Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Avrupa'nın altın çağına katkıda bulunan Rothschild ailesinin uzantıları başka ülkelere ve kıtalara yayılırken ailenin etrafı komplo teorileriyle dolu hikayelerle ve söylentilerle örüldü

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
TT

Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)

Rothschild ailesi, özellikle bu ismin 18’inci yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'daki mali piyasalar ve bankacılıkla köklü bağlantılara sahip olması nedeniyle son üç yüzyıldır Avrupa’nın​​ en önemli aileleri arasında yer alıyor.

Peki, bu ailenin geçmişini, tüm tarihi gerçekleriyle ve bazılarının kendilerine bir efsane olarak dayatıldığına inandığı propaganda iddialarıyla yeniden okunmasını gerektiren sebep neydi?

Elbette ünlü Rothschild bankacılık ailesinin bir üyesi olan İngiliz iş adamı Baron Jacob Rothschild'in 87 yaşında ölmesiydi. Bu ölüm, hikâyenin boyutlarını insanlara bir kez daha hatırlattı.

Başarılı bir kariyeri olan Baron Jacob, ilk kez 1963 yılında ailenin yatırım bankası NM Rothschild & Sons'da işe başladı. Ardından İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin aktardığına göre 1980 yılında finansçı Sir Mark Weinberg ile birlikte (şu an St. James's Place adıyla bilinen) J Rothschild Assurance Group adlı kendi finans zincirini kurdu.

Fertleri dünyanın dört bir yanına dağılmış halde olan ve insanları meşgul eden bu ailenin adı anıldığında, özellikle gerçeklerin yalanlarla karıştırıldığı modern dönem bilgi bombardımanı nedeniyle bir tür entelektüel inceleme yapılması gerekiyor.

Öyleyse nereden başlamalı?

Rothschild hanedanının kurucusu Mayer Amschel Rothschild

Okuyucuların gözüne ilk çarpan ‘Rothschild’ ismidir. Rothschild kelimesi, ‘kırmızı kalkan’ (Roth-child) anlamına gelen iki kelimenin birleşiminden türemiştir. Kırmızı kalkan,18’inci yüzyılın ortalarında Frankfurt'taki bir Yahudi mahallesinde yaşayan ailenin evinin kapısında asılı bir tabela iken daha sonraları ailenin simgesi haline gelmiştir.

devdefv
Baron Jacob Rothschild (AP)

Ailenin kurucusu Mayer Amschel (Rothschild), Roth-child ifadesini ailesinin soyadı, kırmızı kalkanı da değerlerinin bir simgesi olarak benimsedi. Bronzdan yapılma kırmızı kalkan simgesinin ortasında beş oğlunu simgeleyen beş ok taşıyan bir kol bulunur. Alt kısımda ise ailenin son üç yüzyıldır temel değerleri olarak gördüğü ‘birlik, çalışkanlık ve dürüstlük’ sözcükleri yer alır.

Bankacı olan Mayer Amschel Rothschild, 18’inci yüzyılda başarı üstüne başarı elde ederek Rothschildleri küresel alanda faaliyet gösteren bir bankacı aile haline getirdi. Daha sonra servetini Londra, Paris, Frankfurt, Viyana ve Napoli gibi Avrupa'nın büyük metropollerinde ticari faaliyetlerde bulunan beş oğluna miras bıraktı. Bu da ailenin, hayatın can damarı olan para aracılığıyla her zaman varlığını koruyan ve aktif olan güçlü bir mali ağa sahip olduğunu gösteriyor.

Para, ailenin (başta Almanya olmak üzere) Kutsal Roma İmparatorluğu'nda ve ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ Birleşik Krallık'ta soylu aileler arasında yer almasının önün açtı.

Rothschild ailesi 19’uncu yüzyılda, hem dünyadaki hem de modern dünya tarihindeki en büyük özel servete sahipti.

Bu servet, 20’nci yüzyıla gelindiğinde özellikle nesilden nesle geçerek, çocuklar ve torunlar arasında paylaştırıldıktan sonra azalmaya başladı. Her ne kadar hepsi bir süre aynı alanlarda yani finans ve bankacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam etseler de daha sonra emlak, madencilik, enerji, tarım ve şarapçılık alanlarına da yönelmeye başladılar.

Rothschildler, siyasi ve sivil rollerini yerine getirmekten de hiç kaçınmayıp ABD’de, Avrupa'da ve dünyanın diğer ülkelerinde hayatları boyunca belirgin izler bıraktılar.

Ancak burada sorulması gereken en önemli sorulardan biri şu:

“Rothschild ailesine yöneltilen ve yöneltilmeye devam eden suçlamaların başlıca ve doğrudan sebebi Mayer Rothschild'in (1744-1812) yaşadığı ve çalıştığı dönemde Avrupa'daki antisemitizm miydi?

Aile kurucusunun mali zekasıyla erken dönemde atılan temeller

Rothschild ailesinin tarihiyle Avrupa'daki Yahudi varlığı arasındaki bağ neredeyse hiç kopmamıştır. Aile, başta ‘Engizisyon mahkemeleri’ olmak üzere tarihteki bir olay nedeniyle büyük hayati zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden Avrupa’daki ​​Yahudi ailelerin çoğu, herhangi bir Avrupalı kralın istediği anda kendilerinden alabileceği topraklar ve gayrimenkuller edinmek yerine, para ve bankacılık sektörü gibi hızlı gelişen alanlara yöneldiler.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild, ölmeden önce aileyi çok zekice bir finansal yöntemle organize etti. İmkanları açısından bazı Avrupa ülkelerini geride bırakan, eşi ve benzeri görülmemiş bir mali ağın temellerini attığı söylenebilir.

Mayer A. Rothschild, çocuklarını ve torunlarını Avrupa’nın beş ülkesine (İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya) gönderdi ve onlara, o dönem dünyanın en önemli ülkelerinde çalışmak üzere görevler verdi.

Söz konusu ülkelere yerleşen ailenin her kolu için bir finans kurumu kurmaya ve aralarında yakın bir bağ oluşturmaya çalışan Mayer A. Rothschild, bu kurumlar arasında yüksek hızda bilgi alışverişine ve uzmanlık aktarımına olanak tanıyan, maksimum düzeyde fayda ve kâr elde edilmesini sağlayan kurallar getirdi.

Mayer A. Rothschild’in ailesinin finans alanındaki nüfuzunun haritası, Almanya'yı oğlu Amschel’e, Avusturya'yı oğlu Salomon'a, Birleşik Krallığı oğlu Nathan'a ve Fransa'yı oğlu James'e teslim ettikten sonra ortaya çıktı.

Burada üzerinde durup derin düşünmeyi gerektiren ilginç nokta ise Mayer A. Rothschild’in o dönem henüz devlet olarak ilan edilmemiş olan Vatikan Şehri'ne olan yoğun ilgisidir. Son derece zeki bir adam olan Mayer A. Rothschild, ‘Katolik Kilisesi’nin başta Avrupa kıtasının tüm ülkeleri olmak üzere dünya genelinde de önemli ve etkili bir rol oynadığını kavramıştı. Bundan dolayı o dönemde Vatikan'da gelişmiş finans merkezleri olmamasına rağmen oğlu Karl'ı oraya yerleştirdi.

