عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

ABD-İran ateşkesi dünya basınında nasıl görüldü?

İranlılar, saldırıların iki hafta askıya alınmasını Tahran'da kutladı (Reuters)
İranlılar, saldırıların iki hafta askıya alınmasını Tahran'da kutladı (Reuters)
TT
TT

ABD-İran ateşkesi dünya basınında nasıl görüldü?

İranlılar, saldırıların iki hafta askıya alınmasını Tahran'da kutladı (Reuters)
İranlılar, saldırıların iki hafta askıya alınmasını Tahran'da kutladı (Reuters)

ABD ve İran arasındaki geçici ateşkes dünya basınında geniş yer buldu.

ABD Başkanı Donald Trump, dün akşamki açıklamasında Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla İran'la iki haftalık karşılıklı ateşkesi kabul ettiğini duyurdu.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ateşkesin Lübnan'ı da kapsadığını savundu ancak İsrail Başbakanı Netanyahu bunu yalanladı.  

İran yönetimiyse "ABD'yi 10 maddelik planı kabul etmeye zorlayarak tarihi zafer elde ettiklerini" öne sürdü.

İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Sekreterliği'nden yapılan açıklamada paylaşılan 10 maddeye göre Hürmüz Boğazı'ndan geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri'yle koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması ve "direniş ekseninin" tüm unsurlarına karşı yürütülen saldırıların sonlandırılması isteniyor.

Ayrıca ABD askerlerinin bölgedeki tüm üs ve konuşlanma noktalarından çekilmesi, Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişi garantiye alacak ve mutabakata varılan protokolle İran'ın hakimiyetini sağlayacak bir geçiş düzenlemesinin oluşturulması talep ediliyor.

İran'a verilen zararların tamamen tazmin edilmesi, tüm birincil ve ikincil yaptırımlarla, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Yönetim Kurulu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK) kararlarının kaldırılması şart koşuluyor.

İran'ın yurtdışındaki bloke edilmiş tüm varlık ve mali kaynaklarının serbest bırakılması ve tüm maddelerin bağlayıcı bir BMGK kararıyla onaylanması talep ediliyor.

Trump, İran'a Türkiye saatiyle 03:00'e kadar verdiği mühlete 1,5 saat kala Pakistan'ın iki haftalık ateşkes önerisini kabul ettiğini açıkladı.

"ABD'nin itibarı zarar gördü"

New York Times'ın analizinde, Trump'ın anlaşmadan önce savurduğu "Bir medeniyet yok olacak" tehdidi hatırlatılarak, "Başkan'ın şiddet içeren söylemleri, müzakereci olarak güvenilirliğine ve ülkesinin dünyadaki itibarına zarar verdi" deniyor.

Ayrıca Trump'ın İran savaşında "istediğini alamadığı için tehditlerinin dozunu yükselttiği" ifade ediliyor.

CNN'in analizinde de İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki hakimiyetinin sürdüğüne dikkat çekilerek, "Savaşın, İran'ın boğazı kontrol ettiği bir senaryoyla sonlanması stratejik bir felaket ve Trump için bir yenilgi olur" deniyor. Tahran yönetimi, boğazdan geçişin İran ordusunun koordinasyonuyla gerçekleştirileceğini duyurmuştu.

ABD Başkanı'nın, son günlerde İran yönetimine karşı tehditkar tavrı ve sert sözleriyle "ahlaki sınırları aştığı" ve ABD'yi "dünyanın en istikrarsız gücü haline getirdiği" belirtiliyor.

"Dünyanın ABD'ye bakış açısı kökten değişti"

BBC, Trump'ın bu anlaşmayla kendine "geçici bir rahatlama sağladığını" ifade ediyor. ABD ve İran, iki haftalık süreçte ateşkesi kalıcı hale getirmek için görüşme yapacak. Ancak analizde, çatışmalar tekrar başlamasa bile İran savaşının "dünyanın geri kalanının ABD'ye bakış açısını kökten değiştireceği" yazılıyor.

