İnci Mecdi
İngiltere Kralı III. Charles, salı günü ABD Kongresi'nde dünyadaki kaotik uluslararası manzaraya ilişkin pek çok mesaj barındıran bir kraliyet konuşması yaptı. Bu konuşma, 2022 yılında ölen annesi Kraliçe II. Elizabeth’in 1991 yılında yaptığı konuşmasından bu yana bir İngiliz hükümdarının Whitehall’da gerçekleştirdiği ikinci konuşma olma özelliği taşıyordu.
Kral Charles, yaklaşık 28 dakika süren konuşması boyunca kraliyet konuşmalarının doğasına uygun olarak tam bir tarafsızlık sergiledi ve ev sahibi Başkan Donald Trump'ın politikalarına yönelik her türlü eleştiriden kaçındı. Bununla birlikte konuşmanın unsurları, mevcut Amerikan yönetiminin dayandığı ilkelerle çelişen mesajlar taşır gibiydi. Bu gizli mesajlardan biri, İngiliz Kralı'nın dünya genelinde barışa çağrı yaparken Hristiyan inancından ‘Birleşik Krallık ile ABD arasındaki ortak değerler’ olarak söz etmesiydi.
Ahlaki bir referans olarak Hristiyanlık
İfadelerini ve Hristiyan inancına ilişkin sözlerini dikkatle seçer gibi görünen Kral Charles, özellikle dinlerarası ilişkilere ve anlayışın güçlendirilmesine değindi.
Kral Charles, Louisianalı Cumhuriyetçi Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson'a hitaben şunları söyledi:
"Sayın Başkan, buradaki pek çok kişi ve benim için kişisel olarak Hristiyan inancı, bize yalnızca bireysel değil toplumumuzun bireyleri olarak birlikte yol gösteren sağlam bir dayanak ve günlük bir ilham kaynağı oluşturuyor.”
Kral Charles, sözlerini şöyle sürdürdü:
"Hayatımın büyük bir bölümünü dinler arası ilişkilere ve anlayışın güçlendirilmesine adadıktan sonra, ışığın karanlığa galip geleceğine dair bu inancın sayısız kez doğrulandığını gördüm. Bu inanç aracılığıyla, farklı dinlerin mensuplarının birbirini daha iyi tanımasıyla gelişen derin saygı duygusu bana ilham vermektedir. Bu nedenle umudum ve duam şudur ki; bu zorlu zamanlarda uluslararası ortaklarımızla birlikte çalışarak sabanları kılıca dönüştürmeyi durdurmayı başaralım.”
Hristiyanların Paskalya Bayramı’nı kutlamaya devam ettiğine dikkati çeken Kral Charles, bu dönemi ‘umudumu her zamankinden daha fazla pekiştiren bir dönem’ olarak nitelendirerek şunları söyledi:
“İki halkın da özünde, cömertliği ve merhameti yüceltmeyi, barışı yaymayı, tarafsız bir anlayışı derinleştirmeyi ve tüm dinlerin mensupları ve herhangi bir inancı olmayan insanları takdir etme görevi olduğuna inanıyorum.”
Başkan Donald Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth gibi ABD yönetiminin üyelerinin bir bölümü, muhafazakâr siyasi tabanlarına hitap ederken ve eylemlerini meşrulaştırırken dinî söylemi sıkça kullandı. Bu ayın başlarında Trump, Tanrı'nın ABD’nin İran'a karşı başlattığı askeri operasyonu desteklediğini ileri sürdü. Trump, dini söylemini siyasi seferberlik ve kutuplaşma aracı olarak kullanırken Kral Charles konuşmasında Hristiyanlığı dini bir ahlaki referans olarak benimseyen kültürel ve medeniyet boyutlu bir çerçevede ele aldı. Böylece kraliyet konuşması, dinin siyasette kullanımının yeniden biçimlendirilmesini temsil etti.
NATO
Kral ayrıca, ABD Başkanı'nın sürekli baskı ve saldırısıyla karşı karşıya kalan NATO'nun birliğine ilişkin başka bir mesaj da verdi. Trump, batılı ülkelerden oluşan askeri ittifakı İran'a karşı savaşta ABD'yi yalnız bırakmakla suçlayarak ‘kağıttan kaplan’ benzetmesi yapmıştı. Kral Charles'ın NATO'nun 11 Eylül olaylarının ardından yaptıklarına atıfla verdiği mesajda, “NATO'nun Madde 5'i ilk kez devreye soktuğu ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) terörle mücadelede birlik içinde toplandığı o dönemde, halkımızın yüz yılı aşkın süredir yaptığı gibi, iki dünya savaşında, Soğuk Savaş'ta, Afganistan'da ve ortak güvenliğimizi şekillendiren pek çok kritik anda yan yana duran çağrıyı birlikte yanıtladık” ifadelerini kullandı. Kral Charles, Birleşik Krallık ve ABD'nin Ukrayna'yı savunması gerektiğini de açıkça dile getirdi.
