Beyaz Saray: Ukrayna'daki saldırı müzakerenin gerekliliğini "kesin bir hatırlatmadır"

 Ukrayna'nın Sumi kentinde meydana gelen yıkımdan (AFP)
 Ukrayna'nın Sumi kentinde meydana gelen yıkımdan (AFP)
TT

Beyaz Saray: Ukrayna'daki saldırı müzakerenin gerekliliğini "kesin bir hatırlatmadır"

 Ukrayna'nın Sumi kentinde meydana gelen yıkımdan (AFP)
 Ukrayna'nın Sumi kentinde meydana gelen yıkımdan (AFP)

Beyaz Saray, dün Ukrayna'nın Sumi kasabasında en az 34 kişinin ölümüne yol açan Rus saldırısının “bu korkunç savaşı” sona erdirmek için müzakerelere duyulan ihtiyacın “keskin bir hatırlatıcısı” olduğunu belirtti.

ABD Ulusal Güvenlik Konseyi Sözcüsü Brian Hughes yaptığı açıklamada, “Bugün Sumi'ye yapılan füze saldırısı, Başkan Donald Trump'ın bu korkunç savaşı sona erdirme çabalarının kritik zamanda geldiğinin açık ve net bir hatırlatıcısıdır” dedi.

Şarku’l Avsat’ın Amerikan televizyon kanalı CBS’ten aktardığına göre Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, kanala verdiği röportajında ABD'li mevkidaşına Rus saldırganlığının yol açtığı yıkımı görmek üzere Ukrayna'yı ziyaret etmesi çağrısında bulundu. “Lütfen, herhangi bir karar almadan önce, herhangi bir müzakereden önce, gelin ve insanları, sivilleri, savaşçıları, hastaneleri, kiliseleri, çocukları görün... Gelin ve görün, sonra da savaşı sona erdirecek bir planla ilerleyelim”ifadelerini kullandı. Zelenskiy, ABD başkanının ‘(Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin'in ne yaptığını anlayacağını’ belirtti.

BM Genel Sekreteri António Guterres, Ukrayna'nın kuzeydoğusundaki Sumi'de Rus bombardımanında en az 34 kişinin ölmesinin ardından "derin endişe" ve "şok" duyduğunu belirtti. Guterres'in sözcüsü Stéphane Dujarric yaptığı açıklamada, "Bu saldırı, son haftalarda Ukrayna şehirlerine yönelik gerçekleştirilen ve sivil can kayıplarına ve geniş çaplı yıkıma yol açan benzer saldırıların devamı niteliğindedir" dedi.



Trump: Anlaşmaya varılmadığı takdirde İran limanlarına uygulanan abluka "devam edecek"

Trump, başkanlık uçağında gazetecilere konuşuyor (AFP)
Trump, başkanlık uçağında gazetecilere konuşuyor (AFP)
TT

Trump: Anlaşmaya varılmadığı takdirde İran limanlarına uygulanan abluka "devam edecek"

Trump, başkanlık uçağında gazetecilere konuşuyor (AFP)
Trump, başkanlık uçağında gazetecilere konuşuyor (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump, Tahran ile bir anlaşmaya varılmaması halinde İran limanlarına uygulanan ablukayı sürdürme niyetinde olduğunu teyit ederek, çarşamba günü sona erecek olan ateşkesi uzatmayabileceğinin sinyalini verdi.

Başkanlık uçağında gazetecilere konuşan Trump, Tahran ile bir anlaşmaya varılmaması halinde ateşkesin akıbeti hakkında, "Uzatmayabilirim," diyerek sözlerine şöyle devam etti: "Ancak abluka devam edecek."

İran, İsrail ve Lübnan arasında varılan ateşkes anlaşmasının ardından dün Hürmüz Boğazı'nı yeniden açtı; ancak Tahran, ABD ablukasının devam etmesi halinde hayati önem taşıyan su yolunu tekrar kapatma tehdidinde bulundu.

Trump, bir anlaşmaya varılma olasılığı sorulduğunda, "Bence olacak" dedi.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Pakistan'da yapılan görüşmelerde anlaşmaya varamayan ABD ve İran'ın talepleri arasında hâlâ temel farklılıklar bulunuyor.

