Washington ve Tahran, her iki taraf için de ‘zafer’ niteliğinde bir anlaşma imzalayabilecek mi?

Trump herkesi kızdırdı... İran ise benzeri görülmemiş bir bölgesel zayıflık dönemi yaşıyor

Washington ile Tahran arasında ikinci tur görüşmelerin başarı şansı, her iki taraf üzerindeki siyasi baskıların artmasıyla birlikte yükseliyor.(Reuters)
Washington ile Tahran arasında ikinci tur görüşmelerin başarı şansı, her iki taraf üzerindeki siyasi baskıların artmasıyla birlikte yükseliyor.(Reuters)
TT

Washington ve Tahran, her iki taraf için de ‘zafer’ niteliğinde bir anlaşma imzalayabilecek mi?

Washington ile Tahran arasında ikinci tur görüşmelerin başarı şansı, her iki taraf üzerindeki siyasi baskıların artmasıyla birlikte yükseliyor.(Reuters)
Washington ile Tahran arasında ikinci tur görüşmelerin başarı şansı, her iki taraf üzerindeki siyasi baskıların artmasıyla birlikte yükseliyor.(Reuters)

ABD ile İran’ın anlaşmaya varmaktan başka seçeneği olmadığı değerlendiriliyor. CNN tarafından yapılan bir analize göre, savaşın başlangıcından bu yana açıkça dile getirilmeyen bu durum, son günlerde yürürlükte olan ateşkes sürecinde daha belirgin hale geldi.

Analize göre Washington açısından, İslamabad’da gerçekleştirilen ilk tur görüşmeler, ABD’nin müzakere gücünü artırmaya yönelik planlı bir hamle olarak değerlendirildi. İran limanlarına yönelik ablukanın hızlı şekilde devreye alınması da bu tırmanışın önceden tasarlandığına işaret ediyor.

Söz konusu değerlendirmede, ekonomik ablukanın etkilerinin tam olarak ortaya çıkmasının zaman alacağı belirtilse de, hedeflerin yaklaşık yüzde 60’ına ulaşılmasının dahi İran ekonomisine ve ülkenin petrolüne bağımlı Çin gibi ülkelere ek zarar verebileceği ifade ediliyor.

Siyasi baskılar anlaşmaya doğru itiyor

Şarku’l Avsat’ın CNN’den aktardığına göre, ikinci tur müzakerelerin başarı şansının artmasında her iki taraf üzerindeki siyasi baskının yükselmesi etkili oluyor. Analizde, ABD Başkanı Donald Trump’ın açık şekilde bir anlaşma istediğini ifade ettiği ve İran’ın da benzer bir irade gösterdiğini vurguladığı belirtiliyor.

Bununla birlikte, enflasyonun ve yakıt fiyatlarının yükselmesi ile kendi siyasi tabanındaki protestolar nedeniyle Trump’ın bir anlaşmaya varma konusunda giderek daha fazla baskı altında olduğu ifade ediliyor.

Öte yandan, Trump’ın değişken tutumunun ne ölçüde alışılmadık bir müzakere stratejisinden ne ölçüde belirsizlikten kaynaklandığının net olmadığı belirtiliyor. Analiz, karşı tarafı belirsizlik içinde bırakma stratejisinin belirli bir sınırı olduğunu, bunun zamanla düzensizlik ya da çaresizlik algısı yaratabileceğini ve bu durumun da bir anlaşmaya duyulan ihtiyacın büyüklüğünü yansıttığını ortaya koyuyor.

İran: Görünür direniş

İran, güçlü söylemine ve meydan okuma kapasitesini göstermesine rağmen, analize göre bir anlaşma arayışı açısından daha acil bir konumda bulunuyor. Değerlendirmede, propagandanın gerçek durumu yansıtmadığı ve 13 binden fazla hedefi vuran saldırıların ülkenin kapasitesi üzerinde önemli etkiler bıraktığı ifade ediliyor.

