Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Avrupa'nın altın çağına katkıda bulunan Rothschild ailesinin uzantıları başka ülkelere ve kıtalara yayılırken ailenin etrafı komplo teorileriyle dolu hikayelerle ve söylentilerle örüldü

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
TT

Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)

Rothschild ailesi, özellikle bu ismin 18’inci yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'daki mali piyasalar ve bankacılıkla köklü bağlantılara sahip olması nedeniyle son üç yüzyıldır Avrupa’nın​​ en önemli aileleri arasında yer alıyor.

Peki, bu ailenin geçmişini, tüm tarihi gerçekleriyle ve bazılarının kendilerine bir efsane olarak dayatıldığına inandığı propaganda iddialarıyla yeniden okunmasını gerektiren sebep neydi?

Elbette ünlü Rothschild bankacılık ailesinin bir üyesi olan İngiliz iş adamı Baron Jacob Rothschild'in 87 yaşında ölmesiydi. Bu ölüm, hikâyenin boyutlarını insanlara bir kez daha hatırlattı.

Başarılı bir kariyeri olan Baron Jacob, ilk kez 1963 yılında ailenin yatırım bankası NM Rothschild & Sons'da işe başladı. Ardından İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin aktardığına göre 1980 yılında finansçı Sir Mark Weinberg ile birlikte (şu an St. James's Place adıyla bilinen) J Rothschild Assurance Group adlı kendi finans zincirini kurdu.

Fertleri dünyanın dört bir yanına dağılmış halde olan ve insanları meşgul eden bu ailenin adı anıldığında, özellikle gerçeklerin yalanlarla karıştırıldığı modern dönem bilgi bombardımanı nedeniyle bir tür entelektüel inceleme yapılması gerekiyor.

Öyleyse nereden başlamalı?

Rothschild hanedanının kurucusu Mayer Amschel Rothschild

Okuyucuların gözüne ilk çarpan ‘Rothschild’ ismidir. Rothschild kelimesi, ‘kırmızı kalkan’ (Roth-child) anlamına gelen iki kelimenin birleşiminden türemiştir. Kırmızı kalkan,18’inci yüzyılın ortalarında Frankfurt'taki bir Yahudi mahallesinde yaşayan ailenin evinin kapısında asılı bir tabela iken daha sonraları ailenin simgesi haline gelmiştir.

devdefv
Baron Jacob Rothschild (AP)

Ailenin kurucusu Mayer Amschel (Rothschild), Roth-child ifadesini ailesinin soyadı, kırmızı kalkanı da değerlerinin bir simgesi olarak benimsedi. Bronzdan yapılma kırmızı kalkan simgesinin ortasında beş oğlunu simgeleyen beş ok taşıyan bir kol bulunur. Alt kısımda ise ailenin son üç yüzyıldır temel değerleri olarak gördüğü ‘birlik, çalışkanlık ve dürüstlük’ sözcükleri yer alır.

Bankacı olan Mayer Amschel Rothschild, 18’inci yüzyılda başarı üstüne başarı elde ederek Rothschildleri küresel alanda faaliyet gösteren bir bankacı aile haline getirdi. Daha sonra servetini Londra, Paris, Frankfurt, Viyana ve Napoli gibi Avrupa'nın büyük metropollerinde ticari faaliyetlerde bulunan beş oğluna miras bıraktı. Bu da ailenin, hayatın can damarı olan para aracılığıyla her zaman varlığını koruyan ve aktif olan güçlü bir mali ağa sahip olduğunu gösteriyor.

Para, ailenin (başta Almanya olmak üzere) Kutsal Roma İmparatorluğu'nda ve ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ Birleşik Krallık'ta soylu aileler arasında yer almasının önün açtı.

Rothschild ailesi 19’uncu yüzyılda, hem dünyadaki hem de modern dünya tarihindeki en büyük özel servete sahipti.

Bu servet, 20’nci yüzyıla gelindiğinde özellikle nesilden nesle geçerek, çocuklar ve torunlar arasında paylaştırıldıktan sonra azalmaya başladı. Her ne kadar hepsi bir süre aynı alanlarda yani finans ve bankacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam etseler de daha sonra emlak, madencilik, enerji, tarım ve şarapçılık alanlarına da yönelmeye başladılar.

Rothschildler, siyasi ve sivil rollerini yerine getirmekten de hiç kaçınmayıp ABD’de, Avrupa'da ve dünyanın diğer ülkelerinde hayatları boyunca belirgin izler bıraktılar.

Ancak burada sorulması gereken en önemli sorulardan biri şu:

“Rothschild ailesine yöneltilen ve yöneltilmeye devam eden suçlamaların başlıca ve doğrudan sebebi Mayer Rothschild'in (1744-1812) yaşadığı ve çalıştığı dönemde Avrupa'daki antisemitizm miydi?

Aile kurucusunun mali zekasıyla erken dönemde atılan temeller

Rothschild ailesinin tarihiyle Avrupa'daki Yahudi varlığı arasındaki bağ neredeyse hiç kopmamıştır. Aile, başta ‘Engizisyon mahkemeleri’ olmak üzere tarihteki bir olay nedeniyle büyük hayati zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden Avrupa’daki ​​Yahudi ailelerin çoğu, herhangi bir Avrupalı kralın istediği anda kendilerinden alabileceği topraklar ve gayrimenkuller edinmek yerine, para ve bankacılık sektörü gibi hızlı gelişen alanlara yöneldiler.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild, ölmeden önce aileyi çok zekice bir finansal yöntemle organize etti. İmkanları açısından bazı Avrupa ülkelerini geride bırakan, eşi ve benzeri görülmemiş bir mali ağın temellerini attığı söylenebilir.

Mayer A. Rothschild, çocuklarını ve torunlarını Avrupa’nın beş ülkesine (İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya) gönderdi ve onlara, o dönem dünyanın en önemli ülkelerinde çalışmak üzere görevler verdi.

Söz konusu ülkelere yerleşen ailenin her kolu için bir finans kurumu kurmaya ve aralarında yakın bir bağ oluşturmaya çalışan Mayer A. Rothschild, bu kurumlar arasında yüksek hızda bilgi alışverişine ve uzmanlık aktarımına olanak tanıyan, maksimum düzeyde fayda ve kâr elde edilmesini sağlayan kurallar getirdi.

Mayer A. Rothschild’in ailesinin finans alanındaki nüfuzunun haritası, Almanya'yı oğlu Amschel’e, Avusturya'yı oğlu Salomon'a, Birleşik Krallığı oğlu Nathan'a ve Fransa'yı oğlu James'e teslim ettikten sonra ortaya çıktı.

