Gazze’deki savaş ve dünya savaşlarının yıl dönümü

Gazze Savaşı ve uluslararası krizlerin çağrışımları

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
TT

Gazze’deki savaş ve dünya savaşlarının yıl dönümü

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)

Elie el Kaşif

ABD Başkanı Joe Biden’ın Gazze için ateşkes teklifi, muhtemelen Ramazan ayı arifesinde ateşkes ve esir takası anlaşması amacıyla yapılan, ancak tökezleyip başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerle aynı kaderi paylaşacak gibi görünüyor. ABD yönetiminin ister doğrudan İsrail'e ister Arap ülkeleri aracılığıyla Hamas’a olmak üzere savaşan taraflara yönelik tüm baskılarına rağmen, kendisi de bunu öngörmeye ve işaret etmeye başladı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken savaşın başlamasından bu yana bölgeye gerçekleştirdiği sekizinci ziyarette bunu yapmaya çalışsa da şimdiye kadar pek başarılı olamadı.

Ne zaman savaşın müzakereler yoluyla durdurulabileceğine dair bir umut doğsa, bu müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanacağına dair kötümser bir rüzgâr esmeye başlıyor. Eğer müzakere girişimi bu kez de başarısız olursa, karamsarlık geçen seferkinden daha da yoğun olacak. Teklif, gerek müzakerelerin başarısız olması ve İsrail ile Hamas'ın Biden'ın teklifine yanıt vermemesi bakımından, gerek savaşın doğrudan tarafları olan Hamas ve İsrail'in, özellikle de Binyamin Netanyahu ve Yahya Sinvar'ın hesapları bakımından gerekse özellikle önümüzdeki kasım ayında yapılması planlanan ABD seçimlerinin arifesinde bölgesel ve uluslararası sahnedeki kaos bakımından İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının en karmaşık hale geldiği zor bir zamanda ortaya atıldı. Bu da haftalardır hatta aylardır konuşulan Hamas ve İsrail arasındaki yıpratma savaşının aslında bölgesel ve uluslararası bir çatışmanın yansıması olup olmadığı, yani bölgesel ve uluslararası tarafların kendi hesapları için mi bu çatışmayı derinleştirmeye çalıştıkları ya da söz konusu uluslararası tarafların başında gelen ABD’yi bu savaşta boğmak, dikkatini dağıtmak ve çözümsüzlüğe itmeye mi çalışıldığı gibi önemli bir soruyu gündeme getiriyor.

Aslında, Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili sahada ve siyaset sahnesinde yaşanan gerilim, Doğu Avrupa'daki gelişmeleri Filistin topraklarındaki çatışmayla ilişkilendirmeye giderek daha fazla itiyor. Çünkü ABD ve Batı ülkelerinin her iki bölgede de var olması, rakiplerinin bu savaşlara katılmaları için net bir davet anlamına geliyor. Eğer Rusya Avrupa'daki savaşın tarafı ise Gazze’deki savaşta rolü ne olacak? Ya da Hizbullah ve İsrail arasındaki cephede nasıl bir rol üstlenecek? Aksa Tufanı Operasyonu'na ilişkin bazı geç okumalar, Moskova'nın bu operasyona yakından ya da uzaktan müdahil olmuş olma ihtimalini sorgulasa da elbette net cevaplara ulaşamadı. Şu sıralar sorular, Rusya'nın Ukrayna savaşındaki hesapları ya da başta Çin olmak üzere diğer ülkeler arasında yeni bir uluslararası düzen inşa etme girişimleri bağlamında, savaşı uzatma ve ABD'yi bu savaşla meşgul etme konusundaki çıkarları üzerinde yoğunlaşıyor. Dolayısıyla, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Gazze’deki savaşın patlak vermesinin bir nedeni olarak gördüğü ABD’nin Ortadoğu'daki başarısızlığı, ABD liderliğindeki liberal uluslararası düzenin parçalanmasına yol açıyor.

Gazze’deki savaştan nasıl çıkılacağı ve ‘ertesi günü’ belirsizliğini korurken Ortadoğu’da bu savaşın ortaya çıkardığı yeni bir soğuk savaş biçimiyle karşı karşıya olabiliriz.

Ancak Rusya ile ilgili soruların sorulması, kaçınılmaz olarak Çin ile ilgili sorular da sorulması anlamına geliyor. Pekin, Moskova’nın aksine çatışmaya doğrudan müdahil olmasına dair herhangi bir sinyal vermiyor. Putin geçtiğimiz hafta, Batılı ülkelerin Ukrayna’yı silahlandırmasına ve Rusya'ya saldırmasına izin vermesine karşılık, Moskova'nın dünyanın dört bir yanındaki ABD karşıtı grupları desteklemeye hazır olduğunu söylemişti. Bu da İran ile silah anlaşmaları yapmaya ya da bölgedeki İran yanlısı grupları doğrudan ya da Tahran üzerinden silahlandırmaya hazır olduğu şeklinde yorumlandı. Hizbullah'a yakın çevreler Moskova ile ilişkilerinin şu an her zamankinden daha güçlü olduğundan bahsediyor. Peki, bu Rusya'nın Hizbullah'a silah ya da teknoloji sağladığı anlamına mı geliyor? Her halükârda özellikle Ukrayna ve genel olarak Avrupa kıtasının güvenliği konusunda ABD ve Batı ülkeleri ile derinleşen çatışması çerçevesinde, Rusya'nın Gazze’deki savaşa müdahil olmuş olabileceğinden endişe duymak gerekiyor.

