NASA, bu yaz tehlikeli orman yangınlarının oluşturduğu fırtınalara uçaklarla girerek tahminleri iyileştirmeyi ve belki de hayat kurtarmayı planladığını açıkladı.
ABD'nin batısındaki büyük orman yangınları; boğucu dumanı atmosferin yüksek katmanlarına taşıyabilen, yalnızca birkaç saat içinde yeni yangınlar çıkarabilecek binlerce yıldırım oluşturabilen ve hatta kendi etrafında dönen yıkıcı ateş hortumları yaratabilen bulutlar üretiyor.
Bu bulutlar ve yarattıkları etkiler, yangınla mücadele çalışmalarını zorlaştırırken hem yangınların yakınında hem de binlerce kilometre uzakta yaşayan Amerikalıları tehdit ediyor.
Yükselen duman, pirokümülonimbus adı verilen bu bulutların oluşmasına yol açıyor. Ancak uzay ajansından araştırmacılar, bu bulutların tam olarak nasıl meydana geldiğinin hâlâ iyi anlaşılamadığını ve mevcut tahminlerin genellikle yetersiz kaldığını söylüyor.
Dünyanın ısınmasıyla yangınların daha sık ve şiddetli hale gelmesinin beklendiği düşünüldüğünde, bu belirsizlik endişe yaratıyor. İnsan kaynaklı iklim değişikliği, yangınları daha olası hale getiren, tutuşmaya müsait koşulları körüklüyor.
NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı pazartesi günü yaptığı açıklamada, "Tehlikeli fırtınaların gelişimini gerçek zamanlı ölçüp haritalandırmak, bilim insanlarının gelecekte bunları tahmin etmesine yardımcı olacak" ifadelerini kullandı.
Duman ve PİRokümülonimbus Deneyi (Smoke and PYRocumulonimbus Experiment / INSPYRE) diye bilinen deneyi, Deniz Araştırma Laboratuvarı yürütüyor.
Bulutların oluşumuna ilişkin verileri kaydetmek üzere NASA'nın ER-2 ve WB-57 uçaklarının Montana'dan havalandırılması planlanıyor.
ABD'nin batısı veya Kanada üzerinde 6-8 haftalık en az iki uçuş görevi gerçekleştirilebilir.
Her görev kapsamında bir düzineden fazla bilimsel uçuş gerçekleştirilecek. Uçaklarda ayrıca NASA'nın Güney Kaliforniya'daki Jet İtki Laboratuvarı'nda geliştirilen kızılötesi orman yangını takip cihazları bulunacak.
NASA ayrıca ABD'nin batısındaki bulutları gözlemlemek için yer tabanlı radar ve uzaktan algılama teknolojilerini de kullanmayı planlıyor.
Bu yıl özellikle yoğun bir yangın sezonu yaşayan Kanada genelinde 900'den fazla yangın çıktı ve tehlikeli dumanlar ABD'nin büyük şehirlerine günlerce yayıldı.
Pasifik Kuzeybatısı'ndaki yangınlar da hava kalitesi uyarılarını tetikliyor.
Ulusal Kurumlar Arası Yangın Merkezi'ne göre, bu yıl Amerika genelindeki büyük yangınlarda yaklaşık 5 milyon 898 bin 475 dönüm alan yandı.
Üstelik daha fazla yangın çıkması ve dumanın yeniden yayılması bekleniyor. ABD'de yangın sezonunun en yoğun dönemi ancak ağustosta başlıyor.
Independent Türkçe
