Gazze’deki savaş ve dünya savaşlarının yıl dönümü

Gazze Savaşı ve uluslararası krizlerin çağrışımları

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
TT

Gazze’deki savaş ve dünya savaşlarının yıl dönümü

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)
Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus'ta yıkılmış binaların yanındaki dar bir sokakta yürüyen Filistinliler, 11 Haziran 2024 (AFP)

Elie el Kaşif

ABD Başkanı Joe Biden’ın Gazze için ateşkes teklifi, muhtemelen Ramazan ayı arifesinde ateşkes ve esir takası anlaşması amacıyla yapılan, ancak tökezleyip başarısızlıkla sonuçlanan müzakerelerle aynı kaderi paylaşacak gibi görünüyor. ABD yönetiminin ister doğrudan İsrail'e ister Arap ülkeleri aracılığıyla Hamas’a olmak üzere savaşan taraflara yönelik tüm baskılarına rağmen, kendisi de bunu öngörmeye ve işaret etmeye başladı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken savaşın başlamasından bu yana bölgeye gerçekleştirdiği sekizinci ziyarette bunu yapmaya çalışsa da şimdiye kadar pek başarılı olamadı.

Ne zaman savaşın müzakereler yoluyla durdurulabileceğine dair bir umut doğsa, bu müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanacağına dair kötümser bir rüzgâr esmeye başlıyor. Eğer müzakere girişimi bu kez de başarısız olursa, karamsarlık geçen seferkinden daha da yoğun olacak. Teklif, gerek müzakerelerin başarısız olması ve İsrail ile Hamas'ın Biden'ın teklifine yanıt vermemesi bakımından, gerek savaşın doğrudan tarafları olan Hamas ve İsrail'in, özellikle de Binyamin Netanyahu ve Yahya Sinvar'ın hesapları bakımından gerekse özellikle önümüzdeki kasım ayında yapılması planlanan ABD seçimlerinin arifesinde bölgesel ve uluslararası sahnedeki kaos bakımından İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik savaşının en karmaşık hale geldiği zor bir zamanda ortaya atıldı. Bu da haftalardır hatta aylardır konuşulan Hamas ve İsrail arasındaki yıpratma savaşının aslında bölgesel ve uluslararası bir çatışmanın yansıması olup olmadığı, yani bölgesel ve uluslararası tarafların kendi hesapları için mi bu çatışmayı derinleştirmeye çalıştıkları ya da söz konusu uluslararası tarafların başında gelen ABD’yi bu savaşta boğmak, dikkatini dağıtmak ve çözümsüzlüğe itmeye mi çalışıldığı gibi önemli bir soruyu gündeme getiriyor.

Aslında, Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili sahada ve siyaset sahnesinde yaşanan gerilim, Doğu Avrupa'daki gelişmeleri Filistin topraklarındaki çatışmayla ilişkilendirmeye giderek daha fazla itiyor. Çünkü ABD ve Batı ülkelerinin her iki bölgede de var olması, rakiplerinin bu savaşlara katılmaları için net bir davet anlamına geliyor. Eğer Rusya Avrupa'daki savaşın tarafı ise Gazze’deki savaşta rolü ne olacak? Ya da Hizbullah ve İsrail arasındaki cephede nasıl bir rol üstlenecek? Aksa Tufanı Operasyonu'na ilişkin bazı geç okumalar, Moskova'nın bu operasyona yakından ya da uzaktan müdahil olmuş olma ihtimalini sorgulasa da elbette net cevaplara ulaşamadı. Şu sıralar sorular, Rusya'nın Ukrayna savaşındaki hesapları ya da başta Çin olmak üzere diğer ülkeler arasında yeni bir uluslararası düzen inşa etme girişimleri bağlamında, savaşı uzatma ve ABD'yi bu savaşla meşgul etme konusundaki çıkarları üzerinde yoğunlaşıyor. Dolayısıyla, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Gazze’deki savaşın patlak vermesinin bir nedeni olarak gördüğü ABD’nin Ortadoğu'daki başarısızlığı, ABD liderliğindeki liberal uluslararası düzenin parçalanmasına yol açıyor.

Gazze’deki savaştan nasıl çıkılacağı ve ‘ertesi günü’ belirsizliğini korurken Ortadoğu’da bu savaşın ortaya çıkardığı yeni bir soğuk savaş biçimiyle karşı karşıya olabiliriz.