Son yıllarda İsrail, Körfez Arap ülkeleri ve İran'la birlikte bölgedeki varlığının kapsamını genişleten Çin ise Filistin'deki bölünmüşlüğün tarafları olan Fetih Hareketi (El Fetih) ve Hamas Hareketi arasında uzlaşı sağlayama çalışarak ve Filistinliler ile İsrail arasındaki çatışmayı çözmek için uluslararası konferans çağrısında bulunarak, savaşa diplomatik bir pencereden bakıyor.

svdfbgnh
Ürdün'ün ev sahipliğinde yapılan “Eylem Çağrısı: Gazze'ye Acil İnsani Müdahale” konulu Ölüdeniz Konferansı'na katılan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken (ortada) sağında Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt ile, 11 Haziran 2024 (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki savaşın büyük resmi böyle, ancak uluslararası ve bölgesel ittifakların karmaşıklığı ve çakışmaları çerçevesinde, uluslararası ve bölgesel safların daha açık dizildiği Soğuk Savaş dönemindeki durumun aksine, bugün bölgedeki ve dünyadaki tüm ülkeler ilişkilerini ve ittifaklarını mümkün olduğunca genişletmeye çalışıyor. Bu ise bölgedeki uluslararası rekabetin, özellikle de günümüzün iki büyük kutbu olan ABD ve Çin arasındaki rekabetin ek bir nedeni haline geliyor. Hem ABD hem de Çin, İsrail'den Körfez ülkelerine ve İran'a kadar bölgedeki diğer ülkelerle ilişkilere sahip. Dolayısıyla Gazze’deki savaştan nasıl çıkılacağı ve ‘ertesi günü’ belirsizliğini korurken, Ortadoğu’da bu savaşın ortaya çıkardığı yeni bir soğuk savaş biçimiyle karşı karşıya olabiliriz.

Fakat savaşı çevreleyen bu uluslararası sahne tek başına savaşın gelişimini ve geleceğini açıklamaya yetmiyor. Zira yerel aktörlerin, Hamas ve İsrail'in, özellikle de Sinvar ve Netanyahu'nun hesapları, çatışmanın geleceği üzerinde çok etkili ve hatta belirleyici. İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney'in geçtiğimiz günlerde Hamas Hareketi’ne Biden'ın teklifini kabul etmemesi yönünde yaptığı dolaylı çağrıdan da anlaşılacağı üzere, İran'ın Hamas'ın önemli bir destekçisi olarak savaştaki varlığı, hatta onun tercihlerini yönlendirmesi göz ardı edilemez. Tüm bu aktörlerin, Gazze Şeridi'ndeki savaşta yaşanan gelişmelerin de kanıtladığı üzere, başta bölgedeki başlıca uluslararası aktör olan ABD olmak üzere, savaştaki başlıca ülkelerin çıkarlarını ve tedbirlerini dikkate aldıklarına hiç şüphe yok.

Gazze’deki savaş da dahil olmak üzere bölgedeki olayların çoğu, ABD’nin bölgedeki yeni mühendisliğinin bir parçası olarak, ABD-Suudi Arabistan anlaşması etrafında dönüyor.

Nihayetinde ister müttefikleri ister muhalifleri tarafından olsun, tüm yerel, bölgesel ve uluslararası hesaplar ABD ve onun yakın ve uzak hedefleri etrafında dönüyor. Hamas, İran ve Hizbullah, İsrail ile ABD arasındaki anlaşmazlıkların ve bu anlaşmazlıkların merkezinde yer alan ABD’nin bölgedeki önceliklerinin üzerine bahis oynuyorlar. Biden yönetimi, ABD'nin Doğu Avrupa, Pasifik ya da Çin Denizi gibi önemli uluslararası çatışma bölgelerine yeniden odaklanmasıyla ilgili jeopolitik nedenlerinin yanı sıra Gazze’deki savaşta İsrail'i desteklediği ve gönderdiği çok sayıda silahla on binlerce Filistinli sivilin ölümüne neden olduğu için seçimlerde ABD’lilerin kendisine yönelik tepkisini hafifletmek gibi sebeplerden ötürü üç aşamalı ateşkes anlaşmasının imzalanması için acele ediyor.

xscdvfbg
İsrailli rehinelerin aileleri, Blinken’ın Tel Aviv ziyaretine denk gelecek şekilde, rehinelerin derhal serbest bırakılması talebiyle protesto gösterisi düzenledi 11 Haziran 2024 (Reuters)

Öte yandan Gazze'deki ateşkes, Washington ile Riyad arasında bir savunma anlaşmasından oluşan ve Washington'ın İsrail'i Suudi Arabistan ile normalleşme anlaşması yoluyla bölgeye daha fazla entegre etme çabaları çerçevesinde Tel Aviv'in de katılabileceği, ancak Tel Aviv'in Riyad'ın talep ettiği gibi iki devletli bir çözüm ile ilgili somut adımlar atmasına bağlı olan, ABD himayesinde ‘bölgesel bir yapı’ inşa etmeye doğru ilerliyor. Dolayısıyla, Gazze’deki savaş da dahil olmak üzere bölgedeki olayların çoğu, ABD’nin bölgedeki yeni mühendisliğinin bir parçası olarak ABD-Suudi Arabistan anlaşması etrafında dönüyor. Bu sebeple, İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney’in kısa süre önce Aksa Tufanı Operasyonu’nu, bölgedeki denklemleri değiştirmeye yönelik bir Amerikan projesini engellediğini söyleyerek övmesi kimseyi şaşırtmadı.

