Tavanı olmayan bir savaş ve sınırları olmayan bir devlet

İsrail her türlü vahşeti ve saldırganlığı uyguladı, ırkçılığın her türlüsüne başvurdu ve Araplara yasa dışı bir şekilde davrandı

İsrail güçleri Güney Lübnan sınırına yakın bölgede operasyon yapıyor (AFP)
İsrail güçleri Güney Lübnan sınırına yakın bölgede operasyon yapıyor (AFP)
TT

Tavanı olmayan bir savaş ve sınırları olmayan bir devlet

İsrail güçleri Güney Lübnan sınırına yakın bölgede operasyon yapıyor (AFP)
İsrail güçleri Güney Lübnan sınırına yakın bölgede operasyon yapıyor (AFP)

Mustafa Feki

Evet, İsrail, 20. yüzyılda ortaya çıkan ve insanlığa milletler ve halklar arasındaki bir arada yaşamanın doğası hakkında önemli bir soru sorduran o garip oluşumdur. Uluslararası toplum, İsrail'in on yıllar içinde Filistin'de toprağın asıl sahibi yerli halka yaptıklarının bir benzerine, yalnızca Amerikalı sömürgecilerin ya da genel olarak beyaz adamın Kızılderililere karşı yürüttüğü imha savaşında tanık olmuştu.

İsrail her türlü vahşeti ve saldırganlığı uyguladı, ırkçılığın her türlüsüne başvurdu ve Araplara, insan ırkına yönelik soykırım dışında neredeyse alternatif bir isim bulamadığımız bir yasa dışılık ile davrandı. Bunu yaparken etrafına korku yaymak için her türlü yöntem ve aracı kullandı, geniş anlamıyla terörden bir baskı, taciz ve korkutma yöntemi olarak yararlandı. Karada ve havada her türlü saldırıyı gerçekleştirdi, soğukkanlılıkla çocukları ve kadınları öldürdü, suikastlar düzenlemekten çekinmedi. Dahası uluslararası meşruiyeti aşağılamaya ve çağdaş dünyada yürürlükte olan norm ve kuralları küçümsemeye çalıştı.

İsrail ayrıca uluslararası toplumun en üst düzey yetkilisi olan Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'ni aşağılamaktan da çekinmiyor çünkü o, uluslararası toplumun ülkeler ve halklar arasındaki ilişkileri denetlemek için kabul ettiği mevzuata uymak istiyor. İsrail gerçekten tavanı olmayan bir savaş yürütüyor ve kan dökerek, cesetleri parçalayarak, kadınlara, çocuklara, yaşlılara saldırarak eşi benzeri görülmemiş bir yolda ilerliyor. Bu yolda hiçbir şey onu caydırmıyor, hiçbir güç kaygılandırmıyor çünkü çağımızın en güçlü kuvveti tarafından, yani Amerika Birleşik Devletleri tarafından destekleniyor. ABD İsrail'i kendisinin ayrılmaz bir parçası, ona bağlı bir oluşum, annesi onu Güvenlik Konseyi'nde Amerikan vetosu dediğimiz şeyle koruyacağı için istediğini yapma ve cezadan kurtulma hakkına sahip şımarık bir evlat olarak görüyor.

Ve işte İsrail de normların ötesine geçiyor ve savaşlarda veya silahlı çatışmalarda yaygın olmayan, ancak kendisinin bunları yapma hakkına sahip olduğuna inandığı yeni davranışlarda bulunuyor. Mısır'da yaygın olan ve sanırım Arap dünyasında da aynı anlamda kullanılan” Çingene kadın, komşularının efendisidir” atasözü, iğrenç suçları, beklenmedik eylemleri ve onu yönetenlerin derinliklerinde saklı intikam arzusuyla İsrail için tam anlamıyla geçerli. Bunlara ilave olarak İsrail, gözle görülür bir şekilde kana susamış ve açıkça insanları öldürmeyi, cesetlerini dahi parçalamayı, şehirleri enkaza, evleri, binaları, okulları ve hastaneleri moloz yığınına dönüştürmeyi, Filistin çevresi içinde nefret ağaçları dikmeyi arzuluyor. Öyle ki, insan, çağımızın tanık olduğu tüm bu İsrail suçlarından sonra gelecekte bir arada yaşamanın nasıl mümkün olacağını merak ediyor. Bu noktada, tam bir tarafsızlık ve tam bir objektiflik ile Ortadoğu'da yaşananlara ve yaşanmakta olanlara ilişkin bazı gözlemlerimi sunmak istiyorum.

