Çin'de çip alarmı: ABD istihbaratı gizli yazılım kurdu

Amerikan işlemci devi Intel, en az 40 yıldır Çin'de faaliyet gösteriyor (Reuters)
Amerikan işlemci devi Intel, en az 40 yıldır Çin'de faaliyet gösteriyor (Reuters)
TT

Çin'de çip alarmı: ABD istihbaratı gizli yazılım kurdu

Amerikan işlemci devi Intel, en az 40 yıldır Çin'de faaliyet gösteriyor (Reuters)
Amerikan işlemci devi Intel, en az 40 yıldır Çin'de faaliyet gösteriyor (Reuters)

Siber teknoloji sektörünün önde gelen gruplarından Çin Siber Derneği (CSAC), ülkede satılan Intel ürünlerinin "güvenlik tehdidi" oluşturduğunu savunarak bunların özel denetime tabi tutulmasını istiyor.

CSAC'nin, Çin'de WhatsApp'ın muadili olarak kullanılan WeChat platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Amerikan firmasının çiplerinin, ülkenin güvenliğini ve çıkarlarını olumsuz etkileyebileceği savunuluyor. 

Pekin yönetimine yakın CSAC, ABD'nin istihbarat teşkilatı Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (NSA) Intel çiplere erişim için "arka kapı" (backdoor) yerleştirdiğini öne sürüyor. 

Arka kapı, bilgisayar sistemlerinin normal güvenliğini etkisiz kılarak cihazları yetkisiz erişime ve siber saldırılara açık hale getiriyor. 

CSAC, bu "arka kapı" sistemlerinin, Çin'deki yapay zeka araştırmalarında kullanılan Intel Xenon çiplerde de olduğunu iddia ediyor. Grubun açıklamasında şu ifadelere yer veriliyor: 

Bu durum, Çin de dahil dünyadaki birçok ülkenin kritik bilgi altyapısı için büyük bir güvenlik tehdidi oluşturmaktadır. Intel ürünlerinin kullanımı ulusal güvenlik için ciddi bir risk teşkil etmektedir.

Diğer yandan Intel, Çin Komünist Partisi'ne ait Global Times'a gönderdiği açıklamada iddiaları redderek, ürünlerinin yasa ve düzenlemelere uygun olduğunu savundu. Intel'in açıklamasında, "Endişeleri gidermek ve ürün güvenliği ve kalitesine bağlılığımızı bir kez daha teyit etmek üzere ilgili makamlarla temas halinde olacağız" dendi.

Teknoloji sektörüyle ilgili analizler yapan Liu Dingding, Pekin yönetiminin Intel çiplerini denetleme seçeneğini değerlendirmesi gerektiğini belirterek, "Siber güvenlik ulusal güvenliğin çok önemli bir parçasıdır" ifadelerini kullandı. 

Birleşik Krallık merkezli haber ajansı Reuters, CSAC'nin çağrısıyla Çin Siber Uzay İdaresi'nin (CAC) Intel ürünleriyle ilgili güvenlik incelemesi başlatabileceğine dikkat çekiyor. Haberde, Intel'in geçen yılki gelirinin en az dörtte birinin Çin'den geldiğine işaret edilerek, böyle bir incelemenin firmanın kazancını olumsuz etkileyebileceği belirtiliyor.  

CAC, ABD'li mikroçip üreticisi Micron'la ilgili geçen yıl güvenlik incelemesi başlatmıştı. Bunun ardından Pekin, testleri geçemediği gerekçesiyle firmanın çip ve entegre devre ürünlerinin, kritik altyapı projelerini yürüten Çinli şirketlerde kullanılmasını yasaklamıştı. Dünyanın önde gelen hafıza çipi üreticileri arasında yer alan şirket, gelirlerinin yüzde 10'undan fazlasını Çin pazarından elde ediyordu.

Independent Türkçe, Global Times, Reuters



Ayyaş'tan Sinwar'a İsrail tarafından öldürülen en önde gelen Hamas liderleri kimlerdir?

Ayyaş'tan Sinwar'a İsrail tarafından öldürülen en önde gelen Hamas liderleri kimlerdir?
TT

Ayyaş'tan Sinwar'a İsrail tarafından öldürülen en önde gelen Hamas liderleri kimlerdir?

Ayyaş'tan Sinwar'a İsrail tarafından öldürülen en önde gelen Hamas liderleri kimlerdir?

İsrail dün, Hamas siyasi bürosu başkanı Yahya Sinvar'ın güney Gazze Şeridi'nde öldürüldüğünü duyurdu. İbrani devletinin 7 Ekim 2023'teki saldırıdan sorumlu tuttuğu Sinvar'dan önce, İsrail tarafından gerçekleştirilen ya da İsrail’in suçlandığı suikastlarda birçok Hamas lideri öldürülmüştü

Şarku’l Avsat Hamas’ın öldürülen en önde gelen liderlerini derledi:

Yahya Ayyaş

Hamas'ın askeri kanadı İzzeddin el Kassam Tugayları'nın liderlerinden Yahya Ayyaş, 5 Ocak 1996'da Gazze'de cep telefonu patlaması sonucu öldürüldü. İsrail İç Güvenlik Teşkilatı (Şin Bet), "Mühendis" olarak bilinen Ayyaş'ın öldürülmesine karışmakla suçlandı.

