Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Avrupa'nın altın çağına katkıda bulunan Rothschild ailesinin uzantıları başka ülkelere ve kıtalara yayılırken ailenin etrafı komplo teorileriyle dolu hikayelerle ve söylentilerle örüldü

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
TT

Para ve politika “Rothschild ailesi” adlı efsanede bir araya gelince

Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)
Rothschild ailesinin ataları (AnaBritannica Ansiklopedisi)

Rothschild ailesi, özellikle bu ismin 18’inci yüzyılın ortalarından itibaren Avrupa'daki mali piyasalar ve bankacılıkla köklü bağlantılara sahip olması nedeniyle son üç yüzyıldır Avrupa’nın​​ en önemli aileleri arasında yer alıyor.

Peki, bu ailenin geçmişini, tüm tarihi gerçekleriyle ve bazılarının kendilerine bir efsane olarak dayatıldığına inandığı propaganda iddialarıyla yeniden okunmasını gerektiren sebep neydi?

Elbette ünlü Rothschild bankacılık ailesinin bir üyesi olan İngiliz iş adamı Baron Jacob Rothschild'in 87 yaşında ölmesiydi. Bu ölüm, hikâyenin boyutlarını insanlara bir kez daha hatırlattı.

Başarılı bir kariyeri olan Baron Jacob, ilk kez 1963 yılında ailenin yatırım bankası NM Rothschild & Sons'da işe başladı. Ardından İngiltere merkezli The Guardian gazetesinin aktardığına göre 1980 yılında finansçı Sir Mark Weinberg ile birlikte (şu an St. James's Place adıyla bilinen) J Rothschild Assurance Group adlı kendi finans zincirini kurdu.

Fertleri dünyanın dört bir yanına dağılmış halde olan ve insanları meşgul eden bu ailenin adı anıldığında, özellikle gerçeklerin yalanlarla karıştırıldığı modern dönem bilgi bombardımanı nedeniyle bir tür entelektüel inceleme yapılması gerekiyor.

Öyleyse nereden başlamalı?

Rothschild hanedanının kurucusu Mayer Amschel Rothschild

Okuyucuların gözüne ilk çarpan ‘Rothschild’ ismidir. Rothschild kelimesi, ‘kırmızı kalkan’ (Roth-child) anlamına gelen iki kelimenin birleşiminden türemiştir. Kırmızı kalkan,18’inci yüzyılın ortalarında Frankfurt'taki bir Yahudi mahallesinde yaşayan ailenin evinin kapısında asılı bir tabela iken daha sonraları ailenin simgesi haline gelmiştir.

devdefv
Baron Jacob Rothschild (AP)

Ailenin kurucusu Mayer Amschel (Rothschild), Roth-child ifadesini ailesinin soyadı, kırmızı kalkanı da değerlerinin bir simgesi olarak benimsedi. Bronzdan yapılma kırmızı kalkan simgesinin ortasında beş oğlunu simgeleyen beş ok taşıyan bir kol bulunur. Alt kısımda ise ailenin son üç yüzyıldır temel değerleri olarak gördüğü ‘birlik, çalışkanlık ve dürüstlük’ sözcükleri yer alır.

Bankacı olan Mayer Amschel Rothschild, 18’inci yüzyılda başarı üstüne başarı elde ederek Rothschildleri küresel alanda faaliyet gösteren bir bankacı aile haline getirdi. Daha sonra servetini Londra, Paris, Frankfurt, Viyana ve Napoli gibi Avrupa'nın büyük metropollerinde ticari faaliyetlerde bulunan beş oğluna miras bıraktı. Bu da ailenin, hayatın can damarı olan para aracılığıyla her zaman varlığını koruyan ve aktif olan güçlü bir mali ağa sahip olduğunu gösteriyor.

Para, ailenin (başta Almanya olmak üzere) Kutsal Roma İmparatorluğu'nda ve ‘üzerinde güneş batmayan imparatorluk’ Birleşik Krallık'ta soylu aileler arasında yer almasının önün açtı.

Rothschild ailesi 19’uncu yüzyılda, hem dünyadaki hem de modern dünya tarihindeki en büyük özel servete sahipti.

Bu servet, 20’nci yüzyıla gelindiğinde özellikle nesilden nesle geçerek, çocuklar ve torunlar arasında paylaştırıldıktan sonra azalmaya başladı. Her ne kadar hepsi bir süre aynı alanlarda yani finans ve bankacılık alanlarında faaliyet göstermeye devam etseler de daha sonra emlak, madencilik, enerji, tarım ve şarapçılık alanlarına da yönelmeye başladılar.

Rothschildler, siyasi ve sivil rollerini yerine getirmekten de hiç kaçınmayıp ABD’de, Avrupa'da ve dünyanın diğer ülkelerinde hayatları boyunca belirgin izler bıraktılar.

Ancak burada sorulması gereken en önemli sorulardan biri şu:

“Rothschild ailesine yöneltilen ve yöneltilmeye devam eden suçlamaların başlıca ve doğrudan sebebi Mayer Rothschild'in (1744-1812) yaşadığı ve çalıştığı dönemde Avrupa'daki antisemitizm miydi?

Aile kurucusunun mali zekasıyla erken dönemde atılan temeller

Rothschild ailesinin tarihiyle Avrupa'daki Yahudi varlığı arasındaki bağ neredeyse hiç kopmamıştır. Aile, başta ‘Engizisyon mahkemeleri’ olmak üzere tarihteki bir olay nedeniyle büyük hayati zorluklarla karşı karşıya kalmıştır. Bu yüzden Avrupa’daki ​​Yahudi ailelerin çoğu, herhangi bir Avrupalı kralın istediği anda kendilerinden alabileceği topraklar ve gayrimenkuller edinmek yerine, para ve bankacılık sektörü gibi hızlı gelişen alanlara yöneldiler.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild, ölmeden önce aileyi çok zekice bir finansal yöntemle organize etti. İmkanları açısından bazı Avrupa ülkelerini geride bırakan, eşi ve benzeri görülmemiş bir mali ağın temellerini attığı söylenebilir.

Mayer A. Rothschild, çocuklarını ve torunlarını Avrupa’nın beş ülkesine (İngiltere, Fransa, İtalya, Almanya ve Avusturya) gönderdi ve onlara, o dönem dünyanın en önemli ülkelerinde çalışmak üzere görevler verdi.

Söz konusu ülkelere yerleşen ailenin her kolu için bir finans kurumu kurmaya ve aralarında yakın bir bağ oluşturmaya çalışan Mayer A. Rothschild, bu kurumlar arasında yüksek hızda bilgi alışverişine ve uzmanlık aktarımına olanak tanıyan, maksimum düzeyde fayda ve kâr elde edilmesini sağlayan kurallar getirdi.