39 gün süren bombardımanın yol açtığı hasarın belirgin olduğu belirtilirken, ülkenin askeri ve güvenlik kurumlarının da ciddi kayıplar verdiği vurgulanıyor. Sertleşen siyasi söyleme rağmen, İran’ın devlet yönetimini sürdürme ve kapasitesini yeniden inşa etme konusunda önemli zorluklarla karşı karşıya olduğu kaydediliyor.

Eşi görülmemiş bölgesel zayıflık

Analize göre İran’ın dışarıya yansıttığı gücün bir kısmı, kesin bir askerî zaferden ziyade dayanıklılık kapasitesinden kaynaklanıyor. Ancak ülkenin, bölgedeki birden fazla komşusuyla yaşadığı gerilimler nedeniyle eşi görülmemiş bir bölgesel zayıflık döneminden geçtiği ifade ediliyor. Değerlendirmede ayrıca, çevre ülkelerin İran’a yönelik tutumlarının temkinli ya da bölünmüş olduğu, bunun da bölgesel ortamı İran açısından daha az kabul edici hale getirdiği belirtiliyor.

Anlaşma mümkün... ancak ayrıntılar konusunda anlaşmazlık var

Bu veriler ışığında yapılan analiz, tarafların kapsamlı bir çatışmaya geri dönmesinin, müzakere yoluyla bir uzlaşmaya varma ihtimalinden daha düşük olduğunu değerlendiriyor. Özellikle Pakistan’da gerçekleştirilen ve 16 saat süren görüşme turunun ardından tarafların pozisyonlarının birbirine daha da yaklaştığı belirtiliyor.

Tarafların, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda da ortak bir zemine yaklaştığı ifade ediliyor. Analize göre, İran’ın ABD yaptırımları ve baskıları nedeniyle bu stratejik geçiş noktasını bir baskı aracı olarak kullanma kapasitesinin zayıfladığı değerlendiriliyor.

Ayrıca anlaşmazlığın artık temel ilkelerden ziyade teknik ayrıntılar üzerinde yoğunlaştığı, bu durumun da kapsamlı bir anlaşmaya varılma ihtimalini artırdığı belirtiliyor.

Nükleer dosya: Düzeltilebilir rakamlar

CNN’ne göre taraflar uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması konusunda genel bir uzlaşıya sahip. Ancak anlaşmazlık, bu askıya almanın süresinde yoğunlaşıyor. Buna göre İran beş yıllık bir durdurma süresi talep ederken, ABD 20 yıllık bir süreyi savunuyor. Analizde, bu farkın uzlaşma yoluyla kapatılabilecek bir mesafe olduğu değerlendiriliyor.

Öte yandan, saldırıların İran’ın nükleer kapasitesini zayıflattığı belirtilirken, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının ise egemenlik meselesi olarak görüldüğü ve uluslararası denetim mekanizmaları aracılığıyla yönetilebileceği ifade ediliyor.

Washington ve Tahran, herhangi bir anlaşmayı her iki taraf için de bir ‘zafer’ olarak nasıl pazarlayabilir?

CNN tarafından yapılan analize göre, ABD ile İran arasında kalan son anlaşmazlık noktaları büyük ve çözülemez engellerden ziyade, daha çok tarafların ‘gurur’ ve siyasi konumlanmalarıyla ilgili ayrıntılardan ibaret görülüyor. Değerlendirmede, hiçbir tarafın kendisini ‘zafer’ olarak sunamayacağı bir anlaşmayı kabul etmeyeceği ifade ediliyor.

Analize göre İran, caydırıcı askeri kapasitesinin hâlâ geçerli olduğuna inanıyor ve yeterli güç gösterdiğini, yeni bir saldırıyı daha az olası hale getirdiğini düşünüyor.