Ancak Rusya ile ilgili soruların sorulması, kaçınılmaz olarak Çin ile ilgili sorular da sorulması anlamına geliyor. Pekin, Moskova’nın aksine çatışmaya doğrudan müdahil olmasına dair herhangi bir sinyal vermiyor. Putin geçtiğimiz hafta, Batılı ülkelerin Ukrayna’yı silahlandırmasına ve Rusya'ya saldırmasına izin vermesine karşılık, Moskova'nın dünyanın dört bir yanındaki ABD karşıtı grupları desteklemeye hazır olduğunu söylemişti. Bu da İran ile silah anlaşmaları yapmaya ya da bölgedeki İran yanlısı grupları doğrudan ya da Tahran üzerinden silahlandırmaya hazır olduğu şeklinde yorumlandı. Hizbullah'a yakın çevreler Moskova ile ilişkilerinin şu an her zamankinden daha güçlü olduğundan bahsediyor. Peki, bu Rusya'nın Hizbullah'a silah ya da teknoloji sağladığı anlamına mı geliyor? Her halükârda özellikle Ukrayna ve genel olarak Avrupa kıtasının güvenliği konusunda ABD ve Batı ülkeleri ile derinleşen çatışması çerçevesinde, Rusya'nın Gazze’deki savaşa müdahil olmuş olabileceğinden endişe duymak gerekiyor.

Son yıllarda İsrail, Körfez Arap ülkeleri ve İran'la birlikte bölgedeki varlığının kapsamını genişleten Çin ise Filistin'deki bölünmüşlüğün tarafları olan Fetih Hareketi (El Fetih) ve Hamas Hareketi arasında uzlaşı sağlayama çalışarak ve Filistinliler ile İsrail arasındaki çatışmayı çözmek için uluslararası konferans çağrısında bulunarak, savaşa diplomatik bir pencereden bakıyor.

svdfbgnh
Ürdün'ün ev sahipliğinde yapılan “Eylem Çağrısı: Gazze'ye Acil İnsani Müdahale” konulu Ölüdeniz Konferansı'na katılan ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken (ortada) sağında Arap Birliği Genel Sekreteri Ahmed Ebu Gayt ile, 11 Haziran 2024 (AFP)

Gazze Şeridi’ndeki savaşın büyük resmi böyle, ancak uluslararası ve bölgesel ittifakların karmaşıklığı ve çakışmaları çerçevesinde, uluslararası ve bölgesel safların daha açık dizildiği Soğuk Savaş dönemindeki durumun aksine, bugün bölgedeki ve dünyadaki tüm ülkeler ilişkilerini ve ittifaklarını mümkün olduğunca genişletmeye çalışıyor. Bu ise bölgedeki uluslararası rekabetin, özellikle de günümüzün iki büyük kutbu olan ABD ve Çin arasındaki rekabetin ek bir nedeni haline geliyor. Hem ABD hem de Çin, İsrail'den Körfez ülkelerine ve İran'a kadar bölgedeki diğer ülkelerle ilişkilere sahip. Dolayısıyla Gazze’deki savaştan nasıl çıkılacağı ve ‘ertesi günü’ belirsizliğini korurken, Ortadoğu’da bu savaşın ortaya çıkardığı yeni bir soğuk savaş biçimiyle karşı karşıya olabiliriz.

Fakat savaşı çevreleyen bu uluslararası sahne tek başına savaşın gelişimini ve geleceğini açıklamaya yetmiyor. Zira yerel aktörlerin, Hamas ve İsrail'in, özellikle de Sinvar ve Netanyahu'nun hesapları, çatışmanın geleceği üzerinde çok etkili ve hatta belirleyici. İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney'in geçtiğimiz günlerde Hamas Hareketi’ne Biden'ın teklifini kabul etmemesi yönünde yaptığı dolaylı çağrıdan da anlaşılacağı üzere, İran'ın Hamas'ın önemli bir destekçisi olarak savaştaki varlığı, hatta onun tercihlerini yönlendirmesi göz ardı edilemez. Tüm bu aktörlerin, Gazze Şeridi'ndeki savaşta yaşanan gelişmelerin de kanıtladığı üzere, başta bölgedeki başlıca uluslararası aktör olan ABD olmak üzere, savaştaki başlıca ülkelerin çıkarlarını ve tedbirlerini dikkate aldıklarına hiç şüphe yok.

Gazze’deki savaş da dahil olmak üzere bölgedeki olayların çoğu, ABD’nin bölgedeki yeni mühendisliğinin bir parçası olarak, ABD-Suudi Arabistan anlaşması etrafında dönüyor.

