ABD-İsrail ile İran arasında yaşanan savaşın yol açtığı jet yakıtı fiyatlarındaki artış, küresel havacılık sektöründe ciddi bir sarsıntıya neden oldu. Bu durum, havayolu şirketlerini bilet fiyatlarını artırmaya ve finansal beklentilerini gözden geçirmeye zorladı.
Reuters verilerine göre, jet yakıtı fiyatları son haftalarda varil başına 85-90 dolar seviyesinden 150-200 dolar aralığına yükseldi. Yakıtın operasyonel maliyetlerin yaklaşık dörtte birini oluşturduğu sektörde bu artışın ciddi bir finansal yük yarattığı belirtildi.
Havayolu şirketlerinin bu gelişmelere karşı attığı adımlar şöyle sıralandı:
- Aegean Airlines: Şirket, Ortadoğu uçuşlarının askıya alınması ve yakıt fiyatlarındaki artışın ilk çeyrek sonuçlarını ‘önemli ölçüde’ etkilemesini bekliyor.
- AirAsia X: Malezya merkezli şirket, grup genelinde uçuşların yüzde 10’unu azalttığını ve yaklaşık yüzde 20 oranında yakıt ek ücreti uyguladığını açıkladı.
- Air France-KLM: Grup, artan yakıt maliyetlerini dengelemek amacıyla uzun mesafeli uçuşlarda bilet fiyatlarını artıracağını ve gidiş-dönüş sefer başına 50 euro zam yapacağını duyurdu.
- Air India: Şirket, yakıt ücretlerini sabit tarifeden mesafeye dayalı bir sisteme dönüştüreceğini, mevcut uluslararası ücretlerin artan maliyetleri karşılamakta yetersiz kaldığını belirtti.
- Air New Zealand: 7 Nisan’da yapılan açıklamada, mayıs ve haziran aylarında uçuş sayısının azaltılacağı ve bilet fiyatlarının artırılacağı bildirildi. Şirket ayrıca yakıt piyasasındaki dalgalanmalar nedeniyle yıllık kâr beklentilerini askıya aldı.
- Akasa Air: Hintli şirket, iç ve dış hat uçuşlarında 199 ila bin 300 rupi (yaklaşık 2-14 dolar) arasında değişen yakıt ek ücreti uygulamaya başladığını duyurdu.
- American Airlines: Şirket, yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle ilk çeyrek giderlerinin 400 milyon dolar artmasını beklediğini açıkladı.
- Cathay Pacific: Şirket, 1 Nisan’dan itibaren yakıt ek ücretlerini yüzde 34 oranında artırdığını ve bu ücretleri iki haftada bir gözden geçireceğini bildirdi. Üst yönetim, uçuş kapasitesini korumayı hedeflediklerini, ancak talebin fiyat artışları nedeniyle düşmesi halinde yolcu büyüme planının yüzde 10 oranında revize edilebileceğini belirtti.
- Cebu Pacific: Filipinli şirket, yakıt fiyatlarındaki artışın temel bir endişe kaynağı olduğunu, etkileri sınırlamak için fiyatlandırma ve uçuş ağı stratejilerini gözden geçirmeyi sürdüreceğini açıkladı.
- China Eastern Airlines: Şirket, 5 Nisan’dan itibaren iç hat uçuşlarında yakıt ek ücretlerini artıracağını; 800 kilometre altındaki uçuşlar için 60 yuan (9 dolar), daha uzun uçuşlar için ise 120 yuan ücret uygulanacağını duyurdu.
- Delta Air Lines: Delta, kapasitesini ilk planına göre yaklaşık 3,5 puan azaltacağını ve yakıt maliyetlerini dengelemek için bagaj ücretlerini artıracağını açıkladı. Buna göre ilk iki bagaj için 10’ar dolar, üçüncü bagaj için ise 50 dolar ek ücret alınacak. Şirket ayrıca mevcut çeyrek için planlanan tüm kapasite artışlarını iptal ettiğini, Wall Street beklentilerinin altında kâr öngördüğünü ve yakıt fiyatlarındaki belirsizlik nedeniyle yıllık tahmin güncellemesini ertelediğini bildirdi.
- easyJet: Şirketin CEO’su Kenton Jarvis, mevcut yakıt sözleşmelerinin sona ermesiyle birlikte Avrupa’da yaz sonuna doğru bilet fiyatlarının artmasının beklendiğini söyledi.
- Frontier Airlines: ABD’li şirket, yakıt fiyatlarındaki sert artış nedeniyle yıllık beklentilerini aşağı yönlü revize etti.
- Greater Bay Airlines: Hong Kong merkezli şirket, 1 Nisan’dan itibaren çoğu hatta yakıt ek ücretlerini artırdığını, Çin ve Japonya hatlarında ise ücretleri sabit tuttuğunu açıkladı. Hong Kong-Filipinler hattında ücretlerin iki kattan fazla artırılacağı belirtildi.