Öte yandan, Donald Trump’ın son iki ayda Papa 14. Leo’dan İsrail’e kadar geniş bir kesimi rahatsız ettiği ve seçtiği ilk büyük savaş sürecinden, destekçilerine ‘daha iyi bir dünya’ olarak sunabilecek bir anlaşmayla çıkmaya ihtiyaç duyduğu belirtiliyor. Ayrıca küresel ekonominin durgunluğa yaklaşması ve enerji piyasalarındaki zararlar da bu baskıyı artırıyor.

Analizde, Trump’ın önünde iki temel sorunun bulunduğu ifade ediliyor: İran ile yapılacak kapsamlı bir anlaşma, eski ABD Başkanı Barack Obama’nın 2015’te imzaladığı ve Trump’ın ilk döneminde iptal ettiği anlaşmadan daha iyi mi görünecek?

Değerlendirmeye göre bu sorunun yanıtı net değil; ancak İran’ın nükleer altyapısının büyük ölçüde zarar gördüğü ve Trump’ın İran’ın zenginleştirilmiş materyal üretim kapasitesinden tamamen uzak kalmasını hedeflediği, bunun da ulaşılabilir bir hedef olarak değerlendirildiği belirtiliyor.

İkinci soru ise İran’ın bu savaştan nasıl bir ülke olarak çıkacağıyla ilgili. Analize göre İran, çok daha zayıflamış, ciddi hasar görmüş ve altyapısının toparlanmasının bir nesil sürebileceği bir tabloyla karşı karşıya kalabilir. Bununla birlikte dayanıklılık kapasitesinin hâlâ açık biçimde görüldüğü belirtiliyor. Ayrıca savaşın, son bir yılda İran’ın güçlü savunma araçlarına ihtiyaç duymadığını savunan ılımlı sesleri de büyük ölçüde ortadan kaldırmış olabileceği ifade ediliyor.

Analiz, Donald Trump’ın İran’ın nükleer silah geliştirme kapasitesini sınırlayan bir anlaşmaya varmasının mümkün olduğunu öngörüyor. Ancak seçtiği bu ilk büyük savaşın beklenmeyen sonuçlarının şimdiden ortaya çıkmaya başladığı da vurgulanıyor. Bu sonuçların başında ise İran’daki sertlik yanlılarının, nükleer silaha her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyduklarını düşünmeye başlaması geliyor.



İsrailli hahamdan Rabin suikastını hatırlatan fetva: Arap partileriyle iş birliği yapanlara ölüm kararı

Haham Gedalya Akselrod (Haaretz)
Haham Gedalya Akselrod (Haaretz)
TT

İsrailli hahamdan Rabin suikastını hatırlatan fetva: Arap partileriyle iş birliği yapanlara ölüm kararı

Haham Gedalya Akselrod (Haaretz)
Haham Gedalya Akselrod (Haaretz)

Hasidik Yahudi hareketi Habad-Lubaviç, önde gelen hahamlarından birinin, Arap partileriyle iş birliği yapan Yahudi partilerinin liderlerine karşı ölümcül güç kullanılmasına izin veren dini bir hüküm yayımlamasının ardından perşembe günü söz konusu hahamla arasına mesafe koymaya çalıştı. Şarku’l Avsat’ın Haaretz gazetesinden aktardığı habere göre haham, fetvasını dini hukukta yer alan bir ilkeye dayandırdı.

Haaretz, söz konusu fetvanın, İsrail güvenlik ve askeri kurumlarında görev yapmış bir grup eski üst düzey yetkilinin tepkisine yol açtığını yazdı. Aralarında Mossad ve Şin Bet'in eski başkanlarının da bulunduğu yetkililer, polisi haham Gedalya Akselrod hakkında cinayete teşvik suçlamasıyla soruşturma başlatmaya çağırdı.

dvrg
Arap partilerinin öncülük ettiği Ortak Liste'nin toplantısında destekçileri arasında bulunan İsrailli Arap milletvekili Yusuf Cabbarin (AFP)

Hayfa Haham Mahkemesi'nin eski başkanı olan Akselrod, bu haftanın başında yayımladığı mektupta, Arap partilerinin desteğini alan bir hükümetin kurulmasını destekleyen Yahudi partilerinin liderlerinin, Yahudi dini hukukundaki "Din Rodef" hükmü kapsamına girdiğini savundu.

