IISS raporu: Çin nükleer denizaltı üretiminde ABD'yi geçtihttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5241935-iiss-raporu-%C3%A7in-n%C3%BCkleer-denizalt%C4%B1-%C3%BCretiminde-abdyi-ge%C3%A7ti
IISS raporu: Çin nükleer denizaltı üretiminde ABD'yi geçti
Çin donanması, nükleer denizaltılarını geçit törenlerinde kamuoyuna sergiliyor (Reuters)
Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (International Institute for Strategic Studies/IISS) yeni yayımladığı raporda Çin'in nükleer enerjili denizaltılarını ele aldı.
Londra merkezli düşünce kuruluşu, son 5 yılda bu konudaki yeteneklerini çok artıran Çin'in artık nükleer denizaltıları ABD'den daha hızlı üretebildiğini bildirdi.
Bu gelişmeyle birlikte Washington'ın uzun süredir devam eden deniz hakimiyetinin tehlike altına girdiği uyarısı yapıldı.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Deniz Kuvvetleri'nin hem nükleer balistik füze denizaltılarına hem de nükleer saldırı denizaltılarına sahip olduğu hatırlatıldı.
IISS, 2021-2025'te Çin'in 10, ABD'nin ise 7 denizaltı ürettiğini vurguladı.
2016-2020'de ise ABD'nin üçe karşı 7 denizaltıyla Çin'e üstünlük kurduğuna işaret edildi.
Pekin rakam vermediği için IISS uydu görüntülerinden yola çıkarak bu tahminleri yaptı.
Diğer yandan IISS raporunda "Çin tasarımları kalite açısından ABD ve Avrupa'nın gerisinde" de dendi. Amerikan denizaltılarının daha sessiz çalışmasının tespit edilme ihtimalini azalttığı belirtildi.
Genel rakamlara bakıldığında da ABD'nin avantajı sürüyor.
2025 başı itibarıyla Çin'in 6 nükleer balistik füze denizaltısı ve 6 nükleer saldırı denizaltısından oluşan bir filoyla dikkat çekiyor.
Çin Halk Kurtuluş Ordusu Deniz Kuvvetleri, nükleer enerjiyle çalışmayan 46 denizaltıyı daha bünyesinde bulunduruyor.
Eski tip denizaltıları filosunda barındırmayan ABD Donanması'nda ise 14'ü nükleer balistik füze denizaltısı olmak üzere 65 nükleer denizaltı var.
Washington, Çin'in denizaltı filosunu büyüterek tartışmalı Güney Çin Denizi'nde üstünlük sağlamaya çalıştığını vurguluyor.
Çin destroyer ve fırkateyn gibi suüstü gemilerinde dünyanın en büyük filosuna sahip.
Bir "Avrupa NATO’su" kurulması, ABD hegemonyasının sonu mu, yoksa büyük bir kopuşun başlangıcı mı?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5263026-bir-avrupa-nato%E2%80%99su-kurulmas%C4%B1-abd-hegemonyas%C4%B1n%C4%B1n-sonu-mu-yoksa-b%C3%BCy%C3%BCk-bir-kopu%C5%9Fun
Bir "Avrupa NATO’su" kurulması, ABD hegemonyasının sonu mu, yoksa büyük bir kopuşun başlangıcı mı?
Washington, 2024 yılında NATO'nun kuruluşunun 75. yıldönümü kutlamalarına ev sahipliği yapmıştı (NATO)
İnci Mecdi
Avrupa Birliği (AB) Savunma Komiseri Andrius Kubilius bir hafta önce, AB’nin ABD ile ilişkilerindeki krize vereceği yanıtın kendi askeri kapasitesini güçlendirmek olması gerektiğini belirterek, ‘Transatlantik Ortaklık sonrası dönem’ olarak adlandırabileceğimiz bir aşamaya dair Avrupa’da yapılan düzenlemelere işaret eden dikkat çekici bir açıklama yaptı.