Mayer A. Rothschild’in zekası, ailesinin coğrafi ve demografik dağılımı ve kollarının dünya geneline yayılmalarıyla sınırlı değildi. Mayer A. Rothschild, ailenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan kırmızı çizgiler çizerek ‘ailenin soy saflığını’ da koruma altına almıştı. Bunun için beş oğlu arasındaki ilişkileri, evliliklerinden başlayarak çeşitli düzeyler belirledi. Zamanla ailenin genişleyeceğini ve torunların daha sonra aile dışından evlenmeyi tercih edeceğini tahmin ettiğinden seçecekleri eşlerin zengin ve statü sahibi Yahudi ailelerden olması gerektiğini şart koştu. Böylece ailenin Avrupa kıtasındaki nüfuzu güçlenecekti.

dscvdev
Ailenin şu anki baronu Nathaniel Rothschild'in arması (Sosyal medya siteleri)

Fakat Rothschild ailesinin sadece barış zamanlarında değil, savaş zamanlarında da oynadıkları önemli ve hayati rol, ailenin hikayesindeki en ilginç sorudur. Nasıl oldu da finans ve bankacılık ağlarını, başta Birleşik Krallık olmak üzere bazı ülkelerin komşularıyla, özellikle de Fransa ile olan savaşlarında yardım ve destek için kullanabildiler?

Nathan Rothschild ve Birleşik Krallığa savaşlarında verdiği destek

Metinde Rothschild ailesinin Fransa ile olan savaşları sırasında Birleşik Krallığı destekleyen rolünden bahsedilmesi gerekiyor. Zira 1803-1815 yılları arasındaki dönemde gücün nasıl elde edildiğine dair kapsamlı detaylar söz konusu.

Nathan Rothschild, Rothschild ailesinin Birleşik Krallık’taki planlarının ve işlerinin başındaki isimdi. Artık herkes ailenin başta külçe altın olmak üzere büyük bir servet biriktirdiğini biliyor.

Nathan Rothschild'in Birleşik Krallık ordularının, özellikle de ünlü İngiliz General Mareşal Arthur Wellesley komutasındaki orduların donatılmasında nasıl önemli bir rol oynadığı tarihi belgelerde yer alıyor. Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine mali destek sağlamanın yanı sıra, külçe altın sevkiyatlarını organize ederek savaş giderlerinin finansmanında da etkili ve önemli bir rol oynadı. Rakamlardan bahsetmişken, Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine bugün yaklaşık bir milyar ABD doları değerinde olan yaklaşık 9,8 milyon İngiliz Sterlini sağladı.

Avrupa, o dönem iç savaşlar ile uluslararası savaşlar arasında kalan ve 1648 yılında Vestfalya Barış Antlaşması imzalanana kadar durmayan Otuz Yıl Savaşları'nın neden olduğu acıları yaşıyordu.

Rothschild ailesi, Avrupa’ya hakim olan bu atmosferden nasıl yararlanacağını biliyordu ve savaşların yaşandığı kıtada altın sevkiyatı için casuslardan bir ağ oluşturdu.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild’in ustaca planı yavaş yavaş meyve vermeye başlamış gibi görünüyordu. Siyasi ve askeri açıdan Avrupa başkentlerinde ve gelişmiş merkezlerde görevlendirilen kardeşlerin dördü, Birleşik Krallık’taki kardeşleri Nathan'a önemli haberleri ve çok gizli bilgileri sağlıyorlardı. Nathan'a özellikle piyasalarda avantaj sağlayacak ve Rothschild'lerin evini İngiliz hükümeti için daha da değerli bir yer haline getirecek finansal haberleri ve gizli bilgileri aktarıyorlardı.

Nathan ve kardeşlerinin özellikle General Arthur Wellesley'in eliyle Fransa İmparatoru Napolyon'un mutlak yenilgisiyle sonuçlanan Waterloo Muharebesi sırasında Birleşik Krallığın savaşan ordularının tam kalbinde gözleri ve kulakları olduğuna şüphe yok.

Nathan askeri bilgileri önemli mali çıkarlara nasıl dönüştüreceğini iyi biliyordu. Waterloo Muharebesi zaferinden sonra hemen Birleşik Krallığın ihraç ettiği devlet tahvillerini satın aldı ve iki yıl bekledi. Bu bekleyişin ardından 1917 yılında tahvilleri yüzde 40 kârla sattı.

Nathan, olağanüstü bir mali zekaya sahipti. Devlet tahvilleriyle ilgili anlaşma, o dönem için çok yüksek bir fiyat olduğundan finans tarihindeki en cesur anlaşma olarak nitelendirildi. Rothschild ailesinin elindeki mali güç göz önüne alındığında elde edilen bu kâr, yine o dönem için çok büyük bir miktardı.

Rothschild ailesinin Mayer A. Rothschild’in torunları aracılığıyla nesiller boyu devam eden faaliyetleri, ‘yaşlı kıtayla’ (Avrupa kıtası) sınırlı kapmayıp ötesine uzandı.

Bu kadar da değil. Nathan'ın ölümünden sonra ailenin baronluğu en büyük oğlu Lionel Nathan Rothschild’e geçti. Lionel, ailenin İngiliz başkentindeki hisselerinin yönetimini devraldı.

İngiliz Avam Kamarası’nın ilk Yahudi üyesi olan Lionel, Kırım Savaşı'nın giderlerinin finansmanı için 16 milyon sterlin değerinde bir kredinin ayarlanması da dahil olmak üzere önemli mali işlerde yer aldı.

Lionel ayrıca Birleşik Krallık Başbakanı Benjamin Disraeli'ye (1804-1881) 1875 yılında Mısır'ın Süveyş Kanalı hisselerinden pay satın alması için gerekli mali desteği sağladı. Bu işlem, Birleşik Krallık Hazinesi'nden uzakta, tam bir gizlilik içinde yürütüldü ve tamamlanana kadar İngiliz Avam Kamarası’na bu konuda bilgi verilmedi.

Lionel N. Rothschild, aynı zamanda Mısır Valisi (Hidivi) İsmail Paşa’ya ve o dönemde devasa borçları olan Mısır’ın ileri gelenlerine bol miktarda kredi sağladı.

Lionel N. Rothschild ailenin bu iki ülkedeki kollarıyla iş birliği yaparak, Mısır'dan Fransa ve Avusturya'ya,uzanan demiryolları döşenmesi için başlatılan çalışmalara katıldı.

Bu projeleri, ailenin demiryolları projeleri başlatan ilk ülke olan Birleşik Krallık’taki kollarının uzmanlık ve deneyim alışverişini yansıtan öneminin ve başarısının boyutunu anladıktan sonra başlatan Lionel N. Rothschild, kendi adını taşıyan vakıf aracılığıyla İngiliz asıllı Güney Afrikalı politikacı ve kaşif Cecil John Rhodes'un Güney Afrika'da büyük bir elmas üretim ve ticaret imparatorluğu kurma çabalarını da finanse etti.

fervbfr
James Mayer de Rothschild tarafından yaptırılan ressam Eugène Lamy'ye yaptırılan ‘Le Grand Hall du château de Ferrières’ (Ferrières Kalesi'nin Büyük Salonu) adlı malikanesinin suluboya tablosu (Christie's)

Rothschild ailesi ve İsrail Devleti'nin kuruluşuna verdiği destek

Peki, Rothschild ailesinin İsrail Devleti'nin kuruluşunda herhangi bir rolü var mı?

Bu soruya cevap verebilmek için derinlemesine bir araştırma yapmanın yanında çok fazla nesnellik ve güvenilirliğe ihtiyaç var. Çünkü bunu yapmaya kalktığımızda adeta tersten okumaya benzeyen ilginç gerçeklerle karşı karşıya kalıyoruz.