"Rodef" kavramı, başkalarının hayatını tehdit eden saldırgan ya da takipçi anlamına geliyor. Yahudi dini hukukuna göre bu nitelikteki bir kişinin oluşturduğu tehdidin, gerekli görülen her türlü yöntemle durdurulmasına izin veriliyor.

"Rodef" kavramının, 31 yıl önce İsrail Başbakanı İzak Rabin'e yönelik suikastı meşrulaştırmak amacıyla da kötü bir şöhretle kullanıldığı biliniyor. Suikast öncesinde aşırılık yanlısı hahamlar, Rabin'in bu hüküm kapsamına girdiğini ileri sürmüştü. Hahamlar, Rabin'in, İsrail'in 1967 Savaşı sırasında işgal ettiği toprakların Filistin devleti kurulması amacıyla iadesini öngören Oslo Anlaşmaları'nı hayata geçirmeye çalışmasının Yahudilerin hayatını tehlikeye attığını iddia etmişti.

fgth
ABD Başkanı Bill Clinton'ın ev sahipliğinde, Oslo Anlaşması'nın imzalanmasının ardından Yaser Arafat ile İzak Rabin arasında gerçekleşen tarihi tokalaşma. Washington, 13 Eylül 1993 (Getty Images)

Haaretz'in haberine göre Akselrod, resmi mührünü taşıyan el yazısı mektubunda, Arap partileriyle iş birliğinin "Kutsal Topraklar'da ve dünyanın dört bir yanında İsrail halkı için ciddi bir tehlike oluşturduğunu" belirtti.

Akselrod, bu iş birliğinin Arap partilerinin hükümet koalisyonuna davet edilmesi veya koalisyon dışında kalmalarına rağmen hükümetin onların desteğine dayanması şeklinde gerçekleşebileceğini ifade etti.

Akselrod'un mektubunun Habad hareketinin resmi tutumunu yansıtıp yansıtmadığı sorusuna yanıt veren hareketin İsrail sözcüsü Haham Şimi Siegal ise şu açıklamayı yaptı:

"Habad hareketinin resmi dini hukuk görüşleri yalnızca hareketin Haham Mahkemesi tarafından belirlenir. Haham Akselrod bu mahkemenin üyesi olmadığı gibi Habad yönetiminde de herhangi bir görev üstlenmemektedir. Dolayısıyla kendisinin açıklamaları ve yayımladığı mektuplar yalnızca kişisel görüşünü yansıtmaktadır."


Trump savaş seçeneğini yeniden gündeme getirdi... İran tehditlerini genişletiyor

Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi (ortada), İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen İranlı askerlerin naaşları için cuma günü Tahran'da düzenlenen cenaze törenine katıldı. (AP)
Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi (ortada), İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen İranlı askerlerin naaşları için cuma günü Tahran'da düzenlenen cenaze törenine katıldı. (AP)
TT

Trump savaş seçeneğini yeniden gündeme getirdi... İran tehditlerini genişletiyor

Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi (ortada), İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen İranlı askerlerin naaşları için cuma günü Tahran'da düzenlenen cenaze törenine katıldı. (AP)
Devrim Muhafızları Komutanı Ahmed Vahidi (ortada), İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen İranlı askerlerin naaşları için cuma günü Tahran'da düzenlenen cenaze törenine katıldı. (AP)

İran, cuma günü tehditlerinin kapsamını genişleterek yeni bir askeri saldırıya bölge sınırlarını aşan misillemelerle karşılık vereceğini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump ise askeri operasyonların yeniden başlatılabileceği mesajını verdi. Trump, İran'ın delileri olarak nitelendirdiği kişilerin kendi başkanlık dönemi sona erdiğinde iktidarda kalmasının yenilgi anlamına geleceğini söyledi. ABD'li üst düzey bir yetkilinin hedef alınması durumunda İranlı yöneticileri ağır sonuçlarla karşılaşacakları konusunda uyardı.

