İran'ın saldırıları ABD'deki Ukrayna ve İsrail'e yardım tartışmalarını değiştirdi

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters
TT

İran'ın saldırıları ABD'deki Ukrayna ve İsrail'e yardım tartışmalarını değiştirdi

Fotoğraf: Reuters
Fotoğraf: Reuters

Pazartesi günü hem Demokratlar hem de Cumhuriyetçiler, Ortadoğu'da hafta sonu yaşanan yeni gelişmeyi kınamak üzere bir araya geldi: İran'ın İsrail hedeflerine karşı başlattığı epey büyük drone ve füze saldırısı.

İran'ın cumartesi günkü saldırısı, İsrail'in Gazze'deki savaşının Washington açısından jeopolitik sonuçlarının önemini bir kez daha ortaya koyarken, Cumhuriyetçi liderlerin tepki olarak bir dizi yasa ve karar tasarısı hazırladığı alt mecliste de hareketliliğe yol açtı. İlk yasa tasarıları pazartesi akşamı meclisten geçti. Bu tasarılar, IMF ve Dünya Bankası'ndaki ABD temsilcilerinin İran'a mali yardım yapılmasına karşı çıkmaya yönlendirilmesi ve İran'ın enerji sektörüyle iş yaptığı bilinen Çinli firmalara yönelik yaptırımların sıkılaştırılması gibi bir dizi konuyu ele alıyor.

Ancak alt meclis için asıl soru, hem İsrail hem de Ukrayna ordularını desteklemeyi amaçlayan ek yardım paketine ilişkin hesaplarda bu yeni gelişmenin ne gibi bir değişiklik yaratacağı. Meclis Başkanı Mike Johnson'ın oylama yapılmasına izin vermemesi nedeniyle paket haftalardır Temsilciler Meclisi'nde bekletiliyor. Bunun yerine, bir ileri bir geri giden partisi bir defasında sınır güvenliğinin öncelikle ele alınmasını talep etti (alınmadı) ve şimdi de radikal sağı yatıştırmaya yönelik son çabasına yeltendi: Yardım paketlerini iki ayrı tasarıya ayırmak.

Beyaz Saray pazartesi günü Temsilciler Meclisi Başkanı Johnson'ın blöfünü bir kez daha gördü ve Temsilciler Meclisi'ndeki Demokratlara tek başına gelecek bir İsrail tasarısına karşı çıkmaları yönünde açık bir mesaj gönderdi.

Ukrayna ordusu Rusya'nın istilasına karşı savaşırken giderek daha fazla silah ve mühimmata ihtiyaç duyuyor. Özellikle katı muhafazakarlar Ukrayna'nın silahlandırılmasına giderek daha fazla karşı çıktığı için, Rus saldırganlara karşı ülkeyi destekleyenler başlangıçta iki yardım paketinin birbiriyle bağlantılı olması için baskı yapıyordu. Meclisteyse Başkan Johnson, Marjorie Taylor Greene'in görevi bırakma önergesiyle karşı karşıya kalmaya devam ediyor; Georgia'nın sağcı temsilcisi, Ukrayna yardımının geçmesi halinde kendisini görevden almak için oylama yapmakla tehdit ediyor.

Cumhuriyetçiler, İsrail'i destekleyen ve Beyaz Saray'a İran saldırısına karşılık vermesi için baskı yapan bir dizi yasa tasarısının Demokratları geri adım atmaya ve bağımsız bir İsrail'e yardım paketinin hızla geçmesini kabul etmeye zorlayacağını umuyor olabilir. Öte yandan Başkan ve müttefikleri, Temsilciler Meclisi'ndeki Cumhuriyetçilere eylemsizlikleri nedeniyle yüklenmeye devam ediyor ve şu ana kadar sol fire vermedi. Top hâlâ büyük ölçüde Meclis Başkanı'nda. Birleşik yardım tasarısının Senato'dan geçmiş olması, Johnson'ı hâlâ siyasi bir dezavantajla karşı karşıya bırakıyor. Cumhuriyetçilerin Senatodaki lideri Mitch McConnell da tasarıyı geçirmesi için Johnson'a baskı yapıyor.

Pazartesi günü New York'ta yaşanan tarihi bir olay sebebiyle siyaset dünyasının büyük kısmının dikkati ikiye bölünmüş şekilde kaldı: Donald Trump'ın sus payı davasının başlaması ve tarihte bir ABD başkanına karşı açılan ilk ağır ceza davası. Jüri seçimi Manhattan adliyesinde sabah saat 10'da başladı.

