Gazze’deki savaş ve dünya savaşlarının yıl dönümü

Gazze Savaşı ve uluslararası krizlerin çağrışımları

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
TT

Gazze’deki savaş ve dünya savaşlarının yıl dönümü

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)

Elie el Kaşif

ABD Başkanı Joe Biden’ın Gazze için ateşkes teklifi, muhtemelen Ramazan ayı arifesinde ateşkes ve esir takası anlaşması amacıyla yapılan, ancak tökezleyip başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerle aynı kaderi paylaşacak gibi görünüyor. ABD yönetiminin ister doğrudan İsrail'e ister Arap ülkeleri aracılığıyla Hamas’a olmak üzere savaşan taraflara yönelik tüm baskılarına rağmen, kendisi de bunu öngörmeye ve işaret etmeye başladı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken savaşın başlamasından bu yana bölgeye gerçekleştirdiği sekizinci ziyarette bunu yapmaya çalışsa da şimdiye kadar pek başarılı olamadı.

Ne zaman savaşın müzakereler yoluyla durdurulabileceğine dair bir umut doğsa, bu müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanacağına dair kötümser bir rüzgâr esmeye başlıyor. Eğer müzakere girişimi bu kez de başarısız olursa, karamsarlık geçen seferkinden daha da yoğun olacak. Teklif, gerek müzakerelerin başarısız olması ve İsrail ile Hamas'ın Biden'ın teklifine yanıt vermemesi bakımından, gerek savaşın doğrudan tarafları olan Hamas ve İsrail'in, özellikle de Binyamin Netanyahu ve Yahya Sinvar'ın hesapları bakımından gerekse özellikle önümüzdeki kasım ayında yapılması planlanan ABD seçimlerinin arifesinde bölgesel ve uluslararası sahnedeki kaos bakımından İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının en karmaşık hale geldiği zor bir zamanda ortaya atıldı. Bu da haftalardır hatta aylardır konuşulan Hamas ve İsrail arasındaki yıpratma savaşının aslında bölgesel ve uluslararası bir çatışmanın yansıması olup olmadığı, yani bölgesel ve uluslararası tarafların kendi hesapları için mi bu çatışmayı derinleştirmeye çalıştıkları ya da söz konusu uluslararası tarafların başında gelen ABD’yi bu savaşta boğmak, dikkatini dağıtmak ve çözümsüzlüğe itmeye mi çalışıldığı gibi önemli bir soruyu gündeme getiriyor.

Aslında, Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili sahada ve siyaset sahnesinde yaşanan gerilim, Doğu Avrupa'daki gelişmeleri Filistin topraklarındaki çatışmayla ilişkilendirmeye giderek daha fazla itiyor. Çünkü ABD ve Batı ülkelerinin her iki bölgede de var olması, rakiplerinin bu savaşlara katılmaları için net bir davet anlamına geliyor. Eğer Rusya Avrupa'daki savaşın tarafı ise Gazze’deki savaşta rolü ne olacak? Ya da Hizbullah ve İsrail arasındaki cephede nasıl bir rol üstlenecek? Aksa Tufanı Operasyonu'na ilişkin bazı geç okumalar, Moskova'nın bu operasyona yakından ya da uzaktan müdahil olmuş olma ihtimalini sorgulasa da elbette net cevaplara ulaşamadı. Şu sıralar sorular, Rusya'nın Ukrayna savaşındaki hesapları ya da başta Çin olmak üzere diğer ülkeler arasında yeni bir uluslararası düzen inşa etme girişimleri bağlamında, savaşı uzatma ve ABD'yi bu savaşla meşgul etme konusundaki çıkarları üzerinde yoğunlaşıyor. Dolayısıyla, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Gazze’deki savaşın patlak vermesinin bir nedeni olarak gördüğü ABD’nin Ortadoğu'daki başarısızlığı, ABD liderliğindeki liberal uluslararası düzenin parçalanmasına yol açıyor.

