Medyaya yansıyan ve güvenilir kaynaklara dayandırılan raporlara göre, yapay zekâ teknolojilerindeki baş döndürücü gelişmeler gözetleme ve siber güvenlik alanını kökten değiştirirken, Rus güvenlik bürokrasisinde de ciddi endişelere yol açtı. Bu endişelerin odağında ise Devlet Başkanı Vladimir Putin ve üst düzey devlet yetkililerinin güvenliği yer alıyor.
Şarku’l Avsat’ın Financial Times’ten aktardığına göre kaynaklar, İran dini lideri Ali Hamaney’e yönelik Tahran’daki suikast girişiminin ardından, Rus güvenlik servislerinin Devlet Başkanı ve yakın kurmaylarını korumakla görevli özel bir gözetleme sistemini geçici olarak kapattığını bildirdi. Kararın arkasında, yapay zekanın kamera verilerini işleyerek hedefleri nasıl tespit edip takip edebileceğine dair ortaya çıkan somut tehditler bulunuyor.
Moskova genelindeki yaklaşık 300 bin kameralık genel izleme ağından tamamen bağımsız olan bu özel sistem, siber saldırı ve dışarıdan sızma risklerini sıfıra indirmek amacıyla internetle bağı tamamen koparılarak derinlemesine bir teknik incelemeden geçirildi ve ardından yeniden devreye alındı.
İstihbarat raporları alarm verdirtti
Söz konusu olağanüstü önlemler, istihbarat raporlarının ardından güvenlik mimarisinin küresel çapta yeniden değerlendirilmesini tetikledi. Raporlar, gelişmiş yapay zekâ analiz teknikleri sayesinde dış aktörlerin devasa boyutlardaki güvenlik kamerası kayıtlarına sızabildiğini, bu yolla kritik isimlerin hareketlerini ve konumlarını nokta atışı tespit edebildiğini ortaya koydu.
Rusya Federal Güvenlik Servisi (FSB) Direktörü Aleksandr Bortnikov, bölgesel güvenlik yetkililerine yönelik yaptığı uyarıda, Rusya'nın geniş gözetleme ağının düşmanlar tarafından suiistimal edilebilecek tehlikeli bir zafiyete dönüşebileceği konusunda uyarıdı.
"Üst düzey İranlı yetkililerin son dönemde tasfiye edilmesi net bir uyarı sinyalidir." — Aleksandr Bortnikov, FSB Direktörü
Bortnikov, söz konusu kişilerin konumlarının kısmen İran'ın görsel gözetleme sistemlerindeki "arka kapılar" (backdoors) vasıtasıyla belirlendiğini ifade etti.
Gözetlemede yeni dönem: Doğal dille video analizi
Güvenlik kameralarının hacklenmesi gelişmiş istihbarat servisleri için yeni bir durum olmasa da yapay zekadaki devrimsel ilerlemeler, devasa video ve fotoğraf yığınlarından davranışsal kalıpları çıkarma konusunda eşsiz bir kabiliyet sağladı.
Güvenlik yetkilileri ve uzmanlara göre İsrail istihbaratı bu teknolojileri kullanarak Tahran’ın dijital haritasını çıkardı; üst düzey yetkililerin korumalarının hareketlerini analiz etti ve milyonlarca saatlik görüntü arasından nokta hedefler belirledi. Bu veriler daha sonra insan istihbaratı dahil olmak üzere diğer kaynaklarla harmanlandı.
Uzmanlar, yapay zekanın görsel kabiliyetlerinin 2023'ten bu yana büyük bir sıçrama yaptığını ve geçtiğimiz yıl içinde çağ atladığını belirtiyor. Artık sistemler, yalnızca önceden tanımlanmış parametreleri aramakla kalmıyor; videolarda doğal dil (yazılı komutlar) ile arama yapabiliyor.
Örnek arama senaryoları:
Bir istihbarat analisti sisteme "Birbirine çanta uzatan iki kişi",
"Gün içinde birkaç kez kılık değiştiren bir şahıs",
Veya "Yakın zamanda yeniden boyanmış bir araç" komutunu girdiğinde, yapay zekâ binlerce saatlik kayıt arasından ilgili sahneleri dakikalar içinde bulup çıkarabiliyor.
Avrupalı bir yetkili bu teknolojiyi, yalnızca kişileri veya nesneleri değil, direkt davranış kalıplarını aramaya imkân tanıdığı için gözetleme dünyasının "Kutsal Kasesi" olarak nitelendiriyor.
Küresel güvenlik dengeleri değişiyor
Şehirlerdeki yaygın kamera ağları, artık pasif birer kayıt cihazı olmaktan çıkıp, hedef kişilerin yaşam tarzlarını, ilişkilerini ve kritik tesislere yönelik hareketlerini deşifre eden stratejik bilgi kaynaklarına dönüştü.
Hindistan: Güvenlik açığı risklerine karşı ülke genelinde Çin menşeli kamera kullanımına sert kısıtlamalar getirdi.
Çin: Dünyanın en büyük akıllı gözetleme sistemlerine sahip ülkesi olarak, sahneleri yorumlayabilen, davranış analizi yapabilen ve yazılı komutlarla video içi arama gerçekleştiren yapay zekâ yazılımlarına milyarlarca dolarlık yatırımlar yapıyor. Ancak uzmanlar, bu sistemlerin aynı zamanda Çin'in rakiplerine de siber sızma yoluyla muazzam veri sağlama riski taşıdığına dikkat çekiyor.
Siber güvenlik uzmanları, yeni nesil teknolojilerin video verilerini iletişim kayıtları, sosyal medya hareketleri ve seyahat geçmişiyle senkronize edebildiğini, bunun da bireylerin günlük yaşamına dair eksiksiz bir takip şeması çıkardığını belirtiyor.
Her ne kadar bu sistemler karmaşık çevre koşullarında veya geleneksel kamufle yöntemleri karşısında mükemmel sonuçlar vermese de uzmanların bu konudaki ortak görüşü net: Yapay zekâ, istihbarat dünyasında radikal bir kırılma yarattı. Şehir kameralarını aktif birer analiz ağına dönüştüren bu yeni dönem, devletleri dijital savunma stratejilerini ve güvenlik altyapılarını sıfırdan gözden geçirmeye zorluyor.
İsrail hava saldırılarının ardından Lübnan’ın güneyindeki kasabalardan yükselen dumanlar (Reuters)
Lübnan’ın güneyindeki Sur kentinde İsrail hava saldırısının yaşandığı bölgede meydana gelen hasarı inceleyen bir adam (AFP)