Nihayetinde ister müttefikleri ister muhalifleri tarafından olsun, tüm yerel, bölgesel ve uluslararası hesaplar ABD ve onun yakın ve uzak hedefleri etrafında dönüyor. Hamas, İran ve Hizbullah, İsrail ile ABD arasındaki anlaşmazlıkların ve bu anlaşmazlıkların merkezinde yer alan ABD’nin bölgedeki önceliklerinin üzerine bahis oynuyorlar. Biden yönetimi, ABD'nin Doğu Avrupa, Pasifik ya da Çin Denizi gibi önemli uluslararası çatışma bölgelerine yeniden odaklanmasıyla ilgili jeopolitik nedenlerinin yanı sıra Gazze’deki savaşta İsrail'i desteklediği ve gönderdiği çok sayıda silahla on binlerce Filistinli sivilin ölümüne neden olduğu için seçimlerde ABD’lilerin kendisine yönelik tepkisini hafifletmek gibi sebeplerden ötürü üç aşamalı ateşkes anlaşmasının imzalanması için acele ediyor.

xscdvfbg
İsrailli rehinelerin aileleri, Blinken’ın Tel Aviv ziyaretine denk gelecek şekilde, rehinelerin derhal serbest bırakılması talebiyle protesto gösterisi düzenledi 11 Haziran 2024 (Reuters)

Öte yandan Gazze'deki ateşkes, Washington ile Riyad arasında bir savunma anlaşmasından oluşan ve Washington'ın İsrail'i Suudi Arabistan ile normalleşme anlaşması yoluyla bölgeye daha fazla entegre etme çabaları çerçevesinde Tel Aviv'in de katılabileceği, ancak Tel Aviv'in Riyad'ın talep ettiği gibi iki devletli bir çözüm ile ilgili somut adımlar atmasına bağlı olan, ABD himayesinde ‘bölgesel bir yapı’ inşa etmeye doğru ilerliyor. Dolayısıyla, Gazze’deki savaş da dahil olmak üzere bölgedeki olayların çoğu, ABD’nin bölgedeki yeni mühendisliğinin bir parçası olarak ABD-Suudi Arabistan anlaşması etrafında dönüyor. Bu sebeple, İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney’in kısa süre önce Aksa Tufanı Operasyonu’nu, bölgedeki denklemleri değiştirmeye yönelik bir Amerikan projesini engellediğini söyleyerek övmesi kimseyi şaşırtmadı.

Hamas Hareketi’nin Gazze’deki lideri Yahya Sinvar'ın özellikle de esir kartını elinde tuttuğu sürece, elinde kalanlarla savaşmaya devam etme isteğine ilişkin kendi hesaplarıyla kesiştiğinde İran'dan gelen sinyalleri aldığına şüphe yok. İşte şimdi Washington ona ABD vatandaşı olan rehineler için arada İsrail olmadan müzakere etme teklifinde bulunuyor. Sinvar’ın sadece iki seçeneği var. Ya İsrail, uluslararası tarafların garantörlüğünde kalıcı bir ateşkesi kabul edecek ya da savaşmaya devam edecek. Şimdiye kadar bu iki seçenek dışında üçüncü bir seçeneği kabul etmeye istekli görünmedi. Sinvar'ın tutumunun, özellikle Hamas’ın Doha'daki lider kadrosuna uygulanan baskı çerçevesinde bir bütün olarak Hamas'ın tutumu olup olmadığı da tartışmalı bir konu. Ancak İran Hamas'ın ana şemsiyesi olmaya devam ediyor. Bu da Hamas'ın genel tutumunu anlamada önemli bir unsur.

Netanyahu'nun siyasi ve şahsi hesapları, Washington ile ilişkilerinin sınırları ve koşulları da dahil olmak üzere savaştaki seçeneklerini belirlemede önemli rol oynuyor.

