İsrail'in İran'a yönelik misilleme senaryoları neler?

Savaş kabinesi içindeki anlaşmazlıklar su yüzüne çıkıyor

İran'ın İsrail'e saldırısı, pazar günü Tahran'da toplananlar tarafından sevinçle karşılanmıştı (Reuters)
İran'ın İsrail'e saldırısı, pazar günü Tahran'da toplananlar tarafından sevinçle karşılanmıştı (Reuters)
TT

İsrail'in İran'a yönelik misilleme senaryoları neler?

İran'ın İsrail'e saldırısı, pazar günü Tahran'da toplananlar tarafından sevinçle karşılanmıştı (Reuters)
İran'ın İsrail'e saldırısı, pazar günü Tahran'da toplananlar tarafından sevinçle karşılanmıştı (Reuters)

İsrail ve İran arasındaki karşılıklı saldırıların ardından Ortadoğu'da gerginlik tırmanmaya devam ediyor. 

İsrail Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi, dünkü açıklamasında İran'ın cumartesiyi pazara bağlayan gece füze ve drone'larla düzenlediği saldırılara misilleme yapacaklarını duyurdu.

İran'ın saldırısında hasar alan İsrail'deki Nevatim askeri üssünde konuşan Halevi, "Bunun bir karşılığı olacak" dedi.

Britanya'nın önde gelen gazetelerinden Guardian, İsrail'in misilleme yapması durumunda kullanabileceği farklı senaryoları yazdı.

İsrail'deki düşünce kuruluşu Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü'nden Raz Zimmit, Tel Aviv'in saldırıya geçmeden önce üç unsuru göz önünde bulundurması gerektiğini söyledi:

Birincisi, İran'ın buna nasıl yanıt vereceği meselesi. İsrail'in misillemesine çok daha sert bir tepkiyle karşılık verileceğini açıkça söylediler. İkincisiyse ABD'nin pozisyonuyla ilgili. Joe Biden gerilimi tırmandırmak istemiyor ve bu çatışma faslını sonlandırmaktan yana. Üçüncüsü de Gazze savaşıyla ilgili. 7 Ekim'den beri İsrail yeni cepheler açmaktan kaçınıyor, Hamas'la savaşa odaklanmak istiyor.

Guardian'ın analizinde, İsrail'in doğrudan İran toprağına saldırmasının bölgede çok büyük bir savaşı tetikleyeceğine işaret edildi. 

Bunun yerine İsrail'in siber saldırı düzenleme, İran'ın Suriye gibi başka ülkelerdeki varlıklarını hedef alma ya da bir drone fabrikasını vurma gibi taktiklere yönelebileceği değerlendirmesi yapıldı. 

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen ABD'li yetkililer de ülkenin önde gelen medya kuruluşlarından NBC'ye, İsrail'in misillemesinin "sınırlı olacağını" söyledi. Yetkililer, Tel Aviv'in saldırı planının son haliyle ilgili Washington'la henüz bilgi paylaşmadığını belirtirken, İsrail'in yüksek ihtimalle Suriye veya Irak'taki İran destekli milisleri hedef alacağını savundu. 

Diğer yandan ABD'nin tanınmış gazetelerinden Wall Street Journal (WSJ), İran'a misilleme meselesiyle İsrail savaş kabinesi içindeki anlaşmazlıkların tekrar su yüzüne çıktığını yazdı.

Analizde, kabinedeki İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Savunma Bakanı Yoav Gallant ve eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz'ın, Gazze savaşı ve İran'a misilleme planı gibi önemli meselelerde ortak kararlar alamadığı değerlendirmesi paylaşıldı.

Haberde, kabinedeki bu üç büyük ismin aralarındaki siyasi çekişmeler nedeniyle ortak hareket edemediği savunuldu. Gantz'ın 5 genel seçimde Netanyahu'ya karşı yarıştığı, Netanyahu'nun geçen yıl Gallant'ı kovmaya çalıştığı, Gantz ve Gallant arasındaysa Gazze savaşına dek neredeyse 10 yıldır doğru düzgün bir iletişim olmadığı hatırlatıldı.

Eski İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Goira Eiland, WSJ'ye "Bu üç kişi arasındaki güven eksikliği çok açık ve kritik" dedi.

Tahran yönetimi, saldırının ardından İsrail'in misilleme yapması durumunda buna daha büyük bir saldırıyla karşılık vereceklerini söylemişti. Biden ise pazar günkü açıklamasında İsrail'in olası misillemesine destek sağlamayacaklarını belirtmişti.

Washington yönetimi, İran'ın yaklaşık 360 drone, seyir füzesi ve balistik füzeyle düzenlediği saldırılarda İsrail'e koruma sağlamıştı. ABD donanmasına ait gemiler üç balistik füze ve 70 kamikaze drone'u vurmuştu. Fransa, Ürdün ve Birleşik Krallık (BK) da İsrail'in savunmasına destek vermişti.

İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) füze ve drone'ların yaklaşık yüzde 99'unun hava savunma sistemleriyle etkisiz hale getirildiğini belirtmişti. 5 saat süren saldırıda, 7 yaşındaki Amina el Hasoni adlı bir kız çocuğu, İsrail'in attığı önleme füzesi kaynaklı şarapnelden ağır yaralanmıştı. 

Ne olmuştu?

1 Nisan'da İran'ın Şam'daki konsolosluk binasına hava saldırısı düzenlenmişti. İsrail'in resmen üstlenmediği olayda, İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan ikisi general rütbesinde toplam 7 kişi ölmüştü. 

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney, 2 Nisan'daki açıklamasında İsrail'e karşı misillemenin meşru müdafaa haline geldiğini savunarak "Gerekli karşılığı vereceğiz. Onları cezalandıracağız" demişti. 

İsrail Ordu Sözcüsü Daniel Hagari, cuma günkü toplantısında tüm olasılıklara karşı tedbir aldıklarını belirterek "Savunmanın yanı sıra saldırıya geçmeye de hazırız" ifadelerini kullanmıştı. 

Independent Türkçe, Guardian, Wall Street Journal, Times of Israel, NBC



İran lideri Hamaney'den, ABD'deki Filistin eylemcilerine destek: Tarihin doğru tarafındasınız

ABD'de en az 30 eyalette öğrenciler ve akademisyenler, İsrail karşıtı eylemler düzenledi (Reuters)
ABD'de en az 30 eyalette öğrenciler ve akademisyenler, İsrail karşıtı eylemler düzenledi (Reuters)
TT

İran lideri Hamaney'den, ABD'deki Filistin eylemcilerine destek: Tarihin doğru tarafındasınız

ABD'de en az 30 eyalette öğrenciler ve akademisyenler, İsrail karşıtı eylemler düzenledi (Reuters)
ABD'de en az 30 eyalette öğrenciler ve akademisyenler, İsrail karşıtı eylemler düzenledi (Reuters)

İran'ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, ABD'deki Filistin yanlısı eylemlere katılanlara destek vererek "Tarihin doğru tarafındasınız" dedi.

Hamaney, 25 Mayıs'ta yazdığı ve bugün hem Twitter hesabından hem de kendi sitesinden paylaştığı açık mektupta, ABD'deki üniversitelerde Gazze'yi destekleyen eylemlere katılanlara seslendi. 

"Bu mektubu, uyanan vicdanları onları Gazze'nin mazlum kadın ve çocuklarını savunmaya sevk eden gençlere yazıyorum" ifadelerini kullanan Hamaney, şöyle devam etti: 

ABD'deki sevgili üniversite öğrencileri, bu mesaj sizinle olan empati ve dayanışmamızın bir ifadesidir. Tarihte yeni bir sayfa açılırken, sizler doğru taraftasınız. Direniş Cephesi'nin bir kolunu oluşturdunuz ve Siyonistleri açıkça destekleyen hükümetinizin acımasız baskısı karşısında onurlu bir mücadele başlattınız.

Tahran yönetimi, "Direniş Cephesi" ifadesini aralarında Yemen'deki Husilerin yanı sıra Lübnan'daki Hizbullah, Irak'taki İslami Direniş örgütü ve Filistin'deki Hamas'ın yer aldığı bir grubu tanımlamak için kullanıyor. 

Hamaney, öğrencilerin başlattığı protestolara akademisyenlerin katılmasının "önemli bir gelişme" olduğuna dikkat çekerek, ABD'nin yanı sıra diğer ülkelerde düzenlenen Filistin'e destek eylemlerinden de övgüyle söz etti.

İran'ın dini lideri, "Filistin uzun bir geçmişe sahip bağımsız bir ülkedir. Müslümanlar, Hıristiyanlar ve Yahudilerden oluşan bir ulustur" derken, "Siyonist rejimin ayrımcı ve soykırımcı yaklaşımının bunu bozduğunu" vurguladı. 

"Tüm dünyada halkların vicdanı uyandı ve gerçekler gün ışığına çıkıyor" ifadelerini kullanan Hamaney, ABD'de Filistin için ayaklanan öğrencilere Kuran'ın öğretilerine aşina olmaları çağrısında da bulundu.  

ABD'deki Columbia Üniversitesi'nde 18 Nisan'da başlayan olaylarda güvenlik güçleri en az 108 öğrenciyi gözaltına almış, 80 öğrenciye de disiplin cezası verilmişti. 

Bunun ardından aralarında Princeton, Yale, MIT ve Harvard gibi prestijli eğitim kurumlarının da yer aldığı birçok üniversitede Filistin'e destek eylemleri hızla yayıldı. 

Amerikan gazetesi New York Times'ın 24 Mayıs'ta paylaştığı bilgilere göre ülke çapında protestolarda gözaltına alınan öğrenci ve akademisyen sayısı 3 bine yaklaştı. 

Protestolar daha sonra Avrupa ve Ortadoğu'daki kampüslere de yayıldı.

Independent Türkçe, Times of Israel, Haaretz, New York Times