ABD ile İran arasında imzalanması planlanan ve Hürmüz Boğazı'nın cuma günü yeniden açılmasını öngören mutabakat zaptının açıklanmasının üzerinden yaklaşık 48 saat geçmesine rağmen, boğazdaki gemi trafiği dün de sınırlı seviyede kaldı.
Denizcilik takip platformu Kpler'in verilerine göre, dün saat 15.00 itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndan ham madde taşıyan yalnızca dört gemi geçti. Bu sayı, pazartesi günü kaydedilen beş geçişe yakın seyrederken, anlaşma duyurusundan önceki hafta boyunca günlük ortalama altı geçiş gerçekleşmişti.
Mutabakat zaptının açıklanmasından bu yana kaydedilen tüm gemilerin otomatik tanımlama sistemi (AIS) cihazlarının açık olduğu belirtildi. Ancak bazı gemilerin cihazlarını kapatarak da boğazdan geçmiş olabileceği, bu nedenle tam sayının tespit edilmesinin zorlaştığı ifade edildi.
İran hükümeti ise dün yaptığı açıklamada, ABD'nin 13 Nisan'dan bu yana İran limanlarına uyguladığı ablukanın, mutabakat zaptının cuma günü resmen imzalanmasından önce kaldırıldığını duyurdu.
Öte yandan İran'a ait "Diona" adlı petrol tankeri, yaklaşık iki ay sonra ilk kez dün AIS cihazını yeniden devreye soktu. Şarku’l Avsat’ın Kpler'den aktardığına göre İran'ın "gölge filosu" içerisinde yer alan tanker, ABD ablukasının ilan edilmesinden kısa süre sonra, 15 Nisan'da cihazı kapalı şekilde Hürmüz Boğazı'ndan geçmişti.
ABD Başkanı Donald Trump da pazartesi günü yaptığı açıklamada, gemilerin "boğazdan çıkmaya başladığını" söyledi. Trump, pazar akşamı yaptığı değerlendirmede ise boğazın yeniden açılmasının, "mayın temizleme çalışmalarına izin vermek amacıyla anlaşmanın cuma günü imzalanmasının hemen ardından" gerçekleşeceğini belirtti.
Tanker işletmecilerini temsil eden Intertanko Birliği'nin 5 Haziran tarihli bir bilgilendirme notuna göre, İran limanlarına yönelik abluka sürecinde ABD Donanması, Körfez'de mahsur kalan İran dışındaki gemilerin güvenli geçişini sağlamak amacıyla koordinasyon yürüttü. Bu kapsamda gemilerin, Umman kıyılarına yakın güney güzergâhını gece saatlerinde ışık ve takip sistemlerini kapatarak kullanmalarına yardımcı olundu.
Birliğin verilerine göre, söz konusu rotayı günde yaklaşık 15 gemi kullanıyordu.
Uzman denizcilik yayınlarından Lloyd's List'in verilerine göre ise savaş öncesinde Hürmüz Boğazı'ndan günlük yaklaşık 120 gemi geçiş yapıyordu. Dünya enerji arzının yaklaşık beşte biri ile çeşitli ham maddelerin sevkiyatı bu stratejik su yolundan gerçekleştiriliyordu.
