Afganistan'da Taliban yönetiminin kısıtlamaları nedeniyle ülkeden kaçan kadın sayısında ciddi artış yaşanıyor.
Amerikan medya kuruluşu CNN, ABD'nin çekilmesiyle 2021'de ülkenin kontrolünü ele geçiren Taliban'ın dönüşünden beri, her yıl ülkeden kaçan mülteci kadın sayısının iki kattan daha fazla arttığını yazıyor.
Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) verilerine dayandırılan haberde, Afgan mülteci kadınların sayısının 2023'te 3,1 milyona ulaştığı belirtiliyor. 2021'de 1,2 milyon olan bu sayı, 2020'de 800 bin civarındaydı. Bunun son 20 yılda görülen en yüksek Afgan mülteci kadın sayısı olduğuna dikkat çekiliyor.
CNN'in görüştüğü ve adı Fatima olarak paylaşılan Afgan mülteci, üç kez ülkeden kaçmaya çalıştığını anlatıyor.
Taliban, 15 Ağustos 2021'de ülkenin kontrolünü ele geçirdiğinde Afgan Ulusal Ordusu'nda subay olarak görev yaptığını belirten 20'li yaşlarındaki kadın, ilk kaçış denemesini Ocak 2022'de gerçekleştirdiğini söylüyor.
Ülkeden kaçan bir grupla Afganistan'dan İran'a geçmeye çalışırken İranlı sınır muhafızlarının kendilerine ateş açtığını savunan Fatima, ülkesine geri döndüğünü belirtiyor. Kadın bundan bir ay sonra bu sefer bir aracıya 45 bin Afgan Afganisi (yaklaşık 21 bin 500 TL) ödeyerek aldığı vizeyle Tahran'a uçtuğunu anlatıyor.
Tahran'da kalırken kendisini Türkiye'ye sokabileceğini söyleyen kaçakçılarla anlaştığını belirten Fatima, bu kişiler tarafından alıkonduğunu öne sürüyor. Kaçakçılardan dayak yediğini ve sonra İran polisi tarafından gözaltına alınıp Afganistan'a sınır dışı edildiğini belirtiyor.
Fatima, otobüsün Afganistan sınırında Taliban militanları tarafından durdurulduğunu, askerlerin kendisini üç gün boyunca alıkoyduğunu söylüyor. Afgan Ulusal Ordusu'ndaki rolü nedeniyle sorguya çekildiğini ve dayak yediğini iddia eden kadın, serbest bırakılması için ailesinin Taliban'a 3 bin dolar rüşvet verdiğini savunuyor.
Fatima, geçen yılki denemesinde Afganistan'dan kaçmayı başararak Pakistan'daki Ketta şehrinde bir oda kiraladığını belirtiyor.
BM'ye bağlı Uluslararası Göç Örgütü'nün verilerine göre Ağustos 2021'den bu yana 189 kadın ve kız çocuğu, İran ya da Türkiye'ye kaçmaya çalışırken kayboldu veya yaşamını yitirdi.
BMMYK verilerine göre Türkiye'nin yaklaşık 120 bin Afgan mülteci ve sığınmacıya ev sahipliği yaptığına dikkat çekilen haberde, "Pakistan ve Türkiye'deki mültecilerin sınır dışı edilme endişesi yaşadığı" savunuluyor.
2009'dan beri faaliyet gösteren Türkiye merkezli sivil toplum kuruluşu Afgan Mülteciler Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği'nin (ARSA) kurucusu Zakira Hikmet, uluslararası toplumun daha etkili olması gerektiğini belirterek şunları söylüyor:
Taliban'ın uyguladığı baskıcı politikalar pek çok kadın ve kız çocuğunu, çoğu zaman tehlikeli yollardan başka yerlerde güvenli bir yaşam ve daha iyi fırsatlar aramaya zorluyor.
Taliban, 2022'de aldığı kararla 11 yaşından büyük kız çocuklarının okula gitmesini yasaklamıştı.
BM Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'nün (UNESCO) açıkladığı rakamlara göre, Taliban'ın 2021'de iktidara gelmesinden bu yana Afganistan'da en az 1,4 milyon kız çocuğu ortaöğretimden mahrum kaldı.
Independent Türkçe, CNN, AFP