Gazze’deki savaştan nasıl çıkılacağı ve ‘ertesi günü’ belirsizliğini korurken Ortadoğu’da bu savaşın ortaya çıkardığı yeni bir soğuk savaş biçimiyle karşı karşıya olabiliriz.

Ancak Rusya ile ilgili soruların sorulması, kaçınılmaz olarak Çin ile ilgili sorular da sorulması anlamına geliyor. Pekin, Moskova’nın aksine çatışmaya doğrudan müdahil olmasına dair herhangi bir sinyal vermiyor. Putin geçtiğimiz hafta, Batılı ülkelerin Ukrayna’yı silahlandırmasına ve Rusya'ya saldırmasına izin vermesine karşılık, Moskova'nın dünyanın dört bir yanındaki ABD karşıtı grupları desteklemeye hazır olduğunu söylemişti. Bu da İran ile silah anlaşmaları yapmaya ya da bölgedeki İran yanlısı grupları doğrudan ya da Tahran üzerinden silahlandırmaya hazır olduğu şeklinde yorumlandı. Hizbullah'a yakın çevreler Moskova ile ilişkilerinin şu an her zamankinden daha güçlü olduğundan bahsediyor. Peki, bu Rusya'nın Hizbullah'a silah ya da teknoloji sağladığı anlamına mı geliyor? Her halükârda özellikle Ukrayna ve genel olarak Avrupa kıtasının güvenliği konusunda ABD ve Batı ülkeleri ile derinleşen çatışması çerçevesinde, Rusya'nın Gazze’deki savaşa müdahil olmuş olabileceğinden endişe duymak gerekiyor.

Son yıllarda İsrail, Körfez Arap ülkeleri ve İran'la birlikte bölgedeki varlığının kapsamını genişleten Çin ise Filistin'deki bölünmüşlüğün tarafları olan Fetih Hareketi (El Fetih) ve Hamas Hareketi arasında uzlaşı sağlayama çalışarak ve Filistinliler ile İsrail arasındaki çatışmayı çözmek için uluslararası konferans çağrısında bulunarak, savaşa diplomatik bir pencereden bakıyor.

svdfbgnh
Ürdün'ün ev sahipliğinde yapılan “Eylem Çağrısı: Gazze'ye Acil İnsani Müdahale” konulu Ölüdeniz Konferansı'na katılan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken (ortada) sağında Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt ile, 11 Haziran 2024 (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki savaşın büyük resmi böyle, ancak uluslararası ve bölgesel ittifakların karmaşıklığı ve çakışmaları çerçevesinde, uluslararası ve bölgesel safların daha açık dizildiği Soğuk Savaş dönemindeki durumun aksine, bugün bölgedeki ve dünyadaki tüm ülkeler ilişkilerini ve ittifaklarını mümkün olduğunca genişletmeye çalışıyor. Bu ise bölgedeki uluslararası rekabetin, özellikle de günümüzün iki büyük kutbu olan ABD ve Çin arasındaki rekabetin ek bir nedeni haline geliyor. Hem ABD hem de Çin, İsrail'den Körfez ülkelerine ve İran'a kadar bölgedeki diğer ülkelerle ilişkilere sahip. Dolayısıyla Gazze’deki savaştan nasıl çıkılacağı ve ‘ertesi günü’ belirsizliğini korurken, Ortadoğu’da bu savaşın ortaya çıkardığı yeni bir soğuk savaş biçimiyle karşı karşıya olabiliriz.

Fakat savaşı çevreleyen bu uluslararası sahne tek başına savaşın gelişimini ve geleceğini açıklamaya yetmiyor. Zira yerel aktörlerin, Hamas ve İsrail'in, özellikle de Sinvar ve Netanyahu'nun hesapları, çatışmanın geleceği üzerinde çok etkili ve hatta belirleyici. İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney'in geçtiğimiz günlerde Hamas Hareketi’ne Biden'ın teklifini kabul etmemesi yönünde yaptığı dolaylı çağrıdan da anlaşılacağı üzere, İran'ın Hamas'ın önemli bir destekçisi olarak savaştaki varlığı, hatta onun tercihlerini yönlendirmesi göz ardı edilemez. Tüm bu aktörlerin, Gazze Şeridi'ndeki savaşta yaşanan gelişmelerin de kanıtladığı üzere, başta bölgedeki başlıca uluslararası aktör olan ABD olmak üzere, savaştaki başlıca ülkelerin çıkarlarını ve tedbirlerini dikkate aldıklarına hiç şüphe yok.