Rothschild ailesi, 19’uncu yüzyılın sonlarında hepsi olmasa da genel olarak Avrupa ülkelerinin çoğuna ve özelde Birleşik Krallığı benimseyen diğer zengin Yahudi aileler gibi Siyonizm'in politik kurucusu Theodor Herzl’in Filistin topraklarında Yahudiler için bir ulus devlet kurma önerisini reddediyor gibi görünüyordu, ama neden?

Söz konusu aileler, bu fikrin sadakat açısından yol açabileceklerine dair bir endişe taşıyorlardı. Bu fikir, o dönem için toplumsal duruşlarını ve elbette mali durumlarını tehdit ediyordu. Mesele, Rothschild ailesinin, Herzl'in fikrine ve çağrısına karşı çıkan ve o dönemde ‘İngiliz-Yahudi Birliği’ adlı bir örgüt kurulmasına katkıda bulunduğu noktaya kadar geldi.

Rothschild ailesi bu tutumunu uzun süre devam ettirdi mi?

Tarih, bir tutumun daha sonra değiştiğini ortaya koymuştur. Bu tutum değişikliğinin arkasında, Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulmasının Birleşik Krallık İmparatorluğu'nun çıkarlarına hizmet ettiği şeklinde daha geniş ve kapsamlı bir anlayış yatıyordu. Beklenen bu durumu destekleyen de Doğu Avrupa’da yaşayan ​​Yahudilerin Filistin'e göçünü İngiltere ve Batı Avrupa'dan uzaklaştıracak pratik bir çözüm olarak sunulması oldu.

Tarihi veriler, ailenin Birleşik Krallık’taki kolunun baronu ve oradaki Yahudi cemaatinin lideri Lionel Rothschild’in (1868-1937) kendisini İsrail'in ilk Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann'a ve Polonyalı Yahudi gazeteci ve yazar Nahum Sokolow'a yakın hissettiğini ve bu iki ismin, Lionel Rothschild’i Yahudilerin Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmaları için Birleşik Krallık hükümetinden yardım istemeye ikna edebildiklerini ortaya koyuyor.

Bu konuda hiç tereddüt etmeyen Lionel Rothschild, Balfour Deklarasyonu’nun yayımlanması ve Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu içinde ‘Yahudi Lejyonu’ adlı bir birlik kurulması için çaba sarf etti.

Ardından ailenin Fransa'daki kolunun lideri olan Edmond Rothschild (1845-1934), Yahudilerin Filistin'e göçünün finanse edilmesinde ve göç sırasında güvenliklerinin sağlanmasında rol oynadı. Daha sonra kendi adını taşıyan ve 1967 yılında İsrail ile Dayanışma Komitesi'nin başkanlığını üstlenen torunu, 1950'li ve 1960'lı yıllarda İsrail'e büyük yatırımlarda bulundu.

Komplo teorisiyle hedef alınan Rothschild ailesi

Rothschild ailesi geçmişte komplo teorileriyle hiç kandırıldı mı?

Komplo teorileri, meseleleri ve gerçekleri güç ve nüfuz sahiplerinin ‘entrikalarına’ indirgeyen ve bu karmaşık gerçeklerin basit ve yüzeysel bir anlatısını aktaran sahte hikayelerdir. Bu hikayelerle nüfuz sahiplerinin olayların gidişatını etkiledikleri, dünyadaki önemli gerçeklerin bir kısmının ya da tamamının onların isteklerine göre değiştirdikleri, modern dünyamızda olup biteni kontrol ettikleri iddia edilir.

Bu teoriler iki yönlü olarak birbirini destekliyor. Bunlardan birincisi yukarıdan aşağı yönlü olarak Rothschild ailesinin kurucusu Mayer A. Rothschild’in eleştiri oklarının hedefi olduğunu ve Avrupa kıtasının imkanlarını mali olarak manipüle ettiğine dair hikayeler anlatıldığını görüyoruz. İkincisi ise aşağıdan yukarı yönlü olarak Mayer A. Rothschild’in modern çağda yaşayan torunları aracılığıyla ailenin ve çeşitli kollarının şikayet ettiği konunun da bu olduğunu görüyoruz.

Belki de Rothschild ailesini inceleyen biri, 300 yıl öncesinden bugüne aileyle ilgili anlatılan çeşitli hikayeler arasında radikal bir ilişki olduğunu görecektir.

Avrupalılar, 19’uncu yüzyılda birçok sanatsal çizimi biliyordu. Bu da Mayer A. Rothschild ve ailesinin imajını çarpıtmaya katkıda bulundu. Belki de o dönem Avrupa'da hüküm süren ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna, Nazilerin Yahudi soykırımı nedeniyle tüm kıta vicdan azabı çekene kadar da sürmeye devam eden antisemitizm (Yahudi karşıtlığı) buna yardımcı olmuştu.

Ailenin halen kötü şöhretle anılmaya devam etmesinin belki de en ilginç kavşaklarından biri, Kovid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ailenin virüsle ilişkilendirilmesi, virüsün yayılmadan yıllar önce ortaya çıkacağını bildiği ve aşı üreten şirketlerden maddi kazanç elde etmek için sessiz kaldığı şeklindeki haberlerin yayılması olabilir.

Aileyle ilgili yalan gibi görünen haberler arasında, gerçek dışı görünen bir rakam olan yaklaşık 500 trilyon dolara sahip olduğu ve ABD Federal Bankası'nın (FED) yarı ortağı olduğuna dair iddialar da yer alıyor.

Buradan bakıldığında Rothschild ailesinin fertleri, ‘dünyanın bütün günahlarından’ ve son otuz yılda insanlığın başına gelen ‘tüm hastalıklardan’ sorumlu gibi görünüyorlar.

Belki de bir finans imparatorluğunu yöneten böylesine efsanevi bir ailenin kendi çıkarlarını gözetmesi, ülkelerle ve hükümetlerle anlaşmalar yapması ve başka kurumlarla ve başta ABD’deki Rockefeller ailesi olmak üzere çeşitli ailelerle köken ve yol bakımından neredeyse benzer olan ilişki ağları örmesi gerekiyordur. Ancak her halükarda gerçek iki uç noktanın arasında bir yerde kalıyor ve birçok gerçeği yanılsamalarla iç içe geçiren komplocu hafıza harekete geçiyor.

Papa Francis aile fertlerinin elini öptü mü?

Rothschild ailesiyle ilgili son yıllarda dünyanın dört bir yanında çıkan haberlerden biri de 2020 yılının haziran ayı başlarında yayınlanan ve Papa Francis’in Vatikan’da Rothschild ailesinin zengin üyelerinin elini öperken görüldüğü bir görseldi.

O dönemde İtalyan göstergebilimci ve filozof Umberto Eco, Papa’yı ‘ahmaklar lejyonu’ olarak tanımladığı bu ünlü ve zengin aileye dalkavukluk yapmakla suçlayarak, Papa’ya karşı yoğun bir eleştiri kampanyası başlattı. Eco, olayın arkasında Vatikan Şehri ile Rothschild ailesi arasındaki derin mali ilişkilerin olduğunu, özellikle Avrupa'da, Papa Francis'i eski çağlardan beri Avrupa'da faaliyet gösteren gizli gruplarla, özellikle de Masonlarla ilişkileri olmakla suçlayan sesler yükseldiğinden belki de durumun mali ilişkilerden daha karmaşık olabileceğini öne sürdü.