Burada üzerinde durup derin düşünmeyi gerektiren ilginç nokta ise Mayer A. Rothschild’in o dönem henüz devlet olarak ilan edilmemiş olan Vatikan Şehri'ne olan yoğun ilgisidir. Son derece zeki bir adam olan Mayer A. Rothschild, ‘Katolik Kilisesi’nin başta Avrupa kıtasının tüm ülkeleri olmak üzere dünya genelinde de önemli ve etkili bir rol oynadığını kavramıştı. Bundan dolayı o dönemde Vatikan'da gelişmiş finans merkezleri olmamasına rağmen oğlu Karl'ı oraya yerleştirdi.

Mayer A. Rothschild’in zekası, ailesinin coğrafi ve demografik dağılımı ve kollarının dünya geneline yayılmalarıyla sınırlı değildi. Mayer A. Rothschild, ailenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan kırmızı çizgiler çizerek ‘ailenin soy saflığını’ da koruma altına almıştı. Bunun için beş oğlu arasındaki ilişkileri, evliliklerinden başlayarak çeşitli düzeyler belirledi. Zamanla ailenin genişleyeceğini ve torunların daha sonra aile dışından evlenmeyi tercih edeceğini tahmin ettiğinden seçecekleri eşlerin zengin ve statü sahibi Yahudi ailelerden olması gerektiğini şart koştu. Böylece ailenin Avrupa kıtasındaki nüfuzu güçlenecekti.

dscvdev
Ailenin şu anki baronu Nathaniel Rothschild'in arması (Sosyal medya siteleri)

Fakat Rothschild ailesinin sadece barış zamanlarında değil, savaş zamanlarında da oynadıkları önemli ve hayati rol, ailenin hikayesindeki en ilginç sorudur. Nasıl oldu da finans ve bankacılık ağlarını, başta Birleşik Krallık olmak üzere bazı ülkelerin komşularıyla, özellikle de Fransa ile olan savaşlarında yardım ve destek için kullanabildiler?

Nathan Rothschild ve Birleşik Krallığa savaşlarında verdiği destek

Metinde Rothschild ailesinin Fransa ile olan savaşları sırasında Birleşik Krallığı destekleyen rolünden bahsedilmesi gerekiyor. Zira 1803-1815 yılları arasındaki dönemde gücün nasıl elde edildiğine dair kapsamlı detaylar söz konusu.

Nathan Rothschild, Rothschild ailesinin Birleşik Krallık’taki planlarının ve işlerinin başındaki isimdi. Artık herkes ailenin başta külçe altın olmak üzere büyük bir servet biriktirdiğini biliyor.

Nathan Rothschild'in Birleşik Krallık ordularının, özellikle de ünlü İngiliz General Mareşal Arthur Wellesley komutasındaki orduların donatılmasında nasıl önemli bir rol oynadığı tarihi belgelerde yer alıyor. Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine mali destek sağlamanın yanı sıra, külçe altın sevkiyatlarını organize ederek savaş giderlerinin finansmanında da etkili ve önemli bir rol oynadı. Rakamlardan bahsetmişken, Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine bugün yaklaşık bir milyar ABD doları değerinde olan yaklaşık 9,8 milyon İngiliz Sterlini sağladı.

Avrupa, o dönem iç savaşlar ile uluslararası savaşlar arasında kalan ve 1648 yılında Vestfalya Barış Antlaşması imzalanana kadar durmayan Otuz Yıl Savaşları'nın neden olduğu acıları yaşıyordu.

Rothschild ailesi, Avrupa’ya hakim olan bu atmosferden nasıl yararlanacağını biliyordu ve savaşların yaşandığı kıtada altın sevkiyatı için casuslardan bir ağ oluşturdu.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild’in ustaca planı yavaş yavaş meyve vermeye başlamış gibi görünüyordu. Siyasi ve askeri açıdan Avrupa başkentlerinde ve gelişmiş merkezlerde görevlendirilen kardeşlerin dördü, Birleşik Krallık’taki kardeşleri Nathan'a önemli haberleri ve çok gizli bilgileri sağlıyorlardı. Nathan'a özellikle piyasalarda avantaj sağlayacak ve Rothschild'lerin evini İngiliz hükümeti için daha da değerli bir yer haline getirecek finansal haberleri ve gizli bilgileri aktarıyorlardı.

Nathan ve kardeşlerinin özellikle General Arthur Wellesley'in eliyle Fransa İmparatoru Napolyon'un mutlak yenilgisiyle sonuçlanan Waterloo Muharebesi sırasında Birleşik Krallığın savaşan ordularının tam kalbinde gözleri ve kulakları olduğuna şüphe yok.

Nathan askeri bilgileri önemli mali çıkarlara nasıl dönüştüreceğini iyi biliyordu. Waterloo Muharebesi zaferinden sonra hemen Birleşik Krallığın ihraç ettiği devlet tahvillerini satın aldı ve iki yıl bekledi. Bu bekleyişin ardından 1917 yılında tahvilleri yüzde 40 kârla sattı.

Nathan, olağanüstü bir mali zekaya sahipti. Devlet tahvilleriyle ilgili anlaşma, o dönem için çok yüksek bir fiyat olduğundan finans tarihindeki en cesur anlaşma olarak nitelendirildi. Rothschild ailesinin elindeki mali güç göz önüne alındığında elde edilen bu kâr, yine o dönem için çok büyük bir miktardı.

Rothschild ailesinin Mayer A. Rothschild’in torunları aracılığıyla nesiller boyu devam eden faaliyetleri, ‘yaşlı kıtayla’ (Avrupa kıtası) sınırlı kapmayıp ötesine uzandı.

Bu kadar da değil. Nathan'ın ölümünden sonra ailenin baronluğu en büyük oğlu Lionel Nathan Rothschild’e geçti. Lionel, ailenin İngiliz başkentindeki hisselerinin yönetimini devraldı.

İngiliz Avam Kamarası’nın ilk Yahudi üyesi olan Lionel, Kırım Savaşı'nın giderlerinin finansmanı için 16 milyon sterlin değerinde bir kredinin ayarlanması da dahil olmak üzere önemli mali işlerde yer aldı.

Lionel ayrıca Birleşik Krallık Başbakanı Benjamin Disraeli'ye (1804-1881) 1875 yılında Mısır'ın Süveyş Kanalı hisselerinden pay satın alması için gerekli mali desteği sağladı. Bu işlem, Birleşik Krallık Hazinesi'nden uzakta, tam bir gizlilik içinde yürütüldü ve tamamlanana kadar İngiliz Avam Kamarası’na bu konuda bilgi verilmedi.

Lionel N. Rothschild, aynı zamanda Mısır Valisi (Hidivi) İsmail Paşa’ya ve o dönemde devasa borçları olan Mısır’ın ileri gelenlerine bol miktarda kredi sağladı.

