Azerbaycan Cumhurbaşkanı Rusya'yı yolcu uçağı kazasındaki ‘suçunu’ kabul etmeye çağırdıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5096196-azerbaycan-cumhurba%C5%9Fkan%C4%B1-rusyay%C4%B1-yolcu-u%C3%A7a%C4%9F%C4%B1-kazas%C4%B1ndaki-%E2%80%98su%C3%A7unu%E2%80%99-kabul-etmeye
Azerbaycan Cumhurbaşkanı Rusya'yı yolcu uçağı kazasındaki ‘suçunu’ kabul etmeye çağırdı
Uçağın enkazının bir bölümü (Reuters)
Azerbaycan devlet televizyonunun haberine göre Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev bugün yaptığı açıklamada, Kazakistan'da düşen ve 38 kişinin ölümüne neden olan yolcu uçağının Rus hava savunma sistemi saldırısı sonucu hasar gördüğünü belirterek, Moskova'yı olaydaki ‘suçunu’ kabul etmeye çağırdı.
Şarku’l Avsat’ın Reuters'tan aktardığı habere göre Aliyev, Rusya'daki ‘bazı çevrelerin’ Azerbaycan Havayolları uçağının düşme nedenleriyle ilgili yalan hikayeler yayarak kazayla ilgili gerçekleri gizlemeye çalışmasından üzüntü duyduğunu ifade etti.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün Aliyev'den Kremlin'in ‘trajik kaza’ olarak tanımladığı ve Rus hava savunma sistemlerinin Ukrayna'ya ait insansız hava araçlarına (İHA) ateş açmasının ardından Azerbaycan Havayolları’na ait bir uçağın vurulması nedeniyle özür diledi.
Kremlin'den yapılan açıklamada, Putin'in Cumhurbaşkanı Aliyev'i arayarak ‘Rus hava sahasında meydana gelen trajik olay dolayısıyla özür dilediği, ölen ve yaralananların ailelerine bir kez daha derin ve samimi taziyelerini ilettiği ve yaralılara acil şifalar dilediği’ belirtildi.
Kremlin bugün, Putin ve Aliyev'in bir telefon görüşmesi daha gerçekleştirdiğini bildirdi, ancak ayrıntı vermedi. Kremlin tarafından yapılan açıklamada dün sivil ve askeri uzmanların yaşananlar hakkında sorgulandığı ifade edildi.
Putin'in özrü, uçağın Rusya'ya bağlı Çeçenistan Cumhuriyeti'nin başkenti Grozni yakınlarında Ukrayna'ya ait bir İHA saldırısını püskürtmeye çalışan Rus hava savunma sistemleri tarafından düşürüldüğü iddialarının arttığı bir dönemde geldi.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile birlikte 8 Ekim'de Kremlin'de (Reuters)
Kremlin'den dün yapılan resmî açıklamada, uçağın çarşamba günü Grozni Havaalanı’na ‘birkaç kez’ inmeye çalıştığı sırada hava savunma sistemlerinin havaalanı yakınlarında ateş açtığı belirtildi. Atışlardan birinin uçağa isabet ettiğinin net bir biçimde belirtilmediği açıklamada, Putin'in ‘trajik olayın Rus hava sahasında gerçekleşmesi nedeniyle’ Aliyev'den özür dilediği kaydedildi.
Açıklamada, Rusya'nın olayla ilgili cezai soruşturma başlattığı ve Azerbaycanlı savcıların soruşturmaya katılmak üzere Grozni'ye gittiği belirtildi. Kremlin ayrıca Rusya, Azerbaycan ve Kazakistan'dan ilgili makamların Kazakistan'ın Aktau şehri yakınlarındaki kaza mahallinde ortak incelemelerde bulunduğunu söyledi.
Kazakistan'ın Aktau kenti yakınlarında düşen Azerbaycan Havayolları'na ait Embraer yolcu uçağının kurbanlarından birinin naaşının bulunduğu tabutu taşıyan insanlar (Reuters)
Çarşamba günü Azerbaycan'ın başkenti Bakü'den Çeçenistan Cumhuriyeti'nin başkenti Grozni'ye gitmekte olan uçak Kazakistan'a doğru uçarken acil iniş yapmak isterken düştü. Kazadan 29 kişi sağ kurtuldu. ABD'li bir yetkili ve Azerbaycanlı bir bakan cuma günü ayrı ayrı yaptıkları açıklamalarda kazada harici bir silahın rol oynadığını öne sürdüler.