Öte yandan Senato, cuma günü Temsilciler Meclisi'nden geçen, Amerika'nın dış gözetim programı FISA'nın yeniden yetkilendirilmesini bu hafta oylamaya hazırlanıyor; program için yasal yetki cuma günü sona erecek. Geçen hafta yapılan kural oylamasında muhafazakarların isyanı ve tasarının Amerikan yurttaşlarının verileri için bir izin şartıyla yeniden düzenlenip düzenlenmeyeceği üzerine sert tartışmaların ardından Johnson bir anlaşma yaptı ve yeniden yetkilendirme süresini iki yıla indirdi. Bu da olası bir ikinci Trump başkanlığında tasarının yeniden incelenmesine olanak tanıyor.

Öte yandan Trump, pazartesi günkü duruşmalar sırasında bazılarının gözle görülür bir şekilde uyuyakaldığını söylediği Manhattan'daki mahkeme salonuna geri dönüyor.

Independent Türkçe



ABD ordusu: İran rejiminin güvenlik aygıtını ortadan kaldırmayı hedefliyoruz

ABD uçak gemisinden İran'a karşı askeri operasyonlara katılmak üzere havalanan bir savaş uçağı (CENTCOM)
ABD uçak gemisinden İran'a karşı askeri operasyonlara katılmak üzere havalanan bir savaş uçağı (CENTCOM)
TT

ABD ordusu: İran rejiminin güvenlik aygıtını ortadan kaldırmayı hedefliyoruz

ABD uçak gemisinden İran'a karşı askeri operasyonlara katılmak üzere havalanan bir savaş uçağı (CENTCOM)
ABD uçak gemisinden İran'a karşı askeri operasyonlara katılmak üzere havalanan bir savaş uçağı (CENTCOM)

ABD ordusu dün, ABD Başkanı Donald Trump'ın emriyle İran rejiminin güvenlik aygıtını çökertmek için bir operasyon başlattığını duyurdu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamada, koalisyon güçleriyle birlikte, İran rejiminin güvenlik aygıtını çökertmek amacıyla, acil tehdit oluşturan yerlere öncelik vererek, Doğu Saati ile 01:15'te (GMT ile 06:15) hedefleri vurmaya başladığı belirtildi.

Hedefler arasında İran Devrim Muhafızları Ordusu’na (DMO) ait komuta ve kontrol merkezleri, İran hava savunma kapasiteleri, füze fırlatma platformları ve insansız hava araçları ile askeri hava üsleri yer alıyordu.

fb
İran'a karşı düzenlenen askeri operasyonlar sırasında bir ABD destroyerinden fırlatılan Tomahawk füzesi (CENTCOM)

CENTCOM Komutanı Amiral Brad Cooper, yaptığı açıklamada şunları söyledi:

“Başkan (Donald Trump) kararlı bir operasyon emri verdi ve cesur askerlerimiz, denizcilerimiz, havacılarımız, deniz piyadelerimiz, muhafızlarımız ve sahil güvenlik görevlilerimiz bu çağrıya cevap veriyorlar.”

Amiral Cooper, açıklamasına şöyle devam etti:

“ABD ve koalisyon güçlerinin ilk saldırı dalgasının ardından, CENTCOM güçleri yüzlerce İran füze ve insansız hava aracı saldırısını başarıyla püskürttü. ABD güçleri arasında çatışmalarla ilgili herhangi bir kayıp veya yaralanma bildirilmedi. ABD tesislerinde meydana gelen hasar önemsizdi ve operasyonları etkilemedi.”

Amiral Cooper, şunları ekledi:

“Operasyonun ilk saatlerinde hava, kara ve denizden fırlatılan hassas güdümlü mühimmatlar kullanıldı. Ayrıca, Merkez Komutanlığı'nın Akrep Tümeni, savaşta ilk kez düşük maliyetli, tek yönlü saldırı insansız hava araçları kullandı.”

ABD’nin İran’a karşı başlattığı ‘Destansı Öfke’ operasyonu, onlarca yıl sonra ABD ordusunun bölgedeki en büyük ateş gücü yoğunlaşmasını temsil ediyor.