ABD Başkanı Donald Trump, 2025 kışında başlayan ikinci dönemine Beyaz Saray'a döndüğünden beri, transatlantik müttefikler arasında çeyrek asırdan fazla bir süre önce kurulan askeri ittifaka yönelik saldırılarından geri adım atmadı. Ancak son haftalarda ve İran ile savaşın başlamasından bu yana, savaşta kendisine askeri destek sağlama taleplerini yerine getirmekte tereddüt eden müttefiklerini eleştiren sert açıklamalarda bulunmaktan çekinmedi.
ABD Başkanı Donald Trump, geçtiğimiz hafta Beyaz Saray'da NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile yaptığı görüşme sırasında müttefiklerine karşı büyük bir öfke dile getirdi. Görüşmenin ardından sosyal medya platformu Truth Social hesabından “NATO'yu eleştiriyorum; ihtiyacımız olduğunda yanımızda değildi ve tekrar ihtiyacımız olursa da yanımızda olmayacak” paylaşımında bulundu. Trump, daha önceki açıklamalarında da askeri ittifakı ‘kağıttan kaplan’ olarak nitelendirmişti.
Raporlara göre Başkan Trump’ın savaş sırasında ABD'ye destek vermediklerini ve iş birliği yapmadıklarını düşündüğü bazı NATO üyelerini cezalandırmak için bir plan üzerinde çalıştığı belirtiliyor. Bu plan, bazı NATO üye ülkelerinde bulunan ABD birliklerinin, daha fazla destek veren diğer ülkelere nakledilmesini ve yeniden konuşlandırılmasını içeriyor.
“Avrupa NATO'su”
Müttefikler arasındaki giderek tırmanan bu gerginlik, Avrupalıları ABD Başkanı’nı alabileceği cezai önlemlere karşı tedbirli davranmaya itti. Çünkü Trump, ABD’nin NATO’dan ancak Kongre'nin onayıyla çekilebilecek olmasına rağmen, ittifaktan çekilme tehdidini defalarca kez dile getirmişti.
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan akatardığı analize göre Avrupalıların ABD ile bağlarını koparma eğilimi hakkında soru işaretleri var. ABD gazetesi Wall Street Journal (WSJ) da bu konuda Avrupalı kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD'nin çekilmesi durumunda Avrupa'nın mevcut NATO askeri yapılarını kullanarak kendini savunabilmesini sağlamak için ‘alternatif bir plan’ hazırlandığını bildirdi. Bu plan, uzun süredir ABD'nin güvenlik şemsiyesinden uzaklaşarak tek başına hareket etme yaklaşımına karşı çıkan Almanya'nın da onayını aldı.
Avrupa liderleri, ABD'den bağımsız olarak Rusya’nın saldırganlığını caydırmak amacıyla bir ittifak kurdu, Mart 2025 (Ukrayna Cumhurbaşkanlığı internet sitesi)
Bazıları tarafından ‘Avrupa NATO'su’ olarak adlandırılan bu planlar üzerinde çalışan yetkililer, ittifakın komuta ve kontrol rollerine daha fazla Avrupalıyı dahil etmeyi ve kendi yetenekleriyle ABD'nin askeri kapasitesini desteklemeyi amaçlıyor.
Ayrıca NATO içinde ve çevresinde yapılan yan görüşmeler ve akşam yemekleri aracılığıyla gayri resmi olarak ilerleyen bu planlar, mevcut ittifaka rakip olmayı değil, Washington'ın Trump'ın tehdit ettiği gibi Avrupa'dan askerlerini çekmesi veya Avrupa'yı savunmayı reddetmesi durumunda bile Rusya'ya karşı caydırıcılığı, operasyonların sürekliliğini ve nükleer inandırıcılığı korumak için bir alternatif sağlama amacı da güdüyor.