Taraflar arasındaki karşılıklı tehditler, İsrail dış istihbarat servisi Mossad'ın Başkanı'nın Washington'a ulaştığı ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun savaşın yeniden başlatılması için baskı yaptığı bir günde yoğunlaştı. Devrim Muhafızları'nın üst düzey komutanları Tahran'da düzenlenen resmi bir törene katılarak kamuoyu önüne çıktı. Tören sırasında füze gösterisi de düzenlenirken Hürmüz Boğazı'nda yeni olaylar yaşandı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'den saldırganlık olarak nitelendirdiği eylemlerine son vermesini, bunların tekrarlanmayacağına dair güvence vermesini ve meydana gelen zararları tamamen tazmin etmesini istedi. Arakçi, cuma günü Japonya'nın Kyodo haber ajansında yayımlanan makalesinde, ABD saldırısının uluslararası hukuka aykırı bir eylem» olduğunu savundu. İran'ın, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 51'inci maddesi uyarınca «meşru müdafaa hakkını kullanmayı sürdürdüğünü belirtti.

Olası tehditlerin askeri harekât için gerekçe gösterilmesinin önleyici savaşın kabul edilmesi anlamına geleceğini ifade eden Arakçi, BM'nin saldırganlık tanımına atıfta bulunarak bir ülkenin limanlarına veya kıyılarına abluka uygulanmasının da bu kapsamda değerlendirildiğini kaydetti.

Coğrafi sınır tanımayacağız

Tahran'da cuma günü en güçlü mesajlar yine Devrim Muhafızları komutanlarından geldi. Komutanlar, başkentte ve altı farklı kentte düzenlenen İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen askerlerin naaşlarının defnedilmesine yönelik törenlere katıldı.

İran yönetimi, siyasi ve güvenlik açısından hassas dönemlerde bu tür törenler için genellikle geniş katılımlı organizasyonlar düzenliyor. Devlet televizyonunda yayımlanan görüntülerde Devrim Muhafızları Genel Komutanı Ahmed Vahidi ile Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın Tahran'daki törene katıldığı görüldü.

Vahidi gazetecilere yaptığı açıklamada, “Düşmanın gerçekleştireceği her türlü düşmanca eylem, korkunç ve acı verici darbelerle karşılık bulacak” dedi. Eski dini lider Ali Hamaney'in öldürülmesinin intikamının alınacağını da belirtti.

Vahidi'nin danışmanı Muhammed Rıza Nakdi ise “Halk, dini liderin kanının intikamının alınmasından başka hiçbir şeyi kabul etmeyecek” ifadesini kullandı. Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkili, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan savaşın ilk gününde öldürülmüştü.

Devrim Muhafızları Komutan Yardımcısı Mustafa İzedi de törende yaptığı konuşmada, yeni bir saldırıya «coğrafi hiçbir sınır tanımayan, anında ve etkili, pişmanlık verici bir karşılık» vereceklerini söyledi. İzedi, güçlerinin bu kez daha yüksek hazırlık düzeyi ve daha geniş imkânlarla hareket etmeye hazır olduğunu vurguladı.

İran'ın saldırılarının İsrail'le sınırlı kalmayacağını, bölgenin ötesindeki hedefleri de kapsayacağını belirten İzedi, Tahran'ın 1500 kilometre uzaklıktaki hedefleri vurabilecek, 2 ton ağırlığında harp başlıkları taşıyan füzeler fırlatabildiğini söyledi. ABD'yi ise kâğıttan kaplan olarak nitelendirdi.

l
İranlı kadınlar, cuma günü Tahran'da İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen askerler için düzenlenen cenaze töreninde, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney ile babası Ali Hamaney'in fotoğraflarını taşıdı. (AP)

Tahran'ın merkezindeki İnkılap Meydanı'nda yetkililer, kalabalığın önünde Hürremşehr balistik füzesini sergiledi. Devlet medyası, füzenin fotoğraflarını “Fırlatmaya hazır” başlığıyla yayımladı.

