عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Şi, Trump'a, "Putin, Ukrayna savaşından pişman olabilir" demiş

Trump, 14-15 Mayıs'ta Pekin'de Şi'yle görüşmüştü (Reuters)
Trump, 14-15 Mayıs'ta Pekin'de Şi'yle görüşmüştü (Reuters)
TT
TT

Şi, Trump'a, "Putin, Ukrayna savaşından pişman olabilir" demiş

Trump, 14-15 Mayıs'ta Pekin'de Şi'yle görüşmüştü (Reuters)
Trump, 14-15 Mayıs'ta Pekin'de Şi'yle görüşmüştü (Reuters)

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in, Rusya lideri Vladimir Putin'in Ukrayna işgalinden pişmanlık duyabileceğini söylediği iddia edildi.

Kimliklerinin gizli kalması şartıyla Financial Times'a konuşan yetkililer, Şi'nin Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili bu yorumu geçen hafta ABD Başkanı Donald Trump'la görüşmesinde dile getirdiğini ileri sürdü.  

Putin, Şubat 2022'de Ukrayna'ya saldırı emrini, Çin'le "sınırsız ortaklık" anlaşması yaptığı Pekin ziyaretinden yaklaşık üç hafta sonra vermişti.

Çin'in Washington Büyükelçiliği ve Beyaz Saray iddialarla ilgili yorum yapmadı.

Trump yönetiminin Pekin zirvesiyle ilgili pazar günü yayımladığı notta, Putin veya Ukrayna savaşıyla ilgili herhangi bir bilgi paylaşılmamıştı.

Diğer yandan kaynaklara göre Trump, zirvede ABD, Çin ve Rusya'nın çıkarlarının örtüştüğünü savunarak, Uluslararası Ceza Mahkemesi'ne (UCM) karşı güçlerini birleştirme teklifinde de bulunmuş.  

ABD Başkanı, UCM'nin Gazze'deki savaş suçları nedeniyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında tutuklama kararı çıkarmasının ardından radikal sağcı lideri "savaş kahramanı" diye niteleyerek savunmuştu.  

Şi'nin Ukrayna savaşı hakkındaki açıklamalarına ilişkin iddialar, Putin'in bugün ve yarın yapacağı Pekin ziyareti öncesinde ortaya atıldı.

Putin, resmi ziyaret öncesinde Çin halkına hitap ettiği bir video yayımladı. 25 yıl önce Rusya ve Çin'in "İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması" imzaladığını hatırlatarak "Bugün, Rus-Çin ilişkileri gerçekten eşi benzeri görülmemiş bir seviyeye ulaştı" dedi.

Rus lider, Şi'yle yapacağı görüşmenin iki ülke arasında siyaset, ekonomi ve savunma alanlarındaki işbirliğini güçlendirme amacı taşıdığını vurgulayarak şöyle devam etti:

Yakın Rus-Çin stratejik ittifakı, küresel sahnede önemli ve istikrarlı bir rol oynamaktadır. Aynı zamanda, kimseye karşı ittifak kurmuyoruz, aksine barış ve evrensel refah için çalışıyoruz.

Putin'in danışmanı Yuri Uşakov'a göre Pekin'deki zirvede "en önemli ve hassas konular" hakkında ikili görüşmeler düzenlenecek. Danışman stratejik ortaklığın derinleştirilmesine yönelik 40'a yakın anlaşmanın imzalanabileceğini de ekledi.

Çin Komünist Partisi'nin yayın organı Global Times'ın analizinde de iki günlük ziyarette, "uluslararası sahnede köklü değişimler yaşanırken iki liderin de stratejik koordinasyon ve işbirliğinin devamlılığını vurgulayacağı" ifade edildi.

Independent Türkçe, Financial Times, RT, Global Times

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
TT
TT

Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)

Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang'la Megaspeed'in eski yöneticisi Alice Huang arasındaki ilişki, ABD'nin Çin'e çip ihracatını engelleme çabalarında Singapur'un rolünü yeniden gündeme taşıdı.

Alice Huang'ın bir dönem yöneticiliğini yaptığı Singapur merkezli Megaspeed, Nvidia'nın Güneydoğu Asya'daki en büyük müşterilerinden biriydi. Ancak firmanın Malezya, Endonezya ve Tayland'daki veri merkezleri üzerinden, ABD'nin kısıtlamalarını delerek Çinli şirketlerin Nvidia çiplerine erişmesini sağladığından şüpheleniliyor.  

BBC'nin analizinde Singapur'un uzun yıllardır ABD ve Çin pazarlarına kolay erişim sağlayan, iş dünyasına açık bir ekonomi olarak konumlandığına dikkat çekiliyor. Yapay zekaya talebin artmasıyla ülke, gelişmiş yarı iletken çiplerin ticaretinde de önemli bir merkez haline geldi.

