ABD'nin Ukrayna'ya dayattığı "sömürge anlaşmasının" detayları sızdı

Beyaz Saray, "Zelenski, Trump yönetiminin sunduğu şahane fırsat konusunda dar görüşlü davranıyor" diyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent geçen hafta Kiev'de Zelenski'yle görüşmüştü (AFP)
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent geçen hafta Kiev'de Zelenski'yle görüşmüştü (AFP)
TT

ABD'nin Ukrayna'ya dayattığı "sömürge anlaşmasının" detayları sızdı

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent geçen hafta Kiev'de Zelenski'yle görüşmüştü (AFP)
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent geçen hafta Kiev'de Zelenski'yle görüşmüştü (AFP)

New York Times (NYT) çarşamba günü Donald Trump yönetiminden yetkililerle bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin, değerli maden kaynaklarının yarısının kontrolünü ABD'ye verme teklifi aldığını yeni yayımladığı haberde bildirdi. 

Müzakerelere dair bilgi sahibi 5 kişiye dayandırılan haberde Washington'ın, Ukrayna'nın grafit, lityum ve uranyum gibi madenlerinin yanı sıra petrol ve doğalgazda da söz sahibi olmak istediği belirtildi. 

ABD'nin hem madenlerden kazanılan hem de yeni maden çıkarma lisanslarının satışından elde edilecek paraların yarısını almayı hedeflediği iddia ediliyor.

Washington'ın bu madenlerin alımında öncelik istediği de öne sürülüyor. 

Ukraynalı yetkililerden biri, 61. Münih Güvenlik Konferansı (MSC 2025) için Almanya'ya giden Zelenski'nin cuma günü orada ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'yla bir araya geldiğini hatırlatarak Kiev'in konu hakkındaki karşı teklifini orada sunmuş olabileceğini söyledi. 

Konuyla ilgili görüşmelerin gerginlik içinde sürdüğü ve Washington'la Kiev arasında artan mesafeyi gösterdiği NYT'nin haberinde ifade edildi.

Ukrayna'ya yaptıkları yardımların karşılığında 500 milyar dolar değerinde nadir toprak elementi istediklerini ay başında belirten Donald Trump, Kiev'in de bunu kabul ettiğini savunsa da Volodimir Zelenski, ABD Başkanı'nı yalanlıyor.

Zelenski, Washington'ın konuyla ilgili anlaşma teklifini ABD çıkarlarına fazla odaklandığını belirterek reddettiklerini açıkladı. 

Cumartesi günü Münih'te Associated Press'e (AP) konuşan Zelenski, "Bakanların anlaşmayı imzalamasına izin vermedim çünkü kanımca bizi ve çıkarlarımızı korumaya yönelik bir hazırlık sunmuyor" dedi. 

"Sömürge anlaşması"

Ad ve görevlerinin açıklanmaması koşuluyla ajansa konuşan Ukraynalı yetkililer de ABD'nin anlaşma karşılığında kendilerine güvenlik taahhütü vermeyi reddettiğini açıkladı. 

Ukraynalılar, Washington'ın Joe Biden yönetiminde sağlanan ve gelecekte yapılacak yardımlar karşılığında bunu istediğini vurguladı. 

Kiev'e giden ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in çarşamba günü Ukrayna yönetimine sunduğu teklif hakkında konuşan eski bir üst düzey yetkili, "Zelenski bu sömürge anlaşmasını imzalayamaz" dedi. 

Amerikan haber ajansına konuşan Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü Brian Hughes, ABD'li vergi mükelleflerinin Ukrayna'ya verdiği parayı "telafi etmek" ve Rusya'yla çatışan ülkenin ekonomisini büyütmek istediklerini söyledi.

Teklifin detaylarını doğrulamayan Hughes, "Başkan Zelenski, Trump yönetiminin Ukrayna'ya sunduğu şahane fırsat konusunda dar görüşlü davranıyor" ifadesini kullandı.

Hughes, ABD'nin Ukrayna'yla ekonomik bağlarını geliştirmesinin kalıcı barış için en iyi güvence olacağını savundu. 

Zelenski, geçen hafta Reuters'a verdiği röportajda, maden anlaşmasına açık olduklarını fakat nadir toprak elementi rezervlerinin neredeyse yarısının Rus işgali altındaki topraklarda yer aldığını belirtmişti. 

Forbes'un aktardığı verilere göre Ukrayna'nın toplamda 7 milyar dolar değerindeki maden yatağı, Rus işgali altındaki bölgelerde yer alıyor. 

Havacılık, savunma ve nükleer konularında önemli olan bu madenler, ABD için Çin'e bağımlılığı azaltmak açısından da çok değerli. 