Geçtiğimiz yıl ilk kez gündeme getirilen bu planlar, Avrupa’nın ABD’ye duyduğu güven konusundaki derin endişeyi ortaya koyuyor. Avrupa’nın bu adımları, Trump’ın NATO üyesi Danimarka’ya ait Grönland Adası’nı ilhak etme tehdidinin ardından hız kazandı ve Avrupa’nın ABD’nin İran’a karşı savaşını desteklemeyi reddetmesi nedeniyle süren gerginlik ortamında giderek ivme kazanıyor.
Almanya'nın tutum değişikliği
Daha da önemlisi, Berlin'deki siyasi dönüşüm bu ivmeyi artırıyor. On yıllardır Almanya, savunma alanında Avrupa egemenliğini güçlendirme yönündeki Fransız çağrılarına direnmiş ve Avrupa güvenliğinin nihai garantörü olarak ABD'yi korumayı tercih etmişti. Ancak bu durum, Almanya Başbakanı Friedrich Merz’in liderliğindeki mevcut dönemde, Trump’ın başkanlığı sırasında ve sonrasında ABD'nin müttefik olarak ne kadar güvenilir olabileceğine dair endişeler nedeniyle değişiyor.
Almanya’nın bu dönüşümü, gürültücü açıklamalarıyla tanınan Trump’a karşı sadece bir tepki olarak değil, ABD’nin değişen tutumuna karşı izlediği yaklaşımı yeniden şekillendirme çabasının da bir sonucuydu. ABD'nin ulusal güvenlik stratejisi, bu yılın başlarında, Atlantik'in iki yakasında da fırtına kopardı. Trump yönetimi, geleneksel müttefiklerini öncelik listesinde alt sıralara yerleştirdi ve Avrupalılardan, ‘ABD için daha az tehlikeli’ ancak kendileri için daha şiddetli olan tehditlerle başa çıkma sorumluluğunu üstlenmelerini talep etti. Ayrıca, kıtanın demografik yapısını değiştiren kitlesel göç nedeniyle Avrupa'nın ‘kültürel anlamda silinmesi’ olarak nitelendirdiği durumun gölgesinde, yaklaşık yirmi yıldır süren iki taraf arasındaki ittifakın devamına dair ciddi şüpheler uyandırdı ve ‘en fazla birkaç on yıl içinde bazı NATO üyelerinin çoğunluğunun Avrupalı olmayacağını’ söyledi.
Almanya Başbakanı Merz, belgenin bazı bölümlerini ‘kabul edilemez’ olarak nitelendirirken, Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Avrupalıların artık ‘kendilerine karşı çıkan müttefiklerinden bile kendilerini korumaları’ gerektiği konusunda uyardı. Avrupa Parlamentosu'nun en büyük grubunun başkanı Manfred Weber ise ‘ABD'nin özgür dünyanın lideri rolünden vazgeçtiğini’ belirtti. Avrupa Parlamentosu'nun en büyük grubunun başkanı Manfred Weber ise “ABD'nin özgür dünyanın lideri rolünden vazgeçtiğini” belirtti.
Avrupa Parlamentosu’nun ikinci en büyük grubu İlerici Sosyalist ve Demokratlar İttifakı lideri Iratxe García Pérez, stratejinin Avrupa'nın artık bir müttefik değil, bir rakip olduğunu ima etmesinden duyduğu üzüntüyü dile getirdi. Papa 14. Leo bile Trump yönetimine ‘Atlantik ilişkilerini bozmamaları’ çağrısında bulundu. Dolayısıyla Avrupa'nın harekete geçmesini hızlandıran belirleyici siyasi faktör, Amerikan nükleer silahlarına ev sahipliği yapan ve uzun süredir ABD'nin Avrupa'nın güvenliği için garantör rolünü sorgulamaktan kaçınan Berlin'deki tarihi değişim olabilir. Almanlar ve diğer Avrupalılar, NATO içinde Avrupa liderliğinin güçlenmesinin ABD'ye rolünü küçültmek için bir bahane sunacağından korkuyorlardı ve bu, pek çok kişinin endişe ettiği bir durumdu.
