İsrail basını: Tel Aviv, Muhammed ed-Deyf'in öldürüldüğüne dair bir teyit aldı

Deyf daha önce yedi suikast girişimini atlattığından resmi açıklamada temkinli bir dil kullanıldı

İsrail'in 13 Temmuz'da İzzettin el-Kassam Tugayları Komutanı Muhammed ed-Deyf'i öldürmek amacıyla Han Yunus yakınlarındaki el-Mevasi bölgesine düzenlediği saldırının yol açtığı yıkım (AFP)
İsrail'in 13 Temmuz'da İzzettin el-Kassam Tugayları Komutanı Muhammed ed-Deyf'i öldürmek amacıyla Han Yunus yakınlarındaki el-Mevasi bölgesine düzenlediği saldırının yol açtığı yıkım (AFP)
TT

İsrail basını: Tel Aviv, Muhammed ed-Deyf'in öldürüldüğüne dair bir teyit aldı

İsrail'in 13 Temmuz'da İzzettin el-Kassam Tugayları Komutanı Muhammed ed-Deyf'i öldürmek amacıyla Han Yunus yakınlarındaki el-Mevasi bölgesine düzenlediği saldırının yol açtığı yıkım (AFP)
İsrail'in 13 Temmuz'da İzzettin el-Kassam Tugayları Komutanı Muhammed ed-Deyf'i öldürmek amacıyla Han Yunus yakınlarındaki el-Mevasi bölgesine düzenlediği saldırının yol açtığı yıkım (AFP)

İsrail televizyonu Kanal 14, dün yaptığı açıklamada, Hamas'ın silahlı kanadı Kassam Tugayları'nın komutanı Muhammed Deyf'in bir haftayı aşkın bir süre önce Han Yunus'ta düzenlenen saldırıda öldürüldüğüne dair teyidin İsrail'e ulaştığını ve ölümüne ilişkin resmî açıklamanın yakında yapılacağını duyurdu.

Kanal 14, onlarca yıldır devam eden takip ve yedi başarısız suikast girişiminin ardından Deyf'in, 13 Temmuz Cumartesi sabahı Hamas'ın Han Yunus Tugayı Komutanı Rafi Selame'nin 100 kişiyle birlikte öldürüldüğü saldırıda öldüğünün doğrulandığını bildirdi.

dfevrb
Netanyahu’nun daha önce Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah şehrinde görevli İsrail askerlerini ziyaretinden bir kare (İsrail Hükümet Medya Ofisi - Reuters)

Kanal 14'ün haberi İsrail'den sızan bilgiler ve İsrailli yetkililerin Hamas'ın Deyf'in durumunu gizlemeye çalıştığını ve suikasttan emin olduklarını belirten açıklamalarıyla örtüşüyordu. Ancak Hamas Siyasi Büro Üyesi Halil el-Hayya'nın daha önce yaptığı, Deyf'in hayatta olduğunu ve kendisinin öldürüldüğünü söyleyerek alay eden İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun açıklamalarını dinlediğini söylediği bir açıklama dışında Hamas Hareketi’nden bu konuda herhangi bir yorum yapılmadı. İsrail Başbakanı Netanyahu, İsrail ordusunun Deyf'in hedef alındığını duyurmasının ardından yaptığı açıklamada, saldırının sonuçlarının teyit edilemediğini, ancak Deyf'in öldürüldüğünü belirtmişti.

“Resmi duyuruyu bekletiyoruz”

İsrail, savaş sırasında yapılan, ancak yanlış olduğu için askeri ve siyasi liderlik başta olmak üzere kendisini büyük ölçüde utandıran bazı açıklamalardan sonra, kesin bir onay alana kadar Deyf’in akıbetiyle ilgili resmi bir açıklama yapmaktan kaçınıyor.

Şarku’l Avsat, Hamas kaynaklarına Deyf'in akıbetini sordu, ancak net yanıtlar alamadı. Bir kaynak, Hamas içinde çok az kişinin ne olduğunu bildiğini ve Hamas’ın bu yüzden sessiz kalmayı tercih ettiği söyledi.

Hamas Hareketi, İsrail'in birkaç hafta önce Nuseyrat Mülteci Kampı’nda düzenlenen bir saldırıda Deyf'in yardımcısı Mervan İsa'nın öldürüldüğünü duyurması karşısında da sessizliğini korumuştu. Hamas, İsrail'in Han Yunus Tugayı Komutanı Rafi Selame'nin de Muhammed ed-Deyf'i hedef alan aynı saldırıda öldürüldüğünü duyurması konusunda da yorum yapmadı.

