İklim değişikliği, katil mantarı Avrupa'ya yayabilir

Mantar, ılık sıcaklıklarda hayatta kalabildiği için insanlarda çoğalabiliyor (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri/Wikimedia)
Mantar, ılık sıcaklıklarda hayatta kalabildiği için insanlarda çoğalabiliyor (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri/Wikimedia)
TT

İklim değişikliği, katil mantarı Avrupa'ya yayabilir

Mantar, ılık sıcaklıklarda hayatta kalabildiği için insanlarda çoğalabiliyor (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri/Wikimedia)
Mantar, ılık sıcaklıklarda hayatta kalabildiği için insanlarda çoğalabiliyor (Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri/Wikimedia)

Yeni iklim değişikliği araştırmasına göre ölümcül bir mantar, sıcaklıkların artması nedeniyle Avrupa'nın yeni bölgelerine yayılmaya başlayacak.

İnsanlara bulaştığında akciğer ve solunum sorunlarına yol açabilen küf türü Aspergillus'un, artan sıcaklıklar nedeniyle Avrupa, Asya ve Amerika'da daha kuzeydeki ülkelere yayılmasıyla yılda milyonlarca insanı enfekte edebileceği belirtiliyor.

Çalışmanın yazarlarından, Manchester Üniversitesi Wellcome Trust araştırma görevlisi Norman van Rhijn, evlerin içi de dahil çok çeşitli ortamlarda çoğalan mantar patojenlerinin yükselişiyle dünyanın dönüm noktasına yaklaştığını söyledi.

Rhijn, mantar enfeksiyonlarının her yıl dünya çapında milyonlarca ölümde etken olacağını söyledi.

Aspergillus sporlarının neden olduğu ve diğer insan organlarına da yayılabilen akciğer hastalığı Aspergillosis, bu rahatsızlıklardan biri.

Van Rhijn, Financial Times'a (FT) şöyle konuştu:

Yüz binlerce yaşamdan ve türlerin dağılımındaki kıtasal değişimlerden bahsediyoruz. 50 yıl içinde, nerede neyin yetiştiği ve hangi hastalıklara yakalanacağınız tamamen değişmiş olacak.

Olumlu faydaları olabilen Aspergillus, endüstride ve gıda üretiminde kullanılıyor. Soya sosu ve sake fermantasyonu, bunlardan bazıları. 

Sporlarını solumak herkesi hasta etmiyor ancak ölümcül mantar, astım, kistik fibroz veya zayıf bağışıklık sistemi gibi rahatsızlıkları bulunanlar için özellikle tehdit edici olabiliyor.

Ancak FT'ye göre mantar araştırmaları, Aspergillus fumigatus'un dünyanın fosil yakıtları yoğun şekilde kullanmasının sonucunda 2100'e kadar toprakların yüzde 77'sine daha yayılabileceğini ve Avrupa'da 9 milyon insanı enfeksiyona maruz bırakabileceğini gösteriyor.

Bu tür, komposttaki yüksek sıcaklıklarda hızla büyüyebiliyor ve bu da insan vücudunun 37 santigrat derecelik iç sıcaklığında neden geliştiğini açıklıyor.

Exeter Üniversitesi MRC Tıbbi Mikoloji Merkezi eş direktörü Profesör Elaine Bignell, "Doğal ortamdaki yaşam tarzı, Aspergillus fumigatus'a insan akciğerlerini kolonize etmek için gereken uygunluk avantajını sağlamış olabilir" dedi.

Araştırmacılar, bir başka tür aspergillus flavus'un ekinler üzerinde yaşadığını ve 2100'e kadar kuzey Çin, Rusya, İskandinavya ve Alaska'daki toprakların yüzde 16'sına yayılabileceğini de sözlerine ekledi. Afrika ülkeleri ve Brezilya'daki bazı mevcut alanlar da yaşamaya elverişsiz hale gelebilir ve bu da yerel ekosistemlere zarar verebilir.

Imperial College London'dan bulaşıcı hastalıklar ve tıbbi mikoloji profesörü Darius Armstrong-James, FT'ye şunları söyledi:

Bu organizmanın hem insan sağlığı hem de gıda güvenliğine yönelik ciddi tehditleri var.

Independent Türkçe



Halkbank davası ABD Yüksek Mahkemesi'ne taşındı

Washington DC'deki ABD Yüksek Mahkemesi binası (Reuters)
Washington DC'deki ABD Yüksek Mahkemesi binası (Reuters)
TT

Halkbank davası ABD Yüksek Mahkemesi'ne taşındı

Washington DC'deki ABD Yüksek Mahkemesi binası (Reuters)
Washington DC'deki ABD Yüksek Mahkemesi binası (Reuters)

Halkbank avukatlarından biri dün yaptığı açıklamada, bankanın ABD Yüksek Mahkemesi'nden, İran'ın ABD yaptırımlarını delmesine yardım ettiği iddiasıyla yargılanabileceğine dair bir alt mahkemenin kararını yeniden gözden geçirmesini istediğini söyledi.

Yüksek Mahkeme, Halkbank'a, Manhattan'daki ABD İkinci Daire Temyiz Mahkemesi'nin bankanın yargılanmasına izin veren 22 Ekim 2024 tarihli kararına itiraz etmek üzere dilekçe sunması için pazartesi gününe kadar süre vermişti.

Halkbank'ın avukatı Robert Cary, Temyiz Mahkemesi'ne gönderdiği mektupta dilekçenin banka tarafından verildiğini belirtti. Ancak dilekçeye Temyiz Mahkemesi'nin internet sitesinden ulaşılamadı. Cary, bununla ilgili yorum talebine henüz yanıt vermedi. İran, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki paravan şirketler ve para aktarma kuruluşlarını kullanarak İran yaptırımlarını ihlal ettiği iddia edilen Halkbank'ın aleyhindeki iddianame 2019 yılında kamuya açıklanmıştı.

2019'da açılan dava Washington ile Ankara arasındaki ilişkileri germiş, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan davayı ‘yasadışı ve çirkin’ olarak nitelendirmişti. İki ülke arasındaki ilişkiler son on yılda Suriye, Ankara ile Moskova arasındaki ilişkiler ve diğer bazı konulardaki anlaşmazlıklar nedeniyle bozuldu.

Ancak pazartesi günü hem Cumhurbaşkanı Erdoğan hem de ABD Başkanı Donald Trump, ‘çok verimli bir telefon görüşmesi yaptıklarını ve birbirlerini ülkelerini ziyaret etmeye davet ettiklerini’ söyledikleri açıklamalarda bulundular.