Haberde, Alice Huang'ın Megaspeed'le bağlantısına ve Çin'e kaçak çip tedarikine ilişkin çarpıcı detaylar sunuluyor. Analize göre Huang, 2019'da bir oyun şirketini ve bağlı kuruluşlarını Çinli 7Road firmasına satmış. Mart 2023'te de 7Road'un Singapur'daki iştiraki, Huang'ı icra direktörü olarak atamış.

Huang'ın, Megaspeed adını alan bu firmanın başında 8 ay görev yaptıktan sonra şirketi Singapurlu bir iş insanına devrettiği belirtiliyor.

Washington merkezli güvenlik araştırması kuruluşu C4ADS, Megaspeed'i devrettikten sonra da Huang'ın başka bir şirket üzerinden firmayla bağlantısını sürdürdüğünü iddia ediyor.

Singapur polisi, aralarında Megaspeed'in de bulunduğu bazı şirketler ve yöneticileri hakkında Şubat 2025'te soruşturma başlatmıştı.

Soruşturmada, ABD merkezli Dell ve Supermicro gibi üreticilerden alınan, Nvidia çipleri içerebilecek sunucuların Singapur üzerinden Malezya'ya gönderilmesi sırasında nihai varış noktaları hakkında yanlış beyanda bulunulup bulunulmadığına odaklanılmıştı. Yetkililer, ekipmanların Malezya dışında başka ülkelere aktarılmış olabileceğinden şüpheleniyordu.

İncelemelerde Alice Huang'ın suç işlediğine yönelik yeterli kanıt bulunamadığı kaydedilmişti.

Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı'nın 12 Kasım'da yayımladığı açıklamada, Huang'ın Megaspeed'deki rolüne dair yanıltıcı bilgiler verdiği bildirildi. Bu gerekçeyle Singapur'a yeniden girişinin yasaklandığı duyuruldu. Açıklamada, Huang'ın süreç boyunca Hong Kong'da ikamet ettiği ve casusluk suçlamasıyla soruşturma altında olmadığı da belirtildi.

Singapur, Supermicro'nun soruşturmada işbirliği yapmasını sağlamak amacıyla ABD makamlarından 7 Temmuz 2025'te yardım talebinde bulunmuş. Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı, Eylül 2025'ten bu yana ABD Adalet Bakanlığı ve FBI'dan defalarca talepte bulunulmasına rağmen Supermicro konusunda "sınırlı bilgi veya yardım" alındığını aktarıyor.

Singapur hem ABD hem de Çin'le iyi ilişkiler sürdürerek iki süper güç arasındaki rekabetten uzak durmaya çalışıyor. Ancak Nvidia çipleriyle ilgili skandal bu denge politikasını giderek zorlaştırıyor.

Singapurlu siyaset bilimci Chong Ja Ian'a göre Pekin, Singapur'un ABD'nin ihracat kısıtlamalarının uygulanmasına ilişkin soruşturmalar yürütmesini Washington'ın çıkarlarına hizmet etmek olarak yorumlayabilir. Washington ise Singapur'un soruşturma kapsamında ABD'den yeterli destek alamadığı yönündeki açıklamalarını sorumluluğu Beyaz Saray'a yükleme girişimi olarak görebilir.

Nvidia, Jensen Huang hakkında bağımsız inceleme başlatırken casusluk iddialarıyla ilgili FBI da soruşturmasına devam ediyor. Jensen ilişkiyi kabul ederek çalışanlarından özür dilemiş, perşembe günü (12 Kasım) de Nvidia CEO'luğu görevinden istifa etmişti.

Çin ise casusluk iddialarını "karalama kampanyası" diye niteleyerek reddetmişti.

Independent Türkçe, BBC, Straits Times

DÜNYA

JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
TT
TT

JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin 3 Kasım'daki ara seçimlerde yaşadığı ağır yenilginin ardından 2028 başkanlık seçimlerinde aday olma planlarını tekrar gözden geçiriyor.

Adlarının açıklanmaması şartıyla CNN'e konuşan Vance'in yakın çevresinden kaynaklar, başkan yardımcısının siyasi hedefleri, MAGA hareketindeki bölünmeler ve aile hayatının talepleri arasında kararsız kaldığını söylüyor.

Kaynaklara göre en büyük engel, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşıyla yarattığı siyasi ortam. Vance'in müttefikleri, savaş devam ettiği sürece herhangi bir Cumhuriyetçi adayın seçimi kazanmasının zor olacağını savunuyor.

Vance'in bir müttefiki şunları söylüyor:

Mesele JD'nin bunu başarıp başaramayacağı değil. İran savaşı devam ederse herhangi bir Cumhuriyetçi kazanabilir mi? Savaş bitmezse 2028'de hiçbir Cumhuriyetçinin şansı yok.

Ara seçimlerin ardından Vance, X'teki açıklamasında Cumhuriyetçilerin yenilgisinin temel nedeninin İran savaşı ve İsrail'le ilişkiler olduğunu savundu. Washington'ın savaşı sona erdirmeye, hayat pahalılığıyla mücadeleye ve iç sorunlara odaklanması gerektiğini ifade etti.