Gazze’deki savaş da dahil olmak üzere bölgedeki olayların çoğu, ABD’nin bölgedeki yeni mühendisliğinin bir parçası olarak, ABD-Suudi Arabistan anlaşması etrafında dönüyor.

Nihayetinde ister müttefikleri ister muhalifleri tarafından olsun, tüm yerel, bölgesel ve uluslararası hesaplar ABD ve onun yakın ve uzak hedefleri etrafında dönüyor. Hamas, İran ve Hizbullah, İsrail ile ABD arasındaki anlaşmazlıkların ve bu anlaşmazlıkların merkezinde yer alan ABD’nin bölgedeki önceliklerinin üzerine bahis oynuyorlar. Biden yönetimi, ABD'nin Doğu Avrupa, Pasifik ya da Çin Denizi gibi önemli uluslararası çatışma bölgelerine yeniden odaklanmasıyla ilgili jeopolitik nedenlerinin yanı sıra Gazze’deki savaşta İsrail'i desteklediği ve gönderdiği çok sayıda silahla on binlerce Filistinli sivilin ölümüne neden olduğu için seçimlerde ABD’lilerin kendisine yönelik tepkisini hafifletmek gibi sebeplerden ötürü üç aşamalı ateşkes anlaşmasının imzalanması için acele ediyor.

xscdvfbg
İsrailli rehinelerin aileleri, Blinken’ın Tel Aviv ziyaretine denk gelecek şekilde, rehinelerin derhal serbest bırakılması talebiyle protesto gösterisi düzenledi 11 Haziran 2024 (Reuters)

Öte yandan Gazze'deki ateşkes, Washington ile Riyad arasında bir savunma anlaşmasından oluşan ve Washington'ın İsrail'i Suudi Arabistan ile normalleşme anlaşması yoluyla bölgeye daha fazla entegre etme çabaları çerçevesinde Tel Aviv'in de katılabileceği, ancak Tel Aviv'in Riyad'ın talep ettiği gibi iki devletli bir çözüm ile ilgili somut adımlar atmasına bağlı olan, ABD himayesinde ‘bölgesel bir yapı’ inşa etmeye doğru ilerliyor. Dolayısıyla, Gazze’deki savaş da dahil olmak üzere bölgedeki olayların çoğu, ABD’nin bölgedeki yeni mühendisliğinin bir parçası olarak ABD-Suudi Arabistan anlaşması etrafında dönüyor. Bu sebeple, İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney’in kısa süre önce Aksa Tufanı Operasyonu’nu, bölgedeki denklemleri değiştirmeye yönelik bir Amerikan projesini engellediğini söyleyerek övmesi kimseyi şaşırtmadı.

Hamas Hareketi’nin Gazze’deki lideri Yahya Sinvar'ın özellikle de esir kartını elinde tuttuğu sürece, elinde kalanlarla savaşmaya devam etme isteğine ilişkin kendi hesaplarıyla kesiştiğinde İran'dan gelen sinyalleri aldığına şüphe yok. İşte şimdi Washington ona ABD vatandaşı olan rehineler için arada İsrail olmadan müzakere etme teklifinde bulunuyor. Sinvar’ın sadece iki seçeneği var. Ya İsrail, uluslararası tarafların garantörlüğünde kalıcı bir ateşkesi kabul edecek ya da savaşmaya devam edecek. Şimdiye kadar bu iki seçenek dışında üçüncü bir seçeneği kabul etmeye istekli görünmedi. Sinvar'ın tutumunun, özellikle Hamas’ın Doha'daki lider kadrosuna uygulanan baskı çerçevesinde bir bütün olarak Hamas'ın tutumu olup olmadığı da tartışmalı bir konu. Ancak İran Hamas'ın ana şemsiyesi olmaya devam ediyor. Bu da Hamas'ın genel tutumunu anlamada önemli bir unsur.