Kassam Tugayları Komutanı Salah Şahade’nin İsrail tarafından gerçekleştirilen suikast sonucu öldürülmesinin ardından 2002 yılında Kassam Tugayları'nın komutasını devralan Deyf, oldukça gizemli bir figür olarak kabul ediliyor. Deyf, yıllardır kamuoyu önüne çıkmadığı için Hamas açıklamadığı sürece hayatta olup olmadığını bilmek oldukça güç.

Deyf’in görüntüsü

Gazze Şeridi’nde 7 Ekim’den sonra başlayan savaş öncesinde, sadece aile üyeleri ve Hamas Hareketi’nin bazı liderlerinden oluşan küçük bir grupla görüşen Deyf’in nerede olduğunu genellikle bu küçük çevre de bilmiyordu. Bu durum İsrail'in geçtiğimiz yılın sonunda dördüncü fotoğrafını yayınlamasına kadar böyle devam etti. Deyf’in kamuoyu ile paylaşılan ilk resmi çok eskiydi. Henüz genç bir adamken çekilmişti. İkinci fotoğrafta maskeli olarak görüldü. Üçüncü fotoğraf gölgesinin fotoğrafı, dördüncü fotoğraf ise onu halka açık bir yerde, saçları ağarmış, kirli sakallı ve tek gözü kör halde sessizce bir kişinin yanında otururken gösteriyordu.

azsxdcfe
Muhammed ed-Deyf’in arşiv fotoğrafı

Deyf, tüm hareketlerini çok gizli şekilde gerçekleştirdiğine şüphe yok. Takip edilme olasılığını en aza indirmek için teknolojiyi kullanmayan Deyf, zeki ve kıvrak zekalı biri. Görünmeyi pek sevmeyen Deyf, nadiren sesli mesaj yayınlamak zorunda kaldı. Son ses kaydında, mevcut savaşın fitilini ateşleyen Aksa Tufanı Operasyonu da dahil olmak üzere İsrail ile yeni bir savaşın başladığını duyurdu. Mevcut savaş sırasında bile İsrail'in onu takip etmesi hiç kolay olmadı. Öyle ki İsrail dokuz aydan fazla bir süredir devam eden aramalarının ardından Han Yunus’ta Deyf’i hedef almak için ilk girişiminde bulundu.

Kanal 14, Deyf’in kendini nadiren gösterdiğini, çünkü 7 Ekim saldırısı da dahil olmak üzere İsraillilere yönelik uzun yıllara yayılan birçok saldırıdan sorumlu tutulduğunu söyledi. Son yıllarda İsrail'in bir numaralı hedefi haline gelen Deyf, çok sayıda suikast girişiminden kurtuldu. İsrail güvenlik kurumlarının, Deyf’in bu kez de kurtulmuş olabileceği çekincesiyle suikastı duyururken temkinli davranmasının nedenlerinden biri de bu.

Önemli göstergeler

Netanyahu, Deyf'in suikasta uğradığına dair önemli göstergeler olduğunu teyit ederken, ABD'nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew, Deyf'in öldürüldüğüne dair birtakım emareler olduğunu söyledi. Eğer Deyf'in öldürüldüğü doğrulanırsa bu, 20 yılı aşkın bir süredir liderliğini yaptığı, yarı düzenli bir orduya dönüştürdüğü, Filistinlilerin bir numaralı askeri gücü haline gelen ve İsrail ile caydırıcı bir denge kurmayı büyük ölçüde başaran Kassam Tugayları için ağır bir darbe olacaktır. Kassam Tugayları, 7 Ekim'de Aksa Tufanı Operasyonu sırasında karadan, havadan ve denizden saldırılar düzenleyerek İsrail'i şaşkına çevirdi.