Öncelikle İsrail Başbakanı Netanyahu'nun BM'de yaptığı konuşma sırasında sanki evrenin en büyük mimarı Ortadoğu'yu yeniden düzenliyor ve hiçbir zaman kaybolmayan İsrail ajandasına göre ayarlıyormuş gibi yeni bir Ortadoğu haritası sunduğunu görünce pek şaşırmadım. Zira sahte “Fırat'tan Nil'e İsrail Devleti” sloganını yükselten İsrail’in kendisidir. Bu nedenle Filistin halkına karşı işlediği suçlardan sıyrılıp, genişleme emellerinin, insanları ve kiliseler ile camiler dahil her şeyi yok etmeye yönelik çılgın arzusunun gölgesinde, havadan askeri helikopterler, savaş uçakları, karadan zırhlı araçlarla parçalanan suçsuz Lübnan'dan başlayarak komşu ülkelere yöneliyor. Çünkü İsrail'in aşırılığa öncülük eden, sözde Savunma Ordusu'nu hain saldırılara ve sürekli öldürmeye yönlendiren dik başlı bir oğlu var. Geçmişte Arap ülkelerinde, “Kötü komşuya sabret, bir gün ölüm haberini alabilirsin” derlerdi. Ancak İsrail'in suçları çok genişledi ve asla durmadı. Saldırganlığı BM barışı koruma güçlerine bile uzandı. Uluslararası toplumu ve onu temsil eden BM’yi açıkça aşağılayarak barışı koruma güçlerine ateş açtı.

Burada İsrail'in yalnızca Filistin ya da onunla birlikte Lübnan'a yönelik toprak hırsları olmadığını, bu saldırgan devletin ve zorba oluşumun temellerini sağlamlaştırma çabasıyla hayallerinin gerçekten de Ürdün, Suriye ve Irak'a uzandığını iddia edebilirim. Hem de Filistinlilerin meşru haklarının tanınması ve kendi ulusal topraklarında bağımsız devletlerinin kurulması şartıyla, Arapların İsrail Devleti'ni kabul etmenin eşiğine gelmesine rağmen. Ancak İsrail bunu hiç istemiyor, sözde haritasına hizmet etmesi için zaman kazanmak ve sahadaki statükoyu yerleştirmek için kaçamak davranıyor.

Bu nedenle her fırsatı değerlendiriyor ve Savunma Bakanı'nın ifadesiyle, elinin Ortadoğu'da her yere uzanabileceğini söylemek için bahaneler uyduruyor. Savunma Bakanı halkları korkutmaya, yıldırmaya, gözünü korkutmaya, toplumları boyunduruk altına almaya yönelik açıklamalarında bunu hep tekrarlıyor.

İkincisi, devlet ve devrim olarak İran'ın, bölgedeki rolünü gözden geçirmesi gerekiyor. Eğer Filistin davasına içtenlikle destek vermek istiyorsa bunu ancak açık siyasi destekle, ABD, İsrail ve yardımcıları nezdindeki rolünü Filistin’in çıkarlarına hizmet edecek biçimde kullanarak yapabilir. Zira yeni çatışma sahaları ve cepheleri açmak bu bölgesel savaşın kapsamının genişlemesinin ve Arap bağlamında Filistin kimliğini silme girişimlerinin önünü açtı. Bu aynı zamanda zorunlu olarak mezhepsel çekişmeleri kışkırtıyor, Arap ve İslam düzeyinde bölünmeye yol açıyor, Filistin sahnesinde ise yan çatışmalara kapıyı aralıyor.

Gazze Şeridi'nin, Beyrut'un güney banliyösünün, diğer Lübnan ve Filistin bölgelerinin uğradığı yıkım ve tahribatın boyutlarını düşünürsek, İsrail'in hiçbir zaman barış arayışında olmadığını, bir arada yaşamayı kabul etmediğini hemen anlarız. Aksine baskıyla, yıkımla, saldırganlıkla bölgede kalmak istiyor. Öte yandan İran'ın da Arap dünyasının doğu sınırlarında bir Pers devletinin varlığının temellerini atmak için Filistin davasından yararlanan kendi projesi olduğunu görüyoruz. İran diplomasisinin İbrani devletiyle açık rekabet içinde bölgenin tek jandarması olma çabasında olduğuna inanıyorum. İranlılar ve Yahudiler arasındaki Araplarsa, hakikaten kötülük masasındaki yetimler gibi duruyorlar.

