Ukrayna’ya yönelik savaşın ortasında ve son yıllarda artan baskılara maruz kalan muhalefetin neredeyse tamamen yokluğu ışığında, Rus seçmenler devlet başkanlığı seçimlerinin üçüncü günü olan bugün oylarını kullandı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in seçimleri kazanmasının kaçınılmaz olduğu bir dönemde, Rus liderin bir sonraki başkanlık dönemi, bunun hem ülke içinde, hem de dışında ne anlama gelebileceği de dahil olmak üzere tartışmaların odak noktası oldu.
Şarku’l Avsat’ın Politico dergisinden aktardığı analize göre Putin’in 2030’da sona erecek yeni devlet başkanlığı döneminde Rusya’nın karşı karşıya kalabileceği beş senaryo şöyle;
Birinci senaryo: Rusya’da demokrasi yanlısı hareketler gelişebilir (Gerçekleşme olasılığı yüzde 5-10)
1989’da Doğu Avrupa’daki anti-komünist, sömürgecilik karşıtı devrimlerin gösterdiği gibi, totaliter rejimler bataklığa dayanabilir ve demokratik hareketler karşısında hızla çökebilir.
Putin’in Ukrayna’da aldığı feci kararların şimdiden Rus vatandaşları üzerinde öngörülemeyen zincirleme etkileri oldu.
Bu durum da, ileriye yönelik hoşnutsuzluk yaratmaya ve doğrudan demokrasi yanlısı hareketlere daha fazla ilgi yaratmaya devam edecek.
Bu, muhalif lider Aleksey Navalni’nin hapishanedeki şüpheli ölümünden önce bile geçerliydi.
Rusya’daki demokratik hareketlerin en önde gelen lideri Navalni’yi öldürmek, ülkedeki demokrasi yanlısı enerjileri pek ortadan kaldırmadı.
Navalni birçok Rus vatandaşının gözünde aktivistten ‘şehide’ dönüşürken, demokratik reform ve hatta demokratik devrime yönelik bu ivme aslında yeniden alevlenmeye başlayabilir.
Bir mahkum olarak Navalni, çoğu Rus’un dikkatinden uzaktaydı.
Ancak Putin rejiminin her türlü muhalefeti ortadan kaldırmak için ne kadar ileri gidebileceğinin bir sembolü olan Navalni, artık çok daha fazla anlam taşıyabilir.
İkinci senaryo: Rusya parçalanabilir (Gerçekleşme olasılığı yüzde 10 – 15)
Yüzbinlerce Rus askerinin anlamsız bir savaşta katledildiği yıkıcı bir savaşın ardından, Ruslar Putin’i ve onun politikasını toplu olarak protesto etmek için ortaya çıkabilir.
Onu devirmeye çalıştıkça sürtüşmeler yayılabilir, ülke genelinde uzun zamandır gömülü olan hayal kırıklıkları gün yüzüne çıkabilir ve Putin’in eli altında birleştiği varsayılan ulus, birdenbire etnik-milliyetçi çizgilerde parçalanabilir.
Bu durumda kaos ülke geneline hızla yayılabilir.
Kaos, hiçbir bölgeyi veya aileyi dokunulmaz bırakmayacak şekilde bölgesel parçalanmaya ve şiddete yol açabilir.
Ancak pek çok Rus analist, Putin’in iktidardaki sıkı kontrolü göz önüne alındığında, bu senaryoyu hala uzak bir ihtimal olarak görüyor.
Üçüncü senaryo: Milliyetçiler isyan edebilir (Gerçekleşme olasılığı yüzde 15-20)
Bir yıl önce, isyan eden bir milliyetçi olan Yevgeny Prigojin liderliğindeki milislerin cepheden çekilerek, neredeyse Moskova’ya yürüyebileceği fikri bir hayaldi.
Putin’e çok yakın olduğu bilinen Wagner lideri Prigojin, Haziran ayında geniş çaplı bir askeri isyan başlattı ve askerlerini Moskova’ya doğru yöneltti.
Putin’in iktidara gelmesinden bu yana otoritesine yönelik en büyük doğrudan meydan okumayı temsil eden bu büyük çaplı askeri isyan, Rusya’da bir iç depreme neden oldu.
Prigojin’in uçağı bu olaydan birkaç ay sonra Rus hava sahasında patladı ve ‘Putin’in intikamı’ olduğu düşünülen bu olayda, Prigojin ve yakın çevresinin çoğu öldü.