Lionel N. Rothschild ailenin bu iki ülkedeki kollarıyla iş birliği yaparak, Mısır'dan Fransa ve Avusturya'ya,uzanan demiryolları döşenmesi için başlatılan çalışmalara katıldı.

Bu projeleri, ailenin demiryolları projeleri başlatan ilk ülke olan Birleşik Krallık’taki kollarının uzmanlık ve deneyim alışverişini yansıtan öneminin ve başarısının boyutunu anladıktan sonra başlatan Lionel N. Rothschild, kendi adını taşıyan vakıf aracılığıyla İngiliz asıllı Güney Afrikalı politikacı ve kaşif Cecil John Rhodes'un Güney Afrika'da büyük bir elmas üretim ve ticaret imparatorluğu kurma çabalarını da finanse etti.

fervbfr
James Mayer de Rothschild tarafından yaptırılan ressam Eugène Lamy'ye yaptırılan ‘Le Grand Hall du château de Ferrières’ (Ferrières Kalesi'nin Büyük Salonu) adlı malikanesinin suluboya tablosu (Christie's)

Rothschild ailesi ve İsrail Devleti'nin kuruluşuna verdiği destek

Peki, Rothschild ailesinin İsrail Devleti'nin kuruluşunda herhangi bir rolü var mı?

Bu soruya cevap verebilmek için derinlemesine bir araştırma yapmanın yanında çok fazla nesnellik ve güvenilirliğe ihtiyaç var. Çünkü bunu yapmaya kalktığımızda adeta tersten okumaya benzeyen ilginç gerçeklerle karşı karşıya kalıyoruz.

Rothschild ailesi, 19’uncu yüzyılın sonlarında hepsi olmasa da genel olarak Avrupa ülkelerinin çoğuna ve özelde Birleşik Krallığı benimseyen diğer zengin Yahudi aileler gibi Siyonizm'in politik kurucusu Theodor Herzl’in Filistin topraklarında Yahudiler için bir ulus devlet kurma önerisini reddediyor gibi görünüyordu, ama neden?

Söz konusu aileler, bu fikrin sadakat açısından yol açabileceklerine dair bir endişe taşıyorlardı. Bu fikir, o dönem için toplumsal duruşlarını ve elbette mali durumlarını tehdit ediyordu. Mesele, Rothschild ailesinin, Herzl'in fikrine ve çağrısına karşı çıkan ve o dönemde ‘İngiliz-Yahudi Birliği’ adlı bir örgüt kurulmasına katkıda bulunduğu noktaya kadar geldi.

Rothschild ailesi bu tutumunu uzun süre devam ettirdi mi?

Tarih, bir tutumun daha sonra değiştiğini ortaya koymuştur. Bu tutum değişikliğinin arkasında, Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulmasının Birleşik Krallık İmparatorluğu'nun çıkarlarına hizmet ettiği şeklinde daha geniş ve kapsamlı bir anlayış yatıyordu. Beklenen bu durumu destekleyen de Doğu Avrupa’da yaşayan ​​Yahudilerin Filistin'e göçünü İngiltere ve Batı Avrupa'dan uzaklaştıracak pratik bir çözüm olarak sunulması oldu.

Tarihi veriler, ailenin Birleşik Krallık’taki kolunun baronu ve oradaki Yahudi cemaatinin lideri Lionel Rothschild’in (1868-1937) kendisini İsrail'in ilk Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann'a ve Polonyalı Yahudi gazeteci ve yazar Nahum Sokolow'a yakın hissettiğini ve bu iki ismin, Lionel Rothschild’i Yahudilerin Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmaları için Birleşik Krallık hükümetinden yardım istemeye ikna edebildiklerini ortaya koyuyor.

Bu konuda hiç tereddüt etmeyen Lionel Rothschild, Balfour Deklarasyonu’nun yayımlanması ve Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu içinde ‘Yahudi Lejyonu’ adlı bir birlik kurulması için çaba sarf etti.

Ardından ailenin Fransa'daki kolunun lideri olan Edmond Rothschild (1845-1934), Yahudilerin Filistin'e göçünün finanse edilmesinde ve göç sırasında güvenliklerinin sağlanmasında rol oynadı. Daha sonra kendi adını taşıyan ve 1967 yılında İsrail ile Dayanışma Komitesi'nin başkanlığını üstlenen torunu, 1950'li ve 1960'lı yıllarda İsrail'e büyük yatırımlarda bulundu.

Komplo teorisiyle hedef alınan Rothschild ailesi

Rothschild ailesi geçmişte komplo teorileriyle hiç kandırıldı mı?

Komplo teorileri, meseleleri ve gerçekleri güç ve nüfuz sahiplerinin ‘entrikalarına’ indirgeyen ve bu karmaşık gerçeklerin basit ve yüzeysel bir anlatısını aktaran sahte hikayelerdir. Bu hikayelerle nüfuz sahiplerinin olayların gidişatını etkiledikleri, dünyadaki önemli gerçeklerin bir kısmının ya da tamamının onların isteklerine göre değiştirdikleri, modern dünyamızda olup biteni kontrol ettikleri iddia edilir.

Bu teoriler iki yönlü olarak birbirini destekliyor. Bunlardan birincisi yukarıdan aşağı yönlü olarak Rothschild ailesinin kurucusu Mayer A. Rothschild’in eleştiri oklarının hedefi olduğunu ve Avrupa kıtasının imkanlarını mali olarak manipüle ettiğine dair hikayeler anlatıldığını görüyoruz. İkincisi ise aşağıdan yukarı yönlü olarak Mayer A. Rothschild’in modern çağda yaşayan torunları aracılığıyla ailenin ve çeşitli kollarının şikayet ettiği konunun da bu olduğunu görüyoruz.

Belki de Rothschild ailesini inceleyen biri, 300 yıl öncesinden bugüne aileyle ilgili anlatılan çeşitli hikayeler arasında radikal bir ilişki olduğunu görecektir.

Avrupalılar, 19’uncu yüzyılda birçok sanatsal çizimi biliyordu. Bu da Mayer A. Rothschild ve ailesinin imajını çarpıtmaya katkıda bulundu. Belki de o dönem Avrupa'da hüküm süren ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna, Nazilerin Yahudi soykırımı nedeniyle tüm kıta vicdan azabı çekene kadar da sürmeye devam eden antisemitizm (Yahudi karşıtlığı) buna yardımcı olmuştu.

Ailenin halen kötü şöhretle anılmaya devam etmesinin belki de en ilginç kavşaklarından biri, Kovid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ailenin virüsle ilişkilendirilmesi, virüsün yayılmadan yıllar önce ortaya çıkacağını bildiği ve aşı üreten şirketlerden maddi kazanç elde etmek için sessiz kaldığı şeklindeki haberlerin yayılması olabilir.