Deyf’e yönelik daha önceki başarısız suikast girişimlerinin ardından 7 Ekim’den bu yana Deyf'in ortadan kaldırılması İsrail için bir takıntı haline geldi. Tüm bu başarısız girişimler ve Deyf'in bunlardan sağ kurtulması, onun Kassam Tugayları'ndaki işlevsel rolünün ötesinde bir Filistin ikonuna dönüşmesine yol açtı.

scdevf
İsrail’in Han Yunus yakınlarındaki el-Mevasi bölgesine düzenlediği bombardımanda ölenlerden birinin cesedini taşıyan Filistinliler (AP)

İsrail, Deyf’e ilk kez 2001 yılında, ikinci kez 2002 yılında el-Cela Caddesi'nde bir aracı hedef alarak suikast girişiminde bulundu. Deyf, suikast girişiminden yaralı olarak kurtuldu. Üçüncü suikast girişimi, 2003 yılında Şeyh Rıdvan Mahallesi’nde Hamas liderleriyle bir toplantı sırasında gerçekleşti ve Deyf, yine hayatta kaldı. Dördüncü suikast girişimi 2004 yılında yine Şeyh Rıdvan Mahallesi’nde Ebu Silmiye ailesine ait bir apartman dairesinde düzenlendi. Deyf, bu suikast girişimini ağır yaralı olarak atlattı. Beşinci suikast girişimi 2014 yılında ed-Dalu ailesine ait bir evde gerçekleşti. Deyf, bu saldırıda eşini ve iki oğlunu kaybetti. Deyf, 2021'de Rimal Mahallesinde gerçekleşen altıncı suikast girişiminden yine sağ kurtulmayı başardı.

Eğer Deyf'in öldürüldüğü doğrulanırsa, İsrail Refah Tugayı Komutanı Muhammed Şabana, Gazze Tugayı Komutanı İzzeddin el-Haddad, İsrail'in daha önce suikast düzenlediğini açıkladığı, ancak doğruluğu teyit edilmeyen Raid Saad ve Hamas'ın Gazze'deki lideri Yahya es-Sinvar'ın kardeşi Muhammed es-Sinvar dışında Kassam Tugayları’nın askeri konseyinin üst düzey isimlerini ortadan kaldırmış olacak.

Hamas’tan kaynaklar, Kassam Tugayları birliklerinin komutanlıklarının geleceğinin Hamas Hareketi Siyasi Bürosu’nun elinde olacağını söylüyor. Aynı kaynaklara göre Sinvar ya da Haddad, savaşın sona ermesi ve meselenin resmi olarak çözülmesine kadar askeri konseyde işleri kolaylaştırmak için görev alacak.



Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
TT

Trump İran’la savaşa doğru ilerliyor... Danışmanları ekonomiye odaklanmasını tavsiye ediyor

 ABD Başkanı Donald Trump (EPA)
ABD Başkanı Donald Trump (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump dün yaptığı açıklamada, İran’a sınırlı bir askeri saldırı düzenlemeyi düşündüğünü söyledi. Pentagon ise İran’a yönelik haftalar sürebilecek bir operasyon için hazırlıklarını sürdürüyor; operasyonun güvenlik tesislerinin yanı sıra nükleer altyapıyı da hedef alabileceği belirtiliyor.

Reuters’ın analizine göre, olası saldırı haberleri, Trump’ın danışmanlarının ekonomik kaygılara odaklanması için baskı yaptığı bir döneme denk geliyor. Bu durum, bu yıl yapılacak ara seçimler öncesinde herhangi bir askeri tırmanışın siyasi risklerini öne çıkarıyor.

Trump, Ortadoğu’daki Amerikan birliklerinin yoğun şekilde takviye edilmesini ve İran’a olası bir hava saldırısına hazırlanılmasını emretti; operasyonun haftalar sürebileceği belirtilse de detay verilmedi.

Uzmanlar, Trump’ın İran’a odaklanmasını, ikinci döneminin ilk 13 ayında dış politikanın -özellikle askeri gücün geniş kullanımının- iç politika konularının önüne geçtiğinin en somut göstergesi olarak değerlendiriyor. Bu dönemde ABD halkının çoğunluğunun önceliği olan yaşam maliyeti gibi iç meseleler büyük ölçüde gölgede kaldı.

Trump’ın danışmanları, seçim öncesinde ekonomiye odaklanılması çağrısında bulundu

Beyaz Saray’dan üst düzey bir yetkili, Trump’ın agresif söylemine rağmen yönetim içinde İran’a saldırı konusunda henüz ‘destek’ bulunmadığını açıkladı. Kimliği açıklanmayan yetkili, Trump’ın danışmanlarının, kararsız seçmenlere ‘karışık mesajlar’ vermekten kaçınmanın ve ekonomiye öncelik vermenin önemini de fark ettiklerini belirtti.