Axios: İran, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve savaşın sona ermesi için ABD'ye yeni bir teklif sunduhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5266844-axios-i%CC%87ran-h%C3%BCrm%C3%BCz-bo%C4%9Faz%C4%B1n%C4%B1n-yeniden-a%C3%A7%C4%B1lmas%C4%B1-ve-sava%C5%9F%C4%B1n-sona-ermesi-i%C3%A7in-abdye-yeni
Axios haber sitesi, bir ABD yetkilisi ve iki bilgili kaynağa atıfta bulunarak, İran'ın Pakistanlı aracılar vasıtasıyla ABD'ye Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmak ve savaşı sona erdirmek için yeni bir teklif sunduğunu bildirdi.
Şarku’l Avsat’ın Axios'tan aktardığına göre öneri nükleer müzakerelerin daha sonraki bir aşamaya ertelenmesini içeriyor.
ABD güvenlik birimleri silahlı saldırganın Trump ve yönetimini hedef aldığını değerlendiriliyor… Görüşmelerin iptali sonrası İran’la anlaşma umutları zayıfladıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5266789-abd-g%C3%BCvenlik-birimleri-silahl%C4%B1-sald%C4%B1rgan%C4%B1n-trump-ve-y%C3%B6netimini-hedef-ald%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1
ABD güvenlik birimleri silahlı saldırganın Trump ve yönetimini hedef aldığını değerlendiriliyor… Görüşmelerin iptali sonrası İran’la anlaşma umutları zayıfladı
ABD’de Adalet Bakan Vekili Todd Blanche, bugün (pazar) yaptığı açıklamada, güvenlik birimlerinin Beyaz Saray Muhabirleri Derneği yemeğinin düzenlendiği otelde ateş açan saldırganın ABD Başkanı Donald Trump ile yönetimden bazı üst düzey yetkilileri hedef almayı planladığını belirtti. Olayın İran’la bağlantılı olup olmadığı ise henüz netlik kazanmadı.
Öte yandan, ABD-İsrail’in İran’a yönelik savaşı bağlamında diplomatik bir ilerleme sağlanmasına yönelik umutlar da zayıfladı. Tarafların müzakere koşullarını yumuşatma konusunda istekli görünmemesi nedeniyle, görüşmelerin yeniden canlandırılmasına yönelik çabaların tıkandığı ifade ediliyor. Pakistan hükümetinden kaynaklara göre, ABD güçleri başkent İslamabad’dan bazı güvenlik ekipmanlarını geri çekti. Bu durum, ABD heyetinin yakın zamanda yeniden görüşmeler için bölgeye dönmesinin düşük bir ihtimal olduğuna işaret ediyor.
Beyaz Saray Muhabirleri Derneği yemeğinde silahlı saldırı düzenlemekle suçlanan kişinin, olaydan dakikalar önce ailesine gönderdiği mesajlarda kendisini “Dostane Federal Suikastçı” olarak tanımladığı ve Trump yönetimi politikalarına sert şekilde karşı çıktığı ortaya çıktı. Güvenlik yetkililerine göre bu yazışmalar saldırının siyasi motivasyonlu olduğuna dair güçlü işaretler içeriyor.
Washington Hilton’da silah seslerinin duyulmasından kısa süre önce gönderilen mesajlarda, ABD Başkanı Donald Trump’a doğrudan isim vermeden sık sık atıfta bulunulduğu ve yönetimin çeşitli uygulamalarına yönelik şikâyetlerin dile getirildiği belirtildi. Yetkili, bu şikâyetler arasında ABD’nin Doğu Pasifik’te uyuşturucu kaçakçılığı yapan teknelere yönelik operasyonlarının da yer aldığını ifade etti.
Soruşturmacılar, söz konusu yazışmaların yanı sıra şüphelinin sosyal medya paylaşımları ve aile üyeleriyle yapılan görüşmeleri, zanlının zihniyeti ve olası motivasyonlarına dair en somut kanıtlar arasında değerlendiriyor.