Mayer A. Rothschild’in ailesinin finans alanındaki nüfuzunun haritası, Almanya'yı oğlu Amschel’e, Avusturya'yı oğlu Salomon'a, Birleşik Krallığı oğlu Nathan'a ve Fransa'yı oğlu James'e teslim ettikten sonra ortaya çıktı.

Burada üzerinde durup derin düşünmeyi gerektiren ilginç nokta ise Mayer A. Rothschild’in o dönem henüz devlet olarak ilan edilmemiş olan Vatikan Şehri'ne olan yoğun ilgisidir. Son derece zeki bir adam olan Mayer A. Rothschild, ‘Katolik Kilisesi’nin başta Avrupa kıtasının tüm ülkeleri olmak üzere dünya genelinde de önemli ve etkili bir rol oynadığını kavramıştı. Bundan dolayı o dönemde Vatikan'da gelişmiş finans merkezleri olmamasına rağmen oğlu Karl'ı oraya yerleştirdi.

Mayer A. Rothschild’in zekası, ailesinin coğrafi ve demografik dağılımı ve kollarının dünya geneline yayılmalarıyla sınırlı değildi. Mayer A. Rothschild, ailenin bütünlüğünü ve devamlılığını sağlayan kırmızı çizgiler çizerek ‘ailenin soy saflığını’ da koruma altına almıştı. Bunun için beş oğlu arasındaki ilişkileri, evliliklerinden başlayarak çeşitli düzeyler belirledi. Zamanla ailenin genişleyeceğini ve torunların daha sonra aile dışından evlenmeyi tercih edeceğini tahmin ettiğinden seçecekleri eşlerin zengin ve statü sahibi Yahudi ailelerden olması gerektiğini şart koştu. Böylece ailenin Avrupa kıtasındaki nüfuzu güçlenecekti.

dscvdev
Ailenin şu anki baronu Nathaniel Rothschild'in arması (Sosyal medya siteleri)

Fakat Rothschild ailesinin sadece barış zamanlarında değil, savaş zamanlarında da oynadıkları önemli ve hayati rol, ailenin hikayesindeki en ilginç sorudur. Nasıl oldu da finans ve bankacılık ağlarını, başta Birleşik Krallık olmak üzere bazı ülkelerin komşularıyla, özellikle de Fransa ile olan savaşlarında yardım ve destek için kullanabildiler?

Nathan Rothschild ve Birleşik Krallığa savaşlarında verdiği destek

Metinde Rothschild ailesinin Fransa ile olan savaşları sırasında Birleşik Krallığı destekleyen rolünden bahsedilmesi gerekiyor. Zira 1803-1815 yılları arasındaki dönemde gücün nasıl elde edildiğine dair kapsamlı detaylar söz konusu.

Nathan Rothschild, Rothschild ailesinin Birleşik Krallık’taki planlarının ve işlerinin başındaki isimdi. Artık herkes ailenin başta külçe altın olmak üzere büyük bir servet biriktirdiğini biliyor.

Nathan Rothschild'in Birleşik Krallık ordularının, özellikle de ünlü İngiliz General Mareşal Arthur Wellesley komutasındaki orduların donatılmasında nasıl önemli bir rol oynadığı tarihi belgelerde yer alıyor. Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine mali destek sağlamanın yanı sıra, külçe altın sevkiyatlarını organize ederek savaş giderlerinin finansmanında da etkili ve önemli bir rol oynadı. Rakamlardan bahsetmişken, Nathan Rothschild, Birleşik Krallığın müttefiklerine bugün yaklaşık bir milyar ABD doları değerinde olan yaklaşık 9,8 milyon İngiliz Sterlini sağladı.

Avrupa, o dönem iç savaşlar ile uluslararası savaşlar arasında kalan ve 1648 yılında Vestfalya Barış Antlaşması imzalanana kadar durmayan Otuz Yıl Savaşları'nın neden olduğu acıları yaşıyordu.

Rothschild ailesi, Avrupa’ya hakim olan bu atmosferden nasıl yararlanacağını biliyordu ve savaşların yaşandığı kıtada altın sevkiyatı için casuslardan bir ağ oluşturdu.

Ailenin kurucusu Mayer A. Rothschild’in ustaca planı yavaş yavaş meyve vermeye başlamış gibi görünüyordu. Siyasi ve askeri açıdan Avrupa başkentlerinde ve gelişmiş merkezlerde görevlendirilen kardeşlerin dördü, Birleşik Krallık’taki kardeşleri Nathan'a önemli haberleri ve çok gizli bilgileri sağlıyorlardı. Nathan'a özellikle piyasalarda avantaj sağlayacak ve Rothschild'lerin evini İngiliz hükümeti için daha da değerli bir yer haline getirecek finansal haberleri ve gizli bilgileri aktarıyorlardı.

Nathan ve kardeşlerinin özellikle General Arthur Wellesley'in eliyle Fransa İmparatoru Napolyon'un mutlak yenilgisiyle sonuçlanan Waterloo Muharebesi sırasında Birleşik Krallığın savaşan ordularının tam kalbinde gözleri ve kulakları olduğuna şüphe yok.

Nathan askeri bilgileri önemli mali çıkarlara nasıl dönüştüreceğini iyi biliyordu. Waterloo Muharebesi zaferinden sonra hemen Birleşik Krallığın ihraç ettiği devlet tahvillerini satın aldı ve iki yıl bekledi. Bu bekleyişin ardından 1917 yılında tahvilleri yüzde 40 kârla sattı.

Nathan, olağanüstü bir mali zekaya sahipti. Devlet tahvilleriyle ilgili anlaşma, o dönem için çok yüksek bir fiyat olduğundan finans tarihindeki en cesur anlaşma olarak nitelendirildi. Rothschild ailesinin elindeki mali güç göz önüne alındığında elde edilen bu kâr, yine o dönem için çok büyük bir miktardı.

Rothschild ailesinin Mayer A. Rothschild’in torunları aracılığıyla nesiller boyu devam eden faaliyetleri, ‘yaşlı kıtayla’ (Avrupa kıtası) sınırlı kapmayıp ötesine uzandı.

Bu kadar da değil. Nathan'ın ölümünden sonra ailenin baronluğu en büyük oğlu Lionel Nathan Rothschild’e geçti. Lionel, ailenin İngiliz başkentindeki hisselerinin yönetimini devraldı.