Görsel, çeşitli yorumlarla dünyaya servis edildi. Hatta bir yorumda, “Hıristiyan dininde Papa dışında herkes Papa’nın elini öperken o da bu ailenin elini öpüyor” ifadeleri yer aldı. Tüm bunlar Papalık Makamı’nın statüsüne gölge düşürdü.

Peki görsel gerçek miydi yoksa Vatikan ile Rothschild ailesi arasındaki komplolar için kullanılan bir araç mıydı?

Ancak gerçek tamamen farklıydı. Papa Francis, 25 Mayıs 2014 tarihinde, yani görselin ortaya çıkmasından birkaç gün önce Kudüs ve Beytüllahim'i kapsayan Kutsal Topraklar’a yönelik bir ziyaret turuna başladı.

Bu ziyaret turu çerçevesinde Papa Francis, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi soykırımında hayatını kaybeden Yahudilerin anısına Kudüs'te inşa edilen Yad Vashem anıtını ziyaret etti ve burada anıt meşalesini yakarak çelenk koydu.

Papa ayrıca dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hahamların katılımıyla soykırımdan sağ kurtulanlar için saygı duruşunda bulundu.

Burada Nazilerin yaptıklarından duyduğu üzüntüyü dile getiren Papa Francis, “Sen kimsin, insan mı? Artık seni tanımıyorum. Sen kimsin, insan mı? Kim oldun? Hangi vahşeti gerçekleştirmeyi başardın? Kendini iyinin ve kötünün efendisi ilan edebileceğini sana kim söyledi? Kim seni Tanrı olduğuna inandırdı? Kardeşlerinize işkence edip öldürmekle kalmadınız, kendinizi Tanrı olarak gördüğünüz için onları kendinize kurban ettiniz” ifadelerini kullandı.

Papa, o gün törene katılan ve Nazilerin soykırımından sağ kurtulan altı kişinin elini öptü. Sosyal medyada bu kişilerin Rothschild ailesinin üyeleri olduklarına dair söylentiler ortaya atıldı.

En nihayetinde bir ailenin ne melek ne de şeytan olduğu iddia edilebilir. Gerçekse her zaman bir yanda göreceli, diğer yanda iki uç ya da aşırı uçlar arasında bir yerde kalmaya devam eder.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabai’dan çevrilmiştir.



Rus uçağındaki bomba ihbarı, uçağın Antalya’ya güvenli iniş yapmasıyla sonuçlandı

Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
TT

Rus uçağındaki bomba ihbarı, uçağın Antalya’ya güvenli iniş yapmasıyla sonuçlandı

Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)
Rusya’ya ait “Sukhoi Superjet 100” tipi yolcu uçağı, 18 Temmuz 2017’de Moskova yakınlarındaki Jukovski Havalimanı’nda apronda (Reuters)

Türk haber ajanslarının bildirdiğine göre Rusya’ya ait bir yolcu uçağı, bugün Türkiye’nin güneyine doğru seyir halindeyken bomba ihbarı aldı. AFP’nin haberine göre uçak güvenli şekilde iniş yapmasının ardından bütün yolcu ve mürettebat tahliye edildi.

Rusya’nın Azimuth Airlines şirketine ait Sukhoi Superjet 100 tipi uçak, ülkenin güneyindeki Mineralnye Vody kentinden, BM İklim Değişikliği Konferansı COP31’e ev sahipliği yapan Antalya’ya gitmek üzere havalandı.

Bomba ihbarının alınmasının ardından Antalya Havalimanı’na iniş yapan uçak, güvenlik amacıyla özel bir alana çekildi. Uçaktaki 65 yolcu ve 4 mürettebat tahliye edildi. Yapılan kontrollerde şüpheli herhangi bir unsura rastlanmadı.

Bu ayın başlarında Avrupa genelinde çok sayıda ticari uçuşu hedef alan bir dizi asılsız bomba ihbarı da çeşitli ülkelerin soruşturma başlatmasına neden oldu. İrlanda, henüz herhangi bir şüphelinin kimliği belirlenememiş olsa da olayların “koordine edilmiş bir sabotaj kampanyasının” parçası olabileceğinden şüphelendiklerini açıkladı.


Siyah ekranlar ve çöken sistemler... ABD’nin dijital altyapısına ne oluyor?

Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
TT

Siyah ekranlar ve çöken sistemler... ABD’nin dijital altyapısına ne oluyor?

Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)

ABD, e-posta ve bankacılık hizmetlerinden hava trafiğine ve gizli devlet iletişim sistemlerine kadar hayati sektörleri etkileyen teknik arızalarla karşı karşıya. Söz konusu arızalar, bu olayların birbiriyle ne ölçüde bağlantılı olduğu ve dijital altyapının kesintilere dayanma kapasitesi konusunda soru işaretlerine yol açtı. Başkan Donald Trump yönetimi, koordineli bir siber saldırı veya düşman bir tarafın müdahalesine işaret eden herhangi bir bulgu bulunmadığını açıklarken, özellikle art arda gelen günlerde yaşanan aksaklıkların milyonlarca Amerikalının kullandığı hizmetleri etkilemesi üzerine kamuoyuna açıklama yapılması yönündeki talepler arttı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio dün yaptığı açıklamada, son dönemde yaşanan arızaların birbiriyle bağlantılı olduğuna veya arkasında siber korsan grupları, suç örgütleri ya da başka bir devlet gibi kötü niyetli aktörlerin bulunduğuna inanmak için herhangi bir kanıt ya da gerekçe olmadığını söyledi. Manila’da gazetecilere konuşan Rubio, aksaklıkların tekrarlanmasına ilişkin endişelerin artması üzerine Amerikalıları rahatlatmaya çalışarak, ABD’nin ‘sistematik bir saldırıya maruz kalmadığını’ ifade etti.

Rubio, Trump’a Filipinler’deki ziyareti sırasında eşlik ettiği ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşmek üzere Shenzhen kentine gitmeye hazırlandıkları sırada konuştu.

Trump ise söz konusu arızaların önemini küçümseyerek, büyük, güçlü ve önemli mali kaynaklara sahip kurumlarda bu tür olayların yaşanabildiğini söyledi ve durumun ‘endişe edilecek bir tarafı olmadığını’ belirtti. Ancak başkanın açıklamaları, yönetimin tekrarlanan aksaklıkların nedenleri konusunda daha fazla şeffaflık sağlamasını isteyen bazı müttefikleri de dahil olmak üzere kamuoyundaki endişeleri gidermeye yetmedi.

Hayati sektörleri etkileyen bir dizi arıza

Geçtiğimiz perşembe günü başlayan aksaklıklar, Microsoft’un e-posta ve diğer araçlarını da kapsayan hizmetlerinde meydana gelen bir arızanın milyonlarca kullanıcının çalışmalarını aksatmasıyla ortaya çıktı. Şirket, sorunun daha önce ağ kapasitesinde yapılan bir yükseltmeden kaynaklandığını açıkladı.