Independent Türkçe, New York Times, AP



İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, protestoculara ‘kararlı bir şekilde’ müdahale edileceğini vurguladı

İran'ın başkenti Tahran'dan (EPA)
İran'ın başkenti Tahran'dan (EPA)
TT

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, protestoculara ‘kararlı bir şekilde’ müdahale edileceğini vurguladı

İran'ın başkenti Tahran'dan (EPA)
İran'ın başkenti Tahran'dan (EPA)

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, son günlerde devam eden protestoları ‘yıkıcı eylemler’ olarak nitelendirerek güvenlik güçleri ve yargının bu tür girişimlere karşı tam kararlılıkla hareket edeceğini açıkladı.

Konsey tarafından yapılan açıklamada, İran güvenlik güçlerinin ‘ABD’nin desteğiyle İsrail tarafından hazırlanan planlara’ karşı koyacağı vurgulandı ve ülke güvenliğini hedef alan herhangi bir girişime karşı taviz verilmeyeceği belirtildi.

Konsey ayrıca ekonomik durumla ilgili protestolara katılanları, ‘ülke ekonomisine zarar verebilecek her türlü eylemden’ kaçınmaları konusunda uyardı.

İran ordusu da ulusal çıkarları, stratejik altyapıyı ve kamu mülklerini koruma sözü vererek, vatandaşları, ‘düşman planlarını boşa çıkarmak’ için dikkatli olmaya çağırdı.

ABD, ‘cesur’ İran halkını destekliyor

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran makamlarının interneti kesmesi ve hükümet karşıtı protestoları bastırma çabalarının ardından İran halkına desteklerini yineledi.

Rubio, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, “ABD, cesur İran halkını destekliyor” ifadesini kullandı.

Öte yandan Başkan Donald Trump da İran liderlerine yönelik yeni bir uyarıda bulunarak, “Ateş etmeye başlamayın, yoksa biz de ateş edeceğiz” dedi.

Ülke genelinde internet kesintileri devam ediyor

İnternet erişimini izleyen sivil toplum kuruluşu NetBlocks, İran makamlarının protestolar nedeniyle perşembe günü uygulamaya koyduğu internet kesintisinin bugün de devam ettiğini bildirdi.

Kuruluş, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Veriler, internetin 36 saattir kesik olduğunu gösteriyor. Bu durum, İranlıların arkadaşları ve ailelerinin güvenliğinden emin olma imkanını ciddi şekilde sınırlıyor” ifadelerine yer verdi.

Protestolar, yetkililerin sert uyarılarına ve internet ile uluslararası iletişim kesintilerine rağmen dün İran’ın farklı bölgelerinde devam etti. Göstericiler sokaklara çıkmayı sürdürürken, hükümet genişleyen huzursuzluk dalgasını kontrol altına almaya çalışıyor.

Şah'ın oğlu protestoculara büyük şehir merkezlerini ‘kontrol altına almaya hazırlanın’ çağrısı yaptı

İran’da devam eden protestoların 14. gününde, devrik Şah’ın oğlu Rıza Pehlevi, İranlı göstericilere şehir merkezlerini ‘kontrol altına almaya hazırlanma’ çağrısında bulundu.

Pehlevi, X platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, “Artık hedefimiz sadece sokakları kontrol etmek değil; şehir merkezlerini ele geçirmek ve kontrolü sağlamak” ifadesini kullandı. İranlıları cumartesi ve pazar akşamı sokaklara çıkmaya davet eden Pehlevi, ‘yakın zamanda ülkeye geri dönmeye hazırlandığını’ belirtti.

Şarku’l Avsat’ın İran devlet televizyonundan aktardığına göre, ülkenin batısındaki Kirmanşah eyaletinde düzenlenen bir operasyonda, Devrim Muhafızları Ordusu’ndan (DMO) 8 kişi, ‘ayrılıkçı gruplarla’ yaşanan çatışmalarda hayatını kaybetti.

Protestolar, 28 Aralık’ta Tahran’daki çarşı esnafının döviz kurundaki dalgalanma ve alım gücündeki düşüş nedeniyle başlattığı grevle başladı. Eylemler daha sonra ülkenin batısına yayıldı.

DMO dün yaptığı açıklamada, İran halkının güvenliği ve istikrarını sağlamak için yanlarında olacaklarını belirterek, toplum güvenliğinin ‘kırmızı çizgi’ olduğunu vurguladı.