İngiliz Avam Kamarası’nın ilk Yahudi üyesi olan Lionel, Kırım Savaşı'nın giderlerinin finansmanı için 16 milyon sterlin değerinde bir kredinin ayarlanması da dahil olmak üzere önemli mali işlerde yer aldı.

Lionel ayrıca Birleşik Krallık Başbakanı Benjamin Disraeli'ye (1804-1881) 1875 yılında Mısır'ın Süveyş Kanalı hisselerinden pay satın alması için gerekli mali desteği sağladı. Bu işlem, Birleşik Krallık Hazinesi'nden uzakta, tam bir gizlilik içinde yürütüldü ve tamamlanana kadar İngiliz Avam Kamarası’na bu konuda bilgi verilmedi.

Lionel N. Rothschild, aynı zamanda Mısır Valisi (Hidivi) İsmail Paşa’ya ve o dönemde devasa borçları olan Mısır’ın ileri gelenlerine bol miktarda kredi sağladı.

Lionel N. Rothschild ailenin bu iki ülkedeki kollarıyla iş birliği yaparak, Mısır'dan Fransa ve Avusturya'ya,uzanan demiryolları döşenmesi için başlatılan çalışmalara katıldı.

Bu projeleri, ailenin demiryolları projeleri başlatan ilk ülke olan Birleşik Krallık’taki kollarının uzmanlık ve deneyim alışverişini yansıtan öneminin ve başarısının boyutunu anladıktan sonra başlatan Lionel N. Rothschild, kendi adını taşıyan vakıf aracılığıyla İngiliz asıllı Güney Afrikalı politikacı ve kaşif Cecil John Rhodes'un Güney Afrika'da büyük bir elmas üretim ve ticaret imparatorluğu kurma çabalarını da finanse etti.

fervbfr
James Mayer de Rothschild tarafından yaptırılan ressam Eugène Lamy'ye yaptırılan ‘Le Grand Hall du château de Ferrières’ (Ferrières Kalesi'nin Büyük Salonu) adlı malikanesinin suluboya tablosu (Christie's)

Rothschild ailesi ve İsrail Devleti'nin kuruluşuna verdiği destek

Peki, Rothschild ailesinin İsrail Devleti'nin kuruluşunda herhangi bir rolü var mı?

Bu soruya cevap verebilmek için derinlemesine bir araştırma yapmanın yanında çok fazla nesnellik ve güvenilirliğe ihtiyaç var. Çünkü bunu yapmaya kalktığımızda adeta tersten okumaya benzeyen ilginç gerçeklerle karşı karşıya kalıyoruz.

Rothschild ailesi, 19’uncu yüzyılın sonlarında hepsi olmasa da genel olarak Avrupa ülkelerinin çoğuna ve özelde Birleşik Krallığı benimseyen diğer zengin Yahudi aileler gibi Siyonizm'in politik kurucusu Theodor Herzl’in Filistin topraklarında Yahudiler için bir ulus devlet kurma önerisini reddediyor gibi görünüyordu, ama neden?

Söz konusu aileler, bu fikrin sadakat açısından yol açabileceklerine dair bir endişe taşıyorlardı. Bu fikir, o dönem için toplumsal duruşlarını ve elbette mali durumlarını tehdit ediyordu. Mesele, Rothschild ailesinin, Herzl'in fikrine ve çağrısına karşı çıkan ve o dönemde ‘İngiliz-Yahudi Birliği’ adlı bir örgüt kurulmasına katkıda bulunduğu noktaya kadar geldi.

Rothschild ailesi bu tutumunu uzun süre devam ettirdi mi?

Tarih, bir tutumun daha sonra değiştiğini ortaya koymuştur. Bu tutum değişikliğinin arkasında, Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurulmasının Birleşik Krallık İmparatorluğu'nun çıkarlarına hizmet ettiği şeklinde daha geniş ve kapsamlı bir anlayış yatıyordu. Beklenen bu durumu destekleyen de Doğu Avrupa’da yaşayan ​​Yahudilerin Filistin'e göçünü İngiltere ve Batı Avrupa'dan uzaklaştıracak pratik bir çözüm olarak sunulması oldu.

Tarihi veriler, ailenin Birleşik Krallık’taki kolunun baronu ve oradaki Yahudi cemaatinin lideri Lionel Rothschild’in (1868-1937) kendisini İsrail'in ilk Cumhurbaşkanı Chaim Weizmann'a ve Polonyalı Yahudi gazeteci ve yazar Nahum Sokolow'a yakın hissettiğini ve bu iki ismin, Lionel Rothschild’i Yahudilerin Filistin topraklarında bir Yahudi devleti kurmaları için Birleşik Krallık hükümetinden yardım istemeye ikna edebildiklerini ortaya koyuyor.

Bu konuda hiç tereddüt etmeyen Lionel Rothschild, Balfour Deklarasyonu’nun yayımlanması ve Birinci Dünya Savaşı sırasında İngiliz Ordusu içinde ‘Yahudi Lejyonu’ adlı bir birlik kurulması için çaba sarf etti.

Ardından ailenin Fransa'daki kolunun lideri olan Edmond Rothschild (1845-1934), Yahudilerin Filistin'e göçünün finanse edilmesinde ve göç sırasında güvenliklerinin sağlanmasında rol oynadı. Daha sonra kendi adını taşıyan ve 1967 yılında İsrail ile Dayanışma Komitesi'nin başkanlığını üstlenen torunu, 1950'li ve 1960'lı yıllarda İsrail'e büyük yatırımlarda bulundu.

Komplo teorisiyle hedef alınan Rothschild ailesi

Rothschild ailesi geçmişte komplo teorileriyle hiç kandırıldı mı?

Komplo teorileri, meseleleri ve gerçekleri güç ve nüfuz sahiplerinin ‘entrikalarına’ indirgeyen ve bu karmaşık gerçeklerin basit ve yüzeysel bir anlatısını aktaran sahte hikayelerdir. Bu hikayelerle nüfuz sahiplerinin olayların gidişatını etkiledikleri, dünyadaki önemli gerçeklerin bir kısmının ya da tamamının onların isteklerine göre değiştirdikleri, modern dünyamızda olup biteni kontrol ettikleri iddia edilir.

Bu teoriler iki yönlü olarak birbirini destekliyor. Bunlardan birincisi yukarıdan aşağı yönlü olarak Rothschild ailesinin kurucusu Mayer A. Rothschild’in eleştiri oklarının hedefi olduğunu ve Avrupa kıtasının imkanlarını mali olarak manipüle ettiğine dair hikayeler anlatıldığını görüyoruz. İkincisi ise aşağıdan yukarı yönlü olarak Mayer A. Rothschild’in modern çağda yaşayan torunları aracılığıyla ailenin ve çeşitli kollarının şikayet ettiği konunun da bu olduğunu görüyoruz.