İsrail'e ve özellikle Netanyahu'ya gelince; Netanyahu, iki devletli bir çözümü kabul etmeye hazır değil. Çünkü böyle bir durum onu hükümetinin düşmesi ve aşırı sağın yeri doldurulamaz desteğini kaybetmesi tehdidiyle karşı karşıya bırakacaktır. Yani ya hem Filistinlilerle savaşı hem de İsrail içindeki siyasi çatışmayı kazanarak ikisi de kazanacak ya da ikisini birden kaybedecek. Tecrübeli bir siyasetçi olan Netanyahu, İsrail'deki siyasi ve demografik geleceğin özellikle savaş sonrasında aşırı sağcı eğilimlerden yana olduğunu çok iyi biliyor. Bu nedenle önceliklerinin, görev süresi sona ermekte olan Biden yönetimiyle ilişkileri pahasına da olsa aşırı sağcı akımların kendisine olan desteğini sürdürmek olması gerektiğini bilen Bibi (Netanyahu), İsrail sağının değirmenine su taşıyan Donald Trump'ın seçimleri kazanması üzerine de bahis oynuyor olabilir. Nihayetinde Netanyahu'nun siyasi ve şahsi hesapları, Washington'la ilişkinin sınırları ve koşulları da dahil olmak üzere savaştaki seçeneklerini belirlemede önemli rol oynuyor. İsrail sağının anlatısı, Biden'ın İsrail'e yardım etmek yerine, onu bölgeye yönelik projesinin bir parçası olarak kullandığı yönünde ve bu da elbette Netanyahu ve danışmanları tarafından çok iyi biliniyor.

Tüm bu üst üste binen uluslararası, bölgesel ve yerel sahneler açısından Gazze’deki savaştan çıkış yolunu hayal etmek daha da zorlaşıyor. O halde bölge uzun bir ‘yıpratma savaşına’ mı hazırlanmalı? Nihayetinde böyle bir savaşın bedelini öncelikle Filistinli siviller, ikinci olarak da Lübnan'da, Suriye'de, hatta biraz daha uzaktaki Irak'ta olsun, uzun savaşlara alışkın olan ‘Bereketli Hilalin’ halkları ödeyecek.



Tahran’dan Washington’a sert mesaj: ABD güçlerini Güney Kutbu’na kadar uzaklaştıracağız

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)
TT

Tahran’dan Washington’a sert mesaj: ABD güçlerini Güney Kutbu’na kadar uzaklaştıracağız

İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)
İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından 13 Kasım 2026'da yayımlanan ve İran devlet medyasında yayınlanan video kaydından alınan görüntüde, Hürmüz Boğazı'nın güneyinde deniz mayınına çarpan sıvılaştırılmış gaz taşıyan bir gemi görülüyor (AFP)

Tahran yönetimi, salı günü askeri söylemini, ABD ve İsrail’le arasında nisan ayında sağlanan ateşkesten bu yana en üst seviyeye çıkardı. İran’dan peş peşe gelen açıklamalar ve gelişmeler, gerilimin yeniden tırmandığına işaret etti. Bu kapsamda Genelkurmay Başkanı’ndan daha önce benzeri görülmemiş ifadeler gelirken Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı da sert bir uyarıda bulundu. İran Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı’nda petrol tankerlerinde meydana gelen bir dizi patlamayı duyururken İran’ın Kişm Adası’nda da patlama sesleri duyuldu.

Askeri açıklamalarda bulunan İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî, ülkesinin “ABD güçlerini denizde geri çekilmeye zorlamayı başardığını” söyledi. Abdullahî, Amerikan güçlerini bölgeden tamamen çıkararak Güney Kutbu’na kadar uzaklaştıracakları tehdidinde bulundu.

frgthy
İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî (IRNA)

Abdullahî bu açıklamayı, Tahran’da “Kutsal Savunma ve Direniş Değerlerini Koruma ve Yayma Vakfı” tarafından düzenlenen bir sergiye katıldığı sırada yaptı. Sergide İran’ın ABD ve İsrail’le son iki savaşta elde ettiğini öne sürdüğü “stratejik kazanımları” anlattı.

Güney Kutbu vurgusu

Şarku’l Avsat’ın  Press TV’den aktardığı habere göre Abdullahî, “Deniz alanında büyük başarı elde ettik ve düşmanı çok uzak mesafelere çekilmeye zorladık. Allah’ın yardımıyla Amerikalıları bölgenin dışına, Güney Kutbu’na kadar mutlaka çıkaracağız. Bunun gerçekleşmesini beklesinler” dedi.

ABD’nin askeri gücünün zirvesinin deniz kuvvetlerinden kaynaklandığını belirten Abdullahî, uçak gemileri, muhripler ve kruvazörlerin Washington’a dünya okyanuslarına ulaşma imkânı sağladığını söyledi. Abdullahî ayrıca İran Silahlı Kuvvetleri’nin artık düşman savaş uçaklarıyla geçmişe kıyasla daha güçlü ve isabetli biçimde mücadele edebildiğini ileri sürdü.