Bu nedenle, Avrupa’nın harekete geçmesini hızlandıran belirleyici siyasi faktör, ABD’nin nükleer silahlarını barındıran ve uzun süredir ABD’nin Avrupa’nın güvenliği için garantör rolünü sorgulamaktan kaçınan Berlin’de yaşanan tarihi değişim olabilir. Almanlar ve diğer Avrupalılar, NATO içinde Avrupa liderliğinin güçlenmesinin ABD'ye rolünü küçültmek için bir bahane sunacağından korkuyorlardı; bu, pek çok kişinin endişe ettiği bir durumdu.
Avrupa'nın savunma alanındaki bağımsızlığı
Bu çalkantılı jeopolitik ortamda yolunu bulmaya çalışan Avrupa, savunma bağımsızlığı ve kendi askeri gücünü oluşturma yolunda ilerliyor. Bu kavram, AB’nin Küresel Stratejisi'nde öne çıkan bir şekilde ortaya kondu. AB, güvenlik ve savunma alanlarında daha inandırıcı bir aktör olma hedefini belirledi. AB Savunma Komiseri Kubilius, AB Savunma Ajansı'nın geçtiğimiz ocak ayındaki 21’inci yıldönümü konferansında, “Şu anda gücün hak olduğu bir dünyada yaşıyoruz” dedi.
Bu tehlikeli dünyaya verdikleri cevabın Avrupa'nın bağımsızlığı, Avrupa'nın özerkliği ve kendi savunmamız konusunda Avrupa’nın daha fazla sorumluluk alması olduğunu söyleyen Kubilius, NATO içinde bir Avrupa ayağının kurulması çağrısında bulundu.
Öte yandan Avrupalılar büyük bir zorlukla karşı karşıya. Çünkü NATO'nun yapısı, lojistik ve istihbarat hizmetlerinden ittifakın üst düzey askeri komutanlığına kadar neredeyse her düzeyde ABD liderliğine dayanıyor. Bu yüzden Avrupalılar, Trump'ın uzun süredir talep ettiği gibi, bu sorumlulukların daha fazlasını üstlenmeye çalışıyor.
NATO Genel Sekreteri Rutte son olarak, NATO’nun ‘daha Avrupa’nın fazla liderliğinde’ olacağını açıkladı. Ancak bundan önce, AB’nin veya tüm Avrupa kıtasının Washington olmadan kendi savunmasını üstlenebileceğini düşünen varsa, bunun gerçekleştirilemeyecek bir ‘rüya’ olduğunu vurgulamıştı.
Avrupalılar ABD'den uzak yeni bir savunma ittifakı kurmaya karar verirlerse, bunun ‘özgürlüğümüzün en büyük garantisi’ olarak tanımladığı şeyin, yani ABD'nin nükleer şemsiyesinin kaybına yol açacağı konusunda uyarıda bulunmuştu. WSJ’ye göre bu planlara katılan liderlerden biri olan Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb, “Yükün ABD'den Avrupa'ya aktarılması devam ediyor ve devam edecek... ABD'nin savunma ve ulusal güvenlik stratejisinin bir parçası olarak devam edecek” ifadelerini kullandı. Stubb, “Daha da önemlisi, bunun gerçekleştiğini anlamak ve (ABD'nin) hızlı bir şekilde çekilmesindense, bunun düzenli ve kontrol edilebilir bir şekilde gerçekleşmesini sağlamak” diye ekledi.