Beyaz Saray danışmanları ve Cumhuriyetçi Parti kampanya yetkilileri, Trump’ın ekonomik konulara odaklanmasını istiyor. Geçen hafta bazı kabine üyeleriyle yapılan özel bir brifingde de bu konunun kampanyanın en önemli meselesi olduğu vurgulandı; toplantıya Trump katılmadı, ancak kaynak toplantıya katılanlardan biri olarak bilgi verdi.

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre başka bir Beyaz Saray yetkilisi yaptığı açıklamada, Trump’ın dış politika gündeminin ‘doğrudan Amerikan halkı için kazançlar’ sağladığını söyledi. Yetkili, “Başkanın tüm adımları (ister dünyayı daha güvenli hale getirmek, ister ülkemiz için ekonomik kazanımlar sağlamak olsun) ABD’yi önceliklendiriyor” dedi.

Kasım ayında yapılacak seçimler, Trump’ın mensubu olduğu Cumhuriyetçi Parti’nin Kongre’nin her iki kanadındaki kontrolünü koruyup koruyamayacağını belirleyecek. Demokratların bir veya her iki meclisi kazanması, Trump için kalan başkanlık döneminde ciddi bir siyasi engel oluşturabilir.

Cumhuriyetçi stratejist Rob Godfrey, İran ile uzun süreli bir çatışmanın Trump ve Cumhuriyetçiler için büyük bir siyasi tehdit oluşturacağını söyledi. Godfrey, “Başkan, üç kez art arda Cumhuriyetçi Parti’den aday olmasını sağlayan siyasi tabanı göz önünde bulundurmalı; bu taban dış politikaya şüpheyle bakıyor ve dış çatışmalara karışılmasına karşı; çünkü ‘sonsuz savaşları bitirme’ vaat edilmiş açık bir seçim taahhüdüydü” dedi.

Cumhuriyetçiler, seçim kampanyasında geçen yıl Kongre tarafından onaylanan vergi indirimleri ile konut maliyetlerini ve reçeteli bazı ilaçları düşürmeye yönelik programları öne çıkarmayı planlıyor.

Venezuela’dan daha güçlü bir düşman

Bazı muhalif seslere rağmen, Trump’ın izoleci yaklaşımını savunan MAGA (Amerika’yı Yeniden Büyük Yap) hareketinin destekçileri, geçen ay Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu görevden alan ani müdahaleyi destekledi. Ancak ABD, İran ile bir savaşa girerse Trump daha güçlü bir direnişle karşılaşabilir.

Trump, İran’ın nükleer programıyla ilgili bir anlaşmaya varılmaması durumunda ülkeyi bombalamakla defalarca tehdit etti. Dün de uyarısını tekrarlayarak, “Onlar için adil bir anlaşma yapmaları en iyisi” dedi.

İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)İran Dini Lideri Ali Hamaney (AFP)

ABD, geçtiğimiz haziran ayında İran’daki nükleer tesisleri hedef aldı ve Tahran’ı, tekrar bir saldırıya uğraması durumunda sert bir yanıt vermekle tehdit etti.

Trump destekçileri ‘kararlı ve sınırlı önlemleri’ destekliyor

Trump, 2024 yılında ikinci başkanlık dönemini kazanırken büyük ölçüde ‘Önce Amerika’ yaklaşımına dayandı; bu yaklaşım yüksek enflasyonu düşürme ve maliyetli dış çatışmalardan kaçınma taahhütlerini içeriyordu. Ancak anketler, yüksek fiyatları düşürme konusunda Amerikan halkını ikna etmekte zorlandığını gösteriyor.

Buna karşın Cumhuriyetçi stratejist Lauren Kole, Trump’ın destekçilerinin, eylem belirleyici ve sınırlı olduğu takdirde İran’a karşı askeri adımları destekleyebileceğini söyledi. Kole, “Beyaz Saray, atılacak her adımı Amerikan güvenliği ve iç ekonomik istikrarla açık şekilde ilişkilendirmeli” dedi.

Ancak anketler, halkın başka bir dış savaşa girme konusunda isteksiz olduğunu gösteriyor. Trump’ın seçmenlerin ekonomik kaygılarını tamamen çözme vaadini yerine getirmedeki zorlukları göz önüne alındığında, İran ile olası bir tırmanış, başkan için ciddi riskler taşıyor. Trump, Reuters ile yaptığı son röportajda, partisinin ara seçimlerde zorluklarla karşılaşabileceğini kabul etmişti.