Şarku’l Avsat’a konuşan iki analist: İran, Körfez ülkelerini hedef alarak önceki güvenceleri görmezden geldi

Katar'daki ABD askeri üssünden yükselen duman (AFP)
Katar'daki ABD askeri üssünden yükselen duman (AFP)
TT

Şarku’l Avsat’a konuşan iki analist: İran, Körfez ülkelerini hedef alarak önceki güvenceleri görmezden geldi

Katar'daki ABD askeri üssünden yükselen duman (AFP)
Katar'daki ABD askeri üssünden yükselen duman (AFP)

İran'ın dün Körfez ülkelerine karşı düzenlediği füze saldırıları, analistlerin Ortadoğu'nun güvenliğini ve istikrarını tehdit eden çatışmanın yayılacağı uyarısında bulunduğu bir dönemde, Tahran'ın bölgedeki askeri saldırılardan önce verdiği güvencelere bağlılığı konusunda soru işaretleri yarattı.

ABD ve İsrail'in dün sabah İran'a karşı başlattığı saldırıların ardından İran Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn, Katar, Kuveyt ve Ürdün'ü hedef alan saldırılar düzenledi. Bu gelişme, İran’ın fırlattığı füzelerin önlenmesi ile eşzamanlı olarak, birçok Arap ülkesinde hava sahasının kapatılması ve sivil uçuşların askıya alınması da dahil olmak üzere, bölgede yaygın bölgesel önlemlerin alınmasına neden oldu.

Suudi Arabistan tarafından yapılan açıklamada, İran'ın Riyad ve doğu bölgelerini hedef alan ‘açıkça ve korkakça’ saldırılarını en şiddetli şekilde reddedildiği ve kınandığı belirtildi. Açıklamada bu saldırıların hiçbir gerekçeyle ve hiçbir şekilde haklı gösterilemeyeceği, İranlı yetkililerin Suudi Arabistan'ın hava sahası ve topraklarının İran'ı hedef almak için kullanılmasına izin vermeyeceğini bildirmelerine rağmen bu saldırıların gerçekleştirildiği vurgulandı.

Garantilerin ihlali

Suudi stratejik ve siyasi çalışmalar profesörü Dr. Muhammed el-Harbi, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, bölgesel bir savaşı önlemek amacıyla yapılan diplomatik girişimler ve iletişim kapsamında Riyad, Washington ve Tahran'ın hava sahalarının iki taraf arasındaki herhangi bir çatışmada kullanılmayacağına dair önceden verdikleri garantilerin bildirilmesine işaret ederek İran’ın ‘saldırılardan önce verilen garantileri ihlal ettiğini’ söyledi.

İran'ın Riyad Büyükelçisi Dr. Ali Rıza İnayeti, Şarku’l Avsat’ın bölgedeki askeri gerginliğin tırmanmasından saatler önce yayınladığı özel bir açıklamada, Riyad ve Tahran arasında ‘bölgede güvenlik ve barışın sağlanması ve savaşın önlenmesi gerektiği’ konusunda anlaşma sağlandığını söyledi.

İnayeti, bölgedeki ülkelerin güvenlik ve barışı sağlamak ve savaşı önlemek için ortak çaba sarf ettiklerini vurguladı.

Tahran'ın Suudi Arabistan dahil Körfez ülkeleriyle ABD ile nükleer müzakereler konusunda istişarelerde bulunduğunu ve ‘diyalog sürecini ve önceki turlarda varılan anlaşmaları destekleyen Suudi Arabistan'ın tutumuna takdirini ifade ettiğini’ belirtti.

Öte yandan Harbi, İran'ın Körfez ülkelerini hedef almasını veya onları çatışmaya dahil etmesini haklı gösterecek hiçbir kanıt olmadığını vurgulayarak “Bu da Tahran'ın Körfez ülkelerine sivil hedefleri hedef almayacağına dair güvence vermeye çalışmasına rağmen, onların egemenliğine bir saldırı anlamına gelir” dedi.

Misillemenin kapsamının genişlemesi

Suudi siyasi analist Dr. Nayef el-Vakaa, İran'ın askeri misillemesini saldırının kaynağı olmayan ülkeleri de kapsayacak şekilde genişleterek Körfez ülkelerinin verdiği garantileri ihlal ettiğini söyledi. Saldırı Körfez ülkelerinden değil, Arap Körfezi dışında konuşlanmış ABD donanma gemileri, uçak gemileri ve denizaltılarından gelmişti.

Şarku’l Avsat’a konuşan Vakaa, Körfez ülkelerinin İran'a yönelik İsrail saldırılarını kınadığını ve saldırılardan önce güvence verdiğini, ancak İran'ın ‘dengesiz ve düşüncesiz’ tepkilerinin bu ülkeleri etkilediğini belirtti. Vakaa, ‘meşru müdafaa’ ilkesinin, tepkinin doğrudan tehdidin kaynağına yöneltilmesi ve hedeflerin kapsamını Körfez ve Arap ülkelerini de içerecek şekilde genişletilmemesi gerektirdiğini vurguladı.

Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamalara göre iki uzman, önceden verilen güvencelere rağmen Körfez ülkelerini hedef almanın, bölgedeki askeri gerginliğin devam eden yansımaları göz önüne alındığında, çatışmayı daha geniş bir bölgesel düzeye taşıyacağı sonucuna vardılar.


İsrail Hamaney'i hedef alırken, İran ‘bölgesel savaş’ ile karşılık verdi

Tahran'da meydana gelen patlamanın ardından duman yükseliyor (DPA)
Tahran'da meydana gelen patlamanın ardından duman yükseliyor (DPA)
TT

İsrail Hamaney'i hedef alırken, İran ‘bölgesel savaş’ ile karşılık verdi

Tahran'da meydana gelen patlamanın ardından duman yükseliyor (DPA)
Tahran'da meydana gelen patlamanın ardından duman yükseliyor (DPA)

İran, ABD'nin ‘Destansı Öfke’ ve İsrail'in ‘Kükreyen Aslan’ operasyonlarına yanıt olarak dün Suudi Arabistan, Bahreyn, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Ürdün ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ni (IKBY) hedef alarak saldırıya uğrarsa ‘bölgesel savaş’ başlatacağı tehdidini yerine getirdi.

İran, bölgedeki ABD üslerini ve tesislerini füzeler ve insansız hava araçları (İHA) ile hedef aldı. Bu füzelerin ve İHA’ların bir kısmı sivil bölgelere düştü. İran, Hürmüz Boğazı'nın kapatıldığını duyurarak, çatışmayı sınırları dışındaki birçok alana yaydı.

Washington, İran'daki askeri tesisleri hedef alan ‘büyük çaplı savaş operasyonlarının’ başladığını duyururken, İsrail ise saldırılarının İran'daki askeri liderleri ve tesisleri, hava savunma sistemlerini ve füze fırlatma alanlarını hedef aldığını açıkladı.

Kaynaklar, İran rejiminin kalbi olan Tahran'daki Pastör (Pasteur) mahallesine saldırılar yapıldığını ve ayrıca İsfahan, Kum, Kirmanşah, Şiraz, Tebriz, kıyı bölgeleri ve petrol sahalarındaki İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) merkezlerinin hedef alındığını bildirdi.

fvfe
Dün Bahreyn'in başkenti Manama'da İran'ın saldırısına hedef olan bir tesis (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, operasyonun amacının ‘yakın tehditleri ortadan kaldırmak’ ve İran'ın füzelerini ve füze endüstrisini yok etmek olduğunu söyledi.

İran'ın nükleer silah elde edemeyeceğini vurgulayan Trump, İranlıları hükümetlerini ‘kontrol altına almaya’ çağırdı ve DMO'ya silahlarını bırakması, aksi takdirde ‘kesin ölümle’ karşı karşıya kalacağı uyarısında bulundu.

İran liderliği ve Washington'ın saldırılarda liderliğin etkisiz hale getirildiğine inanıp inanmadığına ilişkin olarak Trump şunları söyledi:

“Büyük bir kısmı, evet. Her şeyi bilmiyoruz, ama büyük bir kısmı. Çok güçlü bir saldırıydı.”

Bir sonraki liderlik ve İran'da yeni bir liderin belirlenip belirlenmediği sorulduğunda ise Trump, yeni liderin kimliği hakkında “Evet, çok iyi bir fikrimiz var” yanıtını verdi.

Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, İran'a yönelik saldırıların ‘gerekli olduğu sürece’ devam edeceğini söyledi.

Netanyahu, İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney'in öldürüldüğüne dair ‘işaretler’ olduğunu da sözlerine ekledi.

İsrail medyası Hamaney'in öldüğünü doğrularken, Tahran, Hamaney ve diğer üst düzey yetkililerin öldürüldüğünü yalanladı. Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Hamaney'in ‘bildiği kadarıyla hayatta’ olduğunu söyledi.

DMO'ya yakın Fars Haber Ajansı, aralarında Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın da olduğu üst düzey yetkililerin ‘sağlık durumlarının iyi’ olduğunu bildirdi.

İranlı yetkililer, tüm ABD üsleri ve çıkarlarının ‘meşru hedefler’ olduğunu belirterek, misillemenin devam edeceğini teyit ettiler. DMO, İsrail'e füze saldırıları başlatıldığını duyurdu. İsrail şehirlerinde sirenler çaldı.