“İsteyenler koalisyonu”
Almanya’nın tutum değişikliği, İngiltere, Fransa, Polonya, İskandinav ülkeleri ve Kanada da dahil olmak üzere diğer ülkeler arasında daha geniş çaplı bir anlaşmanın önünü açtı. Bu ülkeler, acil durum planını NATO içinde ‘İsteyenler Koalisyonu’ olarak tanımlamaya başladı. Bu ittifak, Trump'ın defalarca destek vermeyeceğini tehdit etmesinin ardından Ukrayna’nın güvenliğini desteklemeyi taahhüt eden ülkelerden Fransa ve İngiltere'nin kurmaya çalıştığı bir ittifak.
Dört büyük Avrupa ülkesi, Fransa, Almanya, Polonya ve İngiltere, Avrupa savunma rotasının yeniden şekillenmesinin merkezinde yer almak üzere öne çıkıyor.
Fransa, nükleer gücü ve uluslararası konumuna dayanarak Avrupa'nın stratejik bağımsızlığını savunuyor ve ortak askeri konuşlandırma kapasitesini güçlendirmeye yönelik girişimlere öncülük ediyor. Buna karşılık Almanya, on yıllardır süren ihtiyatlı tutumunun ardından, savunma harcamalarında benzeri görülmemiş bir artış ve askeri kapasitesini modernize etmeye yönelik yatırımlarla dikkat çekici bir stratejik dönüşüme girişti.
NATO'nun doğu kanadında yer alan Polonya ise hızla yükselen bir askeri güç olarak öne çıkarak, Avrupa’nın caydırıcılığının temel direği rolünü pekiştirdi. İngiltere ise AB’den ayrılmasına rağmen, NATO ve çeşitli iş birliği ağları aracılığıyla askeri liderlik rolünü sürdürüyor.
Liderlik sorunu
Acil durum planları, NATO’nun hava ve füze savunmasını kimin yöneteceği, Polonya ve Baltık ülkelerine takviye yolları, lojistik ağları ve ABD’li subaylar görevden çekildiğinde yapılacak büyük bölgesel tatbikatlar gibi pratik askeri meseleleri ele almaya dönüştü. Bunlar hâlâ en büyük zorluklar olmaya devam ediyor.
Yetkililer, denizaltı savunması, uzay ve keşif yetenekleri, havada yakıt ikmali ve hava ulaşımı gibi ABD'nin gerisinde kaldığı alanlarda Avrupa'nın hayati öneme sahip ekipman üretimini hızlandırmak istiyor.
Almanya ve İngiltere’nin geçtiğimiz ay hayalet kruz füzeleri ve hipersonik silahlar geliştirmek için ortak bir proje duyurması bu yeni girişimin bir örneği oldu.
Avrupa'nın bu çabası, düşünce tarzında köklü bir dönüşümü temsil etse de bu hedefin gerçekleştirilmesi zor olacak. NATO'nun Avrupa'daki en üst düzey komutanı her zaman bir Amerikalı oldu ve ABD'li yetkililer bu görevi bırakmaya niyetleri olmadığını vurguladı. Hiçbir Avrupa üyesi, NATO içinde ABD'nin yerini askeri komutan olarak alacak kadar yeterli bir konuma sahip değil. Bunun nedeninin kısmen de NATO’nun dayandığı karşılıklı caydırıcılık ilkesinin temelini oluşturan kıtasal düzeydeki nükleer şemsiyeyi yalnızca ABD'nin sağlaması olduğu söylenebilir.
ABD-İran görüşmelerinin tarihi konusundaki belirsizlik sürürken Lübnan, İsrail ile temas iddialarını yalanladıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5263012-abd-i%CC%87ran-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmelerinin-tarihi-konusundaki-belirsizlik-s%C3%BCr%C3%BCrken-l%C3%BCbnan-i%CC%87srail-ile
ABD-İran görüşmelerinin tarihi konusundaki belirsizlik sürürken Lübnan, İsrail ile temas iddialarını yalanladı
Diplomatik temasların yoğunlaştığı bir dönemde, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin seyrine ilişkin göstergeler farklılık gösteriyor. Taraflar arasında yapılması planlanan ikinci tur görüşmelerin tarihi henüz netleşmezken, nükleer dosya ve özellikle yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum ile İran’ın nükleer programına getirilecek kısıtlamaların süresi konularında anlaşmazlıklar sürüyor.