Hamas Hareketi’nin Gazze’deki lideri Yahya Sinvar'ın özellikle de esir kartını elinde tuttuğu sürece, elinde kalanlarla savaşmaya devam etme isteğine ilişkin kendi hesaplarıyla kesiştiğinde İran'dan gelen sinyalleri aldığına şüphe yok. İşte şimdi Washington ona ABD vatandaşı olan rehineler için arada İsrail olmadan müzakere etme teklifinde bulunuyor. Sinvar’ın sadece iki seçeneği var. Ya İsrail, uluslararası tarafların garantörlüğünde kalıcı bir ateşkesi kabul edecek ya da savaşmaya devam edecek. Şimdiye kadar bu iki seçenek dışında üçüncü bir seçeneği kabul etmeye istekli görünmedi. Sinvar'ın tutumunun, özellikle Hamas’ın Doha'daki lider kadrosuna uygulanan baskı çerçevesinde bir bütün olarak Hamas'ın tutumu olup olmadığı da tartışmalı bir konu. Ancak İran Hamas'ın ana şemsiyesi olmaya devam ediyor. Bu da Hamas'ın genel tutumunu anlamada önemli bir unsur.

Netanyahu'nun siyasi ve şahsi hesapları, Washington ile ilişkilerinin sınırları ve koşulları da dahil olmak üzere savaştaki seçeneklerini belirlemede önemli rol oynuyor.

İsrail'e ve özellikle Netanyahu'ya gelince; Netanyahu, iki devletli bir çözümü kabul etmeye hazır değil. Çünkü böyle bir durum onu hükümetinin düşmesi ve aşırı sağın yeri doldurulamaz desteğini kaybetmesi tehdidiyle karşı karşıya bırakacaktır. Yani ya hem Filistinlilerle savaşı hem de İsrail içindeki siyasi çatışmayı kazanarak ikisi de kazanacak ya da ikisini birden kaybedecek. Tecrübeli bir siyasetçi olan Netanyahu, İsrail'deki siyasi ve demografik geleceğin özellikle savaş sonrasında aşırı sağcı eğilimlerden yana olduğunu çok iyi biliyor. Bu nedenle önceliklerinin, görev süresi sona ermekte olan Biden yönetimiyle ilişkileri pahasına da olsa aşırı sağcı akımların kendisine olan desteğini sürdürmek olması gerektiğini bilen Bibi (Netanyahu), İsrail sağının değirmenine su taşıyan Donald Trump'ın seçimleri kazanması üzerine de bahis oynuyor olabilir. Nihayetinde Netanyahu'nun siyasi ve şahsi hesapları, Washington'la ilişkinin sınırları ve koşulları da dahil olmak üzere savaştaki seçeneklerini belirlemede önemli rol oynuyor. İsrail sağının anlatısı, Biden'ın İsrail'e yardım etmek yerine, onu bölgeye yönelik projesinin bir parçası olarak kullandığı yönünde ve bu da elbette Netanyahu ve danışmanları tarafından çok iyi biliniyor.

Tüm bu üst üste binen uluslararası, bölgesel ve yerel sahneler açısından Gazze’deki savaştan çıkış yolunu hayal etmek daha da zorlaşıyor. O halde bölge uzun bir ‘yıpratma savaşına’ mı hazırlanmalı? Nihayetinde böyle bir savaşın bedelini öncelikle Filistinli siviller, ikinci olarak da Lübnan'da, Suriye'de, hatta biraz daha uzaktaki Irak'ta olsun, uzun savaşlara alışkın olan ‘Bereketli Hilalin’ halkları ödeyecek.



Siyah ekranlar ve çöken sistemler... ABD’nin dijital altyapısına ne oluyor?

Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
TT

Siyah ekranlar ve çöken sistemler... ABD’nin dijital altyapısına ne oluyor?

Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)
Microsoft Copilot logosu, kodlar ve ‘küresel kesinti’ ifadesinin yer aldığı bir illüstrasyon (Reuters)

ABD, e-posta ve bankacılık hizmetlerinden hava trafiğine ve gizli devlet iletişim sistemlerine kadar hayati sektörleri etkileyen teknik arızalarla karşı karşıya. Söz konusu arızalar, bu olayların birbiriyle ne ölçüde bağlantılı olduğu ve dijital altyapının kesintilere dayanma kapasitesi konusunda soru işaretlerine yol açtı. Başkan Donald Trump yönetimi, koordineli bir siber saldırı veya düşman bir tarafın müdahalesine işaret eden herhangi bir bulgu bulunmadığını açıklarken, özellikle art arda gelen günlerde yaşanan aksaklıkların milyonlarca Amerikalının kullandığı hizmetleri etkilemesi üzerine kamuoyuna açıklama yapılması yönündeki talepler arttı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio dün yaptığı açıklamada, son dönemde yaşanan arızaların birbiriyle bağlantılı olduğuna veya arkasında siber korsan grupları, suç örgütleri ya da başka bir devlet gibi kötü niyetli aktörlerin bulunduğuna inanmak için herhangi bir kanıt ya da gerekçe olmadığını söyledi. Manila’da gazetecilere konuşan Rubio, aksaklıkların tekrarlanmasına ilişkin endişelerin artması üzerine Amerikalıları rahatlatmaya çalışarak, ABD’nin ‘sistematik bir saldırıya maruz kalmadığını’ ifade etti.

Rubio, Trump’a Filipinler’deki ziyareti sırasında eşlik ettiği ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’le görüşmek üzere Shenzhen kentine gitmeye hazırlandıkları sırada konuştu.

Trump ise söz konusu arızaların önemini küçümseyerek, büyük, güçlü ve önemli mali kaynaklara sahip kurumlarda bu tür olayların yaşanabildiğini söyledi ve durumun ‘endişe edilecek bir tarafı olmadığını’ belirtti. Ancak başkanın açıklamaları, yönetimin tekrarlanan aksaklıkların nedenleri konusunda daha fazla şeffaflık sağlamasını isteyen bazı müttefikleri de dahil olmak üzere kamuoyundaki endişeleri gidermeye yetmedi.

Hayati sektörleri etkileyen bir dizi arıza

Geçtiğimiz perşembe günü başlayan aksaklıklar, Microsoft’un e-posta ve diğer araçlarını da kapsayan hizmetlerinde meydana gelen bir arızanın milyonlarca kullanıcının çalışmalarını aksatmasıyla ortaya çıktı. Şirket, sorunun daha önce ağ kapasitesinde yapılan bir yükseltmeden kaynaklandığını açıkladı.

Ertesi gün ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), ülke genelindeki uçuş trafiğini dört buçuk saat süreyle durdurdu. Bu, 11 Eylül 2001 saldırılarından bu yana yaşanan en uzun süreli uçuş durdurma kararı oldu. Kurum, arızanın bir ağ yönlendirici cihazının güncellenmesinden kaynaklandığını bildirdi.

dsfvgbhyj
ABD Başkanı Donald Trump, Manila’da Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr. ile yapılan ikili görüşme sırasında elinde bir dosya tutarken, Dışişleri Bakanı Mrco Rubio ona bakıyor. (Reuters)

Sorunlar pazartesi günü bankacılık sektörüne de sıçradı. Birçok büyük finans kuruluşunun müşterileri, internet üzerinden hesaplarına erişmekte güçlük çektiklerini ve Zelle para transferi hizmetinde aksaklıklar yaşandığını bildirdi.

JPMorgan Chase Bank, sorunun bir yazılım hatasından kaynaklandığını ve herhangi bir siber saldırıyla bağlantılı olmadığını açıkladı. Arızanın etkileri ise finansal sistemin diğer bölümlerine de yayıldı.

Aynı gün United Airlines, şirketin iç sistemlerinden birinde meydana gelen ve yaklaşık 150 kalkış seferinin gecikmesine yol açan arızanın giderildiğini duyurdu.

gbhyjuk
Microsoft Outlook uygulamasının logosu ve kesik bir ağ kablosunun görüldüğü bir illüstrasyon (Reuters)

Dün ise ABD Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA), gizli bilgilerin aktarılmasında kullanılan iç ağında rutin bakım çalışmaları sırasında geçici performans düşüşü yaşandığını açıkladı. NSA, hayati operasyonel kapasitesinin etkilenmediğini ve temel görevlerin kesintisiz sürdürüldüğünü vurguladı.

Aksaklıklardan Apple’ın iCloud ve Apple Pay gibi hizmetleri de etkilendi. Şirket içi bir güncellemenin bazı müşteri hizmetlerinde kesintiye yol açmasının ardından Apple, sistemleri yeniden devreye almak için çalıştığını duyurdu ve sorunun bir siber saldırıdan kaynaklanmadığını belirtti.

Siber tehditlerin arttığına işaret eden bir gelişme olarak ABD Federal Soruşturma Bürosu (FBI), devlet kurumlarıyla bağlantılı korsanlar ve siber suçluların, dünya genelindeki şirket ve kurumlara yönelik saldırıları otomatikleştirmek için yapay zekâdan yararlanan ARTEX adlı gelişmiş bir sızma testi çerçevesini kullandığı konusunda acil uyarı yayımladı.

FBI, söz konusu aracın sistemlerin hedef alınmasından gelişmiş erişim yetkilerinin elde edilmesine kadar uzanan sızma işlemlerini üç saatten kısa sürede hızlandırabildiğini belirtti. Uyarıda, aracın geçtiğimiz ekim ayında ConnectWise şirketinin tedarik zincirine yönelik saldırıda kullanıldığına dikkat çekildi. Saldırı, Microsoft 365 müşterilerinin çalışma ortamlarını riske atarken şirketle çalışan 2 bin 250’den fazla müşterinin giriş bilgilerinin doğrulanmasına yönelik girişimlere de yol açtı.