Ertesi gün ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), ülke genelindeki uçuş trafiğini dört buçuk saat süreyle durdurdu. Bu, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana yaşanan en uzun süreli uçuş durdurma kararı oldu. Kurum, arızanın bir ağ yönlendirici cihazının güncellenmesinden kaynaklandığını bildirdi.

dsfvgbhyj
ABD Başkanı Donald Trump, Manila’da Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile yapılan ikili görüşme sırasında elinde bir dosya tutarken, Dışişleri Bakanı Mrco Rubio ona bakıyor. (Reuters)

Sorunlar pazartesi günü bankacılık sektörüne de sıçradı. Birçok büyük finans kuruluşunun müşterileri, internet üzerinden hesaplarına erişmekte güçlük çektiklerini ve Zelle para transferi hizmetinde aksaklıklar yaşandığını bildirdi.

JPMorgan Chase Bank, sorunun bir yazılım hatasından kaynaklandığını ve herhangi bir siber saldırıyla bağlantılı olmadığını açıkladı. Arızanın etkileri ise finansal sistemin diğer bölümlerine de yayıldı.

Aynı gün United Airlines, şirketin iç sistemlerinden birinde meydana gelen ve yaklaşık 150 kalkış seferinin gecikmesine yol açan arızanın giderildiğini duyurdu.

gbhyjuk
Microsoft Outlook uygulamasının logosu ve kesik bir ağ kablosunun görüldüğü bir illüstrasyon (Reuters)

Dün ise ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), gizli bilgilerin aktarılmasında kullanılan iç ağında rutin bakım çalışmaları sırasında geçici performans düşüşü yaşandığını açıkladı. NSA, hayati operasyonel kapasitesinin etkilenmediğini ve temel görevlerin kesintisiz sürdürüldüğünü vurguladı.

Aksaklıklardan Apple’ın iCloud ve Apple Pay gibi hizmetleri de etkilendi. Şirket içi bir güncellemenin bazı müşteri hizmetlerinde kesintiye yol açmasının ardından Apple, sistemleri yeniden devreye almak için çalıştığını duyurdu ve sorunun bir siber saldırıdan kaynaklanmadığını belirtti.

Siber tehditlerin arttığına işaret eden bir gelişme olarak ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), devlet kurumlarıyla bağlantılı korsanlar ve siber suçluların, dünya genelindeki şirket ve kurumlara yönelik saldırıları otomatikleştirmek için yapay zekâdan yararlanan ARTEX adlı gelişmiş bir sızma testi çerçevesini kullandığı konusunda acil uyarı yayımladı.

FBI, söz konusu aracın sistemlerin hedef alınmasından gelişmiş erişim yetkilerinin elde edilmesine kadar uzanan sızma işlemlerini üç saatten kısa sürede hızlandırabildiğini belirtti. Uyarıda, aracın geçtiğimiz ekim ayında ConnectWise şirketinin tedarik zincirine yönelik saldırıda kullanıldığına dikkat çekildi. Saldırı, Microsoft 365 müşterilerinin çalışma ortamlarını riske atarken şirketle çalışan 2 bin 250’den fazla müşterinin giriş bilgilerinin doğrulanmasına yönelik girişimlere de yol açtı.

FBI, kurumlara sistemlerine erişim kontrollerini sıkılaştırma, şüpheli otomatik faaliyetleri izleme ve olası siber saldırıları büronun İnternet Suçları Şikâyet Merkezi’ne bildirme çağrısında bulundu.

Dijital altyapının kırılganlığına ilişkin endişeler

Arka arkaya yaşanan arızalar, ABD’deki dijital sistemlerin birbirine ne ölçüde bağımlı olduğu konusunda soru işaretlerine yol açtı. Özellikle tek bir teknik arızanın veya tamamlanmamış bir yazılım güncellemesinin etkilerinin aynı altyapıya dayanan diğer hizmetlere de yayılabilmesi dikkat çekti.

Siber güvenlik uzmanları, bu aksaklıkların aynı döneme denk gelmesinin mutlaka bir siber saldırı olduğu anlamına gelmediğini, ancak dijital sistemler arasındaki karşılıklı bağımlılığın boyutunu ve bileşenlerinden herhangi birinde meydana gelebilecek arızaların yol açabileceği sonuçları ortaya koyduğunu belirtti.

FBI’ın eski yetkililerinden Cynthia Kaiser, geniş çaplı teknik arızaların, sistemlerin onarılmaya çalışıldığı sırada ortaya çıkabilecek karışıklık ve güvenlik açıklarından yararlanmak isteyen bilgisayar korsanları için fırsat yaratabileceği uyarısında bulundu.

Bazı aksaklıkların nedenlerine ilişkin açıklama yapan ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton ise NSA’da yaşanan arızanın, geçen ay yapay zekâ araçları kullanılarak tespit edilen PHP programlama dilindeki bir güvenlik açığını gidermeye yönelik güvenlik güncellemeleriyle bağlantılı olduğunu söyledi. Söz konusu açığın, bilgisayar korsanlarının sunucuların kontrolünü uzaktan ele geçirmesine imkân verebileceği belirtildi.

Clayton, kurumların güvenlik açıklarını gidermek amacıyla sistemlerini güncellemeye çalıştığını ancak güncelleme işlemlerinin her zaman beklendiği gibi ilerlemediğini ifade etti. Farklı teknolojik bileşenler arasında görev ve veri aktarımı sırasında sistemlerin çeşitli sorunlarla karşılaşabildiğini de sözlerine ekledi.

vfgbhyj
Microsoft Teams logosu (Reuters)

Washington Sun gazetesi, özel görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberinde, NSA ile Wall Street’teki finans kuruluşlarının yetkililerinin Kongre üyelerine, yapay zekâ kullanılarak tespit edilen güvenlik açıklarının giderilmesine yönelik girişimlerin sistemler üzerinde geçici bir baskıya neden olduğunu bildirdiğini aktardı. Reuters, söz konusu bilgileri bağımsız olarak doğrulayamadı.

Siber güvenlik uzmanlarının, yapay zekâ araçlarının yazılım açıklarının tespit edilmesini ve bunlardan yararlanılmasını hızlandırabileceğine ilişkin endişeleri giderek artıyor. Gelişmiş yapay zekâ modelleri, geleneksel yöntemlerle tespit edilmesi karmaşık olan veya uzun zaman gerektiren, yaygın kullanılan yazılımlardaki eski güvenlik açıklarını belirleyebiliyor. Buna karşılık kurumlar, saldırganlar bu açıklardan yararlanmadan önce söz konusu güvenlik açıklarını gidermek için zamana karşı yarışıyor.

İşten çıkarmalarla ilgili sorular

Aksaklıklar, kamu kurumları ve özel şirketlerde işten çıkarmaların ve çalışan sayısındaki azaltmaların yaşandığı bir döneme denk geldi. Bu durum, istihdamdaki daralmanın kurumların teknik sistemlerini sürdürme ve hizmetlerinin kesintisiz devamını sağlama kapasitesi üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana FAA’da personel azaltımına gidildi. Kongre üyeleri ise kurumun hızlandırılan sistem modernizasyonu programının yeterince düzenli yürütülmediği ve hizmet kesintilerine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Microsoft’taki sorun da şirketin daha önce gerçekleştirdiği işten çıkarma turlarının ardından, küresel iş gücünün dörtte birine yönelik gönüllü işten ayrılma programları sunacağını açıklamasından bir ay sonra yaşandı.

United Airlines ise geçen yıl yaptığı açıklamada, yapay zekâ alanındaki gelişmeler sayesinde idari birimlerdeki çalışan sayısını yüzde 4 azalttığını ve bu yıl da aynı oranda ek kesintiye gitmeyi planladığını bildirmişti.