CNN'e konuşan kaynaklara göre Trump, kamuoyu önünde fazla tepki göstermese de Vance'in açıklamasından rahatsız olmuş.

Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması için ara seçimler öncesinde mektup da göndermişti.

Ancak Trump, 12 Kasım'da sosyal medyadaki açıklamasında, Vance'in İran müzakereleri yerine “Demokratların yönetimindeki şehir ve eyaletlerde yaşanan yolsuzluk ve suçlarla mücadeleye” odaklanacağını ifade etmişti.

Bu gelişme, Trump ve Vance arasındaki siyasi gerilimi daha görünür hale getirdi.

Öte yandan analize göre Vance'in şu anki önceliği, ara seçimlerde ağır darbe alan MAGA koalisyonunu yeniden bir araya getirmek.

MAGA hareketine yakın anketçi Rich Baris, Trump'ın ekonomiyi güçlendirme ve yeni savaşlara girmeme vaatlerini yerine getirmemesinin seçmenlerde ihanet duygusu yarattığını söylüyor:

MAGA öldü. Başkan yardımcısının karşılaşacağı sorun, MAGA seçmenlerini yeniden harekete geçirmek ve onlara tekrar inanabilecekleri bir şey sunmak olacak. Zira Cumhuriyetçiler, bu seçmenler nezdinde güvenilirliğini tamamen yitirdi.

Vance ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 2028'de başkanlık yarışında Cumhuriyetçilerin adayları olarak görülüyor. İki isim de şimdiye dek adaylıkla ilgili net bir açıklama yapmadı.

Reuters/Ipsos'un 12 Kasım'da yayımlanan anketine göre Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 45'i Rubio'yu, yüzde 43'ü ise Vance'i 2028 için "mükemmel başkan adayı" olarak gördüğünü söyledi. Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron DeSantis ise yüzde 32'lik destek aldı.

Independent Türkçe, CNN, Reuters

DÜNYA

Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
TT
TT

Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)

Avrupa genelinde gençlerin liderliğinde yayılan protestolar kuşaklar arası çatışmaları da belirginleştirdi.

New York Times'ın analizine göre Avrupa çapındaki hükümet karşıtı gösteriler, yaşlanan nüfusun emeklilik ihtiyaçlarıyla genç kuşakların eğitim, barınma ve istihdam talepleri arasındaki uyumsuzlukları ortaya koyuyor.

Fransa'da hükümetin okullara yeterli bütçe ayıramamasını eleştirenlerin bazıları, kaynakların büyük bölümünün emeklilere ayrıldığını savunuyor.

Emekliler ise özellikle kiraların ve yaşam maliyetinin yükseldiği bir dönemde maaşlarının azaltılmasına karşı çıkıyor. Ayrıca maaşlarının yalnızca kendilerini değil, ailelerini de ayakta tuttuğunu söylüyorlar.

Fransa'da lise öğrencilerinin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı eylemler sürüyor. AFP'nin aktardığına göre ülke çapında bugün 50 ila 60 protesto yürüyüşü düzenlenmesi planlanıyor. Paris'te 21 metro durağının kapatılacağı ve yaklaşık 70 bin polisin görevlendirileceği belirtiliyor.

Analizde, Fransa'nın yanı sıra İspanya, Portekiz, Belçika, Almanya, Yunanistan ve İtalya'daki gösterilerde başı çeken genç kuşakların talepleriyle emeklilerin istekleri arasında bir "kuşak çatışması" yaşandığına dikkat çekiliyor.  

Avrupa Birliği'nde emeklilik ödemeleri, sosyal koruma harcamalarının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor. Savunma harcamalarındaki artış ve devlet borçlarının yükselen faiz maliyetleri de hükümetlerin bütçe dengesini sağlamasını zorlaştırıyor. Artan kira ve konut fiyatları ise gençler arasındaki ekonomik adaletsizlik hissini derinleştiriyor.

Avrupa Birliği'nin geçen ay yayımladığı araştırmaya göre, 15-30 yaş grubundakilerin yalnızca yüzde 38'i siyasetçilerin kararlarının uzun vadeli sonuçlarını dikkate aldığını düşünüyor. Gençlerin sadece yüzde 33'ü günümüzde kendi kuşaklarının 30 yıl önceki gençlerle aynı başarı fırsatlarına sahip olduğuna inanıyor.

Öte yandan Avrupa'daki protestolara katılan sol görüşlü gençlerin bir bölümü, emeklilik ve diğer sosyal yardımların zenginlerden ve şirketlerden alınacak daha yüksek vergilerle finanse edilebileceğine dikkat çekiyor.

Sağ görüşlü gruplar ise sosyal yardımların göçmenlere ayrılmasını eleştirerek göç politikalarının sertleştirilmesini istiyor. Bazı gençlerse özellikle varlıklı emeklilerin aldığı maaşların yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.

Independent Türkçe, New York Times, AFP