İngiltere’de yeni hükümetinin dış politikası nasıl olacak?

İngiltere’nin yeni Başbakanı Keir Starmer Londra'daki Başbakanlık Ofisi 10 Numara önünde gazetecilere açıklama yaparken (DPA)
İngiltere’nin yeni Başbakanı Keir Starmer Londra'daki Başbakanlık Ofisi 10 Numara önünde gazetecilere açıklama yaparken (DPA)
TT

İngiltere’de yeni hükümetinin dış politikası nasıl olacak?

İngiltere’nin yeni Başbakanı Keir Starmer Londra'daki Başbakanlık Ofisi 10 Numara önünde gazetecilere açıklama yaparken (DPA)
İngiltere’nin yeni Başbakanı Keir Starmer Londra'daki Başbakanlık Ofisi 10 Numara önünde gazetecilere açıklama yaparken (DPA)

Keir Starmer'ın İngiltere Başbakanı olarak ilk ayı, başta ABD Başkanı Joe Biden ve Avrupalı liderlerle yapacağı görüşmeler olmak üzere uluslararası diplomatik etkinlikler açısından yoğun geçecek.

Fransız Haber Ajansı’na (AFP) göre İngiltere’nin yeni Başbakanı Starmer dünya sahnesine ilk adımını birkaç gün sonra salı günü başlayıp perşembe günü sona erecek olan Washington'da düzenlenecek, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü'nün (NATO) kuruluşunun 75’inci yıldönümü zirvesinde atacak.

Starmer daha sonra 18 Temmuz'da İngiltere'nin Oxford şehri yakınlarında bulunan Blenheim Sarayı'nda Avrupa Siyasi Grubu toplantısına ev sahipliği yapacak. Toplantıya Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve Almanya Başbakanıi Olaf Scholz'un da katılması bekleniyor.

Dışişleri Bakanı David Lammy, İşçi Partisi'nin ‘olmasını istediğimiz gibi olmayan’ daha değişken bir dünyaya işaret etti ve ‘gerçekçi ve ilerici’ bir dış politika izleme sözü verdi.

İşçi Partisi, ayrıca Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılan İngiltere’nin kendi iktidarı döneminde geri dönmeyeceğini ve AB ile ‘iddialı’ bir güvenlik anlaşması yapılacağını açıkladı.

Starmer, geçtiğimiz yıl İngiltere’nin ticaret ve teknoloji gibi konularda Çin'i devre dışı bırakması gerektiğini söylemiş, iklim değişikliği ile mücadele gibi konularda ise iş birliği yapabilmenin önemini vurgulamıştı.

Burada İngiltere’nin ticari ve ekonomik çıkarları ile güvenlik konusundaki ihtiyaçlarını dengelemede bir zorluk söz konusu.

ABD’de kasım ayında yapılması planlanan başkanlık seçimlerinden sonra Donald Trump’ın Beyaz Saray’a dönmesi ihtimali, durumu karmaşık hale getirebilir. Çünkü Trump’ın Pekin'e karşı daha sert olması için müttefikleri üzerindeki baskıyı arttırması bekleniyor.

İsrail-Filistin çatışması

İşçi Partisi, ‘iki devletli çözüme giden yenilenmiş barış sürecine katkıda bulunmak amacıyla’ Filistin devletini tanıma sözünü bir kez daha teyit etti.

Ancak parti bunun için herhangi bir takvim belirtmedi. İşçi Partisi’nin verdiği diğer sözler arasında acil ateşkes için baskı yapılması, tüm rehinelerin serbest bırakılması ve Gazze'ye ulaşan yardım miktarının arttırılması da yer alıyor.

Avrupa

Starmer, Fransa’da iktidara gelmesi halinde aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) partisi ile birlikte çalışma sözü verdi.

İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, Londra'daki Başbakanlık Ofisi’ne geldi (AP)İngiltere Dışişleri Bakanı David Lammy, Londra'daki Başbakanlık Ofisi’ne geldi (AP)

Starmer, yaptığı açıklamada “Göreve başladığımızda Avrupa'daki ve dünyadaki tüm hükümetlerle birlikte çalışacağım. Benim için ciddi hükümet bu demektir” ifadelerini kullandı.

