Üç bilgi kaynağının Reuters ajansına verdiği bilgilere göre İran'ın, Amerika Birleşik Devletleri ile devam eden savaşın ortasında savunmasını yeniden yapılandırma çabalarının devamı olarak, önümüzdeki haftalarda Çin yapımı omuzdan atılan en az 400 hava savunma sisteminden oluşan ilk partiyi teslim alması bekleniyor.
Değeri 60 ila 70 milyon dolar arasında tahmin edilen bu anlaşma, Tahran'ın ABD ve İsrail ile olan ve İran'ın askeri tesislerini ve stratejik altyapısını koruma kapasitesindeki açıkları gözler önüne seren savaşının başlamasından beri kısa menzilli hava savunmasını güçlendirmek için attığı bilinen en büyük adımlardan biri niteliğinde. Kaynaklar, söz konusu sözleşmenin Çin yapımı "QW-12" ve "FN-16" füzeleri de dahil olmak üzere 300 ila 400 adet taşınabilir hava savunma sisteminin satın alınmasını kapsadığını belirtti.
Anlaşmanın, İran tarafı ile Çinli tedarikçi arasında aracı olarak faaliyet gösterdiği belirtilen Hong Kong merkezli "Chongqing Baoshang International Investment" şirketi ile imzalandığı ifade edildi.
İran Dışişleri Bakanlığı konuya ilişkin henüz bir yorum yapmazken, Çin Dışişleri Bakanlığı "İlgili haberlerin hiçbir temel dayanağı yoktur. Çin, barışın teşvik edilmesinde ve çatışmanın sona erdirilmesinde her zaman yapıcı bir rol oynamıştır" açıklamasında bulundu. "Chongqing Baoshang International Investment" şirketinin ana şirketi olan Pekin merkezli "Chongqing Baoshang" grubu da dün e-posta yoluyla iletilen yorum talebine henüz yanıt vermedi.
İran, ABD ve İsrail'in füze programları, insansız hava araçları (İHA) ve hava savunmasıyla bağlantılı tesislerine yönelik haftalar süren saldırılarının ardından yeniden silahlanmaya ihtiyaç duyuyor. Tahran ise bu saldırılara ardı arkası kesilmeyen balistik füze ve İHA atışlarıyla karşılık veriyor.
Söz konusu çatışma, gelişmiş uçak ve hassas güdümlü silahlara karşı sabit askeri ve stratejik tesisleri savunmanın getirdiği zorlukları gözler önüne serdi. Washington cumartesi günü iki haftadır süren bombardımanı ani bir kararla durdururken, Başkan Donald Trump, müzakerelerin nisan ayından bu yana teorik olarak ateşkes durumunda olan beş aylık çatışmayı sona erdirememesi durumunda, saldırıların yeniden başlayacağını belirtmişti.
Yüzlerce taşınabilir hava savunma sisteminin teslimatı, İran'ın kısa menzilli hava savunma silahları stokunu önemli ölçüde genişletecek ve Çin ile derinleşen askeri ilişkilerin altını çizecektir.
Şarku’l Avsat’ın Reuters’ten aktardığına göre kaynaklar, anlaşmanın imzalanmış olmasına rağmen teslimat takvimi, miktarlar ve diğer uygulama detaylarının değişebileceği konusunda uyarıda bulundu. Taraflarca üzerinde anlaşmaya varılan plana göre teslimatların ilk olarak batı Çin'deki Urumçi'den havayoluyla yapılacağı, ardından Pakistan üzerinden İran'a ulaştırılacağı belirtilirken kaynaklar, nakliyatın havadan mı yoksa karadan mı yapılacağına dair net bir bilgi paylaşmadı. Pakistan Ordusu Halkla İlişkiler Dairesi ise "Pakistan'ın Çin'den İran'a hava savunma silahları tedarik edilmesinde rol oynadığına dair spekülasyonlar tamamen uydurma ve yalandır" açıklamasında bulundu. Pakistan Dışişleri Bakanlığı sözcüsü de yorum taleplerine yanıt vermedi.
Çin ve İran karayolu rotalarını araştırıyor
İran son yirmi yılda füze, İHA ve radarlara yoğun bir şekilde yatırım yaparken, askeri uzmanlar taşınabilir hava savunma sistemlerinin önemine dikkat çekiyor. Zira bu sistemler hızlı bir şekilde konuşlandırılabiliyor, küçük ekipler tarafından işletilebiliyor ve sık sık yer değiştirebiliyor; bu ise onları sabit hava savunma bataryalarına kıyasla daha az savunmasız hale getiriyor.
Avrupalı bir güvenlik kaynağı, ülkesindeki yetkililerin QW-12, QW-18 ve QW-19 sistemleri de dahil olmak üzere Çin yapımı taşınabilir hava savunma sistemlerinin İran'a olası satışı ile ilgili devam eden birkaç sözleşmeden haberdar olduğunu belirtti. Ortadoğu’dan ikinci bir güvenlik kaynağı ise İran'ın QW-12 ve QW-18 füzelerini satın almaya çalıştığını ancak fiilen bir anlaşmanın imzalandığından haberdar olmadığını ifade etti.
Hem QW-12 hem de FN-16, irtifadaki uçaklara, helikopterlere ve İHA’lara karşı tasarlanmış, omuzdan atılan ve kızılötesi güdümlü karadan havaya füze sistemleridir. Taşınabilirlikleri sayesinde askeri tesisler, enerji altyapısı ve diğer hassas noktalar etrafında hızlı bir şekilde konuşlandırılmalarına olanak tanıyor.
Savunma analistleri, QW-12 füzesinin QW-18 ve QW-19 dahil olmak üzere daha yeni QW modellerine kıyasla daha düşük kapasiteye sahip olduğunu değerlendirse de bu sistemlerin İHA'lara ve alçaktan uçan hedeflere karşı hâlâ etkili bir kısa menzilli koruma katmanı sağlayabileceğini belirtiyor.
İki Batılı istihbarat kaynağı ve bir İranlı yetkili, Tahran'ın Çin'e ait askeri malzeme ve çift kullanım amaçlı bileşenlerin daha gizli bir şekilde nakledilmesi ve kesintiye uğrama riskinin en aza indirilmesi amacıyla, karayolu rotalarının kullanımını da değerlendirdiğini ifade etti.
Bu satın alma, yıllar süren yaptırımlara ve savunma ithalatına yönelik kısıtlamalara rağmen Tahran'ın yerli silah üretimi ile yabancı tedarikçilerin birleşimine olan bağımlılığını gözler önüne seriyor. Reuters daha önce, konuya yakın kişilere dayandırdığı haberinde, İran'ın gemisavar seyir füzeleri temin etmek üzere Çin ile ayrı bir anlaşma imzalamak üzere olduğunu bildirmişti, ancak anlaşmanın resmi olarak imzalanıp imzalanmadığını doğrulayamadı.