İran devlet televizyonu El-Alem, Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin açıklamalarını aktararak, ABD ve İsrail’in protestoları ‘şiddet ortamına dönüştürmeye çalıştığını’ söylediğini, ancak yeni bir ABD-İsrail saldırısı olasılığını düşük gördüğünü bildirdi.


Avustralya'nın güneydoğusunda çıkan orman yangınları nedeniyle ‘afet durumu’ ilan edildi

Avustralya'nın Victoria eyaletindeki Harkort kasabasında yangın sonucu yıkılan bir ev (EPA)
Avustralya'nın Victoria eyaletindeki Harkort kasabasında yangın sonucu yıkılan bir ev (EPA)
TT

Avustralya'nın güneydoğusunda çıkan orman yangınları nedeniyle ‘afet durumu’ ilan edildi

Avustralya'nın Victoria eyaletindeki Harkort kasabasında yangın sonucu yıkılan bir ev (EPA)
Avustralya'nın Victoria eyaletindeki Harkort kasabasında yangın sonucu yıkılan bir ev (EPA)

Avustralya, ülkenin güneydoğusunda etkili olan ve geniş ormanlık alanları küle çeviren yangınlar nedeniyle bugün ‘afet durumu’ ilan etti.

Victoria eyaletinde (başkenti Melbourne) hava sıcaklıklarının 40 dereceyi aşması ve kuvvetli rüzgârların etkili olması, orman yangınlarının yayılması için elverişli koşullar oluşturdu. Yetkililer, mevcut durumun 2019’un sonu ile 2020’nin başında yaşanan ve ‘kara yaz’ olarak anılan büyük yangınları hatırlattığını belirtti.

En yıkıcı yangınlardan birinin, ormanlarla kaplı Longwood yakınlarında çıktığı ve yaklaşık 150 bin hektarlık alanı etkilediği bildirildi.

Victoria Eyaleti Başbakanı Jacinta Allan tarafından ilan edilen afet durumu, itfaiye ve acil durum ekiplerine zorunlu tahliye dahil olmak üzere geniş yetkiler tanıyor.

Allan, alınan önlemlerin amacının ‘Victoria halkının hayatını korumak’ olduğunu vurgulayarak, “Bu çok net bir mesaj: Eğer sizden bölgeyi terk etmeniz istenirse, derhal ayrılın” dedi.

Avustralya'nın Victoria eyaletindeki Harcourt'ta alevler içinde kalan bir ormana helikopterle su bırakılıyor. (EPA)Avustralya'nın Victoria eyaletindeki Harcourt'ta alevler içinde kalan bir ormana helikopterle su bırakılıyor. (EPA)

Allan, eyaletteki en şiddetli yangınlardan biri sonrası kayıp olarak aranan üç kişinin sağ olarak bulunduğunu açıkladı.

Victoria Acil Durum Yönetimi Direktörü Tim Wiebusch ise eyalet genelinde en az 130 yapının tamamen tahrip olduğunu bildirdi. Wiebusch, 10 büyük yangının halen kontrol altına alınamadığını ve bunların bir kısmının ‘günler, hatta haftalar’ boyunca sürebileceğini söyledi.

Yetkililer, şimdiye kadar en ağır hasarın, nüfusu birkaç yüz kişiyi geçmeyen, seyrek yerleşimli kırsal bölgelerde meydana geldiğini belirtti. Yangınlarla mücadele için ülkenin dört bir yanından yüzlerce itfaiyeci bölgeye sevk edildi.

Araştırmacılar ise Avustralya’da iklim kaynaklı ısınmanın 1910 yılından bu yana ortalama 1,51 derece arttığını, bunun da karada ve denizde giderek daha sık görülen aşırı hava olaylarını körüklediğini vurguladı.


Washington ve Karakas, bir petrol tankerini Venezuela sularına geri götürmek için ortak operasyon düzenledi

Venezüella'nın Maracaibo limanında bir petrol tankeri, (AP)
Venezüella'nın Maracaibo limanında bir petrol tankeri, (AP)
TT

Washington ve Karakas, bir petrol tankerini Venezuela sularına geri götürmek için ortak operasyon düzenledi

Venezüella'nın Maracaibo limanında bir petrol tankeri, (AP)
Venezüella'nın Maracaibo limanında bir petrol tankeri, (AP)

Venezuela Petrol Bakanlığı ve devlet petrol şirketi PDVSA, dün yaptıkları ortak açıklamada, ABD ve Venezuela'nın Minerva petrol tankerini Venezuela sularına geri getirmek için ortak bir operasyon gerçekleştirdiğini bildirdi.

Açıklamaya göre gemi “Venezüella makamlarına herhangi bir ücret ödemeden veya izin almadan” limandan ayrılmıştı.