Starmer, Fransa ile ikili anlaşmaların ve İngiltere’nin 2016 yılında yapılan oylamayla ayrılma kararı alarak kaotik bir çıkışa yol açtığı AB ile bir bütün olarak yapılan anlaşmaların, küçük teknelerle kanalı geçen göçmenler sorununu ele almak için önemli olduğunu vurguladı.

RN lideri Marine Le Pen'in AB genelini kapsayan anlaşmalar yerine ikili anlaşmaları tercih etmesine ilişkin bir soru üzerine Starmer, bu ikisinin birbirine zıt olmadığını vurguladı.

Fransa ile ‘özellikle de insanları teknelere bindirerek alçakça ticaret yapan çetelerin ortadan kaldırılmasına yönelik olarak’ ikili anlaşmaların güçlendirilmesi ve iyileştirilmesi gerektiğini ifade eden Starmer, “Ancak AB’nin uygulamaları da var. İnsan kaçakçısı çetelerle mücadele konusunda AB ile istediğimiz güvenlik anlaşmasını yapmamız önemli” diye konuştu.

Ukrayna

Londra, Ukrayna’ya Rusya’nın işgalini püskürtmesine yardımcı olmak için para, silah ve eğitim birlikleri göndererek Kiev'in sadık bir destekçisi oldu.

İşçi Partisi, seçimleri kazanması halinde Ukrayna'yı desteklemeye devam edeceğini teyit ederken, Starmer'ın bu mesajı bizzat teyit etmek üzere yakında Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesi bekleniyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir görüşmenin şu anda masada olmadığını söyleyen Starmer, Putin’i ‘Ukrayna'daki saldırgan’ olarak tanımladı.

Starmer, "En önemli şey, Ukrayna'ya desteğimizin bu ülkede birleşik bir cephede olduğu konusunda kesinlikle net olmaktır" diye vurguladı.

Savunma harcamaları

Yeni hükümet ilk yılında, savunma harcamalarının Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYİH) yüzde 2,5'ine çıkarılmasına yönelik bir rota belirlemek üzere stratejik bir savunma incelemesi yapacak.



İsrail, Lübnan’ın güney sakinlerinin geri dönüşmesi için kuzeyinde güvenliğin sağlanmasını şart koştu

Askeri gerginliğin tırmanmaya devam ettiği bir ortamda, Lübnan sınırında onlarca İsrail askeri (Reuters)
Askeri gerginliğin tırmanmaya devam ettiği bir ortamda, Lübnan sınırında onlarca İsrail askeri (Reuters)
TT

İsrail, Lübnan’ın güney sakinlerinin geri dönüşmesi için kuzeyinde güvenliğin sağlanmasını şart koştu

Askeri gerginliğin tırmanmaya devam ettiği bir ortamda, Lübnan sınırında onlarca İsrail askeri (Reuters)
Askeri gerginliğin tırmanmaya devam ettiği bir ortamda, Lübnan sınırında onlarca İsrail askeri (Reuters)

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz, ‘Litani Nehri'nin güneyinde evlerinden göç etmek zorunda kalan yüz binlerce Güney Lübnan sakininin geri dönüşünü, İsrail'in kuzeyindeki halkın güvenliğinin sağlanmasına’ bağladı. Bu açıklama, İsrail ordusunun dün sabah, ön savunma hattını genişletmek ve Hizbullah'ın geri dönüşünü engellemek amacıyla sınır köylerindeki terörist altyapıları yıkmayı amaçlayan, Lübnan'ın güneyinde yoğun bir kara operasyonu başlatmasının ardından geldi. Bu gelişme, askeri tırmanışa geniş destek olmasına rağmen, İsrail'in ‘Lübnan bataklığına’ saplanma korkusunun artmasıyla birlikte gerçekleşti.

Öte yandan Şarku’l Avsat’a konuşan Lübnanlı kaynaklar, Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn'ın ‘İsrail ile müzakere çağrısında ısrar ettiğini, çünkü diğer seçeneklerin ülkeyi bugünkü duruma sürüklediğini’ belirttiler. Kaynaklar, Cumhurbaşkanı Avn'ın ‘Lübnan'ın İran cephesindeki savaşın sona ermesinden sonra bekleme listesine alınmaması için müzakerelerin derhal başlatılmasını istediğini’ de sözlerine eklediler.