Devrim Muhafızları'nın dış operasyonlarından sorumlu Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani de perşembe gecesi, eski dini lider Ali Hamaney'in öldürüldüğü yerde düzenlenen dini anma töreninde görüntülenmişti.

Düşmanın derinlikleri hedef alınmalı

Tahran cuma namazı hatibi Muhammed Hasan Ebu Turabi Ferd, İran'ın saldırganlığın maliyetini saldırgan açısından, ABD için bile, orantısız derecede yüksek hale getirmesi gerektiğini söyledi. Ferd, hassas güdümlü mühimmatlar ve manevra kabiliyetine sahip harp başlıklarıyla düşmanın stratejik derinliğinin hedef alınması çağrısında bulundu.

İran füzelerinin güç dengelerini değiştirdiğini savunan Ferd, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı ekonomik bir silaha dönüştürebileceğini belirtti. Bu açıklama devlet televizyonunda da yayımlandı.

İran Meclisi'nde ise milletvekili Mahmud Nebeviyan, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'ndan (NPT) çekilmenin ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) nükleer tesislere erişimini tamamen kesmenin, ajansın haddini aşmasına verilecek uygun bir karşılık olacağını yazdı.

Milletvekili Ruhullah Mütefekkir Azad da tüm savunma seçeneklerinin korunması çağrısında bulundu. Nükleer doktrinin değiştirilmesine ilişkin değerlendirmelerin mevcut gelişmelere göre güncellenmesi gerektiğini belirtti. Tahran ise henüz NPT'den çekilme kararı aldığını açıklamadı.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, cuma günü yayımladığı üç aylık raporunda, konumunu bilmediği İsfahan'daki uranyum zenginleştirme tesisiyle ilgili artan endişe duyduğunu bildirmişti. Ajansın Genel Direktörü Rafael Grossi, müfettişlerin yeniden tesise erişebilmesi için Tahran'a teknik ve aşamalı tedbirler alma çağrısında bulundu.

Ekonomik ve sosyal koşullara ilişkin değerlendirmelerde bulunan milletvekili Mustafa Burdehkan ise İran ekonomisinin durumu ciddi biçimde kötüleşiyor uyarısı yaptı. Bir röportajında yoksulluğun insanları sağlık ile gıda arasında seçim yapmak zorunda kalacakları bir noktaya sürüklediğini söyledi.

İran'ın delileri

ABD Başkanı Donald Trump, muhafazakâr radyo sunucusu Hugh Hewitt'in programına perşembe geç saatlerde yayımlanan röportajında, kendi başkanlık dönemi sona erdiğinde İran'ın delileri olarak nitelendirdiği kişilerin iktidarda kalmasının kesinlikle bir yenilgi olacağını söyledi.

Askeri güç kullanma konusunda tereddüt edip etmeyeceği sorulan Trump, “Hayır. Hiçbir tereddüdüm yok. İşlerin ters yönde ilerlediğini görürsem bunu yaparım. Hatta şu anda bile yapabilirim” yanıtını verdi.

İran rejiminin çökmekte olduğunu ileri süren Trump, ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip olduğunu savundu. Yoğun çatışmaların süresini ise yedi ay değil, üç hafta olarak nitelendirdi.

Sunucu Hewitt, Trump'a İran'ın geriye kalan sanayi altyapısını ve Balta (Kazma) Dağı olarak anılan hedefi imha etmek üzere savaşa dönmesi çağrısında bulundu. Trump, “Anlıyorum... Bu olabilir. Gerçekleşebilir” yanıtını verdi.

Avrupa'ya ulaşabilecek kapasitede bir füzeden söz eden Trump'ın, İran'ı kastederek, “Daha ileri gidersek bu füzeye sahip olamayacaklar” dediği değerlendirildi.