- Hong Kong Airlines: Şirket, 12 Mart’tan itibaren yakıt ek ücretlerini yüzde 35’e kadar artırdı. En büyük artışın Hong Kong-Maldivler, Bangladeş ve Nepal uçuşlarında olduğu, ücretin 284 Hong Kong dolarından 384 Hong Kong dolarına (yaklaşık 49 ABD doları) yükseltildiği bildirildi.
- International Airlines Group (IAG): British Airways’in ana şirketi olan grup, 10 Mart’ta yaptığı açıklamada kısa ve orta menzilli yakıt ihtiyacının büyük bölümünü hedge ettiği için fiyatları hemen artırmayı planlamadığını duyurdu.
- IndiGo: Hindistan’ın en büyük havayolu şirketi, 14 Mart’tan itibaren iç ve dış hatlarda yakıt ek ücreti uygulamaya başladı. Buna göre Ortadoğu uçuşları için 900 rupi, Avrupa uçuşları için ise 2 bin 300 rupi ek ücret alınıyor. Şirket ayrıca hükümete yakıt üzerindeki vergilerin düşürülmesi çağrısında bulundu.
- JetBlue Airways: Düşük maliyetli ABD’li taşıyıcı, kayıtlı bagaj gibi isteğe bağlı hizmet ücretlerini 4 ila 9 dolar arasında artıracağını açıkladı.
- Korean Air: Güney Kore merkezli havayolu şirketi, artan petrol maliyetlerine karşı nisan ayından itibaren acil durum yönetimi uygulamasına geçeceğini, kademeli önlemler ve operasyonel verimlilik artışıyla maliyetleri dengelemeyi hedeflediğini bildirdi.
- Pakistan International Airlines (PIA): Şirket, yakıt ek ücretlerindeki artış nedeniyle iç hat bilet fiyatlarını 20 dolar, dış hatları ise 100 dolara kadar artıracağını duyurdu.
- Scandinavian Airlines (SAS): İskandinav havayolu şirketi, petrol ve yakıt fiyatlarındaki artış nedeniyle nisan ayında bin uçuşu iptal ettiğini açıkladı. Şirket, mart ayında da yüzlerce uçuş iptal ettiğini ve artan maliyetlerin sektör için ciddi bir şok oluşturduğunu belirtti.
- Spring Airlines: Çin merkezli düşük maliyetli havayolu şirketi, 5 Nisan’dan itibaren iç hat uçuşlarında yakıt ek ücretlerini artıracağını, detayların daha sonra açıklanacağını duyurdu.
- Southwest Airlines: ABD’li şirket, kayıtlı bagaj ücretlerini 10 dolar artırarak birinci ve ikinci bagaj için sırasıyla 45 ve 55 dolara yükseltti.
- TAP Air Portugal: Şirket, fiyat artışlarının yükselen yakıt maliyetlerinin gelirler üzerindeki etkisini kısmen dengeleyeceğini açıkladı.
- Thai Airways: Taylandlı havayolu şirketi, artan yakıt maliyetlerine karşı bilet fiyatlarını yüzde 10 ila 15 arasında artıracağını bildirdi.
- SunExpress: Türk Hava Yolları (THY) ve Lufthansa ortak girişimi olan SunExpress, 1 Mayıs’tan itibaren Türkiye-Avrupa hatlarında yolcu başına 10 euro geçici yakıt ücreti uygulayacağını duyurdu. Uygulama, 1 Nisan ve sonrası yapılan rezervasyonlar için geçerli olacak.
- United Airlines: Şirket, önümüzdeki iki çeyrekte kârlı olmayan uçuşları iptal edeceğini açıkladı. Ayrıca Kuzey ve Latin Amerika’daki müşteriler için birinci ve ikinci bagaj ücretlerine 10 dolar zam yapıldı.
- VietJet Air: Vietnam merkezli düşük maliyetli şirket, yakıt sıkıntısı ihtimali nedeniyle bazı hatlarda uçuş sayılarını düşürdü.
- Vietnam Airlines: Şirket, nisan ayından itibaren iç hatlarda haftada 23 uçuşu iptal etmeyi planladığını, çevre vergisinin kaldırılması için hükümetten destek talep ettiğini bildirdi.
- Virgin Australia: Avustralyalı şirket, Ortadoğu’daki gelişmelerin yarattığı baskı nedeniyle fiyatlarını yeniden düzenleyeceğini açıkladı.
- WestJet: Kanada merkezli havayolu şirketi, bazı rezervasyonlara 60 Kanada doları (yaklaşık 43 ABD doları) yakıt ücreti ekleyeceğini ve maliyetleri dengelemek için bazı uçuşları birleştireceğini duyurdu.
19 Mart 2026’da Tahran’da, İran’ın yeni Dini Lideri Mücteba Hamaney’in resminin yer aldığı bir afişin yanından geçen insanlar (Reuters)