Trump’tan Hürmüz Boğazı'nın güvenliği için uluslararası çevrelere baskı

Dün Tahran'da bir konut binasına düzenlenen saldırının ardından ortaya çıkan yıkıntıların arasında çalışan kurtarma ekipleri (Reuters)
Dün Tahran'da bir konut binasına düzenlenen saldırının ardından ortaya çıkan yıkıntıların arasında çalışan kurtarma ekipleri (Reuters)
TT

Trump’tan Hürmüz Boğazı'nın güvenliği için uluslararası çevrelere baskı

Dün Tahran'da bir konut binasına düzenlenen saldırının ardından ortaya çıkan yıkıntıların arasında çalışan kurtarma ekipleri (Reuters)
Dün Tahran'da bir konut binasına düzenlenen saldırının ardından ortaya çıkan yıkıntıların arasında çalışan kurtarma ekipleri (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin güvenliğini sağlamaya katkıda bulunmaları için Washington'ın müttefiklerine yönelik baskılarını yoğunlaştırırken ‘bazı ülkelerin yardım etmeye hazırlandığını, bazılarının ise bu konuda oldukça istekli olduğunu’ söyledi. Ancak diğer ülkelerin tereddütlerinden duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirdi.

Trump, dün Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Washington'ın boğazı yeniden açacak askeri güce sahip olduğunu vurguladı. ABD güçlerinin mayın döşeme görevindeki 30 İran gemisinin tamamını hedef aldığını ekleyen Trump, ancak Tahran'ın mayınlama operasyonları için başka tekneler kullanabileceği konusunda uyardı. Trump, Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun yakında boğazın güvenliğini sağlamaya katılmayı kabul eden ülkelerin listesini açıklayacağını belirtti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Komutanı Amiral Brad Cooper, ABD güçlerinin İran’ın deniz seyrüseferini tehdit etme kapasitesini zayıflatmayı amaçlayan bir operasyon yürüttüğünü söyledi. Savaşın başlamasından bu yana İran'ın askeri tesislerini ve gemilerini hedef alan 6 binden fazla savaş uçuşu gerçekleştirildiğini belirten Amiral Cooper, Hark Adası'ndaki askeri mevzilere düzenlenen saldırıda 90'dan fazla hedefin imha edildiğini de sözlerine ekledi.

Savaşın 17’nci gününde, İsrail hava saldırıları Tahran ve İran'ın çeşitli bölgelerindeki askeri mevzileri ve altyapı tesislerini hedef aldı. Bu hedefler arasında uydu karşıtı saldırı yeteneklerini geliştirmeye yönelik bir tesis de bulunuyordu. İran ordusu, İsrail'in askeri sanayi tesislerine insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenlediğini açıkladı. Öte yandan İsrail ordusu sözcüsü Yarbay Nadav Shoshani, İsrail'in İran'la savaşı en az üç hafta sürdürme planları olduğunu ve ordunun daha uzun süreli planlar da hazırladığını söyledi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise İran'ın uzun bir savaşa hazırlandığını ve yeterli miktarda füze ve insansız hava aracı stoğuna sahip olduğunu açıkladı.

Diğer taraftan İran’ın yeni Dini Lideri Mücteba Hamaney, Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) eski Genel Komutanı Muhsin Rızai'yi askeri danışmanı olarak atarken, babasının atadığı yetkilileri görevlerinde tuttu.


Trump, Çin'den ziyaretini “bir ay kadar” ertelemesini istedi

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore'de daha önce gerçekleşen bir görüşme sırasında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore'de daha önce gerçekleşen bir görüşme sırasında (Reuters)
TT

Trump, Çin'den ziyaretini “bir ay kadar” ertelemesini istedi

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore'de daha önce gerçekleşen bir görüşme sırasında (Reuters)
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Güney Kore'de daha önce gerçekleşen bir görüşme sırasında (Reuters)

Fransız Haber Ajansı AFP, ABD Başkanı Donald Trump’ın dün, 31 Mart'tan 2 Nisan'a kadar sürmesi planlanan Çin’e yapılacak resmi ziyaretini ‘yaklaşık bir ay’ ertelenmesini talep ettiğini bildirdi.

Trump, Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, “Ortadoğu'daki savaş nedeniyle burada olmak istiyorum” dedi. Ziyaretinin yaklaşık bir ay ertelenmesini talep ettiğini açıklayan ABD Başkanı, Pekin ile ilişkilerin ‘çok iyi’ olduğunu vurguladı.

