İsrailli siyasetçiler, hükümet ve muhalefet temsilcileri ile eski ve mevcut generaller, ordu ile istihbarat yetkilileri, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakatın “çok kötü” olduğunu ve hem ABD’nin hem de İsrail’in çıkarlarıyla çeliştiğini savundu.
Siyasi kaynaklara göre İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump ile varılan anlaşmanın ardından yaşanan gerilime rağmen, İsrail üzerindeki etkileri görüşmek üzere acil bir görüşme talep etti. Netanyahu’nun, Trump’ın G7 zirvesi için Fransa’dan dönmesinin ardından gelecek hafta sonu Beyaz Saray’a gitmek istediği ifade edildi.
Söz konusu görüşmede Netanyahu’nun, İran’ın anlaşmadaki belirsiz maddeleri kullanarak nükleer programını sürdürmesi, balistik füze kapasitesini güçlendirmesi ve “Hizbullah”, Irak’taki milisler, “Hamas” ve Yemen’deki Husi hareketi gibi gruplar aracılığıyla bölgesel nüfuzunu artırması ihtimaline karşı endişelerini dile getireceği belirtildi.
Tel Aviv’deki kaynaklara göre Netanyahu, anlaşma hakkında önceden bilgilendirilmişti ve bunun onu zor bir duruma soktuğunu biliyordu. Anlaşmayı iç politikada savunmakta zorlanırken, Trump’a açıkça karşı çıkmasının da ABD ile ciddi bir çatışmaya yol açabileceği ifade edildi.
Haberlere göre Netanyahu, Trump ile yaptığı telefon görüşmesinin “gergin” geçtiğini ve iki lider arasında görüş ayrılıkları bulunduğunu kabinesine aktardı.
Netanyahu’nun, Trump’a İsrail’in güvenliği açısından anlaşmanın bazı maddelerinin netleştirilmesi gerektiğini, İran’a karşı İsrail’in askeri kapasitesini sınırlayabilecek boşlukların kapatılması gerektiğini iletmek istediği bildirildi.
Şarku’l Avsat’ın İsrail basınındaki değerlendirmelerden aktardığına göre, Trump’ın Netanyahu ile ilişkilerinde daha sert bir tutum benimsediği ve iki ülke arasındaki ilişkilerin yeniden gözden geçirilmesi gerektiği yorumları yer aldı.
İsrail içinde “şok” ve sert tepkiler
İsrail Kanal 13’e konuşan üst düzey bir yetkili, anlaşmanın İsrail siyasi ve askeri çevrelerinde “şok etkisi” yarattığını söyledi. Yetkili, bu değerlendirmenin güvenlik kurumlarının üst kademelerinde de paylaşıldığını belirtti.
Savunma Bakanı Yoav Gallant, İsrail’in Lübnan, Suriye ve Gazze’de “güvenlik bölgeleri” olarak tanımladığı alanlarda askeri varlığını sürdürmesi gerektiğini vurgulayarak, bu politikanın değişmeyeceğini söyledi. Gallant ayrıca İran’dan gelebilecek herhangi bir saldırıya güçlü askeri karşılık verileceğini ifade etti.
Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ise anlaşmanın İsrail’i bağlamadığını, ülkenin egemen bir devlet olarak kendi güvenlik kararlarını almaya devam edeceğini belirtti.
Muhalefetten sert eleştiriler
Muhalefet liderleri de anlaşmayı reddederek hükümeti başarısızlıkla suçladı.
Eski Başbakan Naftali Bennett, anlaşmayı “İsrail güvenliği için tehlikeli bir dönüşüm” olarak nitelendirdi ve yeni bir siyasi liderliğin gerekli olduğunu söyledi.
Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, anlaşmanın İsrail’in stratejik çıkarları dışında şekillendiğini savunarak, hükümeti “strateji ve liderlik eksikliği” ile eleştirdi.
Muhalefet liderlerinden Yair Golan, anlaşmanın ABD ve İran arasında İsrail’in dışında imzalandığını ve İsrail’in askeri kazanımlarını zayıflattığını ifade etti.
Eski Genelkurmay Başkanı Benny Gantz ise anlaşmayı “stratejik bir başarısızlık” olarak tanımlayarak, İsrail’in farklı cephelerde yeni bir mücadele dönemine girdiğini söyledi.
Avigdor Lieberman da anlaşmayı sert şekilde eleştirerek mevcut yönetimin ülkeyi güvenlik, siyasi ve ekonomik krizlere sürüklediğini iddia etti.