Trump, gazetecilere yaptığı açıklamada, İran'ın daha önceki müzakerelerde dile getirdiği bir talep olan Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemilere geçiş ücreti uygulamayacağını söyledi.

Trump, Truth Social platformundaki paylaşımında, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in hayati önem taşıyan bu su yolunun yeniden açılmasından "çok memnun" olduğunu ifade etti.

Mayıs ayında Pekin'de yapılması planlanan Amerikan ve Çin başkanları arasındaki zirveye atıfta bulunarak, "Çin'deki görüşmemiz özel, belki de tarihi olacak" ifadesini kullandı.

Trump ayrıca, Washington'un 28 Şubat'ta başlayan savaşı sona erdirmek için üzerinde çalıştığı plan kapsamında, Washington ve Tahran'ın İran'da depolanan zenginleştirilmiş uranyumu ortaklaşa Amerika Birleşik Devletleri'ne transfer edeceğini vurguladı.

İran Dışişleri Bakanlığı daha önce uranyum stokunun "hiçbir yere" taşınmayacağını belirtmişti.


Zelenskiy, Hürmüz Boğazı'nda bir misyon oluşturmak için çağrıda bulundu

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (AFP)
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (AFP)
TT

Zelenskiy, Hürmüz Boğazı'nda bir misyon oluşturmak için çağrıda bulundu

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (AFP)
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy (AFP)

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, dün yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer özgürlüğünü sağlamak için etkili bir misyon oluşturmak üzere ortak çabalara ihtiyaç duyulduğunu belirterek, Kiev'in Karadeniz'deki savaş deneyiminin faydalı olabileceğini söyledi.

Fransa ve İngiltere'nin eş başkanlığında 50 ülke ile yapılan video konferansta Zelenskiy, "Hürmüz ile ilgili şu anda alınan kararlar, düşman aktörlerin diğer su yollarında ve diğer cephelerde sorun yaratma olasılığını nasıl değerlendireceğini belirleyecektir" dedi.

Sözlerine şöyle devam etti: “Altı ay sonra kendimizi Gazze'de olduğu gibi aynı durumda bulmamak için olabildiğince kesin ve net olmalıyız; orada hâlâ yapılacak çok şey var.”

Şarku'l Avsat'ın Reuters'ten aktardığına göre daha fazla ayrıntıya girmeden şunları belirtti: “Hürmüz'de, yalnızca siyasi kararlarla çözülemeyecek güvenlik sorunları var.”

Telegram mesajlaşma uygulamasında yorumlarını paylaşan Zelenskiy, Ukrayna'nın Rusya ile dört yıl süren savaş sırasında "Karadeniz'de çok benzer bir görevi zaten yerine getirdiğini" ifade etti.

Şunları da belirtti: "Rusya ayrıca deniz sularımızı abluka altına almaya çalıştı ve biz de ticaret gemilerine refakat etme, mayın temizleme, hava saldırılarına karşı savunma ve bu tür operasyonların genel koordinasyonunda deneyime sahibiz."

Ukrayna'nın, Rus insansız hava araçlarına (İHA) karşı savunma konusunda uzmanlığından faydalanmaları için Ortadoğu'nun dört bir yanına uzmanlar gönderdiğini de ifade etti. Bu İHA’ların a çoğunun İran'da tasarlandığını belirten Zelenskiy, "Deniz güvenliğine de katkıda bulunabiliriz" ifadelerini kullandı.


ABD, Hürmüz Boğazı’nı mayınlardan nasıl temizleyebilir?

ABD’nin Avenger sınıfı mayın avlama gemileri, 6 Temmuz 2019 tarihinde Arap Denizi’nde tatbikat gerçekleştirirken (Reuters)
ABD’nin Avenger sınıfı mayın avlama gemileri, 6 Temmuz 2019 tarihinde Arap Denizi’nde tatbikat gerçekleştirirken (Reuters)
TT

ABD, Hürmüz Boğazı’nı mayınlardan nasıl temizleyebilir?

