İsrail Genelkurmay Başkanı: Hizbullah büyük kayıplarını örtbas etmeye çalışıyor

İsrail bombardımanı sürerken Güney Lübnan'ın üzerinden dumanlar yükseliyor. (AFP)
İsrail bombardımanı sürerken Güney Lübnan'ın üzerinden dumanlar yükseliyor. (AFP)
TT

İsrail Genelkurmay Başkanı: Hizbullah büyük kayıplarını örtbas etmeye çalışıyor

İsrail bombardımanı sürerken Güney Lübnan'ın üzerinden dumanlar yükseliyor. (AFP)
İsrail bombardımanı sürerken Güney Lübnan'ın üzerinden dumanlar yükseliyor. (AFP)

İsrail Genelkurmay Başkanı Herzi Halevi dün (Çarşamba) yaptığı açıklamada, Hizbullah’ın yoğun çatışmalar ve İsrail'in Lübnan'a yönelik hava saldırıları karşısında kayıplarını gizlemeye çalıştığını söyledi. İsrail ordusundan yapılan açıklamaya göre Halevi, “Hizbullah geçtiğimiz haftalarda onlara verdiğimiz büyük zararı gizlemeye çalışıyor” dedi.

Şarku’l Avsat’ın Times of Israel'den aktardığı habere göre Halevi, Hizbullah’ın ‘kontrol ve liderlik konusunda zorluklarla karşı karşıya olduğunu, bunun da karar alma düzeyinde kafa karışıklığına ve faaliyet gösterme kabiliyetinde zorluklara yol açtığını’ kaydetti. Halevi, “İran'da bile, kuzey sınırı boyunca inşa ettikleri cepheye verilen zararın tam boyutunun halen farkında değiller” dedi. Hizbullah'ın ateşkesle ilgilendiği yönündeki haberlerin ortasında Halevi, İsrail ordusunun Hizbullah’ı vurmaya devam edeceğini söyledi.

Halevi ayrıca Hizbullah'ı hedef almaya devam edecekleri sözünü verdi ve örgütün yeniden yükselmesini önlemek için saldırıların ‘hız kesmeden’ devam edeceğini vurguladı.

Hizbullah'ın Marun er-Ras komutanı öldürüldü

İsrail ordusu dün yaptığı açıklamada, Güney Lübnan'da faaliyet gösteren 36’ncı Tümen'e bağlı güçlerin şu ana kadar 500'den fazla Hizbullah altyapı hedefini imha ettiğini ve yeraltı tünellerini ortadan kaldırdığını duyurdu.

Ordu ayrıca, silah ve silah depolarını da imha etti ve ‘çok sayıda teröristi ortadan kaldırdı’.

İsrail ordusu, kuvvetlerinin ve Güney Lübnan'daki operasyonlarının görüntülerini yayınlıyor.

İsrail Ordu Sözcüsü Avichay Adraee X platformunda yaptığı açıklamada, kuvvetlerin Hizbullah'ın Marun er-Ras bölgesi komutanını öldürmeyi ve Rıdvan Gücü milislerini temas hattından uzaklaştırmayı başardığını söyledi.

Hizbullah dün yaptığı açıklamada, savaşçılarının sınır boyunca ilerleyen İsrail güçlerini püskürttüğünü söyledi.

Gazze savaşına paralel olarak bir yıldır İsrail'e füzeler fırlatan Hizbullah şu anda Lübnan'ın İsrail'le olan dağlık sınırı boyunca İsrail güçleriyle kara çatışmaları yürütüyor.

İran destekli Hizbullah, Akdeniz kıyısına yakın sınır bölgesinin batı kesiminde bulunan el-Lebbune köyü yakınlarındaki İsrail güçlerine yaylım ateşi açtığını ve onları püskürtmeyi başardığını duyurdu.

Daha doğuda ise Marun er-Ras köyünde İsrail askerlerine saldırdığını, Meys el-Cebel ve Muhaybib sınır köylerine doğru ilerleyen İsrail güçlerine ise füze attığını bildirdi.



