ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, eski Başsavcı Kerim Khan'ın görevden alınmasının ardından çeşitli krizlerle boğuşan Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni (UCM) ortadan kaldırmak için yoğun bir kampanya başlattı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Wall Street Journal gazetesinde yayımlanan "Uluslararası Ceza Mahkemesini neden tasfiye ediyoruz?" başlıklı makalesinde, UCM'nin yetki sınırlarını aştığını ve ABD'nin egemenliğine doğrudan bir tehdit oluşturduğunu belirtti. Rubio, Amerikalı askerlerin ve yetkililerin mahkeme tarafından yargılanma riskiyle karşı karşıya kalabileceğine dikkat çekerek, "Hükümetimizin bütün araçlarını kullanarak ve ortak bir hedefe ulaşabileceğimiz her müttefikimizle iş birliği yaparak UCM'yi -gerekirse taş üstünde taş bırakmayarak- tasfiye edeceğiz" ifadelerini kullandı.
ABD'nin stratejisi ve gerekçeleri
Yaptırım ve baskı
Şarku’l Avsat’ın Reuters’ten aktardığına göre Washington yönetimi; yaptırımlar, vize kısıtlamaları ve diplomatik baskıları birleştirerek mahkemenin operasyonel kapasitesini kısıtlamayı, müttefiklerini ise UCM'nin Amerikalı bireyler üzerindeki yetki iddiasını reddetmeye çağırmayı planlıyor.
Ana gerekçe
ABD, Roma Statüsü'nü imzalamış ancak onaylamamıştır; dolayısıyla mahkemenin taraf olmayan devletlerin vatandaşları üzerinde yargı yetkisi kullanamayacağını savunuyor.
Tansiyonun yükselmesi
Bu hamle, Washington'un Afganistan'daki suç iddialarına yönelik soruşturmalar ve mahkemenin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile diğer İsrailli yetkililer hakkında çıkardığı yakalama kararlarına gösterdiği sert tepkilerin sonrasında ortaya çıktı.
Uluslararası tepkiler ve endişeler
Hukukçular ve Hak Örgütleri
Dünyadaki tek kalıcı uluslararası ceza mahkemesinin tasfiye edilmesinin, vahşi suçlar karşısında küresel hesap verebilirliği zayıflatacağını ve İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan kurallara dayalı uluslararası sistemi tehlikeye atacağını savunuyor.
Avrupalı liderler
Washington'un tutumunu reddeden Avrupalı liderler, mahkemeye yönelik tehditleri kabul edilemez bulduklarını ve bağımsız bir adli kurum olarak UCM'yi desteklediklerini vurguladılar.
Mahkemenin karşı karşıya olduğu diğer zorluklar ve artan anlaşmazlıklar
ABD'nin kampanyasının yanı sıra, Kerim Khan'ın yerine geçecek ismin arandığı bu hassas süreçte, UCM'den art arda gelen üyelik çekilmeleri de dikkat çekiyor.
Çad: Pazartesi günü resmi çekilme sürecini başlatan beşinci ülke oldu.
Venezuela: Cuma günkü açıklamayla, eski hükümet hakkında insanlığa karşı suç iddialarıyla ilgili soruşturmalar yürütülürken, resmi çekilme sürecini başlattığını duyurdu.
Burkina Faso, Mali ve Nijer: Temmuz ayı başlarında, askeri yönetimler tarafından yönetilen bu üç Afrika ülkesi de bir yıl sürecek resmi çekilme süreçlerini başlattıklarını açıkladı.
Çekilen ülkeler ve eleştirmenler genellikle mahkemenin Batılı olmayan ülkelere odaklandığını ve çifte standart uyguladığını savunuyor. ABD'li yetkililer ise diğer devletlerin de UCM'den çekilmesi için baskı yapmayı değerlendiriyor.