"Çatışmalar yeniden başlayabilir"

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, geçici ateşkesi memnuniyetle karşıladıklarını söylerken, çatışmaların sürebileceği uyarısında bulundu.

Rus devletine ait medya kuruluşu RT'nin analizinde de "Trump, İran medeniyetini yok etme tehdidinden geri adım attı" denirken, Medvedev'in işaret ettiği tehlike hatırlatılıyor.

Çin de çatışmaların durdurulması için yaptığı itidal çağrısı ve Pakistan'la ortak hazırladığı 5 maddelik planla dikkat çekmişti.

"İki taraf da zorlu bir çıkmazda"

Çin Komünist Partisi'nin yayın organı Global Times'ın analizinde, İran'ın ABD'ye sunduğu 10 maddelik planın "diyalog başlatıcı" olduğu belirtiliyor. Özellikle tüm ABD yaptırımlarının kaldırılması ve Amerikan birliklerinin Ortadoğu'dan çekilmesi taleplerinin gerçekçi olmadığı ifade ediliyor.

Diğer yandan Lanzhou Üniversitesi'nden Ortadoğu uzmanı Zhu Yongbiao, "her iki tarafın da son derece zorlu bir çıkmaza girdiğini, çatışmanın sürmesinin savaşın bedelini giderek daha da katlanılmaz hale getireceğini" vurguluyor. Bu nedenle, müzakerelerin her iki tarafın beklentileriyle de örtüştüğünü söylüyor.

NYT'nin üç İranlı yetkiliye dayandırdığı haberine göre, Tahran yönetimi Pakistan'ın yanı sıra Çin'in de devreye girmesiyle ateşkes önerisini kabul etti.

Independent Türkçe, BBC, New York Times, CNN, RT, Global Times, Times of Israel, Arab News

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Pakistan müzakereleri öncesinde yaşanan ihlaller ve karışıklıklar

Dün Beyrut'un Korniş Mezraa Mahallesi’nde İsrail'in düzenlediği hava saldırısı sonucu çıkan yangını söndürmeye çalışan itfaiye ekipleri (AFP)
Dün Beyrut'un Korniş Mezraa Mahallesi’nde İsrail'in düzenlediği hava saldırısı sonucu çıkan yangını söndürmeye çalışan itfaiye ekipleri (AFP)
TT
TT

Pakistan müzakereleri öncesinde yaşanan ihlaller ve karışıklıklar

Dün Beyrut'un Korniş Mezraa Mahallesi’nde İsrail'in düzenlediği hava saldırısı sonucu çıkan yangını söndürmeye çalışan itfaiye ekipleri (AFP)
Dün Beyrut'un Korniş Mezraa Mahallesi’nde İsrail'in düzenlediği hava saldırısı sonucu çıkan yangını söndürmeye çalışan itfaiye ekipleri (AFP)

ABD ile İran arasında salı akşamı varılan ateşkes anlaşmasında bazı ihlaller yaşandı. Ayrıca, ateşkesin Lübnan'ı kapsayıp kapsamadığı ve Pakistan'da yapılması planlanan müzakerelerin tarihi konusunda da belirsizlikler yaşandı. İsrail, Lübnan'ı ateşkesin içine dahil etme girişimlerine karşı çıktı ve dün kanlı bir güne imza attı. İsrail’in düzenlediği saldırıda 250'den fazla Lübnanlı hayatını kaybetti. İsrail'in birkaç dakika içinde 100 hava saldırısı düzenleyerek gerginliği tırmandırdığı olayda binden fazla kişi yaralandı.

Tahran, İsrail’in Lübnan’daki saldırılarına misilleme olarak dün Hürmüz Boğazı’nı yeniden kapattı. Bu sırada ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın zenginleştirilmiş uranyumunu tasfiye etmesi ve zenginleştirmeyi durdurması talebinden vazgeçmedi.