4 soruda Los Angeles yangınlarının arkasındaki Santa Ana rüzgarları

7 Ocak Salı günü başlayan Palisades Yangını, Los Angeles'ın batısındaki evleri küle çeviriyor (Ringo Chiu/Reuters)
7 Ocak Salı günü başlayan Palisades Yangını, Los Angeles'ın batısındaki evleri küle çeviriyor (Ringo Chiu/Reuters)
TT

4 soruda Los Angeles yangınlarının arkasındaki Santa Ana rüzgarları

7 Ocak Salı günü başlayan Palisades Yangını, Los Angeles'ın batısındaki evleri küle çeviriyor (Ringo Chiu/Reuters)
7 Ocak Salı günü başlayan Palisades Yangını, Los Angeles'ın batısındaki evleri küle çeviriyor (Ringo Chiu/Reuters)

ABD'nin Kaliforniya eyaletindeki Los Angeles'ı kasıp kavurmaya devam eden orman yangınlarını kontrol altına alma çabaları sürüyor.

5 ayrı yangında hayatını kaybedenlerin sayısı dün akşam (9 Ocak) itibarıyla 10'a yükseldi. En az 180 bin kişi tahliye edilirken, neredeyse 10 bin yapının küle döndüğü aktarılıyor.

Salı günü patlak veren en büyük iki yangın Palisades ve Eaton yangınları halihazırda 13 bin 750 hektardan fazla alanı yok ederek Los Angeles tarihindeki en yıkıcı yangınlar olarak kayıtlara geçti.

CBS'in haberine göre halihazırda Palisades yangını yüzde 6 ve Eaton yangını yüzde 0 oranında kontrol altına alındı.

En büyük yangınların nasıl ortaya çıktığı araştırılmaya devam ederken, uzmanlar Santa Ana rüzgarlarının yangını körüklediğini söylüyor. 

1) Santa Ana rüzgarları nasıl oluşuyor?

Genellikle sonbahar aylarından ocağa kadar görülen Santa Ana rüzgarları, dağlardan Güney Kaliforniya kıyılarına doğru kuru ve güçlü bir şekilde esiyor.

ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'ndan yangın ekolojisti Jon Keeley; Nevada, Utah, Kaliforniya ve diğer eyaletlerin bazı bölümlerine yayılan Büyük Havza'da yüksek basınç, kıyıların açıklarındaysa alçak basınç olduğunda bu rüzgarların meydana geldiğini söylüyor.

Hava kütleleri yüksek basınçtan alçak basınca doğru hareket ediyor ve basınç farkıyla birlikte rüzgarların şiddeti de artıyor.

Kaliforniya Üniversitesi Los Angeles kampüsündeki Çevre ve Sürdürülebilirlik Enstitüsü Direktörü Alex Hall, Büyük Havza'daki çöl ortamında ortaya çıktığı için Santa Ana rüzgarlarının son derecede kuru olduğunu ifade ediyor. 

Yine aynı nedenle rüzgarlar soğuk başlasa da dağ yamacından aşağı inerken sıkıştığı için genellikle ısınıyor. Hall bu durumun, bisiklet lastiklerine hava verince ısınmasıyla aynı sebepten kaynaklandığını belirtiyor.

Keeley, Conversation için kaleme aldığı yazıda kanyonların da rüzgarları yönlendirdiğini söyleyerek ekliyor: 

Eskiden Altadena bölgesinde yaşardım ve Santa Ana rüzgarları sırasında yaşadığımız yerde hiç rüzgar yokken birkaç blok ötede rüzgarın epey güçlü estiği günler olurdu.

Bu güçlü, kuru rüzgarlar genellikle saatte 40 ila 60 kilometre hıza ulaşırken, önceki günlerde saatte 120 kilometreyi aştıkları bildirilmişti.

2) Neden bu sefer şiddetli yangınlar patlak verdi?