Aileyle ilgili yalan gibi görünen haberler arasında, gerçek dışı görünen bir rakam olan yaklaşık 500 trilyon dolara sahip olduğu ve ABD Federal Bankası'nın (FED) yarı ortağı olduğuna dair iddialar da yer alıyor.

Buradan bakıldığında Rothschild ailesinin fertleri, ‘dünyanın bütün günahlarından’ ve son otuz yılda insanlığın başına gelen ‘tüm hastalıklardan’ sorumlu gibi görünüyorlar.

Belki de bir finans imparatorluğunu yöneten böylesine efsanevi bir ailenin kendi çıkarlarını gözetmesi, ülkelerle ve hükümetlerle anlaşmalar yapması ve başka kurumlarla ve başta ABD’deki Rockefeller ailesi olmak üzere çeşitli ailelerle köken ve yol bakımından neredeyse benzer olan ilişki ağları örmesi gerekiyordur. Ancak her halükarda gerçek iki uç noktanın arasında bir yerde kalıyor ve birçok gerçeği yanılsamalarla iç içe geçiren komplocu hafıza harekete geçiyor.

Papa Francis aile fertlerinin elini öptü mü?

Rothschild ailesiyle ilgili son yıllarda dünyanın dört bir yanında çıkan haberlerden biri de 2020 yılının haziran ayı başlarında yayınlanan ve Papa Francis’in Vatikan’da Rothschild ailesinin zengin üyelerinin elini öperken görüldüğü bir görseldi.

O dönemde İtalyan göstergebilimci ve filozof Umberto Eco, Papa’yı ‘ahmaklar lejyonu’ olarak tanımladığı bu ünlü ve zengin aileye dalkavukluk yapmakla suçlayarak, Papa’ya karşı yoğun bir eleştiri kampanyası başlattı. Eco, olayın arkasında Vatikan Şehri ile Rothschild ailesi arasındaki derin mali ilişkilerin olduğunu, özellikle Avrupa'da, Papa Francis'i eski çağlardan beri Avrupa'da faaliyet gösteren gizli gruplarla, özellikle de Masonlarla ilişkileri olmakla suçlayan sesler yükseldiğinden belki de durumun mali ilişkilerden daha karmaşık olabileceğini öne sürdü.

Görsel, çeşitli yorumlarla dünyaya servis edildi. Hatta bir yorumda, “Hıristiyan dininde Papa dışında herkes Papa’nın elini öperken o da bu ailenin elini öpüyor” ifadeleri yer aldı. Tüm bunlar Papalık Makamı’nın statüsüne gölge düşürdü.

Peki görsel gerçek miydi yoksa Vatikan ile Rothschild ailesi arasındaki komplolar için kullanılan bir araç mıydı?

Ancak gerçek tamamen farklıydı. Papa Francis, 25 Mayıs 2014 tarihinde, yani görselin ortaya çıkmasından birkaç gün önce Kudüs ve Beytüllahim'i kapsayan Kutsal Topraklar’a yönelik bir ziyaret turuna başladı.

Bu ziyaret turu çerçevesinde Papa Francis, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi soykırımında hayatını kaybeden Yahudilerin anısına Kudüs'te inşa edilen Yad Vashem anıtını ziyaret etti ve burada anıt meşalesini yakarak çelenk koydu.

Papa ayrıca dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hahamların katılımıyla soykırımdan sağ kurtulanlar için saygı duruşunda bulundu.

Burada Nazilerin yaptıklarından duyduğu üzüntüyü dile getiren Papa Francis, “Sen kimsin, insan mı? Artık seni tanımıyorum. Sen kimsin, insan mı? Kim oldun? Hangi vahşeti gerçekleştirmeyi başardın? Kendini iyinin ve kötünün efendisi ilan edebileceğini sana kim söyledi? Kim seni Tanrı olduğuna inandırdı? Kardeşlerinize işkence edip öldürmekle kalmadınız, kendinizi Tanrı olarak gördüğünüz için onları kendinize kurban ettiniz” ifadelerini kullandı.

Papa, o gün törene katılan ve Nazilerin soykırımından sağ kurtulan altı kişinin elini öptü. Sosyal medyada bu kişilerin Rothschild ailesinin üyeleri olduklarına dair söylentiler ortaya atıldı.

En nihayetinde bir ailenin ne melek ne de şeytan olduğu iddia edilebilir. Gerçekse her zaman bir yanda göreceli, diğer yanda iki uç ya da aşırı uçlar arasında bir yerde kalmaya devam eder.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabai’dan çevrilmiştir.



İran Uzmanlar Meclisi, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'ndan çekilme seçeneğinin değerlendirilmesini istedi

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun fotoğrafları, 4 Kasım 2026’da Tahran’daki ABD Büyükelçiliği baskınının 47’nci yıl dönümü etkinlikleri kapsamında dart tahtası olarak kullanılan bir panoda yer aldı. (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun fotoğrafları, 4 Kasım 2026’da Tahran’daki ABD Büyükelçiliği baskınının 47’nci yıl dönümü etkinlikleri kapsamında dart tahtası olarak kullanılan bir panoda yer aldı. (Reuters)
TT

İran Uzmanlar Meclisi, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'ndan çekilme seçeneğinin değerlendirilmesini istedi

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun fotoğrafları, 4 Kasım 2026’da Tahran’daki ABD Büyükelçiliği baskınının 47’nci yıl dönümü etkinlikleri kapsamında dart tahtası olarak kullanılan bir panoda yer aldı. (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun fotoğrafları, 4 Kasım 2026’da Tahran’daki ABD Büyükelçiliği baskınının 47’nci yıl dönümü etkinlikleri kapsamında dart tahtası olarak kullanılan bir panoda yer aldı. (Reuters)

İran Uzmanlar Meclisi, perşembe günü yaptığı açıklamada, ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması'ndan (NPT) çekilme ihtimalinin değerlendirilmesini ve savunma doktrininin gözden geçirilmesini istedi. Meclis, bu iki adımın artık kaçınılmaz bir gereklilik ve ulusal bir talep haline geldiğini vurguladı.

İran devlet haber ajansı ISNA'nın aktardığı açıklamada Meclis, “Saldırgan düşmanın tekrarlanan tehditleri, özellikle de ülkenin nükleer bilgisine yönelik tehditler, bu alanda sorumlu uluslararası kurumlara güvenilemeyeceğini gösteriyor” ifadelerini kullandı.

Açıklamada, NPT'den çekilme seçeneğinin değerlendirilmesi, savunma doktrininin gözden geçirilmesi ve gerekli caydırıcılığın oluşturulmasının artık bir talep haline geldiği belirtilerek yetkililere, bilge liderliğin yönlendirmelerinden yararlanarak bu konulara gereken önemi vermeleri çağrısında bulunuldu.