Belki de Rothschild ailesini inceleyen biri, 300 yıl öncesinden bugüne aileyle ilgili anlatılan çeşitli hikayeler arasında radikal bir ilişki olduğunu görecektir.

Avrupalılar, 19’uncu yüzyılda birçok sanatsal çizimi biliyordu. Bu da Mayer A. Rothschild ve ailesinin imajını çarpıtmaya katkıda bulundu. Belki de o dönem Avrupa'da hüküm süren ve İkinci Dünya Savaşı'nın sonuna, Nazilerin Yahudi soykırımı nedeniyle tüm kıta vicdan azabı çekene kadar da sürmeye devam eden antisemitizm (Yahudi karşıtlığı) buna yardımcı olmuştu.

Ailenin halen kötü şöhretle anılmaya devam etmesinin belki de en ilginç kavşaklarından biri, Kovid-19 salgınının ortaya çıktığı dönemde ailenin virüsle ilişkilendirilmesi, virüsün yayılmadan yıllar önce ortaya çıkacağını bildiği ve aşı üreten şirketlerden maddi kazanç elde etmek için sessiz kaldığı şeklindeki haberlerin yayılması olabilir.

Aileyle ilgili yalan gibi görünen haberler arasında, gerçek dışı görünen bir rakam olan yaklaşık 500 trilyon dolara sahip olduğu ve ABD Federal Bankası'nın (FED) yarı ortağı olduğuna dair iddialar da yer alıyor.

Buradan bakıldığında Rothschild ailesinin fertleri, ‘dünyanın bütün günahlarından’ ve son otuz yılda insanlığın başına gelen ‘tüm hastalıklardan’ sorumlu gibi görünüyorlar.

Belki de bir finans imparatorluğunu yöneten böylesine efsanevi bir ailenin kendi çıkarlarını gözetmesi, ülkelerle ve hükümetlerle anlaşmalar yapması ve başka kurumlarla ve başta ABD’deki Rockefeller ailesi olmak üzere çeşitli ailelerle köken ve yol bakımından neredeyse benzer olan ilişki ağları örmesi gerekiyordur. Ancak her halükarda gerçek iki uç noktanın arasında bir yerde kalıyor ve birçok gerçeği yanılsamalarla iç içe geçiren komplocu hafıza harekete geçiyor.

Papa Francis aile fertlerinin elini öptü mü?

Rothschild ailesiyle ilgili son yıllarda dünyanın dört bir yanında çıkan haberlerden biri de 2020 yılının haziran ayı başlarında yayınlanan ve Papa Francis’in Vatikan’da Rothschild ailesinin zengin üyelerinin elini öperken görüldüğü bir görseldi.

O dönemde İtalyan göstergebilimci ve filozof Umberto Eco, Papa’yı ‘ahmaklar lejyonu’ olarak tanımladığı bu ünlü ve zengin aileye dalkavukluk yapmakla suçlayarak, Papa’ya karşı yoğun bir eleştiri kampanyası başlattı. Eco, olayın arkasında Vatikan Şehri ile Rothschild ailesi arasındaki derin mali ilişkilerin olduğunu, özellikle Avrupa'da, Papa Francis'i eski çağlardan beri Avrupa'da faaliyet gösteren gizli gruplarla, özellikle de Masonlarla ilişkileri olmakla suçlayan sesler yükseldiğinden belki de durumun mali ilişkilerden daha karmaşık olabileceğini öne sürdü.

Görsel, çeşitli yorumlarla dünyaya servis edildi. Hatta bir yorumda, “Hıristiyan dininde Papa dışında herkes Papa’nın elini öperken o da bu ailenin elini öpüyor” ifadeleri yer aldı. Tüm bunlar Papalık Makamı’nın statüsüne gölge düşürdü.

Peki görsel gerçek miydi yoksa Vatikan ile Rothschild ailesi arasındaki komplolar için kullanılan bir araç mıydı?

Ancak gerçek tamamen farklıydı. Papa Francis, 25 Mayıs 2014 tarihinde, yani görselin ortaya çıkmasından birkaç gün önce Kudüs ve Beytüllahim'i kapsayan Kutsal Topraklar’a yönelik bir ziyaret turuna başladı.

Bu ziyaret turu çerçevesinde Papa Francis, İkinci Dünya Savaşı sırasındaki Yahudi soykırımında hayatını kaybeden Yahudilerin anısına Kudüs'te inşa edilen Yad Vashem anıtını ziyaret etti ve burada anıt meşalesini yakarak çelenk koydu.

Papa ayrıca dönemin İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres, Başbakanı Binyamin Netanyahu ve hahamların katılımıyla soykırımdan sağ kurtulanlar için saygı duruşunda bulundu.

Burada Nazilerin yaptıklarından duyduğu üzüntüyü dile getiren Papa Francis, “Sen kimsin, insan mı? Artık seni tanımıyorum. Sen kimsin, insan mı? Kim oldun? Hangi vahşeti gerçekleştirmeyi başardın? Kendini iyinin ve kötünün efendisi ilan edebileceğini sana kim söyledi? Kim seni Tanrı olduğuna inandırdı? Kardeşlerinize işkence edip öldürmekle kalmadınız, kendinizi Tanrı olarak gördüğünüz için onları kendinize kurban ettiniz” ifadelerini kullandı.

Papa, o gün törene katılan ve Nazilerin soykırımından sağ kurtulan altı kişinin elini öptü. Sosyal medyada bu kişilerin Rothschild ailesinin üyeleri olduklarına dair söylentiler ortaya atıldı.

En nihayetinde bir ailenin ne melek ne de şeytan olduğu iddia edilebilir. Gerçekse her zaman bir yanda göreceli, diğer yanda iki uç ya da aşırı uçlar arasında bir yerde kalmaya devam eder.

*Bu makale Şarku’l Avsat tarafından Independent Arabai’dan çevrilmiştir.



ABD: İran'ın nükleer silah geliştirmek için 'örtü olarak kullandığı dış nüfuz yok edilecek

ABD: İran'ın nükleer silah geliştirmek için 'örtü olarak kullandığı dış nüfuz yok edilecek
TT

ABD: İran'ın nükleer silah geliştirmek için 'örtü olarak kullandığı dış nüfuz yok edilecek

ABD: İran'ın nükleer silah geliştirmek için 'örtü olarak kullandığı dış nüfuz yok edilecek

ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü hava harekâtının kapsamı bugün (Pazartesi) genişledi. İsrail’in, Hizbullah’ın saldırılarına yanıt olarak Lübnan’a operasyon düzenlemesinin ardından çatışmalar yeni bir boyut kazandı. Tahran ise Körfez ülkelerine ve Kıbrıs’taki bir İngiliz hava üssüne füze ve insansız hava araçları fırlattı. Savaşın yakın zamanda sona ereceğine dair bir işaret bulunmuyor.