Bu gelişme, Pakistan'ın arabuluculuğunda iki haftalık bir ateşkesin kabul edilmesiyle savaşın beklenmedik bir döneme girmesinin ardından yaşandı. Ateşkes, yarın (Cuma) İslamabad'da yapılacak doğrudan müzakerelerin önünü açarken müzakerelerde ABD'yi Başkan Yardımcısı J.D. Vance, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve Trump’ın damadı Jared Kushner temsil edecek.

İran Dışişleri Bakanlığı, İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırılarının devam etmesinin ateşkesin açık bir ihlali olduğunu belirterek, bu saldırıların derhal durdurulmaması halinde Tahran’ın karşılık vereceği uyarısında bulundu. İran basını, Hürmüz Boğazı'nda petrol tankerlerinin yeniden durdurulduğunu bildirirken bu durum, ateşkesin temel unsurlarından birini tehdit ediyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran ile ABD arasındaki ateşkes şartlarının ‘açık ve net’ olduğunu söyledi. Washington'ın ateşkes ile İsrail aracılığıyla savaşın devamı arasında bir seçim yapması gerektiğini ve ikisini bir arada sürdüremeyeceğini vurgulayan Arakçi, “Dünya, Lübnan'da olanları görüyor” ifadelerini kullanırken “Top şu anda ABD'nin sahasında” diye ekledi.

Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, Washington’ın uranyum zenginleştirmesinin durdurulması konusunda kararlı olduğunu ve İran'ın gömülü nükleer malzemelerinin müzakerelerin merkezinde kalacağını vurguladı. Trump ayrıca ABD'nin önümüzdeki dönemde yaptırımlar ve gümrük vergileri konusunu da ele alacağını belirtti.

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, iki haftalığına ilan edilen ateşkese saygı gösterilmesi çağrısında bulundu. Ateşkesi ihlallerin ‘barış sürecinin ruhunu’ zedelediğini belirten Şerif, yarınki müzakerelere kadar ateşkesi sürdürme konusunda şüphelerin arttığını da sözlerine ekledi.

İsrail hava kuvvetleri, ateşkes anlaşmasını sınamak amacıyla Lübnan’ın çeşitli bölgelerine 100’den fazla hava saldırısı düzenledi. Bunların en şiddetlisi Beyrut’ta gerçekleşti. Bu olay, Lübnan'ın anlaşmaya dahil olduğu yönündeki haberlere rağmen, anlaşmaya yol açan görüşmelerin dışında kaldığını fark etmesinin ardından yetkililerin yoğun temaslar kurduğu bir dönemde meydana geldi. Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Lübnan'ın kendi adına müzakere yapılmasını kabul etmediğini vurguladı.

Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan bir diğer isim Lübnan Meclis Başkanı Nebih Berri ise Lübnan’ın İran ile yapılan ateşkes anlaşmasının kapsamına girdiğinin altını çizdi.

İsraillilerin şimdiye kadar Lübnan’ın tamamını kapsayacak şekilde bu anlaşmaya uymadıklarını ve bunun anlaşmaya aykırı olduğunu belirten Berri, anlaşmanın Lübnan’ı kapsadığı konusunda net olduğunu ve bunun uygulanması gerektiğini söyledi.

DÜNYA

Kalibaf, Washington'u müzakerelerin temelini baltalamakla suçluyor

Kalibaf, Uygunluk Değerlendirme Konseyi toplantısına katılıyor ve Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri General Mohammad Bakır Zülkadir de toplantıda yer alıyor (Kalibaf'ın internet sitesi).
Kalibaf, Uygunluk Değerlendirme Konseyi toplantısına katılıyor ve Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri General Mohammad Bakır Zülkadir de toplantıda yer alıyor (Kalibaf'ın internet sitesi).
TT
TT

Kalibaf, Washington'u müzakerelerin temelini baltalamakla suçluyor

Kalibaf, Uygunluk Değerlendirme Konseyi toplantısına katılıyor ve Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri General Mohammad Bakır Zülkadir de toplantıda yer alıyor (Kalibaf'ın internet sitesi).
Kalibaf, Uygunluk Değerlendirme Konseyi toplantısına katılıyor ve Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri General Mohammad Bakır Zülkadir de toplantıda yer alıyor (Kalibaf'ın internet sitesi).

