ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine'in, Başkan Donald Trump'ın diğer üst düzey danışmanlarıyla yaptığı özel görüşmelerde, ABD'nin İran'la yürüttüğü savaştan çıkış yolu bulması gerektiğini ifade ettiği bildirildi. Caine'in, çatışmayı tırmandırmaya yönelik askeri seçeneklerin geri tepebileceğini ve yalnızca hava gücünün Trump'ın açıkladığı hedeflere ulaşmasının düşük ihtimal olduğunu dile getirdiği belirtildi. CNN'in konu hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı habere göre Caine, bu görüşlerini yönetimin üst düzey yetkilileriyle paylaştı.
CNN'e konuşan kaynaklardan biri, durumu açıkça “Caine bir çıkış yolu arıyor” sözleriyle ifade etti. Kaynak, savaşın bir dönüm noktasına ulaştığını düşünen tek kişinin Caine olmadığını belirterek, Genelkurmay Başkanı'nın çatışmayı tırmandırmaya yönelik askeri seçeneklere ilişkin endişelerini ve savaştan çıkış yolu bulunması ihtimalini CIA Direktörü John Ratcliffe, Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Başkan Yardımcısı JD Vance'in de aralarında bulunduğu diğer üst düzey yönetim yetkilileriyle görüştüğünü belirtti.
Caine'in son dönemde, kurumlar arası koordinasyonu kolaylaştırmak ve Trump'la yapılacak toplantılar öncesinde görüşlerin uyumlu hale gelmesini sağlamak amacıyla, benzer görüşlere sahip bazı üst düzey danışmanlarla özel görüşmeler gerçekleştirdiği belirtildi. Kaynaklara göre bu görüşmelerde, kara birliklerinin konuşlandırılmasını gerektirmeyen seçenekler de dahil olmak üzere mevcut askeri seçeneklerin sınırları ve olası riskleri ele alındı.
Trump kara birlikleri göndermeye karşı
Kaynaklardan biri CNN'e, Trump'ın İran'a kara birlikleri gönderilmesi fikrine sürekli karşı çıktığını söyledi. Trump'ın bunun yerine hava bombardımanlarının İran'ı kendi şartları doğrultusunda bir anlaşmayı kabul etmeye zorlayabileceğine inandığı belirtildi. Washington'da Caine ve diğer bazı yetkililerin ise özel görüşmelerinde böyle bir sonucun düşük ihtimal olduğunu değerlendirdiği, bunun yerine Trump'ın belirlediği ölçütlere uygun başka seçenekler geliştirmeye çalıştığı ifade edildi.
Beyaz Saray'dan bir yetkili, Caine'in Trump'ın ulusal güvenlik ekibine yaptığı katkılara övgüde bulunarak CNN'e, “General Caine, Başkan Trump'ın ulusal güvenlik ekibi için paha biçilemez bir değer” ifadelerini kullandı. Yetkili, Caine'in “Başkomutan'a her zaman doğru ve tarafsız bilgiler ile seçenekler sunduğunu, nihai kararların ise ABD ulusal güvenliği açısından en doğru olduğuna inandığı seçeneğe göre Başkan tarafından verildiğini” söyledi.
Hava gücünün sınırları var
Savaş, Trump yönetimindeki birçok üst düzey ulusal güvenlik yetkilisinin, askeri doktrin, ABD istihbarat topluluğunun değerlendirmeleri ve sağduyunun da desteğiyle, Caine'in geçtiğimiz ayın sonunda kamuya açık bir oturumda milletvekillerine söylediği “Hava gücünün sınırları vardır” değerlendirmesine vardığı bir noktaya geldi.
Bu nedenle Caine ve Washington'daki bazı yetkililerin, çatışmanın büyümesinin doğurabileceği olası sonuçlara ilişkin endişeler nedeniyle, temmuz sonlarında yeni ve daha kapsamlı saldırılar düzenlenmesine yönelik plan konusunda temkinli davrandığı belirtildi. Kaynaklardan biri, Trump'ın başlangıçta “devasa” olarak nitelendirdiği bir operasyona prensipte onay vermeye hazır göründüğünü söyledi.
Kaynak, operasyona destek veren tek tarafın ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) unsurları olduğunu belirtirken, İsrail'in de silahlı çatışmanın tırmandırılması seçeneğini güçlü biçimde desteklediğini ifade etti.
Yönetimden başka bir yetkili ise Trump'ın Ortadoğu'daki müttefikleriyle görüştükten sonra operasyon planından geri adım atmaya karar verdiğini söyledi. Yetkili, Trump'ın planlanan saldırıların ileride düzenlenmesi ihtimalini ise tamamen dışlamadığını ifade etti.