Söz konusu personel azaltımlarıyla son dönemdeki arızalar arasında doğrudan bağlantı kuran herhangi bir kanıt bulunmuyor. Ancak yazılım sistemlerinin dayanıklılığı konusunda uzman Liz Fong-Jones, işten çıkarmaların güvenlik payını zayıflatabileceğini belirtti. Fong-Jones, sistemlerin aksaklıklara karşı koyabilme kapasitesinin kısmen, sistemlerin işleyişini ve sorunların nasıl giderileceğini bilen deneyimli çalışanların varlığına bağlı olduğuna dikkat çekti.

Şeffaflık talepleri

Arızaların nedenlerine ilişkin açıklama talepleri yalnızca yönetimin siyasi muhalifleriyle sınırlı kalmadı, Trump cephesinden bazı isimlere de yayıldı. Beyaz Saray eski Sözcüsü Karoline Leavitt, şeffaflığın gerekli olduğunu belirterek, yönetimi Amerikalılara yaşananları açıklamak için daha fazla çaba göstermeye çağırdı.

Bazı muhafazakâr yorumcular da daha ayrıntılı bilgi verilmesini talep ederek, tekrarlanan arızaların açık bir şekilde açıklanmamasının kamu ve özel sektördeki kurumlara duyulan güveni daha da zedeleyebileceği uyarısında bulundu.

Buna karşılık Clayton, hükümetin söz konusu olayları bir siber saldırı olarak değerlendirmediğini ve ilk incelemelerin bunların beklenmedik sorunlarla karşılaşan güvenlik güncellemelerinden kaynaklandığına işaret ettiğini vurguladı.

xdefrgt
New York Marriott Oteli… Marriott grubunun internet sitesi ile uygulamalarında yaşanan ve otel rezervasyon işlemlerinde aksaklıklara yol açan bir arıza olduğunu açıklamasının ardından (AFP)

Marsh sigorta şirketi ise müşterilerinin ekim ayının son iki haftasında 105 siber saldırı vakası bildirdiğini açıkladı. Bu sayı, mayıs ayının son iki haftasında bildirilen 48 vakanın iki katından fazla. Söz konusu rakamlar, tüm olayların son dönemdeki arızalarla bağlantılı olduğu anlamına gelmese de birbirine bağlı dijital ortamda kurumların karşı karşıya olduğu risklerin büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Yaşanan aksaklıklar karşısında siber güvenlik uzmanları, kullanıcılara önleyici tedbirler almalarını tavsiye ederken, altyapı kaynaklı arızaların giderilmesinin öncelikli olarak hizmetleri işleten şirket ve kurumların sorumluluğunda olduğuna dikkat çekti. Uzmanlar, kullanıcıların kişisel güvenlik önlemlerine uysalar bile şirket veya kurumların sistemlerinde meydana gelen arızaları önleyemeyeceğini belirterek, teknik altyapının güncellenmesi, test edilmesi ve güvenliğinin sağlanması sorumluluğunun esas olarak bu hizmetleri yöneten kuruluşlara ait olduğunu ifade etti.


Şi Cinping’in hesabındaki “Shenzhen Zirvesi”: Zor durumdaki iki dosta siyasi jest

Jason Lyon
Jason Lyon
TT

Şi Cinping’in hesabındaki “Shenzhen Zirvesi”: Zor durumdaki iki dosta siyasi jest

Jason Lyon
Jason Lyon

Şerbil Berakat

Gözler, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi kapsamında Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenecek üçlü zirveye çevrildi. Zirvede Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD Başkanı Donald Trump ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin bir araya geliyor.

Bu görüşme fikri geçtiğimiz eylül ayında, Çin ve ABD liderleri arasında Washington’da yapılacak zirvenin hazırlıkları sırasında şekillenmeye başladı. Üç büyük gücün liderlerinin, uluslararası sistemin çözülmeye başladığı ve yeni düzenin hatlarının belirginleştiği dönemde bir araya gelecek olması, buluşmanın kısa sürede tarihî “Yalta Konferansı” ile karşılaştırılmasına yol açtı.

Tersine çevrilmiş Kissinger üçgeninden uzaklaşma

“Şenzhen Zirvesi”, Trump yönetiminin, ikinci başkanlık döneminin başında uygulamaya koymaya çalıştığı “tersine çevrilmiş Kissinger üçgeni” diplomasisinden uzaklaşmasının önemli dönüm noktasını oluşturuyor. ABD Başkanı, 1970'lerde Henry Kissinger'ın Çin ile Sovyetler Birliği arasındaki ayrışmadan yararlanarak Pekin'i Moskova'dan uzaklaştırmayı başarmasının aksine, Moskova'yı Pekin'den uzaklaştırmayı hedeflemişti.

Ancak Trump'ın bu yaklaşımı hayata geçirme girişimleri, Çin ile Rusya arasındaki ortaklığın sağlamlığına ve iki ülkenin stratejik iş birliğini derinleştirmesine takıldı.

Öte yandan Trump, Ukrayna'daki savaşı sona erdirme vaadini de yerine getiremedi. Bu başarısızlıkta, Kiev yönetiminin Rusya'nın şartlarını içeren bir çözümü reddetmesi ve Avrupa'nın Ukrayna'ya verdiği güçlü destek etkili oldu. Söz konusu çözüm ise Trump yönetimi içinde, özellikle damadı Jared Kushner ve özel temsilcisi Steve Witkoff gibi dış politika danışmanları tarafından destekleniyordu.

ABD Başkanı Richard Nixon ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Henry Kissinger, 22 Şubat 1972'de Çin'e gerçekleştirdikleri resmî ziyaret sırasında Pekin'de Çin Komünist Partisi lideri Mao Zedong ile bir araya geldi.
ABD Başkanı Richard Nixon ve Ulusal Güvenlik Danışmanı Henry Kissinger, 22 Şubat 1972'de Çin'e gerçekleştirdikleri resmî ziyaret sırasında Pekin'de Çin Komünist Partisi lideri Mao Zedong ile bir araya geldi.

Ayrıca Çin'e gümrük tarifeleri üzerinden baskı kurma girişimleri de ters tepti. Pekin yönetimi, kritik mineralleri bir koz olarak kullanarak karşılık verdi.

Bu gelişmelerin ardından Trump yönetimi söz konusu stratejiden uzaklaşmaya başladı. Washington, Moskova'yı kendi safına çekme hedefinden vazgeçmeden, bunun yerine Çin ile gerilimi düşürme yoluna gitti. Bu yaklaşım, Avrupa'daki geleneksel ortakları ikinci plana iten; Putin ile güvenlik ve siyasi mutabakatlar ile kazançlı ekonomik anlaşmaları öne çıkaran jeopolitik bir bakış açısına dayanıyor.

Pekin ile yumuşama, Moskova'nın yalnızlığını sona erdirme

Bu çerçevede Trump ile Şi arasında Pekin ve Washington'da gerçekleştirilen iki zirve, dünyanın en büyük iki ekonomisinin maliyetli bir çatışmaya sürüklenmesini önleyen ticari yumuşama süreciyle sonuçlandı. Bu gelişme, küresel ekonominin karmaşık sorunlarla karşı karşıya olduğu bir dönemde yaşandı.

Bu süreç boyunca ABD ve Çin tarafları, Tayvan meselesi de dâhil olmak üzere siyasi anlaşmazlıkları gündemin geri planında tutmaya ve ilişkilerini “yapıcı stratejik istikrar” çerçevesinde sürdürmeye çalıştı.

