kibirli bir güvenlik politikası izlemeyi tercih etti.

İsrailli liderlerin tamamı, Batı'nın kendilerine sağladığı cömert askerî, siyasi ve ekonomik desteğin keyfini çıkardı. "Ortak medeniyet değerleri" söylemi üzerinden Batı'nın çıkarlarıyla bütünleştiler. Devletin ayakta kalabilmesinin tek yolunun bu olduğuna hem kendilerini hem de halklarını inandırdılar. İsrail'i, "dünyadaki Yahudilerin tek ulusal yurdu" olarak tanımlarken, askerî gücü de bu varlığın temel unsuru hâline getirdiler.

Ancak toplum, bu yaklaşımın aksini ortaya koyan gerçeklerle karşılaştığında, gücün ne kadar büyük olursa olsun sınırları bulunduğunu gördü. 1973 Savaşı, 1982'deki Birinci Lübnan Savaşı ve 1987'de başlayan Birinci Filistin İntifadası bunun örnekleriydi.

1973 Ekim Savaşı sırasında Mısır askerleri Süveyş Kanalı'nın doğu yakasında bayrak kaldırıyor. (Arşiv-AP)
1973 Ekim Savaşı sırasında Mısır askerleri Süveyş Kanalı'nın doğu yakasında bayrak kaldırıyor. (Arşiv-AP)

Bilinen istisnalar dışında bazı İsrailli liderler, "barışçıl" olarak nitelendirilebilecek bir yol arayışına girdi. Ancak çok geçmeden aşırılık yanlısı liderler devreye girerek onları engelledi; saflarında korku yaydı ve Arapların İsrail'i ortadan kaldırmak istediğini, ülkenin "varoluşsal bir savaşla" karşı karşıya bulunduğunu ileri sürdü.

Nitekim İzak Rabin, Filistin halkının temsilcileriyle çatışmaya çözüm bulmak amacıyla anlaşma girişimlerinde bulunduğu için 1995'te öldürüldü. Ehud Olmert ise yolsuzluk suçlamasıyla görevden uzaklaştırılarak hapse gönderildi.

Arap ülkelerinin tamamı 2002'de, Filistin halkının kendi kaderini tayin etme ve ordusu olmayan barışçıl bir devlet kurma hakkını dikkate alan, İsrail'e de güvenli bir devlet vaat eden "Barış Girişimi" sunduğunda bile İsrailli liderler bu girişim karşısında geri adım attı. Aradan yaklaşık çeyrek asır geçmesine rağmen İsrail, girişime karşılık vermeyi hâlâ reddediyor.

Eisenkot öncesinde siyasetin generalleri

İsrail siyasetinin asker kökenli isimleri arasında listenin başında, İsrail'in kuruluşundan önce Siyonist silahlı örgüt Palmach'a komuta eden Yigal Allon yer alıyor. Allon, daha sonra bu örgütün İsrail ordusuyla bütünleşmesini sağladı ve tümgeneral rütbesiyle ordudan emekli oldu.

Allon yalnızca 19 gün başbakanlık yaptı. Başbakan Levi Eşkol'un ölümü üzerine geçici olarak görevi devraldı ve Golda Meir seçilene kadar bu görevde kaldı. Ancak Allon, İsrail siyasetinde son derece etkili bir isimdi.

İsrail-Filistin çatışmasına çözüm bulmayı amaçlayan "Allon Planı"nın da sahibiydi. Plan, Kudüs, Ürdün Vadisi ve El Halil'den Kudüs'e uzanan bölge üzerinde İsrail egemenliği kurulmasını, ayrıca Suriye'nin Golan Tepeleri'nde bir Dürzi devletçiği oluşturulmasını öngörüyordu.

1974'te ilk kez başbakanlık koltuğuna oturan İzak Rabin ise İsrail'in 1973 Ekim Savaşı'ndaki yenilgisinin ardından ülkeyi yeniden toparlayan isim olarak değerlendirilebilir. Ancak eşinin ABD'de tuttukları dolar hesabındaki gerçek miktarı vergi makamlarına bildirmediğinin ortaya çıkması üzerine, istifa etmek zorunda kaldı.

