عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

WSJ: Çin, İran'a askeri amaçlı 1300 sevkıyat gerçekleştirdi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2015'ten beri ilk ABD ziyaretini gerçekleştiriyor (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2015'ten beri ilk ABD ziyaretini gerçekleştiriyor (Reuters)
TT
TT

WSJ: Çin, İran'a askeri amaçlı 1300 sevkıyat gerçekleştirdi

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2015'ten beri ilk ABD ziyaretini gerçekleştiriyor (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 2015'ten beri ilk ABD ziyaretini gerçekleştiriyor (Reuters)

Çin'in, İran'a askeri amaçlarla kullanılabilecek elektronik aksamlar taşıyan 1300 hava sevkıyatı gerçekleştirdiği iddia ediliyor.

Wall Street Journal (WSJ), sözkonusu iddiayı İran gümrük verilerine dayandırıyor. Buna göre Çin yönetimi, bu yıl haziran sonuna kadar İran Savunma Bakanlığı'na insansız hava araçları (İHA) ve füze güdüm sistemlerinde değerlendirilebilecek "çift kullanımlı" elektronik parçalar içeren yaklaşık 1300 sevkiyat yapmış.

ABD'yle İran arasında 60 günlük mutabakatın imzalandığı 17 Haziran'dan birkaç gün sonra Çin'den Tahran'a toplamda en az 6 milyon dolar değerinde elektronik parça gönderildiği aktarılıyor. Bunlardan bazılarının askeri drone'larda kullanılabilecek türden elektronik aksamlar içerdiği savunuluyor.

Habere göre Çin'den İran'a yapılan kargo uçuşlarında bu yıl belirgin bir artış yaşandı. ABD donanmasının Hürmüz Boğazı'ndaki ablukası nedeniyle İran'ın deniz ticareti zora girerken hava taşımacılığının İran'ın İHA ve balistik füze programları için "önemli bir tedarik güzergahına" dönüştüğü yazılıyor.

WSJ'nin aktardığı İran gümrük kayıtlarına göre Çin'den gönderilen ekipmanlar arasında GPS takip cihazları, elektrik motorları ve uçak motoru parçalarının yanı sıra silah üretiminde kullanılabilecek çeşitli malzemeler yer alıyor.

Diğer yandan Pekin yönetimi, gazeteye gönderdiği açıklamada iddiaları "karalama girişimi" diye niteleyerek reddetti. Çin'in İran'la işbirliğini sürdürdüğü, Ortadoğu'da barışa yönelik tüm çabaları desteklediği vurgulandı.

Ayrıca Çin yönetimi, ABD ve İran arasında nisanda sağlanan ateşkeste Pakistan'la kritik bir arabulucuk rolü de oynamıştı.

Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiği durma noktasına gelmeden önce de İran'ın petrol ihracatının yüzde 90'ından fazlası Çin'e yapılıyordu.

Amerikan basınındaki iddialar, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in Washington ziyaretini gerçekleştirdiği sırada ileri sürüldü.

Çin Komünist Partisi'nin İngilizce yayın organı Global Times'ın aktardığına göre Şi, dünkü açıklamasında işbirliği mesajı vererek iki ülkenin de stratejik istikrar ilişkisini güçlendirmesi gerektiğini söyledi.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Global Times

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Sivri dilli komedyenden Trump sonrası ABD'yi terk eden ünlülere tepki

Ünlü isimler yurtdışına taşınırken Bill Burr, Amerikalılara "kalıp mücadele etme" çağrısında bulundu (AFP)
Ünlü isimler yurtdışına taşınırken Bill Burr, Amerikalılara "kalıp mücadele etme" çağrısında bulundu (AFP)
TT
TT

Sivri dilli komedyenden Trump sonrası ABD'yi terk eden ünlülere tepki

Ünlü isimler yurtdışına taşınırken Bill Burr, Amerikalılara "kalıp mücadele etme" çağrısında bulundu (AFP)
Ünlü isimler yurtdışına taşınırken Bill Burr, Amerikalılara "kalıp mücadele etme" çağrısında bulundu (AFP)

Komedyen Bill Burr, yeni bir röportajda siyasi çalkantılar nedeniyle ABD'yi terk eden ünlüleri hedef alır gibi göründü.

Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminin başlamasından bu yana, Ellen DeGeneres, Rosie O'Donnell, Courtney Love, Richard Gere ve Eva Longoria gibi birçok ünlü isim, yurtdışına taşınmalarıyla gündeme geldi. DeGeneres, O'Donnell ve Love, kararlarında Trump'ın seçilmesinin etkili olduğunu özellikle belirtti.

Aaron Sorkin'in Facebook hakkındaki filmi Sosyal Hesaplaşma'daki (The Social Reckoning) rolünün tanıtımı için Rolling Stone'a konuşan Burr'e, neden hobi olarak helikopter uçurmaya başladığı soruldu.

Burr şöyle yanıt verdi:

ABD Merkez Bankası hakkında bir şeyler okumaya başladım ve kendi kendime, 'Dolar her an çökebilir. Los Angeles'ta yaşıyorum. Trafik normal akarken bile şehirden çıkmam iki saati buluyor. İşler iyice sarpa sardığında ne olacak?' dedim. Havalanıp uzaklaşmak en kolay yoldu.