Abdullahî’nin açıklamaları, İran’ın son haftalarda sık sık dile getirdiği resmi söylemin devamı niteliğinde. Tahran yönetimi, ABD savaş gemilerinin İran kıyılarından 500 kilometreden fazla uzaklaşmaya zorlandığını ve artık Umman Denizi’nde bulunmadığını savunuyor. İranlı yetkililer, Amerikan gemilerinin yeniden Körfez’e dönmesinin de mümkün olmadığını öne sürüyor. Abdullahî daha önce bu konuda yaptığı bir açıklamada, Körfez’e dönüşün ABD Başkanı Donald Trump’ın “mezara götüreceği bir hayal” olacağını söylemişti.

Buna karşılık ABD’li bir yetkili pazartesi günü, USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin pazar günü ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) sorumluluk alanına ulaştığını açıklamıştı. Böylece bölgedeki Amerikan uçak gemisi görev gruplarının sayısı üçe yükseldi.

Geçen eylül ayında San Diego’daki üssünden ayrılan Roosevelt, nisandan bu yana bölgede bulunan USS George Bush ve ağustostan beri bölgede görev yapan USS George Washington uçak gemilerine katıldı.

ABD Deniz Kuvvetleri’nin verilerine göre Umman Denizi’ndeki Amerikan deniz gücü şu anda üç uçak gemisi, 13 muhrip, iki kruvazör ve bir kıyı muharebe gemisinin yanı sıra 20 binden fazla denizci ve deniz piyadesinden oluşuyor. Bu, ABD’nin Orta Doğu’da nisan ayından bu yana ve daha önce 2003’teki Irak işgalinden bu yana oluşturduğu en büyük deniz gücü yığınağı olarak nitelendiriliyor.

CENTCOM daha sonra yaptığı açıklamada, Roosevelt’in planlı bir konuşlandırma kapsamında şu anda komutanlığın sorumluluk alanında görev yaptığını bildirdi. ABD Başkanı Donald Trump ise son günlerde İran’a yönelik yeni saldırı düzenlenmesi ihtimalinin son derece düşük olduğunu söylemişti.

Yıkıcı ve acı verici karşılık

Öte yandan Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı Tümgeneral Ahmed Vahidi, İran’a yönelik yeni bir saldırı düzenlemeyi düşünebilecek tüm taraflara sert bir uyarıda bulundu.

Şarku’l Avsat’ın Tesnim Haber Ajansı’ndan aktardığı habere göre  Vahidi, “En küçük saldırı bile yıkıcı ve acı verici bir karşılıkla karşılanacaktır” dedi. Vahidi, tehditlere ve yaptırımlara rağmen İran’ın füze ve savunma kapasitesini geliştirmeyi sürdürdüğünü vurguladı.

Vahidi daha önce de İran’ın füze gücünü geliştirme sürecinin tehdit veya yaptırımlarla durdurulamayacağını belirtmiş, bu sürecin “kan ve inançla” devam edeceğini söylemişti.

Vahidi’nin açıklamaları, 28 Şubat’ta eski dini lider Ali Hamaney’in öldürülmesinden bu yana İran’daki karar alma mekanizmasında yaşanan belirgin değişimin ardından geldi. Batılı medya kuruluşlarının haberlerine dayandırılarak İran basınında yer alan bilgilere göre savaş, barış ve nükleer politika gibi temel konulardaki kararlar artık Vahidi ve Abdullahî’nin yanı sıra Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf’ın da aralarında bulunduğu altı üst düzey isimden oluşan kolektif bir güvenlik konseyi tarafından alınıyor.

Kişm Adası’nda patlamalar

İran'ın Kişm Adası'nda salı günü patlama sesleri duyuldu. Fars Haber Ajansı, patlamaların ardından adanın kuzeybatısında duman yükseldiğini bildirdi. Olayın nedeni henüz bilinmiyor.

gthyjukı
İran Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Tümgeneral Ali Abdullahî (IRNA)

Bu gelişme, başta Wall Street Journal olmak üzere Amerikan medyasının ABD’nin pazartesi akşamı adaya sınırlı çaplı saldırılar düzenlediğini duyurmasından bir gün sonra yaşandı. ABD’li bir yetkili saldırıları savunma amaçlı bir adım olarak nitelendirirken İran’ın resmi haber ajansı IRNA, adada art arda beş patlama sesi duyulduğunu bildirmişti.

Hürmüz Boğazı’nda tanker patlamaları

Hürmüz Boğazı’nda da gerilim dolu bir gün yaşandı. İran Deniz Kuvvetleri, petrol tankerlerini kapsayan bir dizi patlama meydana geldiğini duyurdu.

Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, salı günü yaptığı açıklamada iki petrol tankerinde deniz mayınlarına çarpmaları sonucu patlama meydana geldiğini bildirdi. Açıklamada tankerlerin isimleri, hangi ülkenin bayrağını taşıdıkları veya olayda yaralanan olup olmadığına ilişkin bilgi verilmedi.

Daha sonra İran Ordusu Deniz Kuvvetleri, üçüncü bir tankerin boğazın doğusunda deniz mayınına çarpmasının ardından alev aldığını ve kullanılamaz hale geldiğini duyurdu. Açıklamada, aynı olayda dördüncü bir tankerin de ağır hasar gördüğü belirtildi.

IRNA ve devlet televizyonunda yayımlanan açıklamada İran ordusu, tankerlerin boğazın doğusundaki yasaklı bir bölgede seyrettiğini ve seyir sistemlerinin kapalı olduğunu öne sürdü. Açıklamada, denizcilik şirketleri, silahlı kuvvetlerle koordinasyon sağlamadan yasaklı bölgelere girmemeleri konusunda uyarıldı.

İran ordusunun açıklamasında, “Silahlı kuvvetlerle koordinasyon sağlanmadan ve kurallara aykırı biçimde gerçekleştirilen her türlü yasa dışı hareketin sonucu, mayınlara çarpma ve yangın olacaktır” ifadeleri kullanıldı.

Şarku’l Avsat’ın Tesnim Haber Ajansı'ndan aktardığı habere göre Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, Hürmüz Boğazı'nın doğusunda seyreden bir LNG tankerinin, izin verilmeyen rotadan geçmeye çalışırken deniz mayınına çarptığını açıkladı. Çarpmanın ardından tankerde yangın çıktığı ve büyük bir patlama yaşandığı bildirildi. Tankerin daha önce defalarca uyarıldığı ileri sürüldü.

İran güçleri, ABD’nin su yolunun yeniden açıldığı yönündeki önceki açıklamalarına karşılık Hürmüz Boğazı’nın “hâlâ kapalı olduğunu ve İran İslam Cumhuriyeti gerekli gördüğü sürece kapalı kalacağını” bildirdi.

Eş zamanlı gelişmeler, askeri açıklamalardan Hürmüz Boğazı’ndaki tanker olaylarına kadar bölgede gerilimin yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor. Tahran, savaştan daha güçlü çıktığı ve Körfez ile Hürmüz Boğazı’nda kendi kurallarını uygulayabilecek kapasiteye ulaştığı yönündeki söylemini öne çıkarıyor. Ancak tankerlerde yaşandığı bildirilen olaylara ilişkin bağımsız bilgiler henüz doğrulanmış değil. Hasar gören gemilerin isimleri açıklanmadığı gibi, olaylara ilişkin tarafsız kaynaklardan da teyit gelmedi.


Vance, 2028 başkanlık seçimlerine adaylık kararını gelecek yıl verecek

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance (Reuters)
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance (Reuters)
TT

Vance, 2028 başkanlık seçimlerine adaylık kararını gelecek yıl verecek

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance (Reuters)
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance (Reuters)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, 2028 başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına gelecek yıl karar vereceğini söyledi.

Şarku’l Avsat’ın Fox News'ten aktardığı habere göre  Vance, kararını ne zaman açıklayacağına ilişkin kesin bir tarih vermedi. Adaylık konusunda acele etmediğini belirten Vance, “Henüz kararımı vermedim. Gelecek yıl bir ara durumu değerlendireceğiz” dedi.

Vance'in açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhuriyetçi Parti'nin ara seçimlerde ağır bir yenilgi almasının ardından, başkan yardımcısının siyasi geleceğine ilişkintartışmaların giderek arttığı bir süreçte geldi.

Şarku’l Avsat’ın BBC'den aktardığı habere göre Vance'e yakın isimler, ara seçim sonuçlarının 2028 başkanlık seçimlerine ilişkin karar takvimini değiştirmediğini belirtti. Aday olması beklenen Vance'in, nihai kararını açıklamadan önce birkaç ay daha bekleyebileceği ifade ediliyor.

Vance'in başkanlık hedeflerine ilişkin tartışmalar, Trump'ın 2024 seçimlerinde kendisini başkan yardımcısı adayı olarak belirlemesiyle başladı. ABD tarihinin en genç başkan yardımcılarından biri olarak Beyaz Saray'a giren Vance, böylece Trump'ın “Amerika'yı Yeniden Büyük Yap” (MAGA) hareketinin muhtemel halefi olarak öne çıktı.