Arap bölgesi halkları için İran tehdidinin Siyonist tehdide eşit olduğunu değil, her birinin ajandasının farklı olsa da aynı hedefte buluştuklarını ve aynı yolda ilerlediklerini iddia ediyorum. O hedef de bölge halklarını kontrol altına almak ve onları İsrail veya İran'ın hedefleriyle tutarlı hedeflere yönlendirmek. Geçtiğimiz günlerde, İran'ın son Şahı'nın, ölümünden kısa bir süre önce verdiği, bölgenin geleceği ve ABD'nin İsrail'e mutlak desteği hakkında konuştuğu bir röportajını izledim. Sözleri, devrimci İran'ın kontrolünden önce bir devlet olarak İran’ın önemini teyit ediyordu.

Üçüncüsü, mevcut uluslararası koşulların, yerel ve bölgesel dosyaların iç içe geçmesi, içinde bulunduğumuz durumdan kaçmayı zorlaştırıyor. Filistin halkının ve komşu halkların göğsüne çökmüş sömürgecilik kanseri ile sürekli mücadele olasılığını gelecek nesillerimizin omuzlarına yüklüyor. Savaşların ve askeri çatışmaların tükettiği bölge halklarının artık kendilerini imar ve kalkınmaya adamalarının zamanı geldi. Bu da ancak güçlü bir Arap iradesi ve tehlikelerin herkesi sardığının farkında olan milli bir arzu ile gerçekleşebilir.

Arap Maşrık (Levant) bölgesindeki kan serisi, İsrail düşüncesinde köklü bir değişiklik ve ABD politikasında gerekli ılımlılık olmadığı, İsrail'e karşı mutlak taraflılığının bu bölge halklarına karşı işlenmiş büyük bir suç olduğunun farkına varmadığı sürece durmayacak. Zira Batılı halklar dahil herkes için bu çifte standart politikası aşikâr hale geldi. Nitekim son ziyaretim sırasında Londra sokaklarındaki gösterileri gördüm. On binlerce kişi, nesilleri sömürgecilik, ırkçılık, halkların haklarını çalma ve vatanlarını işgal etme girişimlerinin muazzam baskıları altında yaşayan Arap halklarını desteklemek için sokağa dökülmüşlerdi.

Bu, savaş için bir çıta belirlemeyen, saldırganlığı sınırlamayan, yayılmacı emellerini sahte bir haritayla, yanlış bilgilerle ve bitmek bilmeyen savaşlarla gizleyen garip ve tuhaf bir dosyaya dair bir okumadır.

*Bu makale Şarku'l Avsat tarafından Independent Arabia'dan çevrilmiştir.



Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
TT

Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)

Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang'la Megaspeed'in eski yöneticisi Alice Huang arasındaki ilişki, ABD'nin Çin'e çip ihracatını engelleme çabalarında Singapur'un rolünü yeniden gündeme taşıdı.

Alice Huang'ın bir dönem yöneticiliğini yaptığı Singapur merkezli Megaspeed, Nvidia'nın Güneydoğu Asya'daki en büyük müşterilerinden biriydi. Ancak firmanın Malezya, Endonezya ve Tayland'daki veri merkezleri üzerinden, ABD'nin kısıtlamalarını delerek Çinli şirketlerin Nvidia çiplerine erişmesini sağladığından şüpheleniliyor.  

BBC'nin analizinde Singapur'un uzun yıllardır ABD ve Çin pazarlarına kolay erişim sağlayan, iş dünyasına açık bir ekonomi olarak konumlandığına dikkat çekiliyor. Yapay zekaya talebin artmasıyla ülke, gelişmiş yarı iletken çiplerin ticaretinde de önemli bir merkez haline geldi.

Haberde, Alice Huang'ın Megaspeed'le bağlantısına ve Çin'e kaçak çip tedarikine ilişkin çarpıcı detaylar sunuluyor. Analize göre Huang, 2019'da bir oyun şirketini ve bağlı kuruluşlarını Çinli 7Road firmasına satmış. Mart 2023'te de 7Road'un Singapur'daki iştiraki, Huang'ı icra direktörü olarak atamış.

Huang'ın, Megaspeed adını alan bu firmanın başında 8 ay görev yaptıktan sonra şirketi Singapurlu bir iş insanına devrettiği belirtiliyor.

Washington merkezli güvenlik araştırması kuruluşu C4ADS, Megaspeed'i devrettikten sonra da Huang'ın başka bir şirket üzerinden firmayla bağlantısını sürdürdüğünü iddia ediyor.

Singapur polisi, aralarında Megaspeed'in de bulunduğu bazı şirketler ve yöneticileri hakkında Şubat 2025'te soruşturma başlatmıştı.