Los Angeles'ta salı gününden beri devam eden yangınların bu seviyeye ulaşmasında, Santa Ana rüzgarlarının yanı sıra düşük nem oranı ve kuruyan bitki örtüsü de kritik bir rol oynuyor.

Keeley normalde Güney Kaliforniya'daki yağmurların, bitkilerin nemli kalıp yanmamasını sağladığını belirtiyor.

Ancak bölgenin bu yıl çok kuru kalması, güçlü rüzgarların bitkileri kolayca yangına katarak durumun şiddetini artırmasına yol açıyor.

Ekolojist bu şartlarda bölge halkını tahliye etmenin de epey zorlaştığını ekliyor.

Ayrıca Washington Post'un aktardığı üzere 2023 sonbaharıyla 2024 ilkbaharı arasındaki aşırı yağışlar bitki örtüsünün genişlemesine neden olarak yangınlara yakıt sağladı.

3) İklim krizi Santa Ana rüzgarlarını nasıl etkiliyor?

Uzmanlar hava sıcaklıklarının artmasının, daha büyük yangınlara zemin hazırladığını ifade ediyor.  

İklim krizinin etkisiyle Kaliforniya'nın daha az yağış alması da rüzgarların daha kuru olmasına yol açıyor ve ortamı orman yangınlarına daha uygun hale getiriyor.

Ancak Hall, çölün okyanustan daha fazla ısınması durumunda ikisi arasındaki basınç farkının zalacağını ifade ediyor. Bu durumunda Santa Ana rüzgarlarının şiddetinin azalması bekleniyor.

Hall "Bu rüzgarları basınç farkı harekete geçiriyor" diye açıklıyor. 

Bu nedenle iklim krizinin bu rüzgarlar üzerindeki etkisine dair henüz fikir birliği sağlandığı söylenemez.

Keeley de Kaliforniya'da artık daha şiddetli orman yangınları görülmesinin, iklim ve rüzgarlardaki değişimlerin yanı sıra nüfus artışından da kaynaklandığını belirtiyor.

Yerleşim alanının ormanlara yaklaşmasıyla birlikte elektrik şebekeleri de bu bölgelere kadar uzanıyor. 

Keeley bunun yangınlara zemin hazırlayabileceğini söyleyerek ekliyor: 

Aşırı hava koşullarında, elektrik iletim hatlarının düşme veya ağaç dallarına çarparak yangın çıkarma riski daha yüksek.

2021 tarihli bir araştırmada, son 10 yılda Santa Ana rüzgarları sonucu çıkan yangınlarda elektrik hattı arızalarının başlıca kaynak olduğu tespit edilmişti.

4) Yangın neden okyanus suyuyla söndürülmüyor?

Los Angeles yangınları kontrol altına alınmaya çalışılırken bazı itfaiye depolarında su kalmaması en büyük zorluklardan birini yaratıyor.

KTLA 5 News'un akardığı üzere çarşamba günü bazı itfaiyecilerin Büyük Okyanus'tan su aldığı görüldü.

Sosyal medya kullanıcıları da okyanus suyunun kullanılmasını söylerken, uzmanlar durumun daha karmaşık olduğunu belirtiyor.

Technology.org'a göre, tuzlu su yangın söndürmek için kullanılabilir ancak itfaiye ekipmanına zarar verme ihtimali var.

Ayrıca okyanus suyu, yüksek miktarda tuz içermesi nedeniyle ekosistemlere uzun süreli zarar verme ve bu bölgelerin yıllarca çorak kalmasına yol açma potansiyeline sahip.

Bu nedenle tuzlu suyun yangın söndürmede kullanılması için arıtılması gerekiyor. Ancak bu da verimsiz ve pahalı olduğu gerekçesiyle çevrecilerin önermediği bir yöntem.

Independent Türkçe, Conversation, New York Times, Washington Post, Reuters, CBS, KTLA 5 News, USA Today, Technology.org, Science Advances