Rabin'in istifası, İsrail tarihinde dürüstlük ve ilkeli davranışın göstergesi olarak kayda geçti. Rabin, 1992-1995 yılları arasındaki ikinci başbakanlık döneminde de bu imajını güçlendirmeye çalıştı. Siyasi rakipleri bile onun bu yönünü kabul ediyordu.

Filistinlilerle barış sürecini başlatmaktan çekinmedi; aksine bu süreci kararlılıkla yürüttü. Binyamin Netanyahu'nun muhalefete liderlik ettiği ve Rabin'i ihanetle suçlamaya varan sert bir söylem kullandığı dönemde bile geri adım atmadı.

ABD Başkanı Bill Clinton'ın himayesinde, Yaser Arafat ile İzak Rabin'in Oslo Anlaşması'nın imzalanmasının ardından gerçekleştirdiği tarihî tokalaşma. Washington, 13 Eylül 1993. (Getty Images)
ABD Başkanı Bill Clinton'ın himayesinde, Yaser Arafat ile İzak Rabin'in Oslo Anlaşması'nın imzalanmasının ardından gerçekleştirdiği tarihî tokalaşma. Washington, 13 Eylül 1993. (Getty Images)

Rabin, Filistinlilerle müzakerelerde sert bir tutum sergiledi; bazı aşamalarda ise geri adım attı. Buna rağmen Filistin Devlet Başkanı Yaser Arafat, Rabin'i övgüyle anmış ve "Öldürülmeseydi kendisiyle tarihî bir barış anlaşmasına varabilirdik" ifadelerini kullanmıştı.

Ehud Barak, sahip olduğu askerî nişanların sayısı bakımından İsrail'in en önemli askerî isimlerinden biri olarak kabul ediliyor. Onu siyasete kazandıran da Rabin'di. Ancak Barak'ın kibirli tutumu oldukça belirgindi ve aceleci davranmasıyla tanınıyordu.

Arafat'la yürüttüğü Camp David müzakerelerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, "İsrail'in barış sürecinde Filistinli bir ortağı yok" şeklindeki ünlü açıklamasını yaptı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bu ifade, İsrail'de sonraki dönemlerde barış girişimlerini sonuçsuz bırakmak için kullanılan temel argümanlardan birine dönüştü. Barak son yıllarda geçmişteki tutumunu düzeltmeye çalışsa da İsrailliler nezdinde kötü siyasi mirasa sahip bir lider olarak görülüyor.

1999 seçimlerinde Ehud Barak'ın seçim afişini Binyamin Netanyahu'nun fotoğrafının üzerine yapıştıran bir kişi. (Getty Images)
1999 seçimlerinde Ehud Barak'ın seçim afişini Binyamin Netanyahu'nun fotoğrafının üzerine yapıştıran bir kişi. (Getty Images)

Ariel Şaron ise sert ve saldırgan bir general olarak tanımlanıyor. 1967'de Arap ülkelerine karşı savaş başlatılması için Başbakan Levi Eşkol'a baskı uyguladı. 1973 Ekim Savaşı sırasında emirleri ihlal ederek Süveyş Kanalı'nı geçti. Başbakan İzak Şamir onu tehlikeli bir isyancı olarak nitelendirdi.

Ancak başbakan olduğunda, Gazze Şeridi'ndeki İsrail güçlerini çekti ve buradaki yerleşimleri tahliye etti. Hayatının son döneminde ise iki devletli çözümden söz etmeye başladı.

Eisenkot kimi örnek alıyor?

Eisenkot, asker kökenli bu dört ismi önünde birer örnek olarak tutuyor. Çünkü İsrail kamuoyunun generaller konusunda kendi içinde bölündüğünün farkında. Geçmişte generallere neredeyse kutsallık atfeden toplum, artık onların siyasi deneyimlerini de sorguluyor ve sağ-sol ekseninde değerlendiriyor.

Netanyahu'nun son seçim kampanyasında kullandığı ve yüz binlerce seçmeni kendisine çektiği söylenen "Ya sağ ya Filistin" sloganı da bu kutuplaşmanın bir yansımasıydı.

Eisenkot'un benimsemek istediği ilk özellik, Rabin'in kişiliğinde öne çıkan kişisel dürüstlük. Rakiplerinin de kabul ettiği üzere bu özellik Eisenkot'ta mevcut.