İran Parlamento Başkanı Muhammad Bakır Kalibaf dün yaptığı açıklamada, ABD ve İran arasında varılan on maddelik ateşkes önerisinin üç kilit noktasının, yarın Pakistan'da başlaması planlanan müzakerelerden önce ihlal edildiğini belirterek, bu koşullar altında ikili bir ateşkes veya müzakerelerin "mantıklı görünmediğini" söyledi.

Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile birlikte, savaş sırasında birçok deneyimli İranlı siyasi liderin ölümünün ardından İran müzakere heyetine Kalibaf'ın başkanlık etmesi bekleniyor.

Kalibaf, X-platform hesabından yaptığı açıklamada, ABD'ye duyulan derin güvensizliğin, "her türlü taahhüdün tekrar tekrar ihlal edilmesinden" kaynaklandığını belirterek, ABD başkanının İran'ın teklifini "müzakere için pratik bir temel" ve bu görüşmelerin ana çerçevesi olarak nitelendirdiğini kaydetti.

İran anlatısına göre ilk ihlalin, Lübnan'daki ateşkesle ilgili maddeye uyulmaması olduğunu açıklayan yetkili, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in de "Lübnan ve diğer bölgeler de dahil olmak üzere her yerde acil ateşkes" derken bu maddeye atıfta bulunduğunu belirtti.

İkinci ihlalin ise İran hava sahasına insansız hava aracının (İHA) girmesi olduğunu belirten Kalibaf, Fars eyaletinin Lar şehrinde düşürülen İHA’nın, İran hava sahasına daha fazla izinsiz giriş yapılmasını yasaklayan maddeyi ihlal ettiğini söyledi.

Üçüncü ihlale gelince, Kalibaf, İran'ın zenginleştirme hakkının reddedilmesiyle ilgili olduğunu, ancak bu hakkın anlaşmanın 6. maddesinde belirtildiğini ifade etti.

Müzakereler başlamadan önce bile "müzakerenin pratik temelinin" "açık ve pervasızca" ihlal edildiği sonucuna vardı.

Washington'da, Beyaz Saray sözcüsü Karoline Leavitt dün yaptığı açıklamada, İran'ın başlangıçta ABD'nin kabul edilemez bulduğu bir plan önerdikten sonra, savaşı sona erdirmek için "daha makul" bir plan sunduğunu söyledi.

Leavitt, İran'ın anlaşmazlığı sona erdirmek için sunduğu 10 maddelik planın daha fazla müzakere için bir temel oluşturduğunu belirterek, “Başkan Trump'ın sözleri her şeyi açıklıyor: Bu, müzakere için geçerli bir temel ve bu müzakereler devam edecek” ifadesini kullandı.

Ayrıca, küresel petrol ve doğalgaz ticareti için önemli bir su yolu olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının Trump'ın çabaları sayesinde olduğunu vurgulayarak, başkanın ABD ordusuyla iş birliği içinde "İran'ı boğazı yeniden açmaya ikna edebildiğini" belirtti.

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bir ABD yetkilisi dün yaptığı açıklamada, İran tarafından yayınlanan 10 maddelik ateşkes planının, Beyaz Saray'ın savaşı sona erdirmek için kabul ettiği şartlarla aynı olmadığını söyledi.

Adı açıklanmayan üst düzey yetkili, “Medyada dolaşan belge gerçek çerçeve değil” diyerek, “Sürece saygı duyarak kamuoyu önünde müzakere etmeyeceğiz” şeklinde konuştu.

Bu açıklamalar, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ın Washington'un taleplerine uyması veya "bütün bir medeniyetin" yok edilmesiyle karşı karşıya kalması için belirlediği son tarihten sadece birkaç saat önce, salı günü geç saatlerde ilan edilen ateşkesin kırılganlığına ilişkin endişeleri daha da artırıyor.