Salah Şehade

Hamas'ın askeri kanadının kurucusu Salah Şehade, İsrail'in 22 Temmuz 2002 tarihinde Gazze'de bir binaya düzenlediği hava saldırısında öldürüldü. Saldırı Şehade’nin eşi, kızı ve sekiz çocuğunun da aralarında bulunduğu 15 sivilin ölümüne neden oldu.

İsmail Ebu Şanab

Hareketin kurucularından ve en önde gelen siyasi liderlerinden biri olan İsmail Ebu Şanab, 22 Ağustos 2003 tarihinde İsrail'in arabasına düzenlediği füze saldırısında öldürüldü.

Ahmed Yasin

Hamas'ın kurucusu Ahmed Yasin, 22 Mart 2004 günü şafak vakti, Gazze'de camiden ayrıldıktan kısa bir süre sonra sakat şeyhi hedef alan İsrail helikopteri tarafından düzenlenen saldırıda suikasta kurban gitti.

Abdulaziz Rantisi ve İzzedin Şeyh Halil

Bir aydan kısa bir süre sonra, Şeyh Yasin liderliğindeki hareketin halefi Abdülaziz Rantisi de bir İsrail saldırısında aynı kaderi paylaştı. Aynı yılın Eylül ayında hareketin yetkilisi İzzedin Şeyh Halil, arabasına yerleştirilen bombanın patlaması sonucu öldürüldü.

Reyyan ve Siam

Hareketin en önemli siyasi ve askeri liderlerinden biri olan Nizar Reyyan, 1 Ocak 2009'da İsrail askeri operasyonu sırasında düzenlenen saldırıda öldü; bu operasyonda dört eşi ve 12 çocuğundan 10'u da öldürüldü.

On beş yıl sonra, başka bir saldırı, Hamas'ın parlamento seçimlerindeki zaferinden sonra İçişleri Bakanı olarak görev yapan, hareketin en önde gelen liderlerinden biri olan Said Siam'ın öldürülmesine yol açtı.

Mahmud El Mebhuh

Hareketin askeri yetkililerinden Mahmud el-Mebhuh, 20 Ocak 2010'da Dubai'de bir otel odasında öldürülmüş olarak bulundu. Hareket ve emirlik polisi, İsrailli ajanları sahte yabancı pasaportlar kullanarak operasyonun arkasında olmakla suçladı.

Ahmed el Caberi

İsrail, Gazze Şeridi'ndeki silahlı gruplara karşı Bulut Sütunu Operasyonu'nu 14 Kasım 2012 tarihinde Kassam Tugayları komutan yardımcısı Ahmed el-Caberi'nin arabasını hedef alan bir füze saldırısı sonucu öldürülmesiyle başlattı.

Refah'ta üç lider

İsrail'in 21 Ağustos 2014'te Gazze Şeridi'nin güneyindeki Refah şehrine düzenlediği hava saldırısı, El Kassam Tugayları'nın üç askeri komutanının öldürülmesine yol açtı: Muhammed Ebu Şamala, Raid El-Attar ve Muhammed Berhum.

Salih el-Aruri

Gazze Şeridi'nde Ekim 2023 Savaşı'nın başlamasından aylar sonra, hareketin siyasi büro başkan yardımcısı Salih el-Aruri ve bazı arkadaşları, 2 Ocak 2024'te Beyrut'un güney banliyösündeki bir binayı hedef alan ve İsrail'e atfedilen bir hava saldırısında suikasta kurban gitti.

İsmail Heniyye

Hamas siyasi bürosu başkanı İsmail Heniyye, 31 Temmuz'da yeni Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan'ın yemin törenine katılmak üzere gittiği kuzey Tahran'daki konutunda suikasta uğradı.

İran, Hamas ve Lübnan Hizbullahı operasyonun arkasında İsrail'i suçlarken, İbrani devleti konu hakkında yorum yapmadı. İran Devrim Muhafızları, Heniyye'nin bir binadaki dairesini hedef alan kısa menzilli mermiyle öldürüldüğünü doğruladı. Hamas, 6 Ağustos'ta Yahya Sinvar'ın Haniyye'nin halefi olarak seçildiğini duyurdu.

Yahya Sinvar

İsrail ordusu, 17 Ekim 2024’te, İsrail'in 7 Ekim 2023 saldırısının ana planlayıcılarından biri olmakla suçladığı Sinvar'ı öldürdüğünü duyurdu. Ordu, Sinvar'ın çarşamba günü güney Gazze Şeridi'nde düzenlenen askeri operasyonda kazara öldürüldüğünü açıkladı.