İkinci özellik, "hedefe sabır ve metanetle bağlı kalmak". Üçüncüsü ise karar alırken cesur ve kararlı davranmak. Bu son özelliği değerlendirmek için henüz erken olsa da yakın çevresi, Eisenkot'un bu konuda Rabin'den bile daha ileri olduğunu savunuyor. Eisenkot bunlara bir de devletin çıkarlarını her şeyin önünde tutma anlayışını ilave ediyor.

Gadi Eisenkot, 10 Kasım 2026'da Knesset'teki bir toplantı sırasında. (AP)
Gadi Eisenkot, 10 Kasım 2026'da Knesset'teki bir toplantı sırasında. (AP)

Ancak mevcut koşullarda Eisenkot, temel bir görevle karşı karşıya: Binyamin Netanyahu'nun izlediği ve İsrail'in çıkarlarını ciddi biçimde tehlikeye atan politikaların ardından ülkeyi yeniden doğru bir rotaya sokmak.

Bu görev, onu İsrail'de artık son derece güçlü bir siyasi aktör hâline gelen aşırı sağla doğrudan çatışmaya sürüklüyor.

Söz konusu aşırı sağ, fikirleriyle İsrail toplumunun büyük bölümünü etkisi altına almış durumda. Silahlı, kontrolsüz ve şiddet yanlısı milis yapılarıyla sokaklarda da etkili. Irkçı ve zorba bir görüntü sergilemekten çekinmiyor; sürekli savaş istiyor.

Bu kesim, İsrail'in bölgenin en büyük gücü olarak kendisini kabul ettirebileceğini ve barışı güç yoluyla dayatabileceğini düşünüyor. Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki saldırısının bedelini bütün Araplara ödetmek istiyor. Yalnızca Filistin'de değil, Lübnan ve Suriye'de de toprak işgal etmeyi hedefliyor. İsrail'in uluslararası itibarını, insani değerleri, uluslararası hukuku ve anlaşmaları ise önemsemiyor.

Eisenkot ile aşırı sağın görüşleri arasındaki farklar neler?

Aslında Eisenkot da aşırı sağın bazı görüşlerinden bütünüyle uzak değil. Ancak bunları farklı ifadelerle dile getiriyor. Örneğin, "bölge ülkelerine karşı üstünlüğün güvence altına alınması" gerektiğini savunuyor ve "gücün barışı sağlamada temel bir unsur olduğuna" inanıyor. Özellikle İran ve onun silahlı uzantılarına karşı cephelerde askerî zafer elde etme hedefinden de vazgeçmiyor.

Bununla birlikte Eisenkot, bütün bu politikaların ABD ile ortaklık ve "ulusal birlik" ruhu içinde yürütülmesini istiyor. Bölgesel ve uluslararası ilişkiler konusunda aşırı sağdan farklı yaklaşımları benimsiyor. Özellikle Suriye ve Lübnan'la siyasi anlaşmalar yoluyla savaşın sona erdirilmesini hedefliyor.

İsrail'de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot, Ekim 2026'daki genel seçimlerin ilk sonuçlarının açıklanmasının ardından İsrail bayrağını sallıyor. (DPA)
İsrail'de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot, Ekim 2026'daki genel seçimlerin ilk sonuçlarının açıklanmasının ardından İsrail bayrağını sallıyor. (DPA)

Eisenkot, ABD Başkanı Donald Trump'ın sunduğu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde karara dönüşen 20 maddelik planla ilgili çekinceleri bulunduğunu söylüyor. Ancak Netanyahu liderliğindeki hükümet bu planı kabul ettiği için kendisinin de plana bağlı kalacağını belirtiyor. Eisenkot, uluslararası anlaşma ve sözleşmelere saygı duyduğunu vurguluyor.

Eisenkot'un geride bırakmak istediği miras ise İsrail'in bölgesel ve uluslararası konumundaki gerilemeyi durduran, ülkeye ilerleme ve refah umudunu yeniden kazandıran ve generallerin itibarını iade eden lider olmak.

Yakın çevresi, Eisenkot'un asker kökenli başbakanların deneyimlerini derinlemesine incelediğini, kimlerden hangi özellikleri örnek alması ve hangi hatalardan kaçınması gerektiğini bildiğini söylüyor.

Peki, Eisenkot, kendisini cesur ve tarihî bir lidere dönüştürecek yeni bir yol açmayı başarabilecek mi, yoksa seleflerinin hatalarını mı tekrarlayacak?