FBI, kurumlara sistemlerine erişim kontrollerini sıkılaştırma, şüpheli otomatik faaliyetleri izleme ve olası siber saldırıları büronun İnternet Suçları Şikâyet Merkezi’ne bildirme çağrısında bulundu.

Dijital altyapının kırılganlığına ilişkin endişeler

Arka arkaya yaşanan arızalar, ABD’deki dijital sistemlerin birbirine ne ölçüde bağımlı olduğu konusunda soru işaretlerine yol açtı. Özellikle tek bir teknik arızanın veya tamamlanmamış bir yazılım güncellemesinin etkilerinin aynı altyapıya dayanan diğer hizmetlere de yayılabilmesi dikkat çekti.

Siber güvenlik uzmanları, bu aksaklıkların aynı döneme denk gelmesinin mutlaka bir siber saldırı olduğu anlamına gelmediğini, ancak dijital sistemler arasındaki karşılıklı bağımlılığın boyutunu ve bileşenlerinden herhangi birinde meydana gelebilecek arızaların yol açabileceği sonuçları ortaya koyduğunu belirtti.

FBI’ın eski yetkililerinden Cynthia Kaiser, geniş çaplı teknik arızaların, sistemlerin onarılmaya çalışıldığı sırada ortaya çıkabilecek karışıklık ve güvenlik açıklarından yararlanmak isteyen bilgisayar korsanları için fırsat yaratabileceği uyarısında bulundu.

Bazı aksaklıkların nedenlerine ilişkin açıklama yapan ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Jay Clayton ise NSA’da yaşanan arızanın, geçen ay yapay zekâ araçları kullanılarak tespit edilen PHP programlama dilindeki bir güvenlik açığını gidermeye yönelik güvenlik güncellemeleriyle bağlantılı olduğunu söyledi. Söz konusu açığın, bilgisayar korsanlarının sunucuların kontrolünü uzaktan ele geçirmesine imkân verebileceği belirtildi.

Clayton, kurumların güvenlik açıklarını gidermek amacıyla sistemlerini güncellemeye çalıştığını ancak güncelleme işlemlerinin her zaman beklendiği gibi ilerlemediğini ifade etti. Farklı teknolojik bileşenler arasında görev ve veri aktarımı sırasında sistemlerin çeşitli sorunlarla karşılaşabildiğini de sözlerine ekledi.

vfgbhyj
Microsoft Teams logosu (Reuters)

Washington Sun gazetesi, özel görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberinde, NSA ile Wall Street’teki finans kuruluşlarının yetkililerinin Kongre üyelerine, yapay zekâ kullanılarak tespit edilen güvenlik açıklarının giderilmesine yönelik girişimlerin sistemler üzerinde geçici bir baskıya neden olduğunu bildirdiğini aktardı. Reuters, söz konusu bilgileri bağımsız olarak doğrulayamadı.

Siber güvenlik uzmanlarının, yapay zekâ araçlarının yazılım açıklarının tespit edilmesini ve bunlardan yararlanılmasını hızlandırabileceğine ilişkin endişeleri giderek artıyor. Gelişmiş yapay zekâ modelleri, geleneksel yöntemlerle tespit edilmesi karmaşık olan veya uzun zaman gerektiren, yaygın kullanılan yazılımlardaki eski güvenlik açıklarını belirleyebiliyor. Buna karşılık kurumlar, saldırganlar bu açıklardan yararlanmadan önce söz konusu güvenlik açıklarını gidermek için zamana karşı yarışıyor.

İşten çıkarmalarla ilgili sorular

Aksaklıklar, kamu kurumları ve özel şirketlerde işten çıkarmaların ve çalışan sayısındaki azaltmaların yaşandığı bir döneme denk geldi. Bu durum, istihdamdaki daralmanın kurumların teknik sistemlerini sürdürme ve hizmetlerinin kesintisiz devamını sağlama kapasitesi üzerindeki etkilerine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Trump’ın Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana FAA’da personel azaltımına gidildi. Kongre üyeleri ise kurumun hızlandırılan sistem modernizasyonu programının yeterince düzenli yürütülmediği ve hizmet kesintilerine yol açabileceği uyarısında bulundu.

Microsoft’taki sorun da şirketin daha önce gerçekleştirdiği işten çıkarma turlarının ardından, küresel iş gücünün dörtte birine yönelik gönüllü işten ayrılma programları sunacağını açıklamasından bir ay sonra yaşandı.

United Airlines ise geçen yıl yaptığı açıklamada, yapay zekâ alanındaki gelişmeler sayesinde idari birimlerdeki çalışan sayısını yüzde 4 azalttığını ve bu yıl da aynı oranda ek kesintiye gitmeyi planladığını bildirmişti.