Askerî harekâtın başlamasından bu yana düzenlenen ilk resmî basın toplantısında konuşan Savunma (Savaş) Bakanı Pete Hegseth, operasyonların süresine dair net bir takvim paylaşmadı. Hegseth, çatışmaların ne zaman sona ereceğine ilişkin kararın Başkan Donald Trump’a ait olduğunu belirtti.

Hegseth, ordunun temel hedefinin İran’ın sınırları dışındaki nüfuzunu yayma kapasitesini ortadan kaldırmak olduğunu belirterek, Tahran’ın bu nüfuzu nükleer silah geliştirme faaliyetlerine “örtü” olarak kullandığını ifade etti.

Öte yandan Kuveyt, İran saldırılarına karşı koymaya çalışırken üç adet “F-15E” tipi Amerikan savaş uçağını düşürdü. Altı kişilik mürettebatın tamamı paraşütle atlayarak kurtarıldı. Sosyal medyada paylaşılan bir görüntüde, motoru alev alan uçaklardan birinin düştüğü anlar yer aldı.


Savaşı durdurmak için derhal uluslararası müdahale çağrısı

Tahran'a yapılan füze saldırılarının ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)
Tahran'a yapılan füze saldırılarının ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)
TT

Savaşı durdurmak için derhal uluslararası müdahale çağrısı

Tahran'a yapılan füze saldırılarının ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)
Tahran'a yapılan füze saldırılarının ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)

Nebil Fehmi

İsrail ve ABD, uluslararası hukuku açıkça ihlal ederek son saatlerde İran'a karşı askeri operasyonlar başlattı. Bu durum, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres tarafından da doğrulandı. İsrail'in açıklamalarına göre operasyonlar, Umman Sultanlığı'nın samimi arabuluculuğunda, iki ülke arasında devam eden müzakereler sırasında haftalar önce geliştirilen ortak bir plana göre gerçekleştirildi. İran'ın ilk tepkisi, bazı Arap ülkelerindeki hedefleri içeriyordu.

Trump, operasyonları duyurduğu konuşmasında sık sık İran rejimine ve onun tehlikelerine atıfta bulundu. Bu kez İran'daki hedefler arasında İranlı siyasi ve askeri liderlerin karargahları da yer aldı. Bu durum, İsrail ve ABD’nin asıl amacının İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemek değil, İran rejimini değiştirmek olduğunu gösteriyor. Bu da seçenekleri varoluşsal hale getiriyor. Bu durum diplomatik çözümleri zorlaştırıyor ve eylem ve tepki döngüsünü tırmandırarak Körfez bölgesi ve Ortadoğu için tehlikeli sonuçlar doğuruyor.

Füzeli saldırılar, her iki tarafın müzakerecileri ve arabulucu Umman’ın müzakerelerin yapıcı ve ciddi olduğunu belirten açıklamalarının hemen ardından gerçekleşti. Viyana'da taraflar arasında teknik istişareler konusunda bir anlaşma sağlandı. Teknik toplantılar her zaman açıklanması kararlaştırılan bilgilerin doğruluğunun teyit edilmesine veya gelecekte ihlallerin yaşanmamasını sağlamak için denetim kontrollerinin oluşturulmasına odaklandığından, müzakerelerin hedefleri konusunda bir anlaşmaya varılmasının yakın olduğu ima edildi.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre ABD'nin İran'ın nükleer silah edinmemesi gerektiği yönündeki açıklamaları ile İran Dışişleri Bakanı Arakçi’nin ülkesinin bu tür silahları edinmeyeceğini taahhüt ettiği yönündeki açıklamaları arasında uyum olduğu halde askeri operasyonlar başladı. Umman Dışişleri Bakanlığı, İran'ın nükleer silah üretiminde kullanılabilecek radyoaktif madde stoklarını muhafaza etmemeyi kabul ettiğini açıkladı ve taraflar arasında bir anlaşmaya varılmasının yakın olduğunu vurguladı.

Şu an ki kriz teknik askeri ve düzenleyici meselelerin ötesine geçiyor. Ayrıca bu, stratejik rekabet ve taraflar arasında güvenin tamamen yitirilmesi krizi. Müzakereler sırasında askeri operasyonların yeniden başlaması bu durumu daha da kötüleştiriyor ve tarafların farklılıklarını aşmak için tavizler veya yenilikçi çözümler sunma konusunda isteksiz davranmalarına neden oluyor.

Bu yüzden özellikle de İran'ın artık nükleer teknolojiler konusunda zamanla silinemeyecek önemli bir ulusal bilgi birikimi ve deneyime sahip olması nedeniyle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) teknik güvenlik önlemleri veya Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (Euratom) tarafından uygulanan benzer önlemler ile durum istikrara kavuşmadı.

İran’ın da şüpheleri var, çünkü son aylarda müzakereler sırasında iki kez askeri operasyonlarla karşı karşıya kaldı. Obama döneminde imzalanan nükleer anlaşmadan çekilen Trump'tı. Dolayısıyla yeni bir anlaşmanın ‘geri döndürülemez’ olmasını sağlamak için ABD'den geniş kapsamlı garantiler talep ediyor. ABD ve uluslararası toplum tarafından kendisine uygulanan tüm yaptırımların derhal kaldırılmasını istiyor, ancak bunun gerçekleştirilmesi zor olacak. İranlı eski müzakereciler birkaç hafta önce bana, İsrail'in ABD'ye yönelik taleplerinin ve baskısının devam etmesi ve İran'ın gerçek hedefinin rejim değişikliği olduğu gerekçesiyle İran'ın boş talepler ve tavizler döngüsüne girmesinden korktukları için taviz vermekte isteksiz olduklarını söylediler.

Bölgedeki durumun ciddiyeti göz önüne alındığında, askeri operasyonları derhal durdurmak ve meşru hedefleri olan diplomatik bir yol izlemek büyük önem taşıyor. Müzakerelerin asıl sponsoru olan Umman'ın yanı sıra Mısır, Suudi Arabistan, Fransa, İspanya, Brezilya, Meksika, Endonezya, Hindistan, Güney Afrika, Senegal ve diğerleri dahil olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinden ve kıtalardan ülkelerin onayladığı bir bildiri taslağı hazırlanmasını ve yayınlanmasını öneriyorum. Bildiri, aşağıdakiler dahil olmak üzere bir dizi hızlı ve somut ilk önlem alınmasını talep etmeli:

1) ABD ve İran, askeri operasyonları derhal dondurduklarını ilan etmeli.

