Somali Savunma Bakanı Ahmed Muallim Faki, Roma'da İtalyan mevkidaşı Guido Crosetto ile ‘iki ülke arasında savunma ve deniz güvenliği alanlarında ikili iş birliğini güçlendirmenin yollarını’ görüştü. Şarku’l Avsat’ın Somali resmi haber ajansı SONNA’dan aktardığına göre, iki taraf ayrıca, ‘Somali Ulusal Ordusu’nun yeniden yapılandırılması, Afrika Birliği (AfB) misyonunun finansmanı ve terörle mücadele’ konularını ele aldı.
Bu, iki ülke arasında askeri düzeyde gerçekleşen ilk toplantı değil, ancak Şarku'l Avsat'a konuşan bir Afrika işleri uzmanına göre, Roma'nın sözlerini eyleme dönüştürmesi gerekiyor. Bu, Mogadişu'nun eş-Şebab örgütüyle mücadelede desteğe ve barışı koruma misyonunun görevini tamamlaması için finansmana ihtiyaç duyması nedeniyle önemli.
Yaklaşık bir yıl önce, Haziran 2024'te, Somali Ulusal Ordusu Komutanı İbrahim Şeyh Muhyiddin, Roma'da İtalya Genelkurmay Başkanı Giuseppe Cavo Dragone ile bir görüşme gerçekleştirdi. Toplantıda iki taraf, İtalyan hükümetinin Somali Ulusal Ordusu’nun yeniden yapılandırılmasını destekleme katkısının yanı sıra, aralarındaki iş birliğini güçlendirmenin yollarını da görüştü.
2024 yılının sonlarında görev süresi sona eren Afrika Birliği Somali Geçiş Misyonu'nun (ATMIS) ardından, Afrika Birliği Destek ve İstikrar Misyonu (AUSSOM), Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi'nin Aralık 2024'te ilgili kararı kabul etmesinin ardından ocak ayında resmi olarak faaliyete geçti. Misyon, Somali'de 15 yıldır faaliyetlerini yoğunlaştıran eş-Şebab'a karşı mücadelesinde Somali'ye destek olmak amacıyla, başlangıçta 12 aylık bir süre için kuruldu. AfB Komisyonu Başkanı Mahmud Ali Yusuf'un önceki açıklamalarına göre, misyon 2025 yılında 190 milyon dolarlık bir finansman açığı ile karşı karşıya.
Afrika işleri uzmanı Dr. Ali Mahmud Kelni, İtalya'nın Somali ile stratejik ilişkiler sürdüren ülkelerden biri olduğunu ve Faki'nin Roma ziyaretinin öncelikle güvenlik ve istihbarat iş birliğine odaklandığını düşünüyor. Ziyaret sırasında İtalyan yetkililer, özellikle subay eğitimi ve ülke içinde faaliyet gösteren barış gücü birliklerine destek sağlanması konusunda Somali'nin askeri kapasitesinin geliştirilmesi ve eğitimi için destek vereceklerini taahhüt ettiler.
Kelni, “Bu taahhütlerin siyasi ve sembolik önemi olmasına rağmen, özellikle İtalya'nın güvenlik ve askeri sektörlere şu anda yaptığı sınırlı katkı göz önüne alındığında, bu desteğin ciddiyeti ve etkinliği konusunda şüpheler devam ediyor. Mevcut verilere göre, Roma'nın bugüne kadarki katkıları, ulaşım ve sınırlı teknik eğitim yoluyla polis ve bazı reform hizmetlerini desteklemekle sınırlı kalmış, bu destek Somali devletinin gerçek güvenlik beklentilerini veya ihtiyaçlarını karşılamamıştır” ifadelerini kullandı.
Aylar önce, Mogadişu ile Roma arasındaki askeri iş birliği gündemdeydi. 14 Şubat'ta Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, İtalya Genelkurmay Başkanı Giuseppe Cavo Dragone ile ‘iki ülke arasındaki güvenlik iş birliğini destekleme yolları, İtalya'nın Somali Ulusal Ordusu’nun yeniden yapılandırılmasına katkısı ve Roma'nın terörle mücadelede federal hükümeti destekleme çabaları’ hakkında görüşmüştü.
Bundan aylar önce, Ağustos 2024'te Somali haber kaynakları, Somali'nin silahlı örgüt eş-Şebab'a karşı ülkede devam eden mücadelede belirleyici bir rol oynamak amacıyla 16 milyon dolar değerinde dört adet Bell 412EPX helikopteri satın aldığını açıklamıştı.
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, geçtiğimiz cuma günü bir Amerikan televizyon kanalına verdiği özel röportajda, ülkedeki terörist tehdidinin son yıllarda önemli ölçüde azaldığını söyledi. SONNA'ya göre Mahmud, ABD'nin askeri desteğinin Somali ordusunun terörist gruplarla mücadelede kapasitesini güçlendirmeye kısmen katkıda bulunduğunu belirtti.
Kelni, İtalya'nın Somali'de güvenlik ortağı rolünü yeniden kazanmaya çalıştığını, ancak somut gerçeklerin Somali'nin bu alandaki en önemli ortaklıklarının Türkiye, Mısır, ABD ve Afrika Boynuzu'ndaki bazı ülkeler gibi etkili ülkelerle olduğunu gösterdiğini belirtti. Kelni, bu güçlerin, özellikle terörle mücadele ve El Kaide ile bağlantılı eş-Şebab örgütünün oluşturduğu tehditlerle mücadele alanlarında Roma'dan daha geniş ve derin bir destek sağladığını açıkladı.
Bu bağlamda, Roma ile kurulacak bir güvenlik ortaklığının Somali'nin genel güvenlik durumuna ne gibi katkılar sağlayabileceği konusunda meşru sorular ortaya çıkıyor. Kelni'ye göre, İtalyan tarafı geçmiş yıllarda benzer vaatlerde bulunmuş olsa da, bunlar sahada somut sonuçlara dönüşmedi. İtalya’nın taahhütlerini yerine getirme konusundaki yeterliliğine dair şüpheler sürerken, hızla değişen bölgesel ve küresel dinamikler ile bu stratejik bölgede nüfuz elde etmeye çalışan yabancı aktörler arasındaki rekabet, durumu daha karmaşık hale getiriyor.
Kelni, Somali Savunma Bakanı’nın Roma ziyaretinin zamanlama ve bağlam açısından önemli bir diplomatik adım olduğu, ancak İtalyan tarafının pratik önlemler ve net mali ve siyasi taahhütler ile bunu takip etmediği sürece Somali'nin güvenlik ortaklıklarının dengesinde radikal bir değişiklik anlamına gelmediği sonucuna vardı.
Washington'daki Kongre binasında ABD bayrağı (Reuters)