İran Parlamentosu, milletvekillerinin Mesud Pezeşkiyan hükümetinin krizleri daha da derinleştiren ekonomik dosya yönetimini sert bir dille eleştirdiği oturumda, Ekonomi Bakanı Abdunnasır Himmeti'ye güvensizlik oyu verdi.
Bugünkü parlamento oturumu, geçtiğimiz ağustos ayında göreve başlayan Pezeşkiyan hükümetinde Himmeti'nin ekonomik durumu kötüleştirmeye devam etmesine, özellikle de ulusal para biriminin değerindeki keskin düşüşe karşı çıkan milletvekillerinin konuşmalarıyla başladı.
İran parlamentosunun internet sitesine göre yaklaşık beş saat süren oturum 119 milletvekilinin talebi üzerine gerçekleşti ve ekonomi politikalarının yaşam koşulları ve enflasyon üzerindeki etkisine odaklandı.
Oturum sonunda Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, 182 milletvekilinin bakana yönelik güvensizlik oylaması lehinde oy kullandığını, 89 milletvekilinin karşı çıktığını ve bir milletvekilinin de çekimser kaldığını açıkladı. Bugünkü oturuma İran parlamentosundaki 290 milletvekilinden 273'ü katıldı.
Oturum, ekonomik dosyanın yönetimi konusunda meclis ve hükümet arasında keskin bir bölünme olduğunu ortaya koyarken, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran petrolünün satışını engellemeye odaklanan maksimum baskı stratejisini yeniden uygulamaya karar vermesinin ardından İran sokağı ekonomik dosyanın sonucunu bekliyor.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan milletvekillerine Ekonomi Bakanı’nı savunmaya çalıştı. Şarku’l Avsat’ın AFP'den aktardığına göre Pezeşkiyan, “Düşmanla ekonomik bir savaşın ortasındayız. Toplumumuzun bugün yaşadığı ekonomik sorunlar tek bir kişiyle bağlantılı değil… Bunları tek bir kişiye yükleyemeyiz” ifadelerini kullandı.
Birçok milletvekili seslerini yükselterek bakanı öfkeyle eleştirdi ve kötü ekonomik durumdan onu sorumlu tuttu.
Milletvekili Ruhullah Mütefekkir Azad, “İnsanlar yeni enflasyon dalgasına dayanamıyor. Döviz ve diğer malların fiyatlarındaki artış kontrol altına alınmalı” şeklinde konuştu.
Milletvekili Fatıma Muhammed Beygi de “İnsanlar ilaç ve tıbbi malzeme almaya güç yetiremiyor” dedi.
Daha önce Merkez Bankası başkanlığı yapmış olan Bakan Abdunnasır Himmeti ise “Ekonominin karşı karşıya olduğu en büyük sorun enflasyondur. Bu, ekonomiyi yıllardır etkileyen kronik bir sorun” ifadelerini kullandı.
Mesud Pezeşkiyan temmuz ayında ekonomiyi canlandırmak ve Batı'nın uyguladığı yaptırımların bir kısmına son vermek amacıyla göreve geldi.
Ancak İran'ın para biriminin (riyal) değer kaybı, özellikle de İran'ın önemli bir müttefiki olan Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed'in aralık ayında devrilmesinden bu yana hızlandı.
Himmeti şunları söyledi: “Döviz kuru gerçek değil, mevcut fiyat enflasyonist beklentilerden kaynaklanıyor.”
‘Kronik enflasyon’
Himmeti sözlerini şöyle sürdürdü: “Ülke ekonomisindeki en ciddi sorun, ekonomimizi yıllardır rahatsız eden kronik enflasyondur.”
Dünya Bankası rakamlarına göre İran'ın enflasyon oranı 2019'dan bu yana yıllık yüzde 30'un üzerinde seyrediyor.
Washington merkezli kuruma göre bu oran 2023 yılında yüzde 44,5'e ulaşacak. Geçen yılın oranı ise bilinmiyor.
Batı'nın, özellikle de ABD'nin on yıllardır uyguladığı yaptırımlar İran ekonomisine zarar verdi. Washington'un 2015'te imzalanan nükleer anlaşmadan 2018'de çekilmesinden bu yana enflasyon daha da kötüleşti.
Geçtiğimiz ocak ayında Beyaz Saray'a dönen ABD Başkanı Donald Trump, İran'a yönelik ‘maksimum baskı’ politikasını yeniden canlandırarak İslam Cumhuriyeti'ne yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı.
İran anayasasına göre bakanın görevden alınması derhal yürürlüğe girecek ve hükümet yerine birini seçene kadar bir bakan vekili atanacak.
Daha sonra hükümetin yerine geçecek kişiyi sunması için üç ayı olacak ve bu kişinin atanması parlamentoda yapılacak bir başka oylamayla onaylanacak.
Nisan 2023'te parlamento üyeleri, uluslararası yaptırımlarla bağlantılı fiyat artışları nedeniyle dönemin Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanı Rıza Fatımi Emin'e güvenoyu vermemişti.
Bugün karaborsada riyal, ABD doları karşısında 920 binin üzerinde işlem görürken, bu rakam 2024 yılı ortalarında 600 binin altındaydı.