Ancak Vance, görev süresi boyunca kendi siyasi geleceği hakkında konuşmaktan kaçındı. Son seçim kampanyalarında destekçileri konuşmalarını sık sık “2028'de aday ol” sloganlarıyla kesmesine rağmen Vance, önceliğin ara seçimler olduğunu vurguladı.

Ara seçimlerin geride kalmasıyla birlikte Cumhuriyetçi Parti'de gözler 2028 başkanlık yarışına çevrildi. Parti, seçim yenilgisinin ardından Beyaz Saray'ı yeniden kazanmak için hazırlıklara yönelirken Vance'in adaylığı da gündemin öne çıkan başlıklarından biri haline geldi.

Aday olması halinde Vance'in Cumhuriyetçi Parti ön seçimlerinin güçlü isimleri arasında yer alması bekleniyor. Ancak parti içinde başkanlık yarışına katılması muhtemel başka isimler de bulunuyor.

Bu isimler arasında Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Teksas Senatörü Ted Cruz, Florida'nın eski Valisi Ron DeSantis ve New Jersey'nin eski Valisi Chris Christie de yer alıyor. Cumhuriyetçi Parti'nin önde gelen bazı isimleri adaylık ihtimalini açıkça dile getirirken bazıları da bu seçeneği değerlendirdiklerini belirtiyor.

Trump, daha önce hem Vance hem de Rubio hakkında olumlu açıklamalarda bulundu. Ancak ABD Başkanı, 2028 seçimlerinde hangi ismi destekleyeceğine henüz karar vermediğini, yarışa müdahil olup olmayacağının da belli olmadığını söyledi.

Vance, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde yaşadığı yenilgiyi İran'la savaşa bağlamıştı. Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhuriyetçi seçmenleri yeniden kazanmak için bir yol haritası ortaya koyan Vance, savaşın sona erdirilmesi ve ekonomiye öncelik verilmesi gerektiğini savunmuştu.

Vance'in bu açıklaması, Trump yönetiminin politikalarından belirli ölçüde uzaklaşma ve olası başkanlık adaylığına zemin hazırlama girişimi olarak yorumlandı.

Fox News'e verdiği son röportajda İran savaşının “siyasi bir maliyeti” olduğunu yineleyen Vance, buna rağmen savaşın Trump ile arasındaki ilişkileri etkilemediğini söyledi. Çatışmanın yönetimi konusunda başkanla arasında herhangi bir görüş ayrılığı bulunmadığını belirten Vance, “Trump ile benim de aralarında bulunduğum üst düzey yönetim yetkilileri arasında İran savaşı konusunda hiçbir görüş ayrılığı yok” dedi.

Vance, Trump'ın çatışmanın “sonu gelmeyen bir savaşa” dönüşmesine izin vermeyeceğini de sözlerine ekledi.


Epstein’ın ölümüyle ilgili gizem yeniden gün yüzüne çıktı... Bir adli tıp uzmanı, intihar anlatısı hakkında şüpheler dile getirdi

Jeffrey Epstein (AP)
Jeffrey Epstein (AP)
TT

Epstein’ın ölümüyle ilgili gizem yeniden gün yüzüne çıktı... Bir adli tıp uzmanı, intihar anlatısı hakkında şüpheler dile getirdi

Jeffrey Epstein (AP)
Jeffrey Epstein (AP)

Bir adli tıp uzmanı, cinsel suçlardan hüküm giymiş ABD’li iş insanı Jeffrey Epstein’ın ölümüne ilişkin yeni bir tartışma başlattı. Uzman, otopsi fotoğrafları ve raporları üzerinde yaptığı incelemenin, Epstein’ın 2019 yılında New York’taki hücresinde kendini asarak intihar etmediğine, boğularak öldürülmüş olabileceğine işaret ettiğini açıkladı. Resmî tıbbi soruşturmada ise ölümün intihar olduğu sonucuna varılmıştı.

Prof. Dr. Michael Freeman, İngiliz BBC kanalına verdiği röportajda, New York’taki adli tabip dosyasını ve dosyada yer alan fotoğrafları inceledikten sonra Epstein’ın vücudunda görülen yaralanmaların saldırıya uğradığına işaret ettiği sonucuna vardığını söyledi.

Freeman, incelemesinde sol omuzda derin kanama ve yüze darbe alındığıyla uyumlu görünen yaralanmalar tespit ettiğini belirtti.