Washington Zirvesi'nde İran krizi konusunda sağlanan uzlaşı da iki ülkenin ortak çıkarlar üzerinden ilerleme ve anlaşmazlıkları asgari düzeyde tutma isteğini açıkça ortaya koydu. Taraflar, Tahran'ın nükleer silaha sahip olmaması ve uluslararası deniz ulaşım güzergâhlarında geçişlere ücret uygulamaması gerektiği konusunda mutabık kaldı.

Aynı dönemde Trump yönetimi, Kiev'in Rusya'nın şartlarını içeren bir anlaşmayı reddetmesi üzerine Moskova'ya daha fazla yakınlaşma politikası izledi.

Washington yönetimi, Rusya Maliye Bakanı'nı eylül ayının başında Kuzey Carolina eyaletinin Asheville kentinde düzenlenen G20 Maliye Bakanları toplantısına davet ederek Moskova'nın diplomatik tecridini kısmen sona erdirdi. Ardından Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un Atlanta'ya gerçekleştirdiği ziyaret ve G20 Dışişleri Bakanları toplantısına katılması geldi. Bu gelişmeler, Putin'in aralık ayında Miami'de düzenlenecek zirveye davet edilmesinin önünü açtı.

Zirvenin ortaya çıkaracağı sonuçların önemli bir bölümü Çin'in tutumuna ve hesaplarına bağlı. Zira Şi, İran savaşından çıkış yolu arayan Trump ve Ukrayna'da hedeflerine ulaşmak isteyen Putin'in aksine, acil siyasi baskılarla karşı karşıya değil.

Ekim ayında ABD'nin Moskova'ya açılımı ekonomik alana da taşındı. Trump, Putin ile Rusya'dan ABD ve dünya piyasalarına büyük miktarda dizel yakıt tedarik edilmesi konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurdu. Bu sevkiyatlara yönelik yaptırımlar da geçici olarak askıya alındı. Bununla da yetinmeyen ABD Başkanı, enerji, doğal gaz ve diğer sektörleri kapsayan büyük yatırım fırsatları ve ekonomik anlaşmalardan söz etti. Washington ile Moskova, Amerikan şirketlerinin Rusya pazarına yeniden dönmesinin yollarını da görüşmeye başladı.

Trump için can simidi mi?

ABD'nin bu stratejik yön değişikliği sırasında Trump ve Cumhuriyetçi Parti'nin ara seçimlerde aldığı ağır yenilgi, başkanın siyasi hesaplarını karmaşıklaştırdı. Trump, gelecek yıl ocak ayında resmen göreve başlayacak yeni Kongre'deki Demokrat çoğunlukla zorlu yasama mücadelelerine hazırlanıyor.

İç politika gündeminin Demokratların giderek artan kısıtlamalarıyla karşılaşması beklenirken Trump, uluslararası arenadaki nüfuzunu kanıtlamak amacıyla dış politikaya daha fazla öncelik verebilir. ABD tarihinde, seçim yenilgilerinin ardından dış politika faaliyetlerini yoğunlaştıran başkan örnekleri bulunuyor.

Cumhuriyetçilerin 1986 seçimlerinde Kongre'deki çoğunluğu kaybetmesinin ardından Ronald Reagan, Moskova ile müzakere sürecini sürdürerek 1987'de Nükleer Silahların Orta Menzilli Füzelerinin Ortadan Kaldırılmasına İlişkin Antlaşma'nın imzalanmasına öncülük etti. Benzer şekilde Demokratların 1994 ara seçimlerinde yenilgiye uğramasının ardından Bill Clinton, 1995'te Bosna Savaşı'nı sona erdiren Dayton Anlaşması'yla sonuçlanan arabuluculuk çabalarını yönetti. Ayrıca 1998'de Hayırlı Cuma Anlaşması'yla sonuçlanan Kuzey İrlanda barış sürecini destekledi.

Yalta'daki Livadya Sarayı'nın bahçesinde sergilenen, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i 1945 Yalta Konferansı'na gönderme yaparak bir araya getiren sanat eseri. 16 Kasım 2026.
Yalta'daki Livadya Sarayı'nın bahçesinde sergilenen, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'i 1945 Yalta Konferansı'na gönderme yaparak bir araya getiren sanat eseri. 16 Kasım 2026.

Bu nedenle “Shenzhen Zirvesi”, Trump'ın seçim yenilgisinin ardından uluslararası alanda bir diplomatik atılım gerçekleştirme ve başarı elde etme kapasitesinin sınanacağı önemli bir durak niteliği taşıyor.

Çin'in hesapları

Ancak zirvenin ne gibi sonuçlar doğuracağı büyük ölçüde Çin'in tutumuna ve hesaplarına bağlı. Şi, İran savaşından çıkış yolu arayan Trump ve Ukrayna'da hedeflerine ulaşmaya çalışan Putin gibi acil siyasi baskılarla karşı karşıya değil.

Çin iç siyaseti açısından bakıldığında zirve, Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi'nin beşinci genel kurul toplantısını tamamlamasından birkaç hafta sonra gerçekleşiyor. Söz konusu toplantıda, 2027'nin ikinci yarısında yapılması planlanan 21. Parti Kongresi'nin hazırlık süreci başlatıldı. Kongrede Şi'nin yeniden parti genel sekreterliğine seçilmesi bekleniyor.

Pekin siyasi istikrarından görece emin olsa da ekonomik tablo daha karmaşık görünüyor. Şarku’l Avsat’ın al Majalla'dan aktardığı analize göre Çin ekonomisi, çeşitli sorunlarla mücadele ettiği ve Çin yönetimi ihracata bağımlılığı azaltmak amacıyla iç tüketimi artırmaya çalıştığı bir dönemde Washington ile sert bir ticari çatışmaya girmek istemiyor.

Öte yandan önde gelen bazı Çinli uzmanlar ve akademisyenler, Demokratların Kongre'de çoğunluğu elde etmesinin Pekin üzerindeki baskıyı artıracağını ve Trump'ın Çin'e diplomatik ya da ticari tavizler verme kapasitesini sınırlayacağını öngörüyor.

Çin açısından zirvenin sağlayacağı kazanımların önemli bölümü, Trump'ın İran savaşından çıkış arayışı ve Putin'in Ukrayna'daki hedefleriyle karşılaştırıldığında, Şi'nin acil siyasi baskılardan uzak olması nedeniyle kendi hesaplarını ne ölçüde hayata geçirebileceğine bağlı.

Trump ve Putin, uluslararası sistemi ortaklaşa yönetmenin yollarını aramaktan ziyade, kendi krizlerine çözüm bulmaya odaklanırken Şi, zirveye çok daha farklı bir perspektiften yaklaşıyor.

Fudan Üniversitesi Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Dekanı Wu Xinbo, Demokratların Kongre'deki çoğunluklarını Tayvan meselesinde Trump üzerinde güçlü baskı kurmak için kullanabileceklerini düşünüyor. Bu baskının özellikle askıya alınmış silah satışlarının yeniden başlatılması yönünde yoğunlaşması bekleniyor. Söz konusu satışlar arasında Trump'ın müzakere kozu olarak dondurduğu 14 milyar dolarlık paket de bulunuyor.

Tsinghua Üniversitesi Güvenlik ve Strateji Merkezi Kıdemli Araştırmacısı Sun Chenghao ise Kongre'nin elektronik çipler ve yapay zekâ teknolojilerinin ihracatına yönelik denetimleri sıkılaştırılmasını, Beyaz Saray'ın şirketlere verdiği lisans ve muafiyetlerin yeniden gözden geçirilmesini talep edebileceğini öngörüyor.