Yetkililer ayrıca, şüpheliyle bağlantılı çok sayıda Trump karşıtı sosyal medya paylaşımına ulaşıldığını açıkladı. Şüpheli, 31 yaşındaki Kaliforniya sakini Cole Tomas Allen olarak tanımlanırken, etkinlikteki güvenlik noktasını aşmaya çalışırken birden fazla silahla yakalandığı bildirildi.
Yetkilinin verdiği bilgiye göre Allen’ın kardeşi, söz konusu yazıları aldıktan sonra Connecticut eyaletinin New London kentinde polise başvurdu. Polis sözcüsü, bu bilginin ardından federal kolluk kuvvetleriyle temasa geçildiğini söyledi.
Federal ajanların Maryland’de yaşayan kız kardeşiyle de görüştüğü ve kardeşin, Allen’ın Kaliforniya’daki bir silah mağazasından yasal olarak birkaç silah satın aldığını, bunları ailelerinin Torrance’taki evinde onların bilgisi dışında sakladığını anlattığı aktarıldı. Kız kardeşi ayrıca Allen’ın zaman zaman radikal söylemlerde bulunduğunu belirtti.
Yetkililer, Allen’ın Ekim 2023’te .38 kalibrelik yarı otomatik tabanca, iki yıl sonra ise 12 kalibrelik bir pompalı tüfek satın aldığını ifade etti.
Soruşturma kapsamında, Allen’ın hedeflerinin ne kadar spesifik olduğu henüz netlik kazanmadı. Yetkililer, şüphelinin öfkesinin doğrudan Donald Trump ve Başkan Yardımcısı JD Vance’e mi yöneldiğini yoksa daha geniş kapsamlı bir yönetim karşıtlığını mı yansıttığını araştırıyor.
İran ve ABD ablukaları arasında Hürmüz Boğazıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5266721-i%CC%87ran-ve-abd-ablukalar%C4%B1-aras%C4%B1nda-h%C3%BCrm%C3%BCz-bo%C4%9Faz%C4%B1
Körfez, Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi’ndeki deniz trafiğini gösteren bir hava fotoğrafı (AFP)
ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth cuma sabahı yaptığı açıklamada, Amerikan güçlerinin Hürmüz Boğazı üzerindeki ablukayı ‘gerektiği sürece’ sürdüreceğini bildirdi. Bir gün önce ise üst düzey bir İranlı yetkili sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, savaşçılarının boğaz içindeki deniz mağaralarında saklandığını ve ‘saldırganları yok etmeye’ hazır olduklarını duyurdu.
ABD ile İran, ateşkes üzerinde anlaşmalarının ardından Hürmüz Boğazı’nda kontrol sağlama çabalarını artırdı. İran, yalnızca İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) tarafından izin verilen gemilerin geçişine müsaade edileceğini belirtirken, ABD Donanması İran limanlarından gelen ya da bu limanlara giden tüm gemilere müdahale ettiğini açıkladı.
Özetle, Hürmüz Boğazı gibi hayati öneme sahip bir deniz yolunda kimin kontrolü elinde tuttuğunu kesin olarak belirlemek mümkün görünmüyor. Ancak kesin olan şu ki, boğazın geleceği yalnızca ABD ile İran arasındaki çatışmanın çözümü açısından değil, aynı zamanda küresel ekonomi için de kritik bir mesele haline gelmiş durumda. Bu dar su yolunda yaşananlara dair bilinenler ise şöyle:
Gemilerin çoğu hareket etmiyor
İran güçleri çarşamba günü Hürmüz Boğazı yakınlarında iki yük gemisine el koyduklarını açıkladı. ABD ordusu ise cuma günü yaptığı açıklamada, İran limanlarına yönelik ablukanın başlamasından bu yana 34 geminin durdurularak yönünün değiştirildiğini bildirdi.
Nakliye şirketleri ve onlara bağlı sigorta kuruluşları, İran’ın ana deniz yollarına mayın döşemiş olabileceğinden ve ticari gemilere saldırı düzenleyebileceğinden endişe ediyor. Bu durum, Arap Körfezi içinde mahsur kalan yüzlerce geminin büyük bölümünü bölgeden ayrılma girişiminden caydırmış durumda.
İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Deniz Piyadeleri, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan bir gemiye baskın düzenledi. (AFP)
Buna rağmen İran, kendi gemileri de dahil olmak üzere bazı gemilerin, kıyılarına yakın bir güzergâhı kullanarak Hürmüz Boğazı üzerinden geçişine izin verdi; bu rotanın İran limanlarında duraklamayı da içerebileceği belirtiliyor. Küresel gemi takip şirketi Kpler verilerine göre, 7 Nisan’da ilan edilen ateşkesten bu yana en az 150 gemi boğazdan geçti.
Bununla birlikte, boğazdaki günlük trafik hacmi savaş öncesi seviyelerin oldukça altında kalmaya devam ediyor. Normal koşullarda, dünya petrol arzının yaklaşık beşte biri ve önemli miktarda doğal gaz tankerler aracılığıyla bu dar geçitten taşınıyordu. Ancak bölgedeki gerilim, küresel enerji piyasalarında dalgalanmaya yol açarken petrol fiyatları yeniden varil başına 100 dolar seviyesine yaklaştı.
Kpler verileri, çarşamba ile perşembe günleri arasında 17 geminin bu su yolundan geçtiğini ortaya koydu.
İran ticaretin büyük bir kısmını engelleyebilir
İsrail ile ABD’nin çatışmanın erken aşamalarında düzenlediği saldırılar sonucu İran donanmasının önemli bir bölümü imha edilmiş olsa da, DMO küçük ve hızlı botlar konuşlandırmayı sürdürüyor. ‘Sivrisinek filosu’ olarak bilinen bu güç, çoğunlukla füze ve insansız hava araçları (İHA) kullanarak gemi trafiğini taciz etmek üzere tasarlandı.
İranlı yetkililer ayrıca, savaş öncesinde gemi geçişi için belirlenmiş iki ana koridorun bulunduğu Hürmüz Boğazı içinde deniz mayınları döşediklerini açıkladı. Bu durum, gemileri İran kıyılarına daha yakın ve dolayısıyla İran güçlerinin daha kolay kontrol edebileceği bir rotayı kullanmaya zorladı.
Tahran yönetimi son dönemde bu su yolundan geçişe ilişkin yeni kurallar da getirdi. Buna göre, önceden belirlenmiş rotalar için izin alınması zorunlu hale gelirken, İranlı yetkililer boğazdan geçmek isteyen gemilerden ücret alınmasını öngören yasa tekliflerini de parlamentoya sundu.
ABD Donanması’nın gözünden hiçbir şey kaçmaz
ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan donanmasının ablukayı İran ile kalıcı bir barış anlaşmasına varılana kadar sürdüreceğini açıkladı. İran ise görüşmelere yeniden başlamanın şartı olarak ablukanın kaldırılmasını öne sürüyor.
Güçlü hava desteği ile Umman Denizi ve Arap Denizi’nde devriye gezen savaş gemilerinden oluşan bir filonun desteğiyle ABD Donanması, İran limanlarından çıkan ticari gemileri takip ediyor; geçişi başaran gemilerle karşı karşıya gelerek onları geri dönmeye zorluyor ya da gemiye çıkma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
İki adet AH-64 Apache tipi Amerikan saldırı helikopteri Hürmüz Boğazı üzerinde uçuyor. (CENTCOM)
Hegseth cuma günü yaptığı açıklamada, 34 geminin durdurularak geri gönderildiğini bildirdi. Ayrıca İran bayrağı taşıyan Tosca adlı yük gemisinin, pazar günü ablukayı aşmaya çalıştığı sırada donanma ateşiyle etkisiz hale getirildiği ve 19 Nisan’da Arap Denizi’nde mürettebatıyla birlikte alıkonulduğu belirtildi. İran, gemiye el konulmasını ‘korsanlık’ olarak nitelendirerek kınadı.
ABD ordusu, hiçbir İran gemisinin ablukayı aşamadığını savunsa da, Lloyd’s List analistleri, 13 Nisan 2026’dan bu yana İran bağlantılı en az yedi geminin Hürmüz Boğazı ve daha geniş çaplı ablukayı aşmayı başardığını ifade ediyor.
Bazı gemilerin, menşe veya varış noktası bilgilerini sahte şekilde girerek ve kendilerini başka bir gemi gibi göstererek ablukayı atlattığı belirtiliyor. Ayrıca gemilerin, konumlarını ileten cihazlarını geçici olarak kapatarak bir noktada kaybolup başka bir yerde yeniden ortaya çıkmış gibi görünebildikleri kaydediliyor.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