Aylar önce başlayan ve Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında bir görüşmeyi de içeren bu ziyaretin hazırlıkları, iki dev arasındaki ticaret savaşının gerginliğini azaltabilir.

Ancak 18’inci gününe giren Ortadoğu'daki savaş, iki güç arasındaki ilişkileri aksattığı kadar ziyaretin gündemini de aksatıyor.

ABD-İsrail ortak savaşını ‘tüm dünyanın gelecekteki güvenliğinin garantisi’ olarak niteleyen Trump, İran petrolünün başlıca alıcısı olan Çin'in bu saldırı için ‘kendilerine teşekkür etmesi gerektiğini’ söyledi.

ABD Başkanı, İran'ın neredeyse tamamen durdurduğu Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiğinin güvenliğini sağlamaya katkıda bulunmaları için müttefiklerine ve Çin'e baskı yapıyor.

Trump, geçtiğimiz pazar günü Financial Times gazetesine verdiği röportajda, ziyaretinin ertelenmesini Çin'in yardım talebine yanıt vermesiyle ilişkilendirdi.

İran petrolü

Çin'in deniz yoluyla Ortadoğu'dan gelen ham petrol ithalatının yarısından fazlası Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Enerji analiz şirketi Kpler’e göre savaş öncesinde İran'ın petrol ihracatının yüzde 80'inden fazlası Çin'e yapılıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü ziyaretin ertelenebileceğine işaret etmişti. Bessent, CNBC'ye yaptığı açıklamada, bunun ‘lojistik’ nedenlerden kaynaklandığını ve Pekin'e baskı yapmak amacıyla yapılmadığını vurguladı.

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Lin Jian ise, “Çin ve ABD, Başkan Trump'ın ziyareti konusunda iletişimi sürdürüyor” dedi. Sözcü, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda Çin'in yardım etme olasılığına ilişkin yorum yapmaktan kaçındı.

Çin, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına öfkesini dile getirmiş, ancak İran'ın Körfez ülkelerine yönelik saldırılarını da eleştirmişti.

Sözcü Lin Jian dün yaptığı açıklamada, Çin'in ‘tüm tarafların askeri operasyonları derhal durdurması’ yönündeki çağrısını yineledi.

Uzmanlar, petrol rezervleri sayesinde krize diğerlerinden daha iyi hazırlıklı olan dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin, bu krize daha iyi hazırlıklı olduğunu düşünüyor.

Ancak Çin, Ortadoğu'daki durumun ticarete olası etkileri konusunda endişeli. 2026 yılının ilk iki ayına ait ekonomik göstergeler, uluslararası ticaretin Çin için ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.

“Korumacılık eğilimi”

Trump'ın Çin ziyareti, Cumhuriyetçi milyarderin Beyaz Saray'a dönüşünün ardından 2025 yılını damgalayan gerilimleri gidermek için önemli bir fırsat olarak sunuluyor.

Geçtiğimiz yıl, gümrük vergileri ve çeşitli kısıtlamalar konusunda şiddetli bir mücadele yaşandı; ta ki Ekim ayında Güney Kore'de Xi ile Trump arasında yapılan görüşmenin ardından bir ateşkes ilan edilene kadar.

ABD ve Çin'den üst düzey ekonomi yetkilileri hafta sonu Paris'te görüşmeler yapmak üzere bir araya geldi.

Çin'in Baş Ticaret Müzakerecisi Li Chenggang, görüşmelerin ‘derin ve samimi’ geçtiğini söylerken ABD Hazine Bakanı Bessent, görüşmelerin ‘yapıcı olduğunu ve ilişkinin istikrarını gösterdiğini’ vurguladı.

Ancak Çin Ticaret Bakanlığı daha önce, görüşmelerin başlamasından kısa bir süre önce duyurulan ABD ticaret soruşturmalarına itiraz etmişti.

Bu soruşturmalar, Çin’in yanı sıra onlarca başka ülkeyi de hedef alıyor. ABD yönetimine göre bu soruşturmalar, zorla çalıştırma ile mücadelede olası eksiklikleri araştırmayı amaçlıyor. Bu soruşturmalar, yeni gümrük vergilerinin uygulanmasına yol açabilir.

Çin Ticaret Bakanlığı, soruşturmaları ‘tek taraflı, keyfi ve son derece ayrımcı’ olarak nitelendirerek, bunların ‘korumacılık eğiliminin bir örneği’ olduğunu belirtti.