Netanyahu'nun siyasi ve şahsi hesapları, Washington ile ilişkilerinin sınırları ve koşulları da dahil olmak üzere savaştaki seçeneklerini belirlemede önemli rol oynuyor.

İsrail'e ve özellikle Netanyahu'ya gelince; Netanyahu, iki devletli bir çözümü kabul etmeye hazır değil. Çünkü böyle bir durum onu hükümetinin düşmesi ve aşırı sağın yeri doldurulamaz desteğini kaybetmesi tehdidiyle karşı karşıya bırakacaktır. Yani ya hem Filistinlilerle savaşı hem de İsrail içindeki siyasi çatışmayı kazanarak ikisi de kazanacak ya da ikisini birden kaybedecek. Tecrübeli bir siyasetçi olan Netanyahu, İsrail'deki siyasi ve demografik geleceğin özellikle savaş sonrasında aşırı sağcı eğilimlerden yana olduğunu çok iyi biliyor. Bu nedenle önceliklerinin, görev süresi sona ermekte olan Biden yönetimiyle ilişkileri pahasına da olsa aşırı sağcı akımların kendisine olan desteğini sürdürmek olması gerektiğini bilen Bibi (Netanyahu), İsrail sağının değirmenine su taşıyan Donald Trump'ın seçimleri kazanması üzerine de bahis oynuyor olabilir. Nihayetinde Netanyahu'nun siyasi ve şahsi hesapları, Washington'la ilişkinin sınırları ve koşulları da dahil olmak üzere savaştaki seçeneklerini belirlemede önemli rol oynuyor. İsrail sağının anlatısı, Biden'ın İsrail'e yardım etmek yerine, onu bölgeye yönelik projesinin bir parçası olarak kullandığı yönünde ve bu da elbette Netanyahu ve danışmanları tarafından çok iyi biliniyor.

Tüm bu üst üste binen uluslararası, bölgesel ve yerel sahneler açısından Gazze’deki savaştan çıkış yolunu hayal etmek daha da zorlaşıyor. O halde bölge uzun bir ‘yıpratma savaşına’ mı hazırlanmalı? Nihayetinde böyle bir savaşın bedelini öncelikle Filistinli siviller, ikinci olarak da Lübnan'da, Suriye'de, hatta biraz daha uzaktaki Irak'ta olsun, uzun savaşlara alışkın olan ‘Bereketli Hilalin’ halkları ödeyecek.



ABD-Çin-Rusya zirvesinde Ukrayna’daki çatışma göz ardı edilerek ‘küresel barış’ ele alınacak

Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)
Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)
TT

ABD-Çin-Rusya zirvesinde Ukrayna’daki çatışma göz ardı edilerek ‘küresel barış’ ele alınacak

Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)
Üçlü zirve öncesinde Moskova’daki bir hediyelik eşya dükkanında sergilenen Rusya, ABD ve Çin liderlerini tasvir eden matruşkalar, 16 Kasım 2026 (EPA)

Önümüzdeki perşembe günü gözler Çin’e çevrilecek. ABD, Rusya ve Çin devlet başkanlarının dünya barışını ve stratejik istikrar meselelerini ele almak üzere bir araya geleceği ilk üçlü zirve gerçekleştirilecek. Pekin yönetimi zirveyi ‘eşsiz bir olay’ olarak nitelendirirken, Rusya’daki ve diğer ülkelerdeki analistler, toplantının ‘yeni bir Yalta’nın’ habercisi olabileceğini değerlendiriyor. Bu ifade, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından ABD, Sovyetler Birliği ve İngiltere liderlerinin yeni uluslararası düzenin temellerini atmak üzere Yalta'da gerçekleştirdiği toplantıya atıfta bulunuyor.