Söz konusu personel azaltımlarıyla son dönemdeki arızalar arasında doğrudan bağlantı kuran herhangi bir kanıt bulunmuyor. Ancak yazılım sistemlerinin dayanıklılığı konusunda uzman Liz Fong-Jones, işten çıkarmaların güvenlik payını zayıflatabileceğini belirtti. Fong-Jones, sistemlerin aksaklıklara karşı koyabilme kapasitesinin kısmen, sistemlerin işleyişini ve sorunların nasıl giderileceğini bilen deneyimli çalışanların varlığına bağlı olduğuna dikkat çekti.

Şeffaflık talepleri

Arızaların nedenlerine ilişkin açıklama talepleri yalnızca yönetimin siyasi muhalifleriyle sınırlı kalmadı, Trump cephesinden bazı isimlere de yayıldı. Beyaz Saray eski Sözcüsü Karoline Leavitt, şeffaflığın gerekli olduğunu belirterek, yönetimi Amerikalılara yaşananları açıklamak için daha fazla çaba göstermeye çağırdı.

Bazı muhafazakâr yorumcular da daha ayrıntılı bilgi verilmesini talep ederek, tekrarlanan arızaların açık bir şekilde açıklanmamasının kamu ve özel sektördeki kurumlara duyulan güveni daha da zedeleyebileceği uyarısında bulundu.

Buna karşılık Clayton, hükümetin söz konusu olayları bir siber saldırı olarak değerlendirmediğini ve ilk incelemelerin bunların beklenmedik sorunlarla karşılaşan güvenlik güncellemelerinden kaynaklandığına işaret ettiğini vurguladı.

xdefrgt
New York Marriott Oteli… Marriott grubunun internet sitesi ile uygulamalarında yaşanan ve otel rezervasyon işlemlerinde aksaklıklara yol açan bir arıza olduğunu açıklamasının ardından (AFP)

Marsh sigorta şirketi ise müşterilerinin ekim ayının son iki haftasında 105 siber saldırı vakası bildirdiğini açıkladı. Bu sayı, mayıs ayının son iki haftasında bildirilen 48 vakanın iki katından fazla. Söz konusu rakamlar, tüm olayların son dönemdeki arızalarla bağlantılı olduğu anlamına gelmese de birbirine bağlı dijital ortamda kurumların karşı karşıya olduğu risklerin büyüklüğünü ortaya koyuyor.

Yaşanan aksaklıklar karşısında siber güvenlik uzmanları, kullanıcılara önleyici tedbirler almalarını tavsiye ederken, altyapı kaynaklı arızaların giderilmesinin öncelikli olarak hizmetleri işleten şirket ve kurumların sorumluluğunda olduğuna dikkat çekti. Uzmanlar, kullanıcıların kişisel güvenlik önlemlerine uysalar bile şirket veya kurumların sistemlerinde meydana gelen arızaları önleyemeyeceğini belirterek, teknik altyapının güncellenmesi, test edilmesi ve güvenliğinin sağlanması sorumluluğunun esas olarak bu hizmetleri yöneten kuruluşlara ait olduğunu ifade etti.


İran’dan yeni saldırı tehdidi: Cevabımız çok daha yıkıcı olacak

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)
İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)
TT

İran’dan yeni saldırı tehdidi: Cevabımız çok daha yıkıcı olacak

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)
İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, geçen ay yeri açıklanmayan bir noktadaki insansız hava aracı (İHA) fabrikasında basına röportaj verirken (İRNA)

İran Genelkurmay Başkanı Emir Hatemi, bugün yaptığı açıklamada, ABD ve müttefiklerinin İran topraklarına yeniden saldırması hâlinde Tahran yönetiminin “çok daha yıkıc” bir karşılık vermeye hazır olduğunu belirtti. Açıklama, Ortadoğu’daki savaşla bağlantılı gerilimin yeniden arttığı bir zamanda yapıldı.

Şarku’l Avsat’ın Fars Haber Ajansı’ndan aktardığına göre İranlı komutan, “Bugün tamamen hazırlıklıyız. Düşman yeniden bir hata yapar ve daha önce onu çaresizliğe sürükleyen eylemlerini tekrarlarsa, kendisine ve destekçilerine vereceğimiz cevap şüphesiz çok daha yıkıcı olacak ve coğrafi sınırlarla kayıtlı kalmayacak” ifadelerini kullandı.

İran’dan Bahreyn’e beş günde üçüncü saldırı

İran, dün sabah beş gün içinde Bahreyn’e yönelik üçüncü saldırısını gerçekleştirdi. Devrim Muhafızları’na bağlı Sepah News internet sitesi, saldırıda Bahreyn’deki Şeyh İsa Hava Üssü’nde bulunan ABD kuvvetlerine ait bir radar sisteminin insansız hava araçlarıyla (İHA) hedef alındığını duyurdu.

Haberde, saldırının ABD askeri İHA’larının İran hava sahasını defalarca ihlal etmesine karşılık gerçekleştirildiği öne sürüldü.

Bahreyn Savunma Kuvvetleri Genel Komutanlığı ise bu sabah yaptığı açıklamada, ülkenin hava savunma sistemlerinin “hain İran saldırılarını” engellediğini bildirdi. Açıklamada, saldırının ayrıntılarına ilişkin bilgi verilmedi.

Öte yandan Kuveyt ordusu, dün gece yaptığı açıklamada, “düşman İHA saldırılarına” karşı koyduklarını duyurdu. Saldırıların kaynağına ilişkin bilgi paylaşılmazken halka yetkililerin talimatlarına uyma çağrısı yapıldı.