Soruşturmada, ABD merkezli Dell ve Supermicro gibi üreticilerden alınan, Nvidia çipleri içerebilecek sunucuların Singapur üzerinden Malezya'ya gönderilmesi sırasında nihai varış noktaları hakkında yanlış beyanda bulunulup bulunulmadığına odaklanılmıştı. Yetkililer, ekipmanların Malezya dışında başka ülkelere aktarılmış olabileceğinden şüpheleniyordu.

İncelemelerde Alice Huang'ın suç işlediğine yönelik yeterli kanıt bulunamadığı kaydedilmişti.

Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı'nın 12 Kasım'da yayımladığı açıklamada, Huang'ın Megaspeed'deki rolüne dair yanıltıcı bilgiler verdiği bildirildi. Bu gerekçeyle Singapur'a yeniden girişinin yasaklandığı duyuruldu. Açıklamada, Huang'ın süreç boyunca Hong Kong'da ikamet ettiği ve casusluk suçlamasıyla soruşturma altında olmadığı da belirtildi.

Singapur, Supermicro'nun soruşturmada işbirliği yapmasını sağlamak amacıyla ABD makamlarından 7 Temmuz 2025'te yardım talebinde bulunmuş. Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı, Eylül 2025'ten bu yana ABD Adalet Bakanlığı ve FBI'dan defalarca talepte bulunulmasına rağmen Supermicro konusunda "sınırlı bilgi veya yardım" alındığını aktarıyor.

Singapur hem ABD hem de Çin'le iyi ilişkiler sürdürerek iki süper güç arasındaki rekabetten uzak durmaya çalışıyor. Ancak Nvidia çipleriyle ilgili skandal bu denge politikasını giderek zorlaştırıyor.

Singapurlu siyaset bilimci Chong Ja Ian'a göre Pekin, Singapur'un ABD'nin ihracat kısıtlamalarının uygulanmasına ilişkin soruşturmalar yürütmesini Washington'ın çıkarlarına hizmet etmek olarak yorumlayabilir. Washington ise Singapur'un soruşturma kapsamında ABD'den yeterli destek alamadığı yönündeki açıklamalarını sorumluluğu Beyaz Saray'a yükleme girişimi olarak görebilir.

Nvidia, Jensen Huang hakkında bağımsız inceleme başlatırken casusluk iddialarıyla ilgili FBI da soruşturmasına devam ediyor. Jensen ilişkiyi kabul ederek çalışanlarından özür dilemiş, perşembe günü (12 Kasım) de Nvidia CEO'luğu görevinden istifa etmişti.

Çin ise casusluk iddialarını "karalama kampanyası" diye niteleyerek reddetmişti.

Independent Türkçe, BBC, Straits Times


JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
TT

JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin 3 Kasım'daki ara seçimlerde yaşadığı ağır yenilginin ardından 2028 başkanlık seçimlerinde aday olma planlarını tekrar gözden geçiriyor.

Adlarının açıklanmaması şartıyla CNN'e konuşan Vance'in yakın çevresinden kaynaklar, başkan yardımcısının siyasi hedefleri, MAGA hareketindeki bölünmeler ve aile hayatının talepleri arasında kararsız kaldığını söylüyor.

Kaynaklara göre en büyük engel, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşıyla yarattığı siyasi ortam. Vance'in müttefikleri, savaş devam ettiği sürece herhangi bir Cumhuriyetçi adayın seçimi kazanmasının zor olacağını savunuyor.

Vance'in bir müttefiki şunları söylüyor:

Mesele JD'nin bunu başarıp başaramayacağı değil. İran savaşı devam ederse herhangi bir Cumhuriyetçi kazanabilir mi? Savaş bitmezse 2028'de hiçbir Cumhuriyetçinin şansı yok.

Ara seçimlerin ardından Vance, X'teki açıklamasında Cumhuriyetçilerin yenilgisinin temel nedeninin İran savaşı ve İsrail'le ilişkiler olduğunu savundu. Washington'ın savaşı sona erdirmeye, hayat pahalılığıyla mücadeleye ve iç sorunlara odaklanması gerektiğini ifade etti.

CNN'e konuşan kaynaklara göre Trump, kamuoyu önünde fazla tepki göstermese de Vance'in açıklamasından rahatsız olmuş.

Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması için ara seçimler öncesinde mektup da göndermişti.