Üst düzey din adamlarından oluşan, liderlik makamının boşalması halinde yeni lideri seçen ve görevini denetleyen etkili bir kurumun bu yöndeki çağrısı, Tahran'ın nükleer niyetlerine ilişkin soru işaretlerini artırabilir. Ancak Uzmanlar Meclisi'nin İran'ın antlaşmadan çekilmesi konusunda doğrudan karar alma yetkisi bulunmuyor.

Söz konusu çağrı, ülke içinde nükleer doktrinin gözden geçirilmesini isteyen baskılara da yeni bir ivme kazandırıyor.

Açıklamada, İran'a yönelik yeni bir saldırının, İran lideri Mücteba Hamaney'in de belirttiği gibi coğrafi sınır tanımaksızın derhal ve etkili bir karşılıkla yanıtlanacağı uyarısında bulunuldu. İran diplomasisine ise özellikle komşu ülkeler olmak üzere tüm taraflara açık ve kararlı bir mesaj iletmesi çağrısı yapıldı.

cdsv
İran Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Havacılık ve Uzay Kuvvetleri Müzesi’nde sergilenen İran füzeleri, Tahran, 4 Kasım 2026. (Reuters)

Bölgenin güvenliğinin ancak bölge halklarının kendi çabalarıyla sağlanabileceği savunulan açıklamada, yabancı askerî güçlerin varlığının güvensizliğin kaynağı olduğu belirtildi. Çözümün ise dostluk görüntüsü veren bu düşmanların bölgeden çıkarılması olduğu ifade edildi.

Meclis, ABD'ye taviz vermenin Washington'ın düşmanlığını sona erdireceğini düşünenlerin tamamen yanıldığını söyleyen İran liderinin sözlerine de atıfta bulundu. Yetkililerden, İran halkının taleplerinden bir zerre bile geri adım atmamaları istendi.

Açıklamada ayrıca Tahran'ın Yemen ve Lübnan'daki müttefikleriyle yürüttüğü cephelerin birliği politikası övüldü. Avrupa'daki protestoların yanı sıra ABD ve İsrail seçimlerinde savaş yanlılarının ağır yenilgiye uğramasının, saldırganlarla ortaklığın sonuçlarını ortaya koyduğu savunuldu.

Uzmanlar Meclisi, ekonomi alanında da çeşitli önerilerde bulundu. Üç erkten temsilcilerin katılımıyla bir savaş ekonomisi karargâhı kurulmasını ve liderlik makamının üst düzey denetiminde faaliyet göstermesini isteyen Meclis, düşmanın ekonomik savaş ve hava-kara ablukası yoluyla ülkenin direncini kırmaya çalıştığını belirtti.

Açıklamada ayrıca özellikle iffet ve başörtüsü alanlarında kültürel istilaya karşı uyarıda bulunuldu.

Tartışma gündemde

Açıklama, Tahran'da nükleer doktrinin geleceğine ilişkin kamuoyu önündeki tartışmaların giderek yoğunlaştığı bir dönemde yayımlandı.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, geçen cumartesi günü yaptığı açıklamada, Tahran'ın nükleer doktrinini değiştirmek için henüz «yeni bir karar almadığını, ancak yeni bir savaş çıkması halinde konunun gündeme gelebileceğini söylemişti.

Rızai, böyle bir durumda İran'ın antlaşmada kalıp kalmayacağının henüz belli olmadığını da belirtmişti. Rızai, ağustos ayında göreve atanmasından birkaç gün sonra ise “Neden biz de nükleer bomba yapmaya çalışmıyoruz?” sorusunu gündeme getirmişti.

Rızai, çarşamba günü yaptığı açıklamada, zenginleştirilmiş nükleer maddelerden tek bir atomun bile ülke dışına çıkarılmasına izin vermeyeceklerini söylemişti. Söz konusu maddelerin İran'da kalacağını Moskova'ya bildirdiklerini belirten Rızai, bu malzemeleri nükleer enerjiyle çalışan gemi ve denizaltıların tasarımında kendilerinin kullanacağını ifade etmişti.

scdfvrg

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, nükleer doktrinin değiştirilmesinin gerçekçi bir konu olduğunu söylemişti. ABD ve İsrail'in, nükleer silahların üretilmesini ve kullanılmasını yasaklayan fetvanın sahibi olan eski İran lideri Ali Hamaney'i suikastla öldürdüğünü belirten Bekayi, buna rağmen İran'ın NPT'ye bağlılığını sürdürdüğünü vurgulamıştı.

Uzmanlar Meclisi Başkanlık Divanı üyesi Muhsin Eraki de İran'ın antlaşmaya üyeliğinin sürdürülmesinin yeniden değerlendirilmesi çağrısında bulunmuş, ülkenin bu antlaşma nedeniyle karşılığında orantılı bir fayda elde etmeden çok sayıda zarar ve saldırıya maruz kaldığını savunmuştu.

Tahran geçici cuma imamı Muhammed Cevad Hac Ali Ekberi, nükleer doktrinin gözden geçirilmesini ulusal bir talep olarak nitelendirerek aydınları ve uzmanları, İran liderine sunulmak üzere öneriler hazırlamaya çağırmıştı.

Meclis Başkanlık Divanı üyesi Ahmed Naderi ise daha ileri giderek açıkça atom bombası üretilmesini istemişti. Meclis'in 90. Madde Komisyonu Başkanı Nasrullah Pejmanfer de pazar günü yaptığı açıklamada, antlaşmadan çekilme konusunun ciddi biçimde gündeme alınmasını talep etmişti.

İran liderinin temsilcisi tarafından denetlenen Keyhan gazetesi de yetkililerin nükleer silah üretimine ilişkin «kesin inkâr tutumundan» vazgeçmesi gerektiğini yazdı. Gazete, «Belirsizlik ve hatta sessizlik en iyi yanıttır» ifadesini kullandı.

Ancak bu tartışma, eski lider Ali Hamaney'in yaklaşık yirmi yıl önce ortaya koyduğu nükleer silah karşıtı tutumla çelişiyor. Hamaney, nükleer silahların üretilmesini, depolanmasını ve kullanılmasını haram olarak nitelendirmiş, Tahran da bu tutumu Birleşmiş Milletler'e bir fetva olarak sunmuştu.

Göreve gelmesinden bu yana kamuoyu önünde görünmeyen yeni lider Mücteba Hamaney ise konuya ilişkin henüz açık bir tutum sergilemedi.

Kazma Dağı

ABD Başkanı Donald Trump, Natanz nükleer tesisine yaklaşık 2 kilometre uzaklıkta, granit kayaçların içine inşa edilmiş ve güçlendirilmiş bir tesis olan Kazma Dağı’nı (Kuh-ı Keleng) hedef alabilecekleri tehdidinde bulundu.