Üç taraf, Çin’in ev sahipliğinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında üçlü toplantı yapılmasını kabul ettiklerini açıklamıştı. Dikkat çeken nokta ise tarafların zirvenin gündemine ilişkin açıklamalarında istikrar, silahların azaltılması ve İran’daki durum da dahil olmak üzere bölgesel anlaşmazlıkların ele alınacağını belirtmeleri oldu. Buna karşılık, şu anda Rusya ile ABD arasındaki görüşmelerin temel gündem maddelerinden birini oluşturan Ukrayna’daki çatışmanın toplantı gündeminde yer almayacağı anlaşılıyor.

scdfrgt
Çin Ticaret Bakan Yardımcısı Li Chenggang, Shenzhen’deki APEC Zirvesi öncesinde basın merkezindeki ekranlarda göründü, 16 Kasım 2026. (AP)

Pekin yönetimi dün yaptığı açıklamada, devlet başkanları Şi Cinping, Donald Trump ve Vladimir Putin’in bu hafta Shenzhen kentinde düzenlenecek ilk üçlü zirvede ‘dünya barışını’ ele alacaklarını duyurdu. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Mao Ning, üç liderin ‘dünya barışının korunması ve büyük güçler arasındaki ilişkilerde stratejik istikrarın güçlendirilmesi’ konularında derinlemesine bir diyalog gerçekleştireceğini belirterek, görüşmenin ‘tarihî önem taşıyacağını’ ifade etti. Mao Ning ayrıca Pekin, Moskova ve Washington’ın küresel sorunlarla mücadele konusunda ortak sorumluluk taşıdığını, iş birliğinin güçlendirilmesinin küresel istikrara katkı sağlayacağını söyledi.

Ukrayna dosyası gündemde yok

Kremlin’den yapılan açıklamada, Putin’in zirveye hazırlandığı ve APEC Zirvesi kapsamında katılımcı ülkelerin liderleriyle bir dizi ikili görüşme gerçekleştireceği belirtildi. Ancak Kremlin, Rus tarafının bu görüşmelerde gündeme getirmeyi planladığı konulara değinmedi. Özellikle Trump ile yapılacak görüşmenin öne çıktığı geniş kapsamlı temaslara ilişkin açıklamalar, Batı’nın Rusya Devlet Başkanı’nı tecrit etme girişimlerinin başarısız olduğunun vurgulandığı bir dönemde Kremlin açısından özel önem taşıyor gibi görünüyor. Öte yandan ABD’li yetkililer, Trump’ın nükleer silah stoklarının azaltılması konusunu görüşmeyi ve İran’la savaşı gündeme getirmeyi planladığını, ancak Rusya’nın Ukrayna’daki savaşına değinmesinin beklenmediğini belirtti.

dcfvthy
Çin’in güneyindeki Shenzhen kentinde, APEC Zirvesi öncesinde fotoğraf çekilen insanlar (AFP)

Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier daha önce yaptığı açıklamada, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in yakın zamanda gerçekleştirilen bir toplantıda Ukrayna konusunda üçlü görüşme yapılması fikrinden duyduğu ‘rahatsızlığı’ dile getirdiğini aktarmıştı. Şi’nin, “Bu, Avrupa’ya ait bir anlaşmazlık ve müzakere masasında Avrupalılar da bulunmalı” görüşünü savunduğunu belirtmişti. Almanya Başbakanı Friedrich Merz de başka endişelerini dile getirerek çok sayıda Avrupa Birliği (AB) liderinin, Trump ile Putin arasında Çin’de yapılacak görüşmelerin ‘ikinci bir Anchorage zirvesine’ dönüşmesinden kaygı duyduğunu söyledi. Merz, bu ifadeyle iki lideri bir araya getiren tek zirveye atıfta bulundu. Söz konusu görüşmenin ardından Trump’ın, Rusya’nın Ukrayna konusundaki taleplerini desteklemeye daha açık bir tutum sergilediği görülmüştü. Birkaç gün önce yayımlanan bir haberde, Rusya’nın zirveden Putin’in çıkarlarına hizmet edecek şekilde Ukrayna’da barışa yönelik ortak bir öneriyle sonuçlanmasını güçlü biçimde istediği belirtilmişti. Ancak bu konunun ABD ve Çin liderleri tarafından aynı ölçüde ilgi görmediği anlaşılıyor. Bununla birlikte, konunun zirvede gündeme getirilmesinin beklenmemesi Ukrayna tarafının endişelerini hafifletmedi.

