Tahran’a yönelik saldırı haberleri, Bağdat’ta Koordinasyon Çerçevesi liderlerinden Ammar el-Hekim’in akşam düzenlediği bir seminere katılan Iraklı siyasetçi ve gazetecilerin telefonlarına peş peşe düşüyordu.
İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in akıbetine ilişkin sorular, ABD ile İsrail’in rolleri paylaştığı ve cumartesi erken saatlerde gerçekleşen saldırıların gölgesinde neredeyse duyulmaz hâle gelmişti.
Bağdat saatiyle sabah 05.00’e gelindiğinde, Bağdat ve Necef’teki Şii siyasi figürler Hamaney’in öldürüldüğünü artık kesin olarak biliyordu. Bazılarının eline cesedine ve bulunduğu yere ait görüntüler ulaştı.
Akşam saat 22.00’de ise Ammar el-Hekim, “Irak Evi” Vakfı’nda düzenlenen oturumda, kendi ifadesiyle “aşırıya kaçmayan bir iyimserlik” tonunu korumaya çalışıyordu. Gazeteci Ömer eş-Şahir’in “Hedef alındı mı? Hayatta mı? Tasfiye edildiğine dair haberler ne kadar doğru?” şeklindeki doğrudan sorusundan kaçınmadı.
Sanki ölmemiş gibi
El-Hekim’in sözleri net bir yanıt içermedi. Bu büyüklükte bir haberin “gizlenemeyeceğini” söyledi ve “İranlı yetkililerden duyduğuna göre liderin iyi olduğu” bilgisini aktardı. Ardından tartışma hızla Nuri el-Maliki’nin başbakanlık adaylığı çıkmazına kaydı. Irak’taki birçok kişi için tarihsel bir figür olan lider sanki hiç ölmemiş gibiydi.
Oysa gerçekte herkes haberi doğrulamıştı. Bilgili kaynaklara göre Şii parti liderlerinin büyük çoğunluğu, pazar akşamı iftardan kısa süre önce Hamaney’in öldürüldüğüne dair kesin teyit aldı. Bazıları “aşırı endişe nedeniyle neler olabileceğini öğrenmek için art arda telefon görüşmeleri yaptı.” İranlıların ise Iraklı müttefiklerine aktarabilecekleri en küçük bir yol haritası dahi yoktu.
Necef
Necef’te ise kaynaklar, Şii merci Ali el-Sistani’nin ofisine Hamaney’in öldürüldüğünü ve İranlıların şoku mümkün olduğunca yönetmek için yürüttüğü adımları doğrulayan bilgiler ulaştığını aktardı. Sadr Hareketi lideri Mukteda es-Sadr da Tahran’daki saldırı yerinde Hamaney’in cesedini bulma çabalarına ilişkin özel bir brifing aldı ve ardından haberi teyit etti.
Kaynaklar daha sonra Koordinasyon Çerçevesi içindeki Ammar el-Hekim, Nuri el-Maliki ve diğer bazı liderlerin de İran liderinin cesedine ait görüntüleri gördüğünü belirtti.
Bağdat üzerinde kara bulut
Saat 23.00’e doğru Ammar el-Hekim’in toplantısı sona erdi. Bağdat’ın üzerinde ağır bir bulut çökmüş gibiydi. Yeşil Bölge’nin girişlerinde, özellikle ABD Büyükelçiliği’ne giden noktalarda onlarca İran yanlısı toplanmış, İran ve silahlı grupların bayraklarını taşıyordu. Öfkeliydiler ve intikam sloganları atıyorlardı.
Bir saat sonra televizyon kanallarında ABD Başkanı Donald Trump’a atfen “Hamaney öldürüldü” son dakika haberleri yayımlandı. Gece yarısından sonra ABD Büyükelçiliği’nin vurulacağına dair söylentiler dolaştı, ancak bu gerçekleşmedi.
Yeşil Bölge
Köprülerde güvenlik güçleri, gösterileri dağıtmaya yetecek ve daha fazlasını karşılayabilecek teçhizatla konuşlandı. Sabah saatlerinde göz yaşartıcı gaz dumanı Yeşil Bölge çevresini kapladı; insanların yüzlerinde şaşkınlık, şok ve endişe okunuyordu.
Pazar sabahı saat 09.00’da bir gösterici, asma köprüyü kapatan çelik takviyeli büyük kapıya doğru bir iş makinesini hızla sürdü. ABD Büyükelçiliği’ni basma girişimi izlenimi veren bu hamle başarısız oldu.
İş makinesi kapıya ulaşamadan etkisiz hâle getirildi. “Amerika’ya ölüm” sloganları atılıyordu. Yeşil Bölge’den daha uzaktaki mahallelerde ise Bağdat halkı, Ramazan’ın olağan ritüelleri ile haberin olağanüstülüğü arasında sıkışmıştı. Pek çok kişi kentin “hızlı hatta çok hızlı hedefler” listesinde olup olmadığını soruyordu. Birçok aile çocuklarını okula göndermedi. Zaten pazar günü eğitim kurumları açık değildi.
Resmî yas
Günün ilerleyen saatlerinde yetkililer resmî yas ilan etti; vilayetlerde tatil kararı alındı.
Bağdat’taki Şii siyasi liderler, büyümelerini ve karar alıcı konuma yükselmelerini İran liderinin gölgesinde yaşamış isimlerdi. Ölümünün ertesi ilk gününde her birinin ne hissettiğini ve onsuz siyasi hayatlarını nasıl tasavvur ettiklerini tarif etmek mümkün değildi.
Alternatif ne?
Şarku’l Avsat’ın, pazar gününden itibaren liderin akıbetine ilişkin özel raporlara vakıf olan önde gelen bir Şii siyasetçiden aktardığına göre durum onlar için “yüksek hızla bulutların üzerinde uçan bir yolcu uçağının motorunun aniden parçalanmasına benziyor: “Nasıl düşeceğiz? Alternatif motor ne? Hamaney’den sonra şu an yerçekimsiz bir durumdayız.”
Pazar günü iftar saatine yaklaşıldıkça Yeşil Bölge girişlerindeki öfkeli göstericilerin sayısı arttı. ABD Büyükelçiliği ise “yaklaşılmaması” uyarısında bulundu. Dicle Nehri üzerindeki köprü, adeta “intikam isteyen” ile “pusuya yatmış” olan arasında son bir sınır gibiydi.
Son saatlerde Bağdat sorularla doluydu: İran’a bağlı Şiiler lidersiz mi kalacak? Tahran’ın en büyük ve en tehlikeli yarasını sarmasını mı bekleyeceğiz? Ve eğer toparlanırsa, müttefiklerinin üzerindeki gölgesini sürdürmeye devam edecek mi?
Bağdat’ta her şey her şeye açık; çatışma ve patlamaya elverişli bir anın içinde, belki de henüz görünmeyen yeni bir denklemin eşiğinde.