Ancak Trump, 12 Kasım'da sosyal medyadaki açıklamasında, Vance'in İran müzakereleri yerine “Demokratların yönetimindeki şehir ve eyaletlerde yaşanan yolsuzluk ve suçlarla mücadeleye” odaklanacağını ifade etmişti.

Bu gelişme, Trump ve Vance arasındaki siyasi gerilimi daha görünür hale getirdi.

Öte yandan analize göre Vance'in şu anki önceliği, ara seçimlerde ağır darbe alan MAGA koalisyonunu yeniden bir araya getirmek.

MAGA hareketine yakın anketçi Rich Baris, Trump'ın ekonomiyi güçlendirme ve yeni savaşlara girmeme vaatlerini yerine getirmemesinin seçmenlerde ihanet duygusu yarattığını söylüyor:

MAGA öldü. Başkan yardımcısının karşılaşacağı sorun, MAGA seçmenlerini yeniden harekete geçirmek ve onlara tekrar inanabilecekleri bir şey sunmak olacak. Zira Cumhuriyetçiler, bu seçmenler nezdinde güvenilirliğini tamamen yitirdi.

Vance ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 2028'de başkanlık yarışında Cumhuriyetçilerin adayları olarak görülüyor. İki isim de şimdiye dek adaylıkla ilgili net bir açıklama yapmadı.

Reuters/Ipsos'un 12 Kasım'da yayımlanan anketine göre Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 45'i Rubio'yu, yüzde 43'ü ise Vance'i 2028 için "mükemmel başkan adayı" olarak gördüğünü söyledi. Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron DeSantis ise yüzde 32'lik destek aldı.

Independent Türkçe, CNN, Reuters


Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
TT

Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)

Avrupa genelinde gençlerin liderliğinde yayılan protestolar kuşaklar arası çatışmaları da belirginleştirdi.

New York Times'ın analizine göre Avrupa çapındaki hükümet karşıtı gösteriler, yaşlanan nüfusun emeklilik ihtiyaçlarıyla genç kuşakların eğitim, barınma ve istihdam talepleri arasındaki uyumsuzlukları ortaya koyuyor.

Fransa'da hükümetin okullara yeterli bütçe ayıramamasını eleştirenlerin bazıları, kaynakların büyük bölümünün emeklilere ayrıldığını savunuyor.

Emekliler ise özellikle kiraların ve yaşam maliyetinin yükseldiği bir dönemde maaşlarının azaltılmasına karşı çıkıyor. Ayrıca maaşlarının yalnızca kendilerini değil, ailelerini de ayakta tuttuğunu söylüyorlar.

Fransa'da lise öğrencilerinin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı eylemler sürüyor. AFP'nin aktardığına göre ülke çapında bugün 50 ila 60 protesto yürüyüşü düzenlenmesi planlanıyor. Paris'te 21 metro durağının kapatılacağı ve yaklaşık 70 bin polisin görevlendirileceği belirtiliyor.

Analizde, Fransa'nın yanı sıra İspanya, Portekiz, Belçika, Almanya, Yunanistan ve İtalya'daki gösterilerde başı çeken genç kuşakların talepleriyle emeklilerin istekleri arasında bir "kuşak çatışması" yaşandığına dikkat çekiliyor.  

Avrupa Birliği'nde emeklilik ödemeleri, sosyal koruma harcamalarının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor. Savunma harcamalarındaki artış ve devlet borçlarının yükselen faiz maliyetleri de hükümetlerin bütçe dengesini sağlamasını zorlaştırıyor. Artan kira ve konut fiyatları ise gençler arasındaki ekonomik adaletsizlik hissini derinleştiriyor.

Avrupa Birliği'nin geçen ay yayımladığı araştırmaya göre, 15-30 yaş grubundakilerin yalnızca yüzde 38'i siyasetçilerin kararlarının uzun vadeli sonuçlarını dikkate aldığını düşünüyor. Gençlerin sadece yüzde 33'ü günümüzde kendi kuşaklarının 30 yıl önceki gençlerle aynı başarı fırsatlarına sahip olduğuna inanıyor.

Öte yandan Avrupa'daki protestolara katılan sol görüşlü gençlerin bir bölümü, emeklilik ve diğer sosyal yardımların zenginlerden ve şirketlerden alınacak daha yüksek vergilerle finanse edilebileceğine dikkat çekiyor.

Sağ görüşlü gruplar ise sosyal yardımların göçmenlere ayrılmasını eleştirerek göç politikalarının sertleştirilmesini istiyor. Bazı gençlerse özellikle varlıklı emeklilerin aldığı maaşların yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.

Independent Türkçe, New York Times, AFP