Kral aynı zamanda Trump'ın defalarca kez el koymakla tehdit ettiği NATO üyesi Danimarka'ya bağlı Grönland meselesine de ima yüklü bir atıfta bulundu. Bu atıf, ortak rakiplere karşı bölünme yerine birlik mesajı niteliği taşıyordu.
Kral Charles, mesajını şu sözlerle ifade etti:
"Atlantik'in derinliklerinden Kuzey Kutbu'ndaki felaket boyutlarına ulaşan buzul erimelerine uzanan coğrafyada, Amerikan silahlı kuvvetleri ve müttefiklerinin taahhüdü ve uzmanlığı, birbirini savunmaya, vatandaşlarımızı ve çıkarlarımızı korumaya ve ortak düşmanlarımıza karşı Kuzey Amerika ile Avrupa halklarının güvenliğini güvence altına almaya kararlı şekilde NATO'nun kalbinde yer alıyor.”
“Önce Amerika”
Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre Kral'ın konuşmasında Trump'ın “Önce Amerika” sloganı altında içe dönük politikalarına açık bir göndermenin olması da dikkati çekti.
Kral Charles şunları söyledi:
"Tüm kalbimle diliyorum ki ittifakımız, Avrupa ve Milletler Topluluğu'ndaki ortaklarımızla ve dünyanın dört bir yanında ortak değerlerimizi savunmayı sürdürsün ve içine kapanma çağrılarını görmezden gelelim."
Kral Charles’ın, yüzyıllara uzanan ortak çıkarlar olarak nitelendirdiği, ancak Trump'ın Amerikan toplumunu ve yönetimini yeniden biçimlendirme çabası doğrultusunda Amerikan gelenekleriyle net bir kopuş yaratmaya çalıştığı alanlarda da söylemleri oldu.
İklim değişikliği
Trump iklim politikalarına temkinli yaklaştığı, önceki yönetimi döneminde iklim değişikliğini ‘Çin'in uydurması’ olarak nitelendirdiği ve Paris İklim Anlaşması’ndan çekildiği bir ortamda Kral Charles, toplumların hayati doğal sistemlerin çöküşünü’ ele alması gerektiğini söyleyerek ‘iklim değişikliği’ ifadesini ağzına almadan iklim değişikliği meselesine dikkati çekmiş oldu.
Amerikalı yazar Michael Birnbaum'a göre Kral Charles'ın ABD’nin dünyadaki rolüne dair sunduğu vizyon, göçün toplumları zayıflattığını ileri süren, Kongre'yi devre dışı bırakmak için başkanlık kararnamelerine başvuran, aleyhine karar veren yargıçlara sert eleştirilerde bulunan, iklim değişikliği konusundaki bilimsel uzlaşıyı sorgulayan ve Ukrayna'nın Rusya tarafından kendisine açılan savaşa karşı savunulmasına desteği sona erdirmek istediğini açıklayan Trump'ın vizyonuyla tam anlamıyla çelişiyordu. Öte yandan bu konuşma, Adalet Bakanlığı'nın Trump'ın sık sık hedef aldığı eski FBI Direktörü James Comey hakkında yeni bir iddianame düzenlediği gün yapıldı.
Birnbaum, Kral Charles'ın en basit konularda bile nadiren uzlaşı sağlayan Cumhuriyetçi Parti ve Demokrat Parti üyeleri tarafından defalarca kez güçlü alkışlar aldığının altını çizdi. Kral Charles, seçilmiş bir lider olarak değil, devletin canlı bir simgesi olarak konumundan yararlanarak pek çok kişinin birbirine sırtını döndüğü bir dönemde Anglo-Amerikan ilişkilerini yeniden canlandırmaya çalıştı. Bunu o denli yumuşak bir üslupla yaptı ki Trump dahi daha sonra yaptığı açıklamada bunu ‘muhteşem’ olarak nitelendirerek "Demokratları ayağa kaldırmayı başardı, bunu hiç yapamamıştım" dedi.