Ancak, Putin’in işgalinden duyulan hayal kırıklığı, bu bataklığı sürdürmek için Rusya’nın can ve mal kaynaklarının azalması ve servet eşitsizliği gibi Prigojin’in isyanını körükleyen tüm unsurlar hala mevcut.
Pek çok analist, şu anda Wagner grubuyla kıyaslanabilecek başka bir güç olmamasına rağmen, benzer isyanların başkaları tarafından da tekrarlanabileceğine inanıyor.
Bu nedenlerden dolayı söz konusu senaryo, Putin sonrası Rusya’nın karşı karşıya olduğu en olası senaryolardan biri gibi görünüyor.
Putin’in körüklediği milliyetçilik ateşinin yakın zamanda sönmesi pek mümkün değil.
Dördüncü senaryo: Putin’den emekli olması istenebilir (Gerçekleşme olasılığı yüzde 20-25)
Moskova’nın birçok Rusya vatandaşını ve ekonomik durumlarını olumsuz yönde etkileyen Ukrayna işgalinin üzerinden iki yıl geçti.
Analistlere göre, hem ekonominin gerilemesi, hem de asker ölümlerinin artması nedeniyle savaşın maliyeti artmaya devam edecek.
Bu nedenle Kremlin yetkililerinin yakın çevresinin Putin’le görüşerek, kendisine yaptığı hizmetleri takdir ettiklerini ve kendisine emeklilik hayatında başarılar dilediklerini söylemesi de, zamanla gerçekleşebilecek bir başka olası senaryodur.
Analistler, Rusya’da 2030 yılına kadar yeni bir rejimin ortaya çıkma ihtimalinin açık olduğuna inanıyor.
Bu, illa ki Putin’e karşı bir iç komplo anlamına gelmiyor.
Sağlık durumu kötü olan Rusya Devlet Başkanı görevdeyken ölebilir.
Bu durumda yeni hükümetin mutlaka demokratik olması gerekmeyecektir.
Ancak uzmanlara göre, hükümete Batılı yetkililer ve iş adamlarının duymaktan hoşlandıkları birçok şeyi söylemeye başlayacak olan az sayıda Batılı eğitimli, teknokrat elit başkanlık edecektir.
Bunlar savaşın büyük kısmını sadece Putin’e yükleyerek, Moskova’da normallik duygusuna dönüş sözü vereceklerdir.
Hatta bazı siyasi mahkumlar ve muhalif siyasetçileri serbest bırakacak, hatta Putin’in 2022’de Ukrayna’nın doğusundaki (Kırım olmasa da) ilhak duyurusunu iptal edecek kadar ileri gidebilirler.
Ancak Putin’in hala devletin tüm araçlarını kontrol ettiği ve ona karşı herhangi bir komployu ortaya çıkarmak için yandaşları arasında rekabeti teşvik ettiği göz önüne alındığında, bu senaryonun gerçekleşme olasılığı hala zayıf.
Buna, özellikle Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı gerçekten kazanabileceği göz önüne alındığında, Putin’in Rus yetkililer arasında hala yaygın bir destek aldığı gerçeğini de eklemek gerekiyor.
Beşinci senaryo: Putin iktidardaki hakimiyetini daha da güçlendirebilir (Gerçekleşme olasılığı yüzde 45-50)
Bu her zaman en olası senaryoydu.
Öngörülemeyen sağlık olayları dışında, Putin yeni başkanlık dönemine muhtemelen tamamen hizmet edeceği bir süreç olarak bakabilir.
Bazı analistler Navalni’nin ölümüyle demokratik muhalefetin kargaşaya sürüklendiğine inanıyor.
Rusya ekonomisi, Batı’nın yaptırımlarına rağmen, durgunlaşsa bile neredeyse hiç çökmedi.
Her ne kadar Putin Kiev’i fethetmemiş olsa da, özellikle ABD’nin Ukrayna’yı silahlandırma konusundaki çekingenliği göz önüne alındığında, Ukrayna savaşının en kötü dönemi henüz geride kalmış olabilir.
ABD başkanlarıyla karşılaştırıldığında, sadece 71 yaşında olan Putin, hala ‘göreceli’ bir gençliğe sahip.
Bazı analistler, Rusya’nın en uzun süre iktidarda kalan liderlerinden biri haline gelen Putin’in önümüzdeki dönemde iktidardaki hakimiyetini sıkılaştırmasını ve iktidarını güçlendirmek için muhalefete yönelik baskılarını yoğunlaştırmasını bekliyor.