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)ABD Başkanı Donald Trump (AFP)

Trump, daha fazla müzakereye olanak sağlamak için iki haftalık ateşkesi ilan ederken, "İran'dan on maddelik teklif aldık ve bunun müzakere için bir temel olduğuna inanıyoruz" demişti.

İran devlet medyası daha sonra, diğer şeylerin yanı sıra, Hürmüz Boğazı üzerindeki İran kontrolünün sürdürülmesini, ülkeye uygulanan uluslararası yaptırımların kaldırılmasını ve uranyum zenginleştirmenin "kabul edilmesini" içeren 10 maddelik bir plan yayınladı.

Bu maddelerin, Washington'un İran'dan taleplerine ilişkin açıklamaları ile çeliştiği görülüyor.

Trump, dün ilerleyen saatlerde Truth Social platformunda, anlaşmaların veya mesajların gerçek anlaşmanın bir parçası olmadığını söyleyerek, bunların yayılmasına karşı çıktı. "Bunlar dolandırıcı... ve daha da kötüsü" ifadesini kullandı.

 

"Amerika Birleşik Devletleri için önemli ve kabul edilebilir tek bir dizi nokta var ve bunları bu müzakerelerde kapalı kapılar ardında görüşeceğiz... Bu noktalar, ateşkesi kabul etmemizin temelini oluşturuyor" diyerek daha fazla ayrıntıya girmedi.

Bu bağlamda, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Fransız mevkidaşı Emmanuel Macron ile yaptığı telefon görüşmesinde, İran'ın ateşkesi kabul etmesinin, çatışmaları diplomatik yollarla çözme konusunda "açık bir sorumluluk ve ciddi irade göstergesi" olduğunu söyledi.

İran Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Pezeşkiyan, Lübnan'da ateşkesin sağlanmasının "İran'ın 10 maddelik planının en önemli koşullarından biri" olduğunu da ifade etti.

Fransa'nın, Lübnan'daki önceki ateşkesin garantörlerinden biri olarak bu aşamada özellikle önemli bir rol oynadığını belirtti.

Buna karşılık, İran Cumhurbaşkanlığı, Macron'un, İran'ın Fransız vatandaşlarını serbest bırakmasından duyduğu memnuniyeti dile getirdiğini ve ateşkes ilanını savaşa tamamen son verilmesi ve bölgede kalıcı barışın sağlanması yolunda "önemli bir adım" olarak değerlendirdiğini açıkladı

DÜNYA

Türkiye, İran'a üç tır dolusu insani yardım gönderdi

Tahran'da bir konut binasına düzenlenen hava saldırısının ardından enkaz arasında tahrip olmuş bir araç (Reuters)
Tahran'da bir konut binasına düzenlenen hava saldırısının ardından enkaz arasında tahrip olmuş bir araç (Reuters)
TT
TT

Türkiye, İran'a üç tır dolusu insani yardım gönderdi

Tahran'da bir konut binasına düzenlenen hava saldırısının ardından enkaz arasında tahrip olmuş bir araç (Reuters)
Tahran'da bir konut binasına düzenlenen hava saldırısının ardından enkaz arasında tahrip olmuş bir araç (Reuters)

Türkiye Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, insani yardım malzemeleriyle dolu üç tırın dün Türkiye üzerinden İran'a gireceğini duyurdu.

Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre Bakan, “X” platformunda şunları yazdı: “Tıbbi malzeme ve ekipman yüklü tırlarımız komşumuz İran'a doğru yola çıktı” diyerek, Türkiye’nin “ezilenlerin yaralarını sarmak” arzusunu vurguladı. Sağlık Bakanlığı sözcüsü AFP'ye yaptığı açıklamada, üç tırın Türkiye-İran sınırını yerel saatle 14:30'da geçmesinin planlandığını belirtti.

Bakanlık, Washington ve Tahran arasındaki ateşkes göz önüne alındığında, önümüzdeki günlerde İran'a başka yardım tırlarının gönderilip gönderilmeyeceği konusunda açıklama yapmadı.