Trump, geçen ayın sonlarında söz konusu tesise işaret ederek, “Hâlâ ilgilenmemiz gereken bir veya iki nokta var ancak bunu 10 dakika içinde halledebiliriz” demişti. New York Times gazetesi ise daha sonra ABD'nin saldırıları yeniden başlatmaya yönelik planlarının bu tesise yönelik bir saldırıyı da içerebileceğini yazmıştı.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'ın danışmanı Mehdi Muhammedi, bu hafta yaptığı açıklamada, ABD'nin Kazma Dağı’na yönelik herhangi bir saldırısının geniş çaplı bir savaşa yol açacağı uyarısında bulundu.

İran, tesisin inşasına 2020 yılında başladı. Uluslararası Bilim ve Güvenlik Enstitüsü (ISIS) tarafından yapılan tahminlere göre tesisin bazı bölümleri yerin en az 100 metre altında bulunuyor.

Tesisin faaliyete geçtiğine ilişkin kamuoyuna açıklanmış herhangi bir kanıt bulunmuyor. Tahran, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) tesise ilişkin bilgi ve erişim taleplerine de yanıt vermedi. İran yönetimi, söz konusu noktada herhangi bir nükleer faaliyet yürütülmediğini savunuyor.

UAEA, Haziran 2025'teki saldırılar sırasında İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş 440,9 kilogram uranyuma sahip olduğunu tahmin etmişti. Bu oran, nükleer silah üretimi için gerekli yüzde 90'lık zenginleştirme seviyesine ulaşmak için teknik açıdan kısa bir mesafeye işaret ediyor.

Ajans, o tarihten bu yana İran'ın uranyum stoklarının mevcut durumunu doğrulayamadı.

UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, geçen hafta Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nde yaptığı açıklamada, hasar gören nükleer tesislerin yeniden inşasına yönelik herhangi bir faaliyet tespit etmediklerini söyledi. Grossi, Tahran'a müfettişlerin bütün tesislere erişimine izin vermesi çağrısında bulundu.

İran ise nükleer silah edinmeye çalıştığı yönündeki iddiaları reddediyor.


Rızai, Washington'a karşı yeni sürprizler tehdidinde bulundu

ABD Hava Kuvvetleri'ne ait F-35A tipi hayalet savaş uçakları, Orta Doğu üzerinde devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)
ABD Hava Kuvvetleri'ne ait F-35A tipi hayalet savaş uçakları, Orta Doğu üzerinde devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)
TT

Rızai, Washington'a karşı yeni sürprizler tehdidinde bulundu

ABD Hava Kuvvetleri'ne ait F-35A tipi hayalet savaş uçakları, Orta Doğu üzerinde devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)
ABD Hava Kuvvetleri'ne ait F-35A tipi hayalet savaş uçakları, Orta Doğu üzerinde devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, perşembe günü yaptığı açıklamada, Devrim Muhafızları Ordusu'nun ABD ve İsrail ile yaşanabilecek herhangi bir çatışmada yeni sürprizler gerçekleştirmeye hazır olduğunu söyledi. İranlı askerî yetkililer ise tehditlerinin kapsamını genişleterek bölge dışındaki askerî üslere ve hedeflere de yöneldi.

28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in düzenlediği, ilk gününde eski İran lideri Ali Hamaney ile çok sayıda üst düzey yetkilinin ölümüne yol açan saldırılarla başlayan savaşı sona erdirecek bir anlaşmaya varılabileceğine ilişkin işaretler ise zayıfladı.

Rızai, Devrim Muhafızları Ordusu Füze Birimi'nin İran'ın yeni lideri Mücteba Hamaney'in talimatlarını önceliklerinin başına aldığını ve coğrafi sınır tanımaksızın, herhangi bir noktadan gelebilecek tehdide derhal, etkili ve orantılı karşılık verme stratejisi doğrultusunda hazırlık seviyesini yükselttiğini belirtti.

Füze biriminin ABD-Siyonist düşmanla savaş alanında fedakârlık yapmaya ve yeni sürprizler ortaya koymaya hazır olduğunu söyleyen Rızai, yeni bir füze şehrinin ortaya çıkarılmasının da bu hazırlık seviyesini yansıttığını savundu.

İran'ın resmî Mehr Haber Ajansı, perşembe günü Tahran semalarını gösteren bir video yayımlayarak silahlı kuvvetlerin yeni füzeler üzerinde testler gerçekleştirdiğini bildirdi.

Ancak ajans, füzelerin türü, menzili veya testlerin sonuçları hakkında bilgi vermedi. Görüntülerdeki faaliyetin niteliği de bağımsız olarak doğrulanamadı.

ASDFGBVC
Devrim Muhafızları Ordusu'nun Tahran yakınlarındaki daimi sergi alanında sergilenen füzeler (AP)

Bu gelişmeler, İranlı üst düzey askerî yetkililerin savaşın yeniden başlaması halinde İran'ın saldırılarının kapsamını genişleteceğine ilişkin peş peşe gelen tehditleriyle aynı döneme denk geldi. Yetkililer, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında kullandığı noktaların hedef alınabileceği uyarısında bulundu.

Coğrafi sınırların kaldırılması

İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkan Yardımcısı Kiyumers Haydari, düşmana ait tüm çıkarların ve askerî üslerin İran füzeleri ile insansız hava araçlarının menzili içinde bulunduğunu belirterek ABD ile yaşanan çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüştüğünü söyledi.

Haydari, çarşamba günü devlet televizyonunda yayımlanan açıklamasında, coğrafi sınırlamaların kaldırılmasının, İran'a saldırmak üzere uçak veya füze kaldırılan herhangi bir ülkedeki askerî noktaların hedef alınmasına izin verilmesi anlamına geldiğini ifade etti.

Haydari, “Herhangi bir ülkeden havalanan bir uçak İran'daki bir noktayı bombalarsa silahlı kuvvetlerimiz, uçağın kalktığı ülkede benzer bir noktayı hedef alma yetkisine sahiptir” dedi.

Askerî hedef listesinin, önceki operasyonların kapsamı dışındaki noktaları da içerecek şekilde güncellendiğini belirten Haydari, listenin Genelkurmay Başkanı'nın imzasına sunulmak ve ordu ile Devrim Muhafızları komutanlıklarına iletilmek üzere hazırlandığını söyledi. Listenin, İran liderinden gelecek talimatı beklediği kaydedildi.