Nükleer silahsızlanma

Nükleer silahsızlanma konusunun ise liderlerin gündemindeki en zorlu başlık olması bekleniyor. Çin’in nükleer cephaneliğinin hızla genişlemesinden rahatsızlık duyan Washington, nükleer silahların sınırlandırılmasına yönelik her türlü anlaşmaya Pekin’in de dahil olmasını talep ediyor. Ancak Çin, nükleer cephaneliğine ilişkin görüşmelere katılmayı kabul etmeden önce ABD ve Rusya’nın sahip oldukları devasa nükleer silah stoklarını azaltmaları gerektiği yönündeki tutumunu defalarca dile getirdi.

sdvbre
Çin’in güneyindeki Shenzhen kentinde, APEC Zirvesi öncesinde fotoğraf çeken insanlar, 16 Kasım 2026 (AFP)

Moskova ile Washington’ın bu konuda da birbirine yakın tutumlar sergilemediği görülüyor. İki ülke daha önce silahların azaltılmasını ve denetlenmesini düzenleyen tüm anlaşma ve antlaşmalardan çekilmişti. Bunların en önemlisi olan Yeni START Antlaşması’nın süresi, tarafların yürürlükte kalmasını sağlayacak bir uzatma mekanizması üzerinde anlaşamaması nedeniyle geçen şubat ayında sona ermişti. Buna rağmen Çin ve ABD dışişleri bakanları birkaç gün önce, ‘barış ve nükleer silahsızlanma gibi hedeflerin ilerletilmesi amacıyla liderler düzeyinde anlamlı görüşmeler yürütülmesinin’ öneminde mutabık kaldı. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres de dün yaptığı açıklamada, “Liderler gerçek anlamda nükleer silahsızlanmaya bağlı kalırsa bu, dünya için büyük bir başarı olacaktır” dedi. ABD Başkanı daha önce yaptığı açıklamada, “Nükleer silahsızlanma ve İran’daki savaşı sona erdirme girişimi de dahil olmak üzere birçok konuyu ele alacağız” ifadelerini kullanmıştı. Çin ve Rusya, İran ile ayrı ayrı arabuluculuk tekliflerinde bulunmuştu. Pekin yönetimi, askerî operasyonların durdurulmasının ‘en yüksek öncelik’ olduğunu vurguluyor. Çin, ilgili tarafları yeniden müzakere masasına dönmeye ikna etme umuduyla son haftalarda Ortadoğu’nun farklı ülkelerinden liderleri ve diplomatları ağırladı.

Putin zirveye hazırlanıyor

Dikkat çeken bir diğer gelişme ise Putin’in zirve öncesinde Batı’ya yönelik sert eleştirilerde bulunması oldu. Moskova’nın düzenlediği ve çeşitli ülkelerden temsilcileri davet ettiği Yeni Sömürgeciliğin Modern Uygulamalarına Karşı Mücadele Destekçileri Konferansı’na gönderdiği mesajda Putin, “Adil bir uluslararası düzenin inşa edilmesini savunan ülkelerin sayısı giderek artıyor, ancak Batılı ülkelerin sömürgeci emelleri hâlâ bir engel oluşturuyor” ifadelerini kullandı. Putin, “Bir dönem Asya, Afrika ve Latin Amerika halklarına yönelik doğrudan baskı politikalarından vazgeçmek zorunda kalan eski sömürgeci devletler, bu bölgelerdeki ülkelerin ekonomileri üzerindeki kontrollerini sürdürmeye, iç işlerine müdahale etmeye ve dış politikalarını etkilemeye çalışıyor” dedi. Rusya’nın, güç kullanımı ve yaptırımlar da dahil olmak üzere yeni sömürgeciliğin her türlü biçimini kesin bir dille reddettiğini ve kınadığını belirten Putin, “Dünya çoğunluğunu oluşturan ülkelerin egemenliklerini ve bağımsızlıklarını güçlendirme yönündeki hedeflerini bütünüyle destekliyoruz” ifadesini kullandı.