Hewitt, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in bir askeri üsse taşındığını hatırlatarak İranlıların üst düzey bir ABD yetkilisini öldürmesi halinde ne olacağını sordu. Trump, “Uzun süre ortalıkta kalamayacaklar” yanıtını verdi.

Bessent ise cuma günü CNBC'ye yaptığı açıklamada, İran'dan gelen ölüm tehditlerinin kendisini korkutmayacağını söyledi.

Trump, sunucu Stephen A. Smith'e verdiği ayrı bir röportajda, birçok ülkenin kendisinden şu aşamada daha kapsamlı saldırılardan kaçınmasını istediğini belirtti. Bu talepler olmasaydı İran'ın enerji tesislerini, köprülerini ve fabrikalarını imha etmiş olacağını söyledi.

Trump, “Bir günde enerji kaynakları ortadan kaldırılır, bir günde köprüleri yıkılır, bir günde sanayi üretim kapasiteleri yok edilir. Bütün bunlar yalnızca üç gün sürer” ifadelerini kullandı.

xdcvf
Tahran'daki İnkılap Meydanı'nda cuma günü sergilenen ABD karşıtı propaganda panosu. (EPA)

Savaş nedeniyle benzin fiyatlarının yükselmesinin Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisine katkıda bulunduğunu kabul eden Trump, buna rağmen İran'a saldırı kararını bir kez daha savundu.

Trump, perşembe günü sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda ise “İran'la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çok geride kaldı” ifadelerini kullanmıştı. Tahran'la müzakereleri yürüten Başkan Yardımcısı JD Vance'ten de iç politikadaki konulara odaklanmasını istemişti.

Vance'in devre dışı bırakılmasının ardından Mossad devrede

Vance'in İran dosyasından uzaklaştırılmasından bir gün sonra, Netanyahu'nun en yakın isimlerinden biri olarak bilinen Mossad Başkanı Roman Gofman, Washington'da CIA Direktörü John Ratcliffe ile görüşmeler gerçekleştiriyor. Şarku’l Avsat’ın Axios’tan aktardığı habere göre Gofman'ın, ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Miami'de de bir araya gelmesi bekleniyor.

Axios'a göre Trump, Netanyahu'nun savaşa yeniden dönülmesi yönündeki baskısına şu ana kadar boyun eğmedi. Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, “Bunu hemen sona erdirebilirim. Korumaya çalıştığım ülkelerin talebi üzerine biraz daha uzun bir yol izliyoruz” demişti.

Netanyahu, 27 Ekim'de yapılan seçimlerde Knesset'teki çoğunluğunu kaybetmesinin ve rakibi Gadi Eisenkot'un hükümeti kurmakla görevlendirilmesinin ardından iç siyasi krizle karşı karşıya.

Muhalefet liderleri, Netanyahu'nun Eisenkot'un hükümeti kurma çabalarını engellemek amacıyla İran'a saldırabileceğinden veya Tahran'ı İsrail'e saldırmaya teşvik edebileceğinden endişe ediyor.

Netanyahu ile Eisenkot perşembe günü iki saat süren bir görüşme gerçekleştirdi. Eisenkot'a yakın bir kaynak, acil bir askeri operasyon yapılması gerektiği görüşünde olmadığını söyledi.

Hürmüz'de karşılıklı suçlamalar

Sahadaki gelişmeler kapsamında ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Devrim Muhafızları'nın Bahreyn'deki bir ABD erken uyarı radarının imha edildiği yönündeki açıklamasını yalanladı. CENTCOM, ABD güçlerinin Devrim Muhafızları tarafından Suudi Arabistan yönüne gönderilen iki insansız hava aracını düşürdüğünü, olayda herhangi bir can kaybı veya maddi hasar yaşanmadığını bildirdi.