Diplomatik girişimlere rağmen gerilimin artma riski sürüyor

Savaşı kalıcı olarak sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimler devam ederken, bölgeden gelen açıklamalar gerilimin düşeceğine veya yeni bir tırmanış yaşanacağına ilişkin çelişkili işaretler veriyor. Olası yeni bir gerilim artışının, özellikle küresel enerji fiyatları üzerinde daha büyük etkiler yaratabileceği değerlendiriliyor.

Ortadoğu’daki savaşta gerilimin yeniden yükseldiği bir dönemde ABD Başkanı Donald Trump da Tahran yönetiminin Washington'daki yetkilileri hedef almayı planladığına ilişkin haberleri ciddiye aldığını söyledi.

ABD’den Keşm Adası’na saldırı açıklaması

ABD'li bir yetkili, İran'a bağlı Keşm Adası'na yönelik saldırıları doğruladı.

İsminin açıklanmaması koşuluyla AFP'ye konuşan yetkili, ABD savaş uçaklarının “meşru müdafaa kapsamında” Keşm Adası'nda Devrim Muhafızları'na ait bir füze fırlatma noktasını hassas güdümlü mühimmatlarla vurduğunu belirtti.

Yetkili, saldırının ABD personelini ve varlıklarını hedef alan eylemlere karşılık gerçekleştirildiğini ifade etti.


İran politikası Trump yönetimindeki çatlağı büyütüyor

Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).
Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).
TT

İran politikası Trump yönetimindeki çatlağı büyütüyor

Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).
Trump ile Başkan Yardımcısı JD Vance arasındaki görüş ayrılığı, yakın dönem ABD tarihinde benzeri görülmemiş bir durum olarak değerlendiriliyor (AFP).

John Bolton

3 Kasım seçimleri öncesinde Trump’ın İran politikasındaki önceliği, ABD’de benzin fiyatlarını düşük seviyede tutmaktı. Trump, başkanlığına yönelik bir güven oylaması niteliği taşıyan seçimlerde ağır bir yenilgi almamak için bu hedefe ağırlık veriyordu.

Ancak Trump bu hedefinde başarısız oldu. Şimdi kendisini, ülke içinde iki yıl boyunca sürecek yoğun bir siyasi mücadele bekliyor. Buna rağmen İran'la ilgili temel stratejik sorular hâlâ yanıt bekliyor: ABD'nin ulusal güvenliği askeri operasyonların yeniden başlatılmasını mı gerektiriyor? Yoksa Demokratların tercih ettiği gibi Körfez'deki Amerikan askerlerinin geri çekilmesi mi gerekiyor?

Trump şimdilik kesin bir karar vermek yerine, 3 Kasım öncesinde izlediği politikayı sürdürmeyi tercih etti. Bu politika, İran'ın petrol ve doğal gaz ihracatına abluka uygulanmasını, Arap petrol üreticisi ülkelerin ihracatının artırılmasına destek verilmesini ve yalnızca İran'ın Körfez bölgesinde ve çevresinde gerçekleştireceği saldırılara karşılık olarak askeri güce başvurulmasını öngörüyor.

Bu yaklaşım kısa vadede sürdürülebilir olabilir ancak kalıcı bir çözüm sunmuyor. Trump'ın şaşırtıcı kararını anlayabilmek için yabancı gözlemcilerin, Trump ile yardımcısı JD Vance arasında giderek derinleşen görüş ayrılığını kavraması gerekiyor. ABD içinde bile henüz tüm boyutlarıyla netleşmeyen bu ayrışma, yakın dönem Amerikan siyasi tarihinde benzeri görülmemiş bir durum. Üstelik sonuçlarının İran dosyasının çok ötesine uzanması bekleniyor.

Bu anlaşmazlığın fitilini ateşleyen ilk isim de Vance oldu. Vance, seçimlerin ardından sosyal medyada yaptığı paylaşımda açıkça, "Kaybetmemizin nedeni savaş" ifadesini kullandı. Vance aynı anda birbiriyle çelişen iki hedefi gerçekleştirmeye çalışıyordu: Savaşın 2028'deki başkanlık seçimlerinde adaylık şansına zarar vermesinden çekindiği için kendisini savaştan uzak tutmak ve aynı zamanda Trump'la açık bir kopuş yaşamamak. Zira Trump'ın koşulsuz desteği olmadan Cumhuriyetçi Parti'nin başkan adaylığını kazanma ihtimali önemli ölçüde azalacaktı. Ancak Trump, Vance'in bu siyasi manevralarını fark etti.

Savaşın Amerikan tüketicileri için akaryakıt fiyatlarını gerçekten yükselttiğini kabul eden Trump, buna rağmen Vance'e yönelik sert bir açıklama yaptı. Trump, "Bir açıklama daha yapmalıydı: Aynı fırsat yeniden verilseydi bunu tekrar yapar mıydın? Cevap evet" dedi.