Füze menziline ilişkin kısıtlamalar kaldırılıyor

İran liderinin danışmanı ve yardımcısı Muhammed Muhbir de perşembe günü yaptığı açıklamada, Hamaney'in saldırılara karşılık verirken coğrafi sınırlarla bağlı kalınmaması yönündeki talimatının, dolaylı olarak İran füzelerinin menziline getirilen kısıtlamaların kaldırılması anlamına geldiğini söyledi.

İran Öğrenci Haber Ajansı'na konuşan Muhbir, “Savaşın yeniden çıkacağına şüphe yok» dedi. Çatışmanın uzamasının Tahran'ın zafer ihtimalini artıracağını savunan Muhbir, savaş devam ettikçe Amerikalıların kendi elleriyle oluşturdukları bataklığa daha fazla saplanacağını belirterek İran'ın zafer kazanacağına inandığını ifade etti.

Devrim Muhafızları Ordusu'nun seferberlik gücü Besic Teşkilatı Başkanı Hüseyin Taib de perşembe günü yaptığı ayrı bir açıklamada, yeni bir saldırıya 40 gün süren savaştakinden daha ağır bir karşılık verileceği uyarısında bulundu. Taib, Tahran'ın Washington ile müzakerelere yeniden başlanması için öne sürdüğü yedi şarttan vazgeçmediğini vurguladı.

İran'ın, ABD bütün şartları kabul etmeden müzakerelerin yöntemi veya gündemi hakkında görüşmeyeceğini belirten Taib, savaşı sona erdirmenin ne kadar süreceğinin bu tutumu değiştirmeyeceğini söyledi.

Taib, Rusya'nın arabuluculuk girişimlerinde bulunduğunu da açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump'ın bir temsilcisinin Amerikan seçimlerinden önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i ziyaret ettiğini, daha sonra bir Rus temsilcinin İran liderine yazılı bir mesaj ilettiğini belirtti. Ancak mesajın içeriği veya ne zaman teslim edildiği konusunda ayrıntı vermedi.

Rızai de geçen hafta Moskova'yı ziyaret ederek Putin ile kapalı kapılar ardında görüşmeler gerçekleştirmişti. Çarşamba günü yaptığı açıklamada, İran ile ABD arasında şu anda herhangi bir müzakere yürütülmediğini söyleyen Rızai, ülkesine yönelik saldırıların yeniden başlaması halinde uzak mesafelerdeki Amerikan üslerinin hedef alınacağı tehdidinde bulunmuştu.

Füze şehri

İranlı askerî yetkililerin tehditleri, çarşamba günü Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahiyan'ın Devrim Muhafızları Füze Birimi Komutanı Mecid Musevi'ye gönderdiği mesajla daha da arttı. Abdullahiyan, Yeni bir hesap hatasının önceki saldırılardan katbekat daha yıkıcı darbelerle karşılık bulacağını belirtti.

Abdullahiyan ile Musevi, salı günü yer altında inşa edilen yeni bir füze tesisini ziyaret etmişti. Devlet televizyonu, İran'ın füze programının kurucusu Hasan Tahrani Mukaddem'in ölümünün 15'inci yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen anma etkinlikleriyle eş zamanlı olarak tesisten görüntüler yayımlamıştı.

Kiyumers Haydari, yeni bir savaşın çıkması halinde dünyanın yeni füze şehrinde gizli tutulan kabiliyetleri ve sürprizleri göreceğini söyledi. Ancak tesiste bulunan silah sistemlerine ilişkin teknik ayrıntı paylaşmadı.

SDVFB
İranlılar, çarşamba günü Tahran'daki Azadi Meydanı'nda gönüllülere yönelik eğitim programı kapsamında sergilenen silahları inceliyor (AFP)

İran Silahlı Kuvvetleri Sözcüsü Ebu'l Fazl Şekarçi de çarşamba günü yaptığı açıklamada, silahlı kuvvetlerin öncekinden çok daha hazırlıklı olduğunu belirterek ABD'nin yeni bir saldırısına verilecek karşılığın 10 kat daha güçlü olacağı tehdidinde bulundu.

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi ise düşürüldüğünü öne sürdüğü insansız hava araçları ve füzelere ait enkazların sergilendiği bir fuarı ziyaretinde, hava savunma sistemlerinin yeni kabiliyetler kazandığını ve olası yeni bir saldırının karşı tarafa daha ağır kayıplar verdireceğini söyledi.

Hatemi, İran savunma sistemleri tarafından düşürüldüğünü belirttiği araçların, ABD ve İsrail silahlarının da hedef alınabileceğini kanıtladığını savundu. Washington'ın ilan ettiği askerî üstünlüğün, bu ülkeye kayıp verdirilemeyeceği anlamına gelmediğini ifade etti.

Washington'ın hesapları

Askerî tehditlerin yanı sıra, İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf'a yakınlığıyla bilinen Horasan gazetesi, ABD'de yapılacak ara seçimlerde Demokratların zafer kazanmasının İran içinde Washington'a karşı izlenecek politikaya ilişkin siyasi görüş ayrılıklarını derinleştirebileceği uyarısında bulundu.

Gazete, savaşa karşı çıkmalarına rağmen Demokratların, Tahran üzerinde baskı kurmak için daha düşük maliyetli araçlar olarak gördükleri yaptırımların ve ekonomik ablukanın sürdürülmesini tercih ettiklerini yazdı.

İran'daki bazı çevrelerin ABD'deki güç dengelerinin değişmesine bel bağlayarak bir uzlaşmaya ulaşmayı ummasının yanlış olduğuna dikkat çeken gazete, Washington'daki görüş ayrılığının hedeflerden ziyade baskı yöntemleriyle ilgili olduğunu savundu.

Trump ise perşembe günü yaptığı açıklamada, ABD'nin artık İran ile bir anlaşmaya ihtiyaç duymadığını söyledi. Washington'ın İran'ın mali kaynakları ve Hürmüz Boğazı üzerinde kontrol sahibi olduğunu öne süren Trump, önceki günlerde müzakerelerin yeniden başlayabileceği yönünde açıklamalarda bulunmuştu.

Nükleer baskı

Askerî gerilimin tırmanmasıyla eş zamanlı olarak İran Uzmanlar Meclisi, çarşamba günü ülkenin Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'ndan (NPT) çekilme ihtimalinin değerlendirilmesini ve savunma doktrininin gözden geçirilmesini istedi.

Meclis tarafından yayımlanan açıklamada, nükleer programa yönelik tekrarlanan tehditlerin uluslararası kurumlara güvenilemeyeceğini gösterdiği belirtilerek nükleer yükümlülüklerin yeniden değerlendirilmesinin kaçınılmaz bir gereklilik, ulusal ve genel bir talep haline geldiği ifade edildi.