Yeni Avrupa yaptırımları

Diğer taraftan AB, Kremlin’e yönelik yaptırımların kapsamını genişleterek 49 Rus bankasına yaptırım uyguladı. Rusya ile Avrupa ülkeleri arasında sert tartışmaların yaşandığı bir dönemde alınan kararda, “Bankacılık sektörü, Rus hükümetine önemli gelir sağlayan bir ekonomik sektördür” ifadesine yer verildi. Moskova, AB’nin tek taraflı yaptırımlarının hukuka aykırı olduğunu ve Rusya’yı tutumundan vazgeçmeye zorlayamayacağını defalarca dile getirmişti. Rusya Devlet Başkanı daha önce yaptığı açıklamada, Rusya’yı çevreleme ve zayıflatma politikasının Batı’nın uzun vadeli stratejisi olduğunu, yaptırımların ise küresel ekonominin tamamına ağır darbe vurduğunu belirtmişti.

sxdvfbr
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, dün Kremlin’de düzenlenen toplantıda (EPA)

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov dün yaptığı açıklamada, Ukrayna’daki çatışmanın çözümüne yönelik müzakerelerde Avrupa temsilcilerinin tutumunun nasıl bir katkı sağlayabileceği konusunda açıklama beklediklerini söyledi. Moskova’nın Ukrayna konulu müzakere turlarına Avrupalıların katılımını reddetmesi, Avrupa’da geniş çaplı tepkiye yol açmıştı. Peskov, AB’nin Rusya’ya baskı uygulamaya yönelik açıklamalarının, ‘Avrupa’nın Ukrayna konusunda müzakere sürecinin kolaylaştırılmasını fiilen geciktirdiğini gösterdiğini’ savundu. Peskov dün ABD tarafıyla Ukrayna konusunda yürütülen görüşmelerin içeriğini açıklamaktan kaçınırken, “Barış sürecinin uzun ve karmaşık olduğunu, her birinin önemi abartılamayacak çok sayıda ayrıntı içerdiğini defalarca vurguladık. Bu çalışmalar hâlâ devam ediyor” dedi. Rusya Devlet Başkanı’nın yakın zamanda ABD’li temsilcilerle yaptığı görüşmede, Ukrayna’nın NATO üyeliği karşılığında Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Donbas’tan çekilmesi konusunun ele alınıp alınmadığı sorulan Peskov, “Barış sürecinin çıkarlarını gözeterek ABD ile aramızda devam eden görüşmelerin ayrıntılarını açıklamanın uygun olmadığı yönündeki tutumumuzu koruyoruz” yanıtını verdi.


United Airlines'ın sistemlerinde yaşanan teknik arıza uçuşları aksattı

ABD'nin Washington eyaletindeki bir havalimanında United Airlines'a ait bir yolcu uçağı. (AP)
ABD'nin Washington eyaletindeki bir havalimanında United Airlines'a ait bir yolcu uçağı. (AP)
TT

United Airlines'ın sistemlerinde yaşanan teknik arıza uçuşları aksattı

ABD'nin Washington eyaletindeki bir havalimanında United Airlines'a ait bir yolcu uçağı. (AP)
ABD'nin Washington eyaletindeki bir havalimanında United Airlines'a ait bir yolcu uçağı. (AP)

ABD'li hava yolu şirketi United Airlines dün yaptığı açıklamada, kalkış yapacak uçuşlarda gecikmelere neden olan teknik sorunun giderildiğini bildirdi. Gelişme, ülke genelinde hava trafik kontrol sisteminde yaşanan ve ABD hava yolu şirketlerinde geniş çaplı aksamalara yol açan arızadan yalnızca birkaç gün sonra meydana geldi.