Savaşın çeşitli nedenleri

Tarih boyunca dış politika nadiren ara seçimlerde seçmenler için belirleyici bir konu olmuştur. Ancak Trump, Ortadoğu’ya iki uçak gemisi, savaş gemileri ve savaş uçaklarını içeren büyük bir güç sevk edince, İran önemli tavizler vermediği sürece askeri bir harekât gerçekleştirmekten başka seçeneği kalmamış olabilir. Aksi takdirde uluslararası alanda zayıf görünme riskiyle karşı karşıya.

Trump’ın olası bir saldırı için sunduğu gerekçeler ise belirsiz ve çeşitli. Ocak ayında, İran hükümetinin ülke genelindeki halk protestolarını bastırma kampanyasına yanıt olarak saldırı tehdidinde bulundu, ancak daha sonra geri adım attı.

"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)"Abraham Lincoln" uçak gemisi, 8 Ocak'ta rotasını Ortadoğu'ya çevirmeden önce Pasifik Okyanusu'nda seyrediyor (ABD ordusu)

Son dönemde ise askeri tehditlerini İran’ın nükleer programını sona erdirme talepleriyle ilişkilendirdi ve ‘rejim değişikliği’ fikrini gündeme getirdi. Ancak kendisi ve yardımcıları, hava saldırılarının bunu nasıl gerçekleştireceğini açıklamadı.

Beyaz Saray’daki ikinci yetkili, Trump’ın ‘her zaman diplomasiyi tercih ettiğinin ve İran’ın geç olmadan anlaşmaya varması gerektiğinin’ açık olduğunu söyledi. Yetkili, başkanın ayrıca İran’ın ‘nükleer silaha sahip olamayacağını, üretim kapasitesi bulunamayacağını ve uranyum zenginleştiremeyeceğini’ vurguladığını bildirdi.

Birçok gözlemci, Trump’ın bu belirsizliğini, Başkan George W. Bush’ın 2003’te Irak’ı işgal etme gerekçesiyle ortaya koyduğu net hedeflerle karşılaştırıyor.

Bush, ülkenin kitle imha silahlarını yok etmeyi amaçladığını açıkça belirtmişti; ancak bu hedeflerin daha sonra yanlış istihbarat ve asılsız iddialara dayandığı ortaya çıkmıştı.

Godfrey, ara seçimlerde belirleyici rol oynayan bağımsız seçmenlerin, Trump’ın İran ile nasıl başa çıktığını yakından izleyeceğini söyledi. Godfrey, “Seçmenler ve başkanın tabanı, Trump’ın argümanlarını sunmasını bekleyecek” dedi.


Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
TT

Doğu Pasifik Okyanusu'nda bir tekneye düzenlenen ABD bombardımanında üç kişi hayatını kaybetti

Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)
Karayipler'de ABD'nin düzenlediği bir baskında hedef alınan bir tekne, (Arşiv- Reuters)

ABD ordusu, son aylarda yaşanan benzer olayların sonuncusu olarak, Doğu Pasifik'te bir tekneyi bombaladığını ve üç mürettebatın öldüğünü açıkladı.

Trump yönetimi, bölgede uyuşturucu kaçakçılığı şüphesiyle imha edilen gemilerin başarısını övüyor. ABD ordusu, X platformunda yaptığı bir paylaşımda, teknenin "uyuşturucu kaçakçılığı operasyonlarına karıştığını" belirtti.


Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
TT

Rodriguez: Daha demokratik, adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz

Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)
Venezuela geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez (Reuters)

Venezuela'nın geçici Cumhurbaşkanı Delcy Rodriguez, devlet televizyonunda dün yayınlanan konuşmasında, "daha demokratik, daha adil ve daha özgür bir Venezuela" inşa etmek için çalıştığını söyledi.

Rodriguez, yüzlerce siyasi mahkumu serbest bırakacak tarihi af yasasının kabul edilmesinden bir gün sonra, dün yaptığı açıklamada, "Bugün daha demokratik, daha adil ve özgür bir Venezuela inşa ediyoruz ve bu herkesin çabasıyla yapılmalıdır" ifadelerini kullandı.