Rızai, cumartesi günü yaptığı açıklamada nükleer doktrinin değiştirilmesi konusunun yönetim içinde tartışmaya açıldığını, ancak henüz resmî bir karar alınmadığını söylemişti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise pazartesi günü yaptığı açıklamada Tahran'ın NPT kapsamındaki yükümlülüklerine bağlılığını sürdürdüğünü bildirmişti.

Meclisteki son açıklamalardan birinde milletvekili Hamid Yezdiyan, küçük ölçekli enerji santrallerinin geliştirilmesi ve denizaltılarla bağlantılı sanayiler için yüzde 60'ın üzerinde zenginleştirilmiş uranyuma ihtiyaç duyduklarını öne sürdü. Yezdiyan, bu malzemenin kullanımının nükleer silah üretimiyle sınırlı olmadığını savundu.

Zenginleştirilmiş uranyumun seyreltmesi konusunda herhangi bir anlaşmaya varılmadığını belirten Yezdiyan, mevcut koşullarda nükleer dosya hakkında müzakere yürütülmesinin İran açısından kırmızı çizgiler arasında bulunduğunu söyledi.

Rızai de çarşamba günü yaptığı açıklamada, zenginleştirilmiş uranyumun «tek bir atomunun bile» ülke dışına çıkarılmasına izin vermeyeceklerini belirtmişti. Tahran'ın, daha önce olası bir anlaşma kapsamında Rusya'ya gönderilmesi önerilen stokunu ülkede tutmayı ve kendi topraklarında kullanmayı planladığı kaydedilmişti.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın nükleer tesislerine yönelik saldırıların ardından ülkenin uranyum stoklarının mevcut durumunu doğrulayamadığını bildiriyor. Ajans, Haziran 2025'teki saldırılardan önce İran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokunu yaklaşık 440,9 kilogram olarak hesaplamıştı.

Diplomatik temaslar

İran medyasında perşembe günü, Katar'dan bir heyetin Tahran'a ulaştığına ilişkin haberler yayımlandı. Bu gelişme, Katar Başbakanı ve Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani'nin haftanın başında Washington'da Trump ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından geldi.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu üyesi Ahmed Bahşayeş Erdeştani, Katar heyetinin getirdiği mesajın Lübnan dosyasında bir uzlaşmaya varılmasıyla ilgili olabileceğini öne sürdü. Tahran, Lübnan'daki çatışmaların durdurulmasını müzakerelerin yeniden başlaması için öne sürdüğü yedi şart arasında gösteriyor.

Türkiye'de bulunan İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise perşembe günü yaptığı açıklamada, “Hak İran'ın yanındadır ve düşman diz çökmek zorunda kalacaktır” dedi.

Pezeşkiyan, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ile görüşmeler gerçekleştirdi.

SDVFERB
İranlı kadınlar, 25 Nisan 2026'da Tahran'ın kalabalık caddelerinden birinde yürüyor. Kadınların giyim tarzlarında dikkat çekici değişiklikler gözleniyor (AFP)

İran Cumhurbaşkanı, çarşamba günü yaptığı açıklamada da ABD ve İsrail saldırılarından kaynaklanan çevresel zararların belgelenmesi, değerlendirilmesi ve tazmin edilmesi için uluslararası mekanizmalar oluşturulmasını istemişti.

İran'daki enerji tesisleri ve yakıt depolarının hedef alınmasının emisyonlara ve geniş çaplı çevre kirliliğine yol açtığını belirten Pezeşkiyan, savaşların neden olduğu zararlara ilişkin sorumluluğun uluslararası iklim yükümlülükleriyle ilişkilendirilmesi çağrısında bulundu.

Pezeşkiyan, çarşamba günü Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile de görüştü. Şerif, bölgesel gerilimin azaltılması için diyalog ve itidal çağrısı yaptı.

Pakistan Başbakanlık Ofisi'nden yapılan açıklamada, Şerif'in çatışmaların devam etmesinden duyduğu endişeyi dile getirdiği ve Washington ile Tahran arasında haziran ayında varılan geçici mutabakatın ilerletilmesi gerektiğini vurguladığı belirtildi.

Pezeşkiyan ise Pakistan'ın diplomatik rolünü takdir etti. İki lider, bölgesel güvenlik konusunda koordinasyonu sürdürme konusunda mutabık kaldı.

Şerif, perşembe günü Erdoğan ile yaptığı görüşmenin ardından, Mekke Anlaşması’na katılan ülkelerin gerilimi düşürmek ve diyaloğu sürdürmek için çabalarına devam edeceğini söyledi. Pakistan Başbakanı ayrıca İslamabad Mutabakatı'yla sonuçlanan müzakerelere Türkiye'nin verdiği desteği takdir etti.


İran zenginleştirilmiş nükleer maddelerinden vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz'deki saldırıların durdurulması çağrısı

İran zenginleştirilmiş nükleer maddelerinden vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz'deki saldırıların durdurulması çağrısı
TT

İran zenginleştirilmiş nükleer maddelerinden vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz'deki saldırıların durdurulması çağrısı

İran zenginleştirilmiş nükleer maddelerinden vazgeçmiyor... G7'den Hürmüz'deki saldırıların durdurulması çağrısı

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreteri Muhsin Rızai, Tahran'ın zenginleştirilmiş nükleer maddelerinden tek bir atomun bile ülke dışına çıkarılmasına izin vermeyeceğini söyledi.

Rızai, Tahran ile Washington arasında şu anda herhangi bir müzakere yürütülmediğini belirterek, “ABD'nin gerçekleştireceği yeni saldırılara, uzak mesafelerdeki Amerikan üslerini hedef alarak karşılık verilecek” dedi.

G7 ülkeleri ise İran'a, Hürmüz Boğazı'nda sivil gemilere yönelik “süregelen saldırılarını” durdurma çağrısında bulundu. Grup, diplomatik bir çözümün sağlanamaması durumunda, Tahran'ın bölgede ve dünyada “istikrarsızlığı körükleme” kapasitesini ekonomik ve siyasi açıdan sınırlandırmak için koordineli hareket etme taahhüdünde bulundu.

Öte yandan İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, çarşamba günü Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerinin deniz mayınlarına çarparak infilak ettiğini duyurdu. İran ordusuna bağlı Deniz Kuvvetleri de boğazın doğusunda üçüncü bir tankerde yangın çıktığını açıkladı.

Söz konusu gelişmeler, Devrim Muhafızları'nın bir gün önce üç tankerin vurulduğunu duyurmasının ardından yaşandı. Bu saldırılar, piyasalarda savaşın şiddetinin azalacağı yönündeki beklentilere rağmen gerçekleşti.

Bu arada New York Times gazetesi, konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in, hayatına yönelik İran kaynaklı tehditler nedeniyle yakın zamanda evinden ayrılarak bir askerî üsse yerleştiğini bildirdi.