Freeman ayrıca, bulguların bir bağlama aracı (halat veya kumaş gibi) kullanılarak boğulma ihtimaliyle daha fazla örtüştüğünü düşündüğünü ifade etti. Söz konusu aracın daha sonra Epstein’ın cesedini hücresindeki yüksek yatağa asmak için kullanılmış olabileceğini kaydetti. Epstein’ın boynundaki bağ izinin üzerinde tırnak izlerine benzeyen izler bulunduğunu belirten Freeman, bunun ‘özellikle arkadan gerçekleştirilen boğma eylemiyle uyumlu olduğunu ve kurbanın boynundaki bağı çıkarmaya çalıştığına işaret ettiğini’ söyledi.

Freeman, “Yaralanmalar ile cesedin bulunduğu şekil birbiriyle örtüşmüyor. Dolayısıyla geriye tek bir açıklama kalıyor: Ölüm bir cinayet sonucunda gerçekleşti” dedi.

Freeman, Epstein’ın cesedi asılı bulunduğu yerden indirilmeden önce çekilmiş herhangi bir fotoğrafın bulunmadığına da dikkat çekti. Böyle bir fotoğrafın, cezaevinde asılarak gerçekleşen ölüm vakalarına ilişkin soruşturma prosedürlerinin bir parçası olması gerektiğini savundu.

Buna karşılık, ABD Adalet Bakanlığı’nın bir raporunda, Epstein’ı bulan gardiyanın hemen başka bir meslektaşını çağırdığı, ardından cesedi yere indirdiği ve canlandırma çalışmalarına başladığı belirtildi.

Raporda, Epstein’ın ölümünün, intihar edebileceğine ilişkin endişeler nedeniyle kısa süreliğine gözetim altında tutulmasından yaklaşık bir ay sonra gerçekleştiğine dikkat çekildi.

Freeman’a, delillere ilişkin değerlendirmesinin doğru olması durumunda Epstein’ı kimin öldürmüş olabileceği sorulduğunda, “Hiçbir fikrim yok” yanıtını verdi. Freeman, “Bu konuda bir görüşüm yok” diye ekledi.

Freeman’ın açıklamaları, 10 Ağustos 2019’da New York’un Manhattan bölgesindeki federal gözaltı merkezinde ölü bulunan Epstein’ın ölümünün koşullarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. Epstein, reşit olmayan kız çocuklarının cinsel istismarı amacıyla bir ağ yönetmekle suçlanıyor ve yargılanmayı bekliyordu.

Otopsinin yapıldığı dönemde New York Baş Adli Tabibi olarak görev yapan Barbara Sampson, 2019 yılında yaralanmaların asılarak intiharla uyumlu olduğu sonucuna varmıştı. Sampson, boğularak öldürülme vakalarında görülmesi beklenen savunma amaçlı yaralanmalara ilişkin herhangi bir bulgu bulunmadığını vurgulamıştı.

Sampson daha önce yaptığı açıklamada, “Bay Epstein’ın ölüm nedeni ve şekline ilişkin vardığımız sonucu tamamen destekliyorum” ifadesini kullanmıştı.

Freeman, otopsiye ait fotoğrafları ve tıbbi dosyaları, kardeşinin öldürüldüğünü en başından beri savunan Mark Epstein’dan temin etti.

Uzman, çalışmasının bağımsız olduğunu ve bu incelemeyi hazırlaması karşılığında Mark Epstein’dan herhangi bir ücret almadığını belirtti.

Bununla birlikte Freeman’ın ulaştığı sonuçlar, şu ana kadar bağımsız uzmanların bilimsel değerlendirmesinden geçmedi.

Freeman daha önce ABD’de savcılar adına, polis gözetimindeyken hayatını kaybeden kişilerin ölüm nedenlerini belirleyen uzman olarak görev yapmıştı. Bu davalar arasında Minnesota eyaletinde görülen George Floyd davası da bulunuyor.

Epstein, 2008 yılında reşit olmayan bir kız çocuğunu fuhşa teşvik etmekten hüküm giymiş ve cinsel suçlular siciline kaydedilmişti. Suçunu kabul etmesi karşılığında yapılan anlaşma sayesinde ağır hapis cezasından kurtulmuştu.

Aradan 11 yıl geçtikten sonra, reşit olmayan kız çocuklarının cinsel istismarı amacıyla bir ağ yönetmekle suçlanan Epstein, New York’taki hücresinde ölü bulunduğunda yargılanmayı bekliyordu.