ABD Başkanı seçilen Donald Trump, seçim kampanyasında eşi benzeri görülmemiş bir rol oynayan Tesla, SpaceX ve X'in sahibi milyarder Elon Musk ve iş adamı Vivek Ramaswamy'yi yeni Devlet Verimliliği Bakanlığı'nı yönetmek üzere görevlendireceğini açıkladı.
Şarku’l Avsat’ın Bloomberg News'ten aktardığına göre, ‘DOGE’ olarak kısaltılan Hükümet Verimliliği Bakanlığı, takıntılı olduğu dijital para birimi Dogecoin’in adını andırması için bu kısaltmayı veren milyarder Elon Musk'ın buluşu.
Devlet Verimliliği Bakanlığı'nın görevleri neler?
Trump, bakanlığın misyonunun ‘israfı kesmek’ olacağını açıkladı.
Trump yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Bu iki büyük Amerikalı (Musk ve Ramaswamy) birlikte, yönetimimin devlet bürokrasisini ortadan kaldırmasının, aşırı düzenlemeleri azaltmasının, savurgan harcamaları kesmesinin ve ‘Amerika'yı Kurtar’ hareketi için gerekli olan federal kurumları yeniden yapılandırmasının yolunu açacaklar.”
Trump, yeni departmanın ‘hükümetin dışından tavsiye ve rehberlik sağlayacağını’ ve çalışmalarına Beyaz Saray ve Yönetim ve Bütçe Ofisi ile irtibat kurarak ‘büyük ölçekli yapısal reform ve hükümete daha önce hiç görmediğimiz çığır açan bir yaklaşımı yönlendirmek’ için başlayacağını bildirdi.
Seçilmiş başkan çalışmalarını 4 Temmuz 2026'ya kadar tamamlayacaklarını ve Bağımsızlık Bildirgesi'nin imzalanmasının 250. yıldönümünde ülkeye bir ‘hediye’ olarak sunulacağını açıkladı.
Peki bu bakanlık nasıl çalışacak?
Bu konu henüz netlik kazanmış değil. Ancak Trump'ın söylediği gibi hükümet dışında faaliyet göstereceği için, olası bir mekanizma, Federal Danışma Komitesi Yasası (FACA) kapsamında faaliyet göstermesidir. Bu yasa 1972 tarihli olup, hükümete tavsiyelerde bulunan hükümet dışı üyeleri ve dış grupları düzenlemekte ve başkanın onlara hizmetleri için ödeme yapmasına ya da tazminat ödemesine izin vermekte, ancak bunu zorunlu kılmamaktadır.
Başka bir deyişle, Musk ve Ramaswamy'nin FACA kapsamındaki çalışmaları onları ‘hükümetin özel çalışanları’ haline getirecek. Böyle bir pozisyon ücretsiz olabilir ve diğer federal işlerin aksine, potansiyel çıkar çatışmalarını önlemek için bir kişinin varlıklarını veya ilişkilerini açıklamasını gerektirmez.
Bakanlık ne kadar kesinti yapmak istiyor?
Musk, federal hükümetin 6,5-7 trilyon dolarlık bütçesinde 2 trilyon dolarlık bir kesinti hedefi belirledi, ancak bu miktarın yıllık olarak mı yoksa çok yıllı bir planın parçası olarak mı kesileceği belli değil.
Trump bakanlık duyurusunda yıllık bir rakam kullanarak, “Yıllık 6,5 trilyon dolarlık hükümet harcamalarımızda var olan devasa israf ve dolandırıcılığı azaltacağız” dedi.
Peki bu neden daha önce olmadı?
Oldu ama hiç bu şekilde olmamıştı. Washington hiçbir zaman uygulanmayan harcama kısma planlarıyla dolu.
2010 yılında, Obama yönetimi altında federal açığı ele almak üzere kurulan Simpson-Bowles Mali Komisyonu, emeklilik yaşının ertelenmesi, sağlık hizmetleri maliyetlerinin sınırlandırılması ve vergi indirimlerinin kaldırılması yoluyla on yıl içinde 4 trilyon dolarlık kesinti yapılmasını önerdi.
Kongre bu öneri üzerinde hiçbir zaman harekete geçmedi. ‘Süper komite’ olarak adlandırılan yeni bir komite, 2011 yılında Obama ve Cumhuriyetçiler arasında bu konuda büyük bir pazarlık yapmaya çalıştı ancak başarısız oldu.
Trump 2016'da bütçeyi ‘makul bir hızla’ dengeleyeceği sözünü verdi, ancak 2021'de görevi bıraktığında ABD'nin borcu rekor seviyedeydi.
Neden bu kadar zor?
Ciddi bir bütçe açığı azaltımı, ABD'de İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemden bu yana görülmemiş düzeyde bir kemer sıkmayı gerektirecek ve muhtemelen Sosyal Güvenlik, Sağlık Sigortası ve gazi programlarında derin kesintiler içerecek.
