ABD Yüksek Mahkemesi Yargıcı Sonia Sotomayor dün, 2002-2004 yılları arasında İsrail’de Amerikalıların ölümüne ve yaralanmasına yol açan saldırılarla ilgili açılan bir hukuk davasında Filistin yönetiminin ödemesine hükmedilen 655,5 milyon dolarlık tazminatın ödenmesinin durdurulması talebini reddetti.
Sotomayor, Filistin Yönetimi ile Filistin Kurtuluş Örgütü’nün (FKÖ), davanın yıllar sonra yeniden görülmesine karar veren alt mahkeme hükmüne yaptıkları itiraz sonuçlanıncaya kadar kararın uygulanmasının durdurulması yönündeki başvurusunu kabul etmedi. Dava, Kudüs’te meydana gelen silahlı saldırılar ve bombalı eylemlerde hayatını kaybeden veya yaralanan ABD vatandaşları adına açılmıştı.
Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre ABD Yüksek Mahkemesi, geçen yıl davacıların açtığı bu tür davaların görülmesine imkân tanıyan federal yasayı onamıştı.
Sotomayor, kararına ilişkin herhangi bir gerekçe açıklamazken, dosyayı Yüksek Mahkeme Genel Kurulu’nun değerlendirmesine de sevk etmedi. Sotomayor, New York ve bazı diğer eyaletlerden gelen davalardaki acil başvuruların incelenmesinden sorumlu yargıç olarak görev yapıyor.
Ciddi maddi zararlar
Manhattan merkezli ABD İkinci Daire Temyiz Mahkemesi, Yüksek Mahkeme’nin Haziran 2025’te dokuz yargıcın oy birliğiyle, Terör Mağdurları İçin Güvenlik ve Adaletin Güçlendirilmesi Yasası’nı onamasının ardından, mart ayında söz konusu tazminat kararını yeniden yürürlüğe koydu.
Filistin Yönetimi ile FKÖ, kararın infaz edilmesinin ciddi mali zarara yol açacağını, Batı Şeria’daki kamu hizmetlerinin istikrarını sarsacağını, bunun da bölge halkına zarar vererek güvenliği tehlikeye atacağını savundu.
Taraflar mahkemeye sundukları yazılı savunmada, davacıların İsrail’in Filistin adına topladığı dolaylı vergi gelirlerine el konulmasını talep etmeyi planladıklarını belirtti. Bu gelirler, Filistin Yönetimi’nin en önemli finansman kaynaklarından biri olarak görülüyor. Savunmada ayrıca Batı Şeria’da güvenlik, kanalizasyon ve eğitim hizmetlerinde ciddi bir bozulma yaşandığına dikkat çekildi.
Davacılar, 2015 yılında New York’taki federal mahkemeden aldıkları tazminat kararında, Filistinli kurumların 2002-2004 yılları arasında meydana gelen saldırılardan sorumlu olduğunu ileri sürmüştü.
Ancak ABD İkinci Daire Temyiz Mahkemesi, 2016 yılında bu kararı bozarak davanın düşürülmesine hükmetmiş ve kararı veren federal yargıcın davaya bakma yetkisine sahip olmadığı sonucuna varmıştı.
Geçersiz ve hükümsüz
ABD Yüksek Mahkemesi, 2018 yılında davaya ilişkin temyiz başvurusunu incelemeyi reddetti. Bunun ardından Kongre, Filistin makamlarına karşı dava açılmasını kolaylaştırmak amacıyla 2019 yılında yeni bir yasa kabul etti.
Söz konusu yasaya göre, FKÖ ile Filistin Yönetimi, ABD’de belirli faaliyetlerde bulunmaları veya ABD vatandaşlarına saldırı düzenleyen kişilere ödeme yapmaları halinde, Amerikan mahkemelerinin yargı yetkisini otomatik olarak kabul etmiş sayılıyor.
ABD İkinci Daire Temyiz Mahkemesi daha sonra, 2019 tarihli yasanın Filistin makamlarının ABD Anayasası kapsamında güvence altına alınan usule uygun yargılanma haklarını ihlal ettiğine hükmetti.
Ancak ABD Yüksek Mahkemesi geçen yıl bu kararı bozdu. Yüksek Mahkeme’nin bu kararının ardından ABD İkinci Daire Temyiz Mahkemesi, davacılar lehine verilen tazminat hükmünü yeniden yürürlüğe koydu.
Filistin makamları ise Yüksek Mahkeme’den tazminat ödemesinin şimdilik durdurulmasını talep ederek, söz konusu hükmün uzun süredir hukuki geçerliliğini yitirdiğini ve ‘hükümsüz’ hale geldiğini savundu. Başvuruda, tazminat kararının 2018 yılında tüm temyiz yollarının tükenmesiyle birlikte hukuken geçersiz hale geldiği ileri sürüldü.