İran’dan “kuşatma planlarına” karşılık savaşı genişletme tehdidi

İran yapımı bir füze, Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları’na ait Havacılık ve Uzay Müzesi’nde sergileniyor (AP)
İran yapımı bir füze, Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları’na ait Havacılık ve Uzay Müzesi’nde sergileniyor (AP)
TT

İran’dan “kuşatma planlarına” karşılık savaşı genişletme tehdidi

İran yapımı bir füze, Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları’na ait Havacılık ve Uzay Müzesi’nde sergileniyor (AP)
İran yapımı bir füze, Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları’na ait Havacılık ve Uzay Müzesi’nde sergileniyor (AP)

İran, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaş veya anlaşma yerine ülkeyi ekonomik açıdan “boğmayı” tercih ettiğini açıklayan ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun sözlerinin ardından dün savaşı genişletme ve “asimetrik operasyonlar” düzenleme tehdidinde bulundu.

İran Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahiyan, yeni bir hesap hatasının “çok daha ölümcül saldırılarla” karşılık bulacağı uyarısında bulundu.

Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai ise saldırıların yeniden başlaması durumunda “uzak mesafedeki ABD üslerinin” hedef alınacağını belirterek, zenginleştirilmiş nükleer materyallerden “tek bir zerresinin bile” ülke dışına çıkarılmasını kabul etmeyeceklerini söyledi.

Hürmüz Boğazı’nda ise Devrim Muhafızları, iki petrol tankerinin deniz mayınları nedeniyle infilak ettiğini duyururken, İran ordu donanması üçüncü bir tankerde yangın çıktığını bildirdi. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre ekim ayında 37 gemi hedef alındı.

G7 ülkeleri, Paris’te yayımladıkları sonuç bildirisinde, İran’a Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile tam iş birliğini yeniden başlatma ve Hürmüz Boğazı’nda gemilere yönelik “süregelen saldırılarını” durdurma çağrısında bulundu. G7 ayrıca Tahran’ın kapasitesini “ekonomik ve siyasi açıdan” sınırlandırma taahhüdünde bulundu.

G7 ülkeleri, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını da “en güçlü ifadelerle” kınayarak, başta İran olmak üzere bütün taraflara Husilere silah sağlamayı durdurma çağrısı yaptı.


İran zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması çağrısı

İran zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması çağrısı
TT

İran zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması çağrısı

İran zenginleştirilmiş uranyumundan vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması çağrısı

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, ülkesindeki zenginleştirilmiş nükleer materyallerin tek bir zerresinin bile yurt dışına çıkarılmasına izin vermeyeceklerini söyledi.

Rızai, Tahran ile Washington arasında şu anda herhangi bir müzakere yürütülmediğini belirterek, ABD'nin düzenleyeceği yeni saldırılara karşılık olarak uzak mesafelerdeki Amerikan üslerinin de hedef alınacağını ifade etti.

Öte yandan G7 ülkeleri, İran'a Hürmüz Boğazı'nda sivil gemilere yönelik "süregelen saldırılarını" durdurma çağrısında bulundu. G7, diplomatik bir çözümün sağlanamaması durumunda Tahran'ın bölgesel ve küresel istikrarsızlığı körükleme kapasitesini ekonomik ve siyasi açıdan sınırlandırmak için eşgüdümlü hareket etme taahhüdünde bulundu.

Bu gelişmeler yaşanırken İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, çarşamba günü Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerinin deniz mayınlarının patlaması sonucu infilak ettiğini duyurdu. İran ordusunun Deniz Kuvvetleri ise boğazın doğusunda üçüncü bir tankerde yangın çıktığını açıkladı.

Söz konusu gelişmeler, Devrim Muhafızları'nın bir gün önce üç tankerin vurulduğunu duyurmasının ardından yaşandı. Piyasalarda savaşın şiddetinin azalacağına yönelik beklentilere rağmen bölgedeki gerilim deniz trafiğini tehdit etmeyi sürdürüyor.

Diğer yandan New York Times gazetesi, konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in İran'dan gelen hayatına yönelik tehditler nedeniyle kısa süre önce evinden ayrılarak bir askeri üsse taşındığını bildirdi.