2) İran, nükleer programının şeffaflığını artırmak ve uluslararası topluma programın barışçıl niteliği ve gelecekteki beklentileri konusunda güvence vermek için bazı tek taraflı önlemler almalı. Bu önlemler arasında, radyoaktif madde ve askeri teknoloji stoklarının büyüklüğünü açıklamak ve mutabık kalınan bir programa göre stoklarını azaltmayı ilke olarak ve yakın gelecekte bir ön adım olarak, İran'ın belirlediği tesislerde sınırlı sayıda UAEA müfettişinin ziyaretlerini gönüllü olarak kabul etmeli.

3) İran'ın stokları öngörülebilir gelecekte askeri amaçlarla kullanılabilecek seviyelere ulaşmadığı sürece, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) ve hükümlerine uygun olarak İran'ın uranyum zenginleştirme hakkını tartışıyor.

4) BM Güvenlik Konseyi (BMGK), bazı ülkelerin ‘veto’ hakkı nedeniyle etkili adımlar atmak konusunda bir karar alamasa da durumu değerlendirmek ve bir açıklama kaydetmek üzere toplantıya çağrılmalı.

5) ABD ve İran'ın müzakereleri derhal yeniden başlatma konusunda anlaşmaya varılmalı.

Bu öneri tek başına bir çözüm değil, daha çok uluslararası toplumun ateşkes ve diplomasiye daha fazla alan yaratmak için baskı yaptığı, diplomatik çözümler arayışında ABD ile İran arasında kademeli olarak güven inşa etmeyi amaçlayan bir ön adımdı.

Tüm bu gerilimler ve belirsizlikler, ABD ve İran arasında istikrarlı ve düzenli müzakerelerin yürütülmesini zorlaştırırken bu müzakereler başarı ile başarısızlık arasında gidip gelebilir. Bu yüzden önerilen inisiyatif grubu ve bildiriyi benimseyenler, müzakereler her iki taraf için de devam etmesini değerli kılacak teşvikler yaratacak bir aşamaya gelene kadar, koordineli çabalarını sürdürmeli ve hem ABD hem de İran ile küçük gruplar halinde temaslarını sürdürmeli.

İran, uluslararası hukuka aykırı olarak egemenliklerini ihlal etmesine rağmen, İran'a yönelik herhangi bir saldırıya katılmayacaklarını ve hava sahalarının bu tür operasyonlar için kullanılmasına izin vermeyeceklerini beyan eden Arap Körfez ülkeleri ve komşu ülkelerle olan siyasi, ekonomik ve güvenlik ilişkilerini yeniden tesis etmeye ve geliştirmeye daha fazla önem ve öncelik vermeli.

Bölge ülkeleri arasında şüphe ve gerginliğin artmasıyla birlikte, Ortadoğu'daki bölgesel tarafların kendi askeri ve güvenlik kapasitelerini geliştirmeye çalışacaklarını ve önümüzdeki yıllarda giderek büyüyen ve sofistike bir silahlanma yarışının ortaya çıkacağını tahmin ediyorum. Arap ülkeleri, Ortadoğu bölgesel güvenliğinde inisiyatifi yeniden ele geçirmek için şimdiden hazırlık yapmalı. Bu girişimlerin ön saflarında, Mısır'ın 1974 ve 1990 yıllarında Ortadoğu'dan nükleer silahların ve diğer kitle imha silahlarının ortadan kaldırılmasına ilişkin önerdiği, tüm Arap ülkelerini, İran'ı ve İsrail'i kapsayan girişim yer alıyor. Uluslararası denetime tabi olmayan gelişmiş bir nükleer programa sahip olmasına rağmen, bölgede NPT’ye taraf olmayan tek ülke iran.


ABD ve İran: Savaşa giden yol, müzakereye giden yoldan daha kısa

Tahran'da meydana gelen patlamaların ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)
Tahran'da meydana gelen patlamaların ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)
TT

ABD ve İran: Savaşa giden yol, müzakereye giden yoldan daha kısa

Tahran'da meydana gelen patlamaların ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)
Tahran'da meydana gelen patlamaların ardından yükselen duman, 1 Mart 2026 (AFP)

Omar Harkous

ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği saldırılar ve Tahran'ın hızlı tepkisi birdenbire ortaya çıkmadı. Son birkaç ayda, bölgedeki yaklaşık 47 yıldır süren en uzun soluklu sorunlardan biri olan İran-uluslararası gerilimin sona ermesi için umut veren çeşitli diplomatik adımlar atılmıştı. Cumartesi öğleden sonra başlayan bu çatışmanın öncesinde, sonuncusu geçtiğimiz perşembe günü gerçekleşen müzakere turları yapıldı. İranlılar, daha önce müzakere etmeyi reddettikleri nükleer dosya ve diğer ekonomik konularla ilgili adımlar attılar. Ancak Amerikalılar, Tahran'ın nükleer meseleyi de içeren bir dizi talebin tamamını yerine getirmesinde ısrar ettiler.

ABD ve İsrail, İran'dan nükleer sorunun çözülmesinin yanı sıra balistik füze programını sonlandırmayı ve Lübnan'daki Hizbullah, Yemen'deki Husiler ve Irak'taki milis gruplar gibi müttefiklere verdiği desteği kesmesini talep ediyor.

Müzakereler 6 Şubat'ta Umman'da ciddi bir şekilde başladı ve Cenevre'ye geçilmeden önce Amerikan ve İran heyetlerinden olumlu açıklamalar geldi. Bu müzakere turlarının öncesinde, 2025 yılının başlarında Washington ile Tahran arasındaki ilişkilerde bir değişiklik yaşandı ve ilişkiler geleneksel kriz yönetiminden çatışma aşamasına geçti. Bu dönem, Trump yönetiminin ‘azami baskı’ politikasının ikinci versiyonunu yeniden canlandırma ve geliştirme kararıyla damgalandı. Bu politika, önceki yaklaşımın sadece bir devamı değil, Tahran'ın askeri nükleer kapasite edinmenin eşiğinde olduğuna işaret eden istihbarat ve siyasi değerlendirmelerin bir yansımasıydı. Bu durum, ABD'nin ekonomik yaptırımların ötesine geçerek doğrudan askeri tehditleri de içeren bir eylemde bulunmasını gerektirdi ve ABD yönetimi, açık askeri tehditlerle benzeri görülmemiş bir mali baskıyı birleştiren ‘güç yoluyla barış’ stratejisini benimsedi.