ABD-İran hattındaki gelişmelere ilişkin olarak Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Washington ile Tahran arasında gerçekleştirilecek ikinci tur görüşmelerin tarihinin henüz belirlenmediğini açıkladı.
Öte yandan, nükleer dosyanın anlaşmazlıkların merkezinde yer almaya devam ettiği görülüyor. Üst düzey bir İranlı yetkili, Reuters’a yaptığı açıklamada “nükleer meselede hâlâ temel görüş ayrılıkları bulunduğunu” belirterek, “İran’daki yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun akıbeti ile nükleer kısıtlamaların süresinin henüz karara bağlanmadığını” ifade etti.
Buna paralel olarak Lübnan-İsrail hattı da gündeme geldi. ABD Başkanı Donald Trump, İsrailli ve Lübnanlı iki lider arasında bugün (Perşembe) temas kurulacağını, bunun da taraflar arasında “bir rahatlama dönemi” oluşturma çabalarının parçası olduğunu söyledi. Bu açıklama, iki ülke arasında onlarca yıldır doğrudan temas bulunmaması nedeniyle dikkat çekti.
Ancak Trump’ın bu açıklaması Lübnan tarafından yalanlandı. Resmî bir Lübnanlı kaynak, AFP’ye yaptığı açıklamada, İsrail tarafıyla planlanan herhangi bir temas konusunda kendilerine bilgi ulaşmadığını ve “resmî kanallar aracılığıyla iletilmiş herhangi bir bildirim bulunmadığını” belirtti.
Brooklyn'de iki Amerikalı polis memurunun siyahi bir adamı dövdüğünü gösteren video geniş çaplı öfkeye yol açtıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5262975-brooklynde-iki-amerikal%C4%B1-polis-memurunun-siyahi-bir-adam%C4%B1-d%C3%B6vd%C3%BC%C4%9F%C3%BCn%C3%BC-g%C3%B6steren-video
Brooklyn'de iki Amerikalı polis memurunun siyahi bir adamı dövdüğünü gösteren video geniş çaplı öfkeye yol açtı
Geçtiğimiz hafta sonu metronun kapatılmasının ardından metro girişinde bulunan New York polisi (Reuters)
New York Belediye Başkanı Zahran Mamdani, dün, biri sivil kıyafetli olmak üzere iki polis memurunun siyahi bir adama saldırdığını gösteren ve geniş çapta yayılan bir videoyu kınadı ve olayla ilgili resmi soruşturma başlatıldı.
Cep telefonuyla çekilen görüntülerde, biri sivil kıyafetli olmak üzere iki polis memurunun, Brooklyn'de olduğu düşünülen bir barda bir adamı gözaltına almaya çalıştığı, ardından adam yere düştükten sonra yüzüne yumruk attığı ve tekmelediği görülüyor.
New York Belediye Başkanı Zahran Mamdani, X platformunda şunları yazdı: "Bu videoda iki NYPD polis memurunun kullandığı şiddet son derece rahatsız edici ve kabul edilemez. Polis memurları asla kimseye bu şekilde davranmamalıdır. NYPD bu olayla ilgili kapsamlı bir soruşturma yürütüyor."
Şarku’l Avsat’ın Daily News gazetesinden aktardığına göre iki polis salı günü adamı uyuşturucu davasında arandığından şüphelenerek gözaltına almaya çalıştı.
Gazete, memurların silahlarına el konulduğunu, rozetlerinin geçici olarak iptal edildiğini ve idari görevlere atandıklarını belirtti.
New York Polis Komiseri Jessica Tisch, "Bunu görmek yürek burkan bir durum. Soruşturma ilerledikçe daha fazla açıklama yapacağız" dedi.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