Yaşanan aksaklık, uçakların ve mürettebatın kalkışa hazır olduğu durumlarda dahi bilgisayar sistemlerindeki arızaların uçuşları nasıl durma noktasına getirebildiğini bir kez daha ortaya koydu.

Şarku’l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre United Airlines'ta yaşanan sorunun, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) cuma günü aldığı uçuşların durdurulması kararıyla bağlantılı olduğuna ilişkin herhangi bir bulgu bulunmuyor.

United Airlines, dün erken saatlerde yaptığı açıklamada, kalkış yapacak uçuşları etkileyen teknik bir sorunun giderilmesi için çalışmaların sürdüğünü duyurdu. Şirket, havalanmış olan uçuşlar ile United Express tarafından gerçekleştirilen seferlerin ise aksaklıktan etkilenmediğini belirtti.

Şirketten yapılan açıklamada, "Bu sorunun siber güvenlikle bağlantılı olduğuna dair herhangi bir bulgu bulunmuyor" ifadelerine yer verildi.

Reuters'ın ulaştığı United Airlines pilot sendikasının şirket içi bilgilendirme notunda, şirket genelinde yaşanan çevrim içi hizmet kesintisinin, pilotların kullandığı çeşitli uygulamaları etkilediği belirtildi. Kesintiden etkilenen uygulamalar arasında mürettebat üyeleri arasındaki iletişim sisteminin de bulunduğu kaydedildi.

Şirket, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda ise "Sistem genelinde yaşanan geniş çaplı kesintinin farkındayız. Ekiplerimiz, hizmetlerin mümkün olan en kısa sürede normale dönmesi için yoğun şekilde çalışıyor" açıklamasını yaptı.

 

 


ABD'den Hizbullah'a silahlarını gönüllü olarak teslim etme çağrısı

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, dün Waltz'ı kabul etti. (AP)
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, dün Waltz'ı kabul etti. (AP)
TT

ABD'den Hizbullah'a silahlarını gönüllü olarak teslim etme çağrısı

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, dün Waltz'ı kabul etti. (AP)
Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, dün Waltz'ı kabul etti. (AP)

ABD'nin Birleşmiş Milletler (BM) Daimî Temsilcisi Michael Waltz Beyrut'ta yaptığı açıklamada, “Hiçbir ülkenin iki ordusu olamaz” diyerek, Hizbullah'ın silahlarını gönüllü olarak teslim etmesini umduğunu belirtti. Waltz, Lübnan'ın egemenliğinin tam anlamıyla yeniden tesis edilmesinin Lübnan ordusu aracılığıyla mümkün olacağını vurguladı.

Waltz açıklamalarını, Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından yapıldı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre ABD'li yetkili Beyrut temasları kapsamında Cumhurbaşkanı Joseph Avn ve Başbakan Nevvaf Selam ile de bir araya geldi. Ancak Waltz'ın Lübnan Genelkurmay Başkanı General Rudolf Heykel ile görüşmemesi dikkat çekti.

Görüşmelerde, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü'nün (UNIFIL) görev süresinin sona ermesinin ardından uygulanacak güvenlik düzenlemeleri ve silahların devletin tekelinde toplanmasına yönelik kararın hayata geçirilmesi ele alındı.

Waltz, BM Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararının “bazı değişikliklerle” uygulanmaya devam etmesini umduğunu belirtti. Söz konusu kararın uluslararası gücün görev ve yetkilerinin temelini oluşturduğunu hatırlatan Waltz, bazı düzenleme ve güncellemelerle bu çerçevenin korunmasını beklediğini ifade etti.

Öte yandan Waltz, UNIFIL'in son 20 yılda önemli miktarda mali kaynağa ihtiyaç duyduğunu belirterek, mevcut yapının yeniden ele alınması gerektiğini ifade etti. ABD'li temsilci, Lübnan'ın güneyinde uluslararası varlığın daha etkili bir modelle sürdürülmesi ve bu modelin gelecek döneme ve Lübnan-İsrail sınırındaki güvenlik gelişmelerine uyum sağlaması gerektiğini kaydetti.