ABD’nin Avenger sınıfı mayın avlama gemileri, 6 Temmuz 2019 tarihinde Arap Denizi’nde tatbikat gerçekleştirirken (Reuters)
ABD’nin Avenger sınıfı mayın avlama gemileri, 6 Temmuz 2019 tarihinde Arap Denizi’nde tatbikat gerçekleştirirken (Reuters)

ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda mayın temizleme operasyonuna başlamasıyla birlikte, riskleri azaltmak amacıyla insansız hava araçları (İHA), patlayıcı yüklü robotlar ve helikopterlerden oluşan bir kapasitenin devreye alınabileceği, ancak mayın temizleme ekiplerinin yine de İran kaynaklı saldırılara açık kalabileceği bildirildi.

Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre ABD, İran’ın deniz trafiğini aksatma girişimlerine son vermek amacıyla boğazı mayınlardan arındırmaya çalışıyor. Bu durumun, şubat ayı sonlarında başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın ardından küresel enerji tedarikinde ciddi aksamalara yol açtığı belirtildi.

Haberde, ABD’nin mayın tespiti ve imhasında ileri teknolojilerden yararlanmasına rağmen, eski deniz subayları ve uzmanların, Hürmüz Boğazı gibi stratejik bir su yolunun temizlenmesinin çok aşamalı ve zaman alıcı bir süreç olacağı görüşünde birleştiği aktarıldı.

ABD ordusu, hafta başında mayın temizleme operasyonunun başladığını duyurdu ve Hürmüz Boğazı üzerinden iki savaş gemisinin gönderildiğini açıkladı. Ancak kullanılan ekipmanlara ilişkin sınırlı bilgi paylaşıldı. Cumartesi günü yapılan açıklamada, su altı insansız araçları da dahil olmak üzere ek unsurların önümüzdeki günlerde operasyona katılacağı bildirildi.

Reuters’ın geçen ay kaynaklara dayandırdığı haberine göre İran’ın boğaza yaklaşık 12 mayın yerleştirdiği öne sürüldü. Bu mayınların tam konumuna ilişkin ise kamuoyuna yansıyan net bir bilgi bulunmuyor.

sdvdf
Umman açıklarında, Hürmüz Boğazı’nda bir gemi, 12 Nisan 2026 (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump hafta başında yaptığı açıklamada, mayın döşeyen tüm İran gemilerinin batırıldığını söyledi. Ancak bazı uzmanlar, Tahran’ın ek ekipman konuşlandırmış olabileceği riskine dikkat çekiyor.

İngiliz Kraliyet Donanması’ndan emekli Jonathan Pentreath ise mayın savaşının düşük maliyetli ancak etkili bir yöntem olduğunu belirterek, “Bu tür araçlar ucuz, temizlenmeleri ise pahalıdır. Hatta yalnızca bir mayın tarlası tehdidi bile özellikle ticari gemileri durdurmaya yeter” değerlendirmesinde bulundu.

Mayın temizleme operasyonlarının gelişimi

Geleneksel olarak ABD Donanması, mayın temizleme faaliyetlerinde doğrudan mayın sahalarına giren mürettebatlı gemilere dayanıyordu. Bu gemiler, sonar sistemleriyle mayınların yerini tespit ediyor, ardından geminin arkasından çekilen mekanik ekipmanlarla patlayıcıları etkisiz hale getiriyordu; zaman zaman dalgıçlar da bu sürece destek veriyordu. Ancak bu tür platformların büyük bölümü artık hizmet dışı bırakıldı.

Bu gemilerin yerini, daha hafif yapıya sahip ‘kıyı muharebe gemileri’ aldı. Bu platformlar, su üstünde ve su altında yarı otonom şekilde çalışabilen insansız araçlar ile uzaktan kumandalı robotlar gibi modern mayın tespit sistemleriyle donatıldı. Bu sayede mürettebatın doğrudan mayın sahasına girmesi gerekmiyor. ABD Donanması’nın halihazırda bu türden üç gemisi görevde bulunuyor.