Bu koşullar altında Çin, Trump'ın Kongre baskısını dengelemesine yardımcı olmaktan bazı kazanımlar elde edebilir. Ancak böyle bir yaklaşım, iki ülke arasındaki stratejik rekabeti etkilemeyecek, Trump'a sınırlı ve taktiksel bir diplomatik başarı kazandırmanın ötesine geçmeyecektir.

Çin’in güneyindeki Guangdong eyaletinde bulunan ve Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi’nin bir sonraki toplantısına ev sahipliği yapacak olan Şıncın kentinden bir görünüm. 16 Kasım 2026.
Çin’in güneyindeki Guangdong eyaletinde bulunan ve Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi’nin bir sonraki toplantısına ev sahipliği yapacak olan Şıncın kentinden bir görünüm. 16 Kasım 2026.

Bu ihtimal, Pekin'in özellikle İran meselesinde ABD Başkanı'na istediğini verebilme kapasitesine ve Trump'ın da ticaret konusunda Çin'e sunabileceklerine bağlı.

Trump ile Putin arasında Ukrayna savaşını ele almak üzere ikili bir görüşme hazırlıkları sürerken Pekin, şu ana kadar bu konunun üçlü zirvenin gündemi dışında tutulmasını başardı. Çin, ev sahipliğinin Kiev veya Avrupa ülkeleri aleyhine bir ABD-Rusya mutabakatına zemin oluşturmasını istemiyor. Ayrıca kendisinin dayatma ya da uygulanmasını garanti etme araçlarına sahip olmadığı bir uzlaşmanın tarafı hâline gelmekten de kaçınıyor.

Öte yandan Çin yönetimi, Rusya ile ilişkilerde inisiyatifin kendi elinde kalması için yoğun çaba harcıyor. İki ülke arasındaki tarihsel hassasiyetler, Orta Asya'daki nüfuz alanlarının kesişmesi ve Kuzey Kore konusunda farklılaşan hesapları, olası bir krizi her zaman gündemde tutuyor. Pekin, özellikle Moskova'nın Çin teknolojisine giderek daha fazla bağımlı hâle gelmesi nedeniyle Rusya'yı rakip olarak görmese de bu dosyayı büyük bir ihtiyatla yönetiyor ve hesaplanmamış adımlardan kaçınıyor.

Bazı analistler, Moskova'nın Ukrayna'daki hedeflerine ulaşamamasının Çin'e bağımlılığını artırabileceğini ve iki ülke arasındaki güç asimetrisini derinleştirebileceğini düşünüyor. Güç dengesindeki bu bozulma, çatışma ihtimalini azaltabilir. Zira Pekin'le karşı karşıya gelmek, Rusya açısından son derece maliyetli bir maceraya dönüşebilir.

Bununla birlikte Çin, Putin'in savaştan ne açık bir zaferle ne de belirgin bir yenilgiyle çıkacağı orta yolu tercih edebilir. Böylece Rusya daha zayıf ve Çin'e daha bağımlı hâle gelirken istikrarını koruyabilir ve kaosa sürüklenmesinin önüne geçilebilir.

İran savaşı konusunda ise Pekin'in Tahran'ı uzlaşmayla sonuçlanacak tavizler vermeye ikna etmede belirleyici bir rol oynayabilmesi, Moskova'nın bu girişime destek vermeye ne ölçüde hazır olduğuna bağlı.

Ancak Moskova ile Pekin'in hesapları birbiriyle örtüşmüyor. İki ülke, İran'ın en büyük ortakları olarak Tahran üzerindeki nüfuz konusunda örtülü bir rekabet yürütüyor.

Moskova'nın Pekin'in Ukrayna savaşına ilişkin tutumunu değiştirme çabaları sürerken, İran dosyası da iki taraf arasındaki pazarlık ağının bir parçasına dönüşmüş durumda. Rusya, Çin'in Tahran'da diplomatik bir atılım gerçekleştirmesine ve Trump'a tavizler vermesine, Ukrayna dosyasında karşılığını almadan izin vermek istemiyor. Hatta Moskova, Pekin'in hareket alanını daraltmak için İran üzerindeki nüfuzunu kullanabilir.

Bu durum, Şi'nin önceki görüşmelerde Trump'a veremediği tavizleri, istese bile “Shenzhen Zirvesi”nde sunabilecek yeterli manevra alanına sahip olmadığını gösteriyor.

Bununla birlikte Pekin, Trump ile Kuzey Kore lideri Kim Jong-un arasında bir görüşmenin gerçekleşmesini kolaylaştırabilecek nüfuza sahip. ABD Başkanı bu olasılığa daha önce birçok kez ilgi göstermişti. Ancak Çin Dışişleri Bakanlığı, böyle bir görüşmeye ilişkin herhangi bir bilgiye sahip olmadıklarını açıkladı. Bu açıklama, fikrin henüz taraflar arasında eşgüdümlü bir girişime dönüşmediğine işaret ediyor.

Pekin'in ayrıca Trump'ın Çin'i nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik ABD-Rusya müzakerelerine katılmaya davet etmesini resmî düzeyde ihtiyatla karşılaması bekleniyor. Aynı tutumun, Trump'ın zirve öncesinde Manila'da ASEAN Zirvesi kapsamında “Quad” ülkelerinin liderleriyle yaptığı görüşmede deniz karakol uçaklarının ortak tatbikatına ilişkin açıklamasına da yansıması bekleniyor.

Yalta 2.0 değil

“Shenzhen Zirvesi”ni “Yalta Konferansı” ile karşılaştırmanın cazibesine kapılmamak zor. Ancak iki buluşma arasındaki farklılıklar, benzerliklerden çok daha fazla.

Yalta'da, dünya savaşını kazanmış üç ülkenin liderleri, askerî bir ittifakın parçası olarak nüfuz alanlarını paylaşmak ve savaş sonrasında kurulacak uluslararası düzenin hatlarını belirlemek üzere bir araya gelmişti.

Şhenzhen'de ise herhangi bir ittifaka veya ortak uluslararası projeye sahip olmayan üç büyük gücün liderleri, öncelikleri ve hesapları arasındaki belirgin farklılıklara rağmen buluşacak.

Trump ve Putin, uluslararası sistemi ortaklaşa yönetebilecekleri bir formül aramaktan ziyade kendi krizlerine çözüm bulmaya çalışıyor. Şi ise zirveye çok daha farklı bir perspektiften yaklaşıyor.

Çin lideri açısından bu zirve, zor durumdaki iki dosta sunulmuş bir siyasi jestten öteye geçmeyebilir. Şi, iki lidere Çin'de bir araya gelme fırsatı tanırken, Pekin de Washington ile Moskova'yı aynı masa etrafında buluşturabilme kapasitesini sergileyerek siyasi kazanım elde edecek.

Ancak Şi, ülkesinin çıkarlarına hizmet etmeyen uzlaşmaların yükünü üstlenmeye veya hesaplarının Rusya ve ABD'nin çıkarlarıyla kesiştiği konularda taviz vermeye niyetli değil.

Dolayısıyla Çin açısından en önemli kazanım, zirvenin ortaya koyabileceği mutabakatlardan ziyade, zirvenin bizzat gerçekleştirilmiş olması olabilir.

*"Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli al Majalla dergisinden çevrilmiştir."