Devrim Muhafızları ise saldırının, ABD'nin perşembe gecesi Hürmüz Boğazı'nın doğu girişine yakın Sîrik kentindeki bir iletişim kulesine düzenlediği hava saldırısına karşılık gerçekleştirildiğini ileri sürdü.

dfvgh
Ziyaretçiler, perşembe günü Tahran yakınlarında Devrim Muhafızları'nın füze ve insansız hava aracı birliklerine ait sergide sergilenen bir füzenin kesit modelini inceliyor. (AFP)

Devrim Muhafızları'nın deniz kuvvetleri birimi, boğazın doğusunda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyan bir geminin deniz mayını nedeniyle infilak ettiğini açıkladı. Bu, bir hafta içinde aynı yönde yapılan dördüncü açıklama oldu. Ancak İran'ın iddiası bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınları temizlediğini belirtiyor. İran, savaşın başlamasından bu yana boğazdaki deniz trafiğine kısıtlamalar getirirken ABD de İran limanlarına abluka uyguluyor.


Netanyahu İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılması için bastırıyor, Trump ablukada kararlı... İsfahan'daki tesis endişe yaratıyor

Netanyahu İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılması için bastırıyor, Trump ablukada kararlı... İsfahan'daki tesis endişe yaratıyor
TT

Netanyahu İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılması için bastırıyor, Trump ablukada kararlı... İsfahan'daki tesis endişe yaratıyor

Netanyahu İran'a yönelik saldırıların yeniden başlatılması için bastırıyor, Trump ablukada kararlı... İsfahan'daki tesis endişe yaratıyor

Hürmüz Boğazı yakınlarında İran savaşıyla bağlantılı çatışmalar cuma günü yeniden alevlenirken, Tahran ile Washington arasında deniz ve hava hedefleriyle tesislerin vurulmasına ilişkin karşılıklı suçlamalar gündeme geldi. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Devrim Muhafızları'nın Bahreyn'deki bir erken uyarı radarının imha edildiği yönündeki açıklamasını yalanladı. CENTCOM, İran'dan Suudi Arabistan yönüne gönderilen iki insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu. Buna karşılık Devrim Muhafızları, boğazın doğusunda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyan bir geminin deniz mayını nedeniyle infilak ettiğini ileri sürdü. İran ordusu ise ülkenin güneyinde bir ABD insansız hava aracını düşürdüğünü açıkladı.

Nükleer dosyada ise Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), İran'ın geçen yıl varlığını duyurduğu ancak müfettişlerin girişine izin vermediği İsfahan'daki bir uranyum zenginleştirme tesisiyle ilgili artan endişe duyduğunu bildirdi. Ajans, tesisin tam konumunu bilmediğini ve burada nükleer madde bulunup bulunmadığını tespit edemediğini vurguladı. UAEA raporunda, İran'ın uranyum stoklarının mevcut durumunu doğrulayamadığına ve beyan edilen nükleer maddelerin askeri amaçlarla kullanılmak üzere yönlendirilmiş olma ihtimalini dışlayamadığına dikkat çekildi. Raporda ayrıca Tahran'a denetimlere gecikmeksizin yeniden izin vermesi çağrısında bulunuldu.

Diplomatik ve güvenlik alanındaki temaslar kapsamında İsrail dış istihbarat servisi Mossad'ın Başkanı Roman Gofman, savaşla ilgili görüşmelerde bulunmak üzere bugün Washington'da ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin üst düzey yetkilileriyle bir araya geliyor. Gofman'ın, ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) Direktörü John Ratcliffe ile görüşmesi, ayrıca Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Miami'de bir araya gelmesi bekleniyor.

Ziyaret, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran'a yönelik askeri operasyonların yeniden başlatılması için Trump üzerindeki baskısını artırdığı bir dönemde gerçekleşiyor. ABD Başkanı ise şu ana kadar yeniden çatışmaya girme seçeneğine mesafeli duruyor. Trump, olası bir anlaşmaya varılması ihtimalini açık tutarken deniz ablukasının ve ekonomik baskının sürdürülmesini tercih ediyor.