Kritik mühimmat stokları azalıyor
Şarku’l Avsat’ın CNN'den aktardığı habere göre ABD'nin kritik mühimmat stoklarındaki azalma da karar sürecinde etkili unsurlardan biri oldu. Trump, İran'ın enerji altyapısının bombalanması tehdidinde defalarca bulundu. Ancak kaynaklar, böyle bir adımın İran'ı teslim olmaya zorlamasının düşük bir ihtimal olduğunu değerlendirdi.
Birden fazla kaynak, enerji altyapısının vurulmasının İran halkını daha da yabancılaştırabileceğini ve bunun, yönetimi suçlamak yerine halkın tepkisini artırabileceğini ifade etti.
Trump ayrıca köprülerin bombalanması seçeneğini de değerlendirdi, ancak bunun da sonuç vermesinin düşük bir ihtimal olduğu belirtildi.
Caine, endişelerini dile getirirken Trump'la ilişkisini korumaya da özen gösterdi ve askeri seçeneklerin olası dezavantajlarını Başkan'a doğrudan aktarırken dikkatli davrandı. Kaynaklara göre Caine, Trump'ın kendisini dinlemesini sağlamak için göreve geldiğinden beri yoğun çaba harcadı. Hatta bir dönem, Başkan'ı düzenli olarak bilgilendirebilmek amacıyla Beyaz Saray'ın içinde kendisine bir ofis tahsis edilmesini sağlamaya çalıştı.
Askeri seçeneklerin olası dezavantajları
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi iki kaynak, Caine'in ay sonunda Trump ve diğer üst düzey yetkililerle Beyaz Saray'da yapılan bir toplantıda, çatışmanın büyütülmesine yönelik askeri seçeneklerin olası dezavantajlarını gündeme getirdiğini belirtti. Buna, halihazırda azalmış durumdaki ABD mühimmat stoklarına ilişkin endişeler de dahildi.
Caine'in Başkan'a, askeri operasyonların artırılması yönünde karar verilmesi halinde “Onlara kesinlikle ağır hasar verebiliriz” dediği ve burada İran'ı kastettiği belirtildi.
Ancak Caine'in özel görüşmelerde hava gücünün sınırlarını daha açık biçimde kabul ettiği ve savaşın bu aşamasında yalnızca bombardımanın Trump'ın açıkladığı hedeflere ulaşmasının düşük ihtimal olduğunu yinelediği ifade edildi.
Bazı çevreler Caine'in Trump'a karşı yeterince kararlı davranmadığını düşünüyor. Zira Caine'in Beyaz Saray'daki görüşmelerinin, savaş ihtimalini değerlendirdiği askeri liderlerle yaptığı özel görüşmelerden farklı olduğu ifade ediliyor. Bununla birlikte CNN'e göre Caine, son haftalarda askeri gerilimin muhtemel sonuçları konusunda daha açık sözlü hale geldi.
Caine, aynı toplantılarda, Trump'ın nihayetinde savaşı büyütecek bir operasyon düzenleme kararı alması halinde, ABD ordusunun İran'a ağır zarar verebileceğini de yineledi.
Savaş öncesi uyarılar
Savaş başlamadan önce Caine ve diğer askeri komutanlar da Trump'ı uzun süreli bir askerî harekâtın ABD'nin silah stokları üzerinde baskı oluşturabileceği konusunda uyarmıştı. Ancak CNN'e konuşan bir kaynağa göre üst düzey askeri komutanlar artık mühimmat stoklarının “tehlikeli derecede düşük” seviyeye indiğini düşünüyor.
Trump'ın, mühimmat stoklarındaki bu durumun İran'la müzakerelerde ABD'nin güvenilir bir güç gösterisinde bulunma kapasitesini kısıtlamasından giderek daha fazla rahatsız olduğu belirtildi.
CNN, Caine'in çatışmayı büyütmeye yönelik seçeneklerin ele alındığı en az iki toplantıda Trump'a mühimmat stoklarının azalmasına ilişkin endişelerini aktardığını bildirdi. Trump'ın ise savaşın mühimmat stokları üzerindeki etkisinin kamuoyuna yansımasından daha fazla rahatsızlık duyduğu ve bunu son Camp David toplantısında Bakanlar Kurulu ile yaptığı görüşmede dile getirdiği ifade edildi.
Mühimmat sıkıntısı, Pentagon ve ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'nın askeri stratejiyi yeniden değerlendirmesine yol açan nedenlerden biri oldu. Örneğin, CENTCOM'daki üst düzey bir askeri yetkilinin yakın zamanda, İran'a baskı uygulamak ve İran'ı cezalandırmak için yeni, yaratıcı ve alışılmadık yöntemler bulunması amacıyla dış kaynaklardan öneri toplamak üzere bir e-posta gönderdiği bildirildi.