Trump, Vance'i kamuoyu önünde azarlayarak ve İran'ı vurma kararını yineleyerek yardımcısına açık bir uyarı göndermiş oldu. Trump'ın geçmişte üst düzey danışmanlarını kamuoyu önünde eleştirmesi, çoğu zaman bu isimlerin görevden ayrılmalarının yaklaştığına işaret etmişti.

Örneğin Trump, Ekim 2017'de Kuzey Kore konusunda yaptığı bir paylaşımda, dönemin Dışişleri Bakanı Rex Tillerson'a atıfta bulunarak şu ifadeleri kullanmıştı:

"Harika Dışişleri Bakanımıza, küçük roket adamla müzakere etmeye çalışarak zamanını boşa harcadığını söyledim. Enerjini boşa harcama Rex, yapılması gerekeni biz yapacağız."

Benzer şekilde, Ulusal Güvenlik Danışmanı HR McMaster'ın 2018'de yaptığı bir konuşmada Rusya'nın 2016 ABD başkanlık seçimlerine müdahalesine ilişkin kanıtların kesin olduğunu söylemesinin ardından Trump, kendi anlatımını benimsemediği gerekçesiyle McMaster'ı azarlamıştı.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre Trump, bağımsız olarak seçilmiş olan başkan yardımcısını görevden alamaz. Ancak onu yönetim içinde etkisizleştirebilir ve siyasi önemini ortadan kaldırabilir. Görünen o ki Trump'ın yapmayı planladığı şey tam da bu.

İran'la savaşı sona erdirmek amacıyla müzakere girişiminde bulunan Vance, İran'ın ulusal güvenlik dosyalarından sorumlu üst düzey yetkililerinden Muhsin Rızai'ye doğrudan mesaj göndererek görüşmelerin önünü açmaya çalışmıştı. Trump başlangıçta bu girişime karşı çıkmamış olsa da Vance'i savaşın özünü kavrayamamakla eleştirmesinden birkaç gün sonra girişime kesin biçimde son verdi.

Trump, "İran'la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O dönem çoktan geride kaldı" diye yazdı.

Bunun yerine Vance'e, Demokratların yönettiği eyalet ve kentlerdeki yolsuzluk ve suç sorunlarına odaklanma görevi verdi. Bunlar tamamen iç politikaya ilişkin konular. Trump'ın bu yolla, Kongre'nin yönetimi içindeki yolsuzluk iddialarına yönelik başlatacağı yeni soruşturma dalgasının kamuoyunun dikkatini dağıtmasını umduğu değerlendiriliyor.

İran dosyasında ve belki de genel olarak dış politikada Trump, Vance'i devre dışı bırakmış görünüyor. Vance, siyasi geleceğini ciddi biçimde riske atmadan Trump'ın İran politikasından uzaklaşamaz. Öte yandan 2028 başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçi Parti'nin adaylığını hedefleyebilecek diğer isimler de Vance'in içinde bulunduğu açmazı yakından takip ediyor. Vance'in giderek büyüyen sorunları, bu isimleri kendi adaylık ihtimallerini daha ciddi biçimde değerlendirmeye teşvik edebilir.

Ancak bundan sonra yaşananlar daha da şaşırtıcıydı. Trump'a, görev süresinin sonunda mevcut İran rejiminin iktidarda kalmasını kendi açısından bir yenilgi olarak görüp görmeyeceği soruldu. Trump, "Evet, bu bir yenilgi olur. Evet, bunun bir yenilgi olacağını düşünüyorum. Kesinlikle" yanıtını verdi.

Bu açıklama, Trump'ın 28 Şubat gecesi Florida'daki Mar-a-Lago konutundan yaptığı ve ABD-İsrail ortak saldırılarının İran'a karşı başlatıldığını duyurduğu açıklamadan bu yana rejim değişikliği çağrısına en fazla yaklaştığı tutum olarak değerlendirilebilir.

Trump'ın varsayımsal da olsa yenilgiye uğrayabileceğini kabul etmesi, alışılmış siyasi yaklaşımıyla tamamen çelişiyor. Bununla birlikte, gerçekten İran'da rejim değişikliği çağrısı yapmayı amaçlayıp amaçlamadığı henüz net değil.

Ancak Trump, 2016'dan bu yana Tahran'ın nükleer silah geliştirmesine izin verilemeyeceğini sürekli vurguluyor. Bu konuda bugün her zamankinden daha fazla kaygı duyulmasını gerektiren nedenler bulunuyor. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA), İran'ın İsfahan'daki uranyum zenginleştirme faaliyetlerini yeniden başlatması veya genişletmesi ihtimalinden endişe duyduğuna ilişkin haberler var.

İran'ın Natanz yakınlarındaki Bekdağ'da faaliyetlerini sürdürmesiyle birlikte değerlendirildiğinde bu gelişmeler, Tahran'ın askeri nükleer hedeflerinden vazgeçmediğini gösteren somut işaretler olarak öne çıkıyor.

Dolayısıyla Beyaz Saray'daki belirsizlik ve gerilime rağmen Trump, Körfez bölgesindeki mevcut durumun süresiz biçimde devam edeceğine güvenemez. ABD Başkanı, Tahran'da rejim değişikliğini gerçekten isteyip istemediği konusunda kararını vermek zorunda kalacak. Üstelik bu kararın yakın zamanda alınması gerekebilir.