Bu yaklaşım, Tahran'ın diplomatik manevra alanını daraltarak, ya petrol tankerlerinden oluşan ‘gölge filosunu’ hedef alan yaptırımların ağırlığı altında ekonomik çöküş ya da Washington'un dikte ettiği şartlarla müzakere masasına geri dönmek şeklinde iki seçenek bıraktı.

Maskat Müzakereleri (Nisan–Haziran 2025)

2025 yılının haziran ayında büyük çaplı askeri çatışma patlak vermeden önce, olası bir çözümün olanaklarını araştırmak için diplomatik girişimlerde bulunuldu.

İlk tur üst düzey toplantılar, 12 Nisan 2025 tarihinde Umman'ın Maskat kentinde, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin önderliğinde gerçekleştirildi. Bu toplantılar dolaylı olarak gerçekleştirildi. Mesajlar Ummanlı arabulucular aracılığıyla iletildi. Tarafların pozisyonları arasında büyük fark olmasına rağmen, o dönemde ‘yapıcı’ olarak nitelendirildi.

2025 haziranındaki çatışma, taraflar arasındaki gerilimde tehlikeli bir dönüm noktası oldu. Çünkü çatışma gölge savaşlar ve vekalet savaşlarından doğrudan çatışmaya dönüştürdü.

Bu turda İran, ekonomik yaptırımların tamamen kaldırılması karşılığında uranyum zenginleştirmeyi yüzde 60'ta dondurmayı içeren bir teklif sundu. İran'ın teklifi, Hizbullah ve Husiler gibi bölgedeki müttefiklerinin faaliyetlerini dondurma taahhüdü de dahil olmak üzere, bölgesel gerilimi azaltmaya yönelik adımları da içeriyordu. Ancak bu teklif Washington tarafından kesin bir şekilde reddedildi ve Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Trump yönetimi, uranyum zenginleştirmenin dondurulmasının yanı sıra nükleer altyapının tamamen sökülmesi ve müttefik milislerin faaliyetlerinin sona erdirilmesi de dahil olmak üzere ‘eski Başkan Barrack Obama'nın teklifinden daha iyi bir anlaşmada’ ısrar etti.

Bu diplomatik başarısızlık, bölgedeki ABD askeri hareketliliğinin artması, ek uçak gemilerinin konuşlandırılması ve Körfez'deki hava üslerinin güçlendirilmesi ile daha da kötüleşti. Bu askeri tırmanış, ‘zorlayıcı diplomasi’ uygulamak amacıyla gerçekleştirildi. İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Genel Komutanı General Hüseyin Selami gibi İranlı askeri liderleri, saldırıya uğramaları halinde DMO'nun işgalcilere ‘cehennemin kapılarını’ açacağı konusunda uyarıda bulunmaya sevk etti.

Haziran 2025: “12 Günlük Savaş”

Geçtiğimiz yılın haziran ayında patlak veren çatışma, gölge savaşlar ve vekalet savaşlarından doğrudan çatışmaya dönüşmesiyle, çatışmada tehlikeli bir dönüm noktası oldu. Kıvılcım, 13 Haziran 2025 tarihinde İsrail'in, İran'ın nükleer silah sahibi olmaya yaklaştığı kritik bir zenginleştirme seviyesine ulaştığı bilgisine dayanarak İran'ın nükleer tesislerini ve füze üslerini hedef alan büyük çaplı bir saldırı başlatmasıyla ateşlendi.

ABD, 21-22 Haziran 2025 tarihlerinde ‘Gece Yarısı Çekici Operasyonu’ ile İran’la doğrudan çatışmaya girdi. Trump, Fordow, Natanz ve İsfahan'daki tesisleri vuran hassas saldırılar düzenlendiğini duyurdu. İranlı yetkililer, ‘geri dönüşü olmayan’ bir hasar olmadığını söylese de teknik raporlar Fordow Nükleer Tesisleri’nin en az iki yıl boyunca hizmet dışı kalacağını, ayrıca çok sayıda gelişmiş santrifüjün imha edildiğini ve İsfahan'daki uranyum dönüşüm tesisinin hasar gördüğünü doğruladı.

dfvrtg
UAIA Genel Direktörü Rafael Grossi, İsviçre'nin Cenevre kentinde İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile tokalaşırken, 16 Şubat 2026 (Reuters)

İran'ın Haziran 2025 saldırılarına verdiği yanıt, itibarını korumak ve aynı zamanda topyekûn bir savaşı önlemek amacıyla hesaplanmıştı. İran, 23 Haziran 2025 tarihinde ‘Beşarat Fetih Operasyonu’nu gerçekleştirerek, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın (CENTCOM) saha karargahı olan Katar'daki el-Udeyd Hava Üssü'nü hedef alan yaklaşık 14 kısa ve orta menzilli balistik füze fırlattı.

Veriler, Tahran'ın saldırıdan saatler önce Katar ve ABD yetkililerine önceden uyarıda bulunduğunu ve personeli tahliye etmek ve hava savunma sistemlerini devreye sokmak için yeterli zaman tanıdığını doğruluyor. Trump, İran'ın tepkisini ‘çok zayıf’ olarak nitelendirirken, 24 Haziran 2025 tarihinde ateşkes ilan edilmesinin önünü açtı.

Cenevre müzakereleri ve Şubat 2026

Takvimler 2026 yılının şubat ayını gösterdiğinde, taraflar Umman'da son bir kez daha müzakere masasına oturdular. Ardından, İran'ın nükleer altyapısının büyük bir kısmının tahrip edilmesi ve Tahran'da ekonomik krizin derinleşmesi gibi yeni bir gerçeklikle Cenevre'ye geçtiler. Bu müzakere turlarından önce, şimdiye kadarki en şiddetli halk protestoları yaşandı.

Yaptırımların kaldırılmasını ve İran'ın küresel finans sistemine entegrasyonunu engelleyen temel sorunlar arasında İran bankacılık sistemindeki şeffaflık eksikliği ve ekonominin büyük sektörlerinin DMO'ya bağlı kurumlar tarafından kontrol edilmesi yer alıyor.