Reuters’ın mart ayı sonunda üst düzey bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı haberine göre, bu gemilerden ikisi Singapur’da bakım sürecinde bulunuyor. Yetkili, o dönemde ABD’nin Ortadoğu’daki mayın temizleme kapasitesinin insansız su altı araçları, dört adet geleneksel Avenger sınıfı gemi, helikopterler ve dalgıçlardan oluştuğunu belirtti.

Eski deniz yetkilileri ve uzmanlara göre İran’ın envanterinde farklı türlerde deniz mayınları bulunuyor. Bunlar arasında deniz tabanına yerleştirilen ve gemiler üzerinden geçtiğinde patlayan dip mayınları, yüzeye yakın sabitlenen bağlı mayınlar, serbest şekilde su yüzeyinde hareket eden sürüklenen mayınlar ve doğrudan gemi gövdesine yapışan manyetik mayınlar yer alıyor.

ABD’nin yürüttüğü operasyonun, sensörlerle donatılmış insansız su üstü ve su altı araçlarıyla mayın arama faaliyetlerini içermesi bekleniyor. Mayına benzeyen bir cisim tespit edildiğinde, veriler genellikle mayın sahasının dışında bulunan ekiplere aktarılıyor; ekipler de nesneyi tanımlayarak nasıl etkisiz hale getirileceğine karar veriyor.

Eski deniz yetkililerine göre ABD Donanması’nın mevcut arama kapasitesi, sonar sistemleriyle donatılmış insansız araçların yanı sıra yüzeye yakın mayınları tespit etmek için kullanılan helikopterleri de kapsıyor.

Savunma sanayi şirketi BAE Systems, donanmanın mayınları imha edebilmesi için Archerfish adlı torpido benzeri sistemleri kullanmasının gerekeceğini belirtiyor. Yaklaşık iki metre uzunluğundaki bu uzaktan kumandalı sistem, patlayıcı yük taşıyor ve operatörlere kablo üzerinden video görüntüsü iletiyor. On binlerce dolar değerindeki sistemin tek kullanımlık olduğu ifade ediliyor.

ABD Donanması’ndan emekli subay ve Hudson Institute araştırmacısı Bryan Clark ise ABD’nin, mayınları patlatmak veya toplamak için sürükleme ekipmanları taşıyan insansız botlardan da yararlanabileceğini belirtti. Uzmanlar, bazı durumlarda istihbarat toplamak amacıyla dalgıçların da kullanıldığını ifade ediyor.

Yavaş süreç

Bryan Clark, Hürmüz Boğazı’nın mayınlardan temizlenmesinin iki ila üç hafta sürebileceğini, İran kaynaklı olası saldırıların ise süreci yavaşlatıp riskleri artırabileceğini belirtti. Clark, bu nedenle ABD ordusunun personel ve ekipmanı korumak amacıyla İHA’lar ve devriye botları gibi savunma önlemleri alabileceğini ifade etti.

ABD Donanması Deniz Operasyonları Başkanı Daryl Caudle de mart ayında yaptığı açıklamada, “Mayınları bulmak ve imha etmek uzun zaman alır” diyerek, bu durumun mayın temizleme kapasitesini sınırladığını vurguladı.

Uzmanlar ayrıca, özellikle tespit sensörlerindeki gelişmeler sayesinde mayın temizleme sürecini hızlandırmaya yönelik yeni teknolojilerin geliştirilmekte olduğunu belirtiyor.

Fransız teknoloji ve savunma şirketi Thales Group, geliştirdiği son sonar sistemlerinin şüpheli mayınları tek bir taramada üç farklı açıdan inceleyebildiğini açıkladı. Bu işlemin normalde birden fazla tarama gerektirdiği belirtildi.

Ayrıca yapay zekâ alanındaki gelişmeler sayesinde, insansız deniz platformları üzerinde daha kapsamlı veri analizlerinin yapılabildiği ifade ediliyor.

Uzun vadede ise hedefin, mayınları tespit etme, tanımlama ve imha etme süreçlerini tek bir sistem içinde gerçekleştirebilen insansız platform gruplarının devreye alınması olduğu belirtiliyor. Bu sayede mevcut çok aşamalı süreçlerin daha hızlı ve entegre hale getirilmesi amaçlanıyor.