Bu turda İran, Trump'ın ‘anlaşma yapma’ zihniyetine hitap edecek bir teklif sunmaya çalıştı. İran'ın önerisi, uranyum zenginleştirme seviyelerini tıbbi araştırmalar için belirlenen yüzde 1,5'e düşürme ve diğer tüm nükleer faaliyetleri üç ila beş yıl süreyle askıya alma isteğini ve Amerikan şirketlerini petrol, doğalgaz ve madencilik sektörlerine (lityum dahil) yatırım yapmaya davet edilmesini içeriyordu. Ayrıca, nükleer programın barışçıl niteliğini kanıtlamak için Amerikan şirketleriyle iş birliği içinde yeni nükleer reaktörler inşa etmeyi önerdi. Karşılığında İran, bankacılık sektörü ve petrol satışlarına uygulanan yaptırımların kaldırılmasını talep etti.

Washington ise, 2025 saldırıları sonucu İran'ın zayıflığından yararlanarak çıtayı yükseltti. Fordow, Natanz ve İsfahan tesislerinin bir daha asla faaliyete geçmemesi için tamamen fiziksel olarak imha edilmesini talep etti. İran'ın tüm zenginleştirilmiş uranyum stoklarının İran dışına, özellikle ABD’ye transfer edilmesi ve İran'ın mevcut yönetimin ayrılmasından sonra bile faaliyetlerine devam etmesini engelleyen, zaman sınırı olmayan kalıcı bir anlaşma yapılması konusunda ısrarcı oldu. Buna ek olarak, İran heyetine balistik füzeler ve müttefik milisler konusunda talepler de iletildi.

fb
Doha'nın sanayi bölgesinde İran'ın düzenlediği iddia edilen saldırı sonucunda yükselen duman bulutu, 1 Mart 2026 (AFP)

Yaptırımların kaldırılmasını ve İran'ın küresel finans sistemine entegrasyonunu engelleyen en önemli faktörler arasında İran'ın Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Yönelik Mali Eylem Görev Gücü (FATF) standartlarına uymaması, İran bankacılık sistemindeki şeffaflık eksikliği ve ekonominin büyük sektörlerinin DMO’ya bağlı kurumlar tarafından kontrol edilmesi yer alıyor. ABD şirketleri, özellikle İran'ın ‘terör destekçisi ülke’ olarak sınıflandırmaya devam etmesi ve ABD vatandaşlarını hedef alan komplolara karışması nedeniyle yasal risklerle karşı karşıya. Ayrıca, İran enerji sektörünün eski altyapısı, uluslararası şirketlerin güçlü yasal ve adli garantiler olmadan sağlamaya isteksiz olabilecekleri büyük yatırımlar ve ileri teknoloji gerektiriyor.

28 Şubat 2026 tarihindeki tırmanış

Umman Dışişleri Bakanı Bedir el-Busaidi geçtiğimiz perşembe günü, Cenevre'deki toplantılardan çıkarak Washington ve Tahran'ın adil ve kalıcı bir anlaşmaya varmak için yeni ve yenilikçi fikirlere ve çözümlere açık olduğunu açıkladı. Bu açıklamalar, müzakerelerin iyi gittiğini ve bir sonraki turun krizi sona erdirecek bir anlaşmanın imzalanması yolunda önemli bir adım olacağını gösterdi.

Öte yandan ABD’nin tutumu belirsizdi, ancak Beyaz Saray temsilcileri, İranlılarla sabah yapılan görüşmelerin ardından hayal kırıklığına uğradıklarını basına sızdırdı. Saatler süren müzakereler, herhangi bir ilerleme kaydedilmeden sona erdi.

Cenevre’deki müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması ve doğrudan çatışmaya geri dönülmesi, her iki tarafın da uzlaşma çözümlerini tükettiğini gösteriyor.

Cenevre’deki müzakerelerin tıkanması ve Tahran'ın nükleer stoklarını transfer etmeyi, balistik füzelerini sökmeyi ve müttefik milislerini dağıtmayı reddetmesi üzerine, ABD ve İsrail ortak bir saldırı başlattı. Washington bu saldırıyı ‘Destansı Öfke Operasyonu’ olarak nitelendirirken, İsrail ‘Kükreyen Aslan Operasyonu’ adını verdi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, operasyonun amacının ‘İsrail’in bekasına yönelik tehdidi ortadan kaldırmak ve İran halkının kendi kaderini belirlemesi için koşullar yaratmak olduğunu’ belirtti.

Saldırılar, cumartesi günü kendisiyle yaptığı toplantı sırasında bir dizi İranlı liderle birlikte öldürüldüğü duyurulan Dini Lider Ali Hamaney'in karargahı da dahil olmak üzere komuta merkezlerini hedef aldı. Netanyahu'nun açıklamaları, müzakerelere geri dönülmesi için hiçbir alan olmadığını gösterdi. İran'ın yanıtı, ABD’nin bölgedeki üslerine ev sahipliği yapan tüm ülkeleri de hedef aldı. Bu hamle, ‘göze göz’ ilkesinin uygulanması gibi görünüyor ve eski şartlarda müzakere olasılığını tamamen ortadan kaldırıyor.

Müzakerelerin sonu mu, yoksa yeni bir başlangıç mı?

Cenevre müzakerelerinin başarısızlığı ve doğrudan çatışmaya geri dönülmesi, iki tarafın tüm uzlaşma yollarını tükettiğini gösteriyor. Ancak bazıları bu saldırıların savaş alanında müzakere yapmak amacıyla yapıldığına inanıyor. ‘Stratejik sabra’ ulaşanlar, müzakerelerde hedeflerine ulaşanlardır, ancak Tahran'ın birkaç Arap şehrine düzenlediği füzeli saldırılar, sanki kendisini güvenli bir yere taşıyabilecek tüm gemileri yakarak son silahlarına başvurduğunu gösteriyor.

İran, iç ekonomik çöküş ve dış askeri baskı arasında sıkışmış durumda. Bu arada ABD, ‘İran rejimini’ bir kez ve sonsuza kadar ortadan kaldırmaya kararlı görünüyor. Bu da Washington'ın askeri güç ve diplomasi yoluyla Ortadoğu'daki güç dengesini yeniden çizme arzusunu yansıtıyor. Ancak, İran'ın bölgedeki ülkelere karşı yaygın tepkisi, ‘kesin bir zaferin’ bedelinin küresel enerji istikrarı ve tüm bölgenin güvenliği için çok yüksek olabileceğini kanıtlıyor.

Lityum, petrol ve gaz, çaresiz İran diplomasisinin elindeki araçlar olmaya devam ediyor. Fakat uçakların gürültüsü ve savaş çığlıkları arasında, özellikle Hamaney suikastından sonra, anlaşma mı yoksa çöküş mü olacağına savaş alanının dili karar verecek gibi görünüyor.