Bunun üzerine röportajı yapan kişi, Burr'ün helikopterini bir tür "mobil panik odası"na benzetti.

Burr buna şöyle karşılık verdi:

Panik odasının olayı şudur bir kez içine girdiğinizde, oradan çıkamazsınız. Helikopterde sevdiğim şey ise şu... İçine bir galon yakıt koyup havalanabilir ve kısa bir tur atabilirim. Ama yine de geri dönmek zorundayım. Gidecek bir yerim yok. Gidilecek bir yer yok. Kalıp mücadele etmelisiniz. Başka ülkelere taşınan o lanet olası insanlar... Yani, yapılacak şey bu değil. Kalıp mücadele edersiniz.

Burr'ün bu yorumları, çok sayıda ünlü Amerikalının yurtdışına yerleştiği bir dönemde geldi.

DeGeneres ve eşi Portia de Rossi, Trump'ın seçildiği dönem olan 2024'te Birleşik Krallık'a (BK) taşındı. DeGeneres geçen yıl yaptığı açıklamada, "Seçimden bir gün önce buraya geldik ve uyandığımızda arkadaşlarımızdan gelen, içinde ağlama emojisi bulunan pek çok mesajla karşılaştık. Ben de '[Trump] kazandı' dedim. Ve 'Burada kalıyoruz' dedik" ifadelerini kullanmıştı.

Trump'ın sık sık hedef aldığı O'Donnell, Trump'ın yemin töreninden sadece birkaç gün önce, Ocak 2025'te en küçük çocuğuyla birlikte İrlanda'ya taşınmıştı. O'Donnell, "Memleketimdeki yaşama dair pek çok şeyi özlüyorum. Burada, bu güzel ülkede kendime bir yuva kurmaya çalışıyorum. Amerika'da tüm vatandaşların eşit haklara sahip olması güvenli hale geldi zaman geri dönmeyi düşüneceğiz" demişti.

Öte yandan Love 2019'dan beri BK'de yaşıyor ancak kendisi, ABD'nin içinde bulunduğu durum nedeniyle geçen yıl Britanya vatandaşlığı alma sürecini başlattığını ifade etmişti.

Gere ve Longoria gibi diğer ünlüler de son yıllarda yurtdışında kendilerine birer yuva kurdu. Bununla birlikte bu kişilerin taşınma gerekçeleri Trump veya siyasetle doğrudan bağlantılı değildi.

Independent Türkçe

DÜNYA

Teknoloji devlerinin yapay zeka yatırımlarının faturası belli oldu

Veri merkezleri, soğutma sistemleri için aşırı su tüketimi ve karbon salımı nedeniyle çevrecilerin de tepkisini çekiyor (Reuters)
Veri merkezleri, soğutma sistemleri için aşırı su tüketimi ve karbon salımı nedeniyle çevrecilerin de tepkisini çekiyor (Reuters)
TT
TT

Teknoloji devlerinin yapay zeka yatırımlarının faturası belli oldu

Veri merkezleri, soğutma sistemleri için aşırı su tüketimi ve karbon salımı nedeniyle çevrecilerin de tepkisini çekiyor (Reuters)
Veri merkezleri, soğutma sistemleri için aşırı su tüketimi ve karbon salımı nedeniyle çevrecilerin de tepkisini çekiyor (Reuters)

ABD'de yapay zeka veri merkezlerine yatırım artarken, ülke ekonomisinin giderek tek sektöre bağımlı hale gelmesi ciddi riskler yaratıyor.

ABD merkezli düşünce kuruluşu Brookings Enstitüsü'nün araştırmasına göre yapay zeka altyapısına yönelik yatırımlar 2025-2032 döneminde 10,3 trilyon dolara ulaşacak. Bu, yılda ortalama ABD gayrisafi yurtiçi hasılasının (GSYH) yüzde 3,6'sına denk geliyor.

Yapay zeka yatırımlarının 2026'da GSYH'nin yüzde 1,9'una ulaşması beklenirken, bu ölçekte tek bir sektöre bağımlılık daha önce yalnızca 19. yüzyılın sonlarındaki demiryolu yatırımlarında görülmüştü.

Wall Street Journal'ın (WSJ) "ABD tarihinin en büyük ekonomik bahsi" diye nitelediği yatırımlar yüz binlerce yeni istihdam ve yeni milyarderler ortaya çıkarıyor. Ancak yatırımların önemli bir bölümü borçla finanse edildiği için sektörde yaşanacak ani bir yavaşlama Amerikan ekonomisi ve finans sistemi üzerinde ciddi etkiler yaratabilir.

Bu yatırım rekabetinin başında Oracle, Microsoft, Amazon, Meta ve Alphabet olmak üzere 5 teknoloji devi var. Bu şirketlerin 2026-2029 dönemindeki sermaye harcamalarının toplamda 4,2 trilyon dolara ulaşması bekleniyor.

İncelemeyi yapan ekonomist Stijn van Nieuwerburgh, teknoloji şirketlerinin bankalardan ve özel kredi kuruluşlarından borçlanmak için bilanço dışı yapılar kullandığını, bu anlaşmalarla ilgili kamuya sınırlı bilgi sunulduğunu söylüyor.

Analiste göre bu durum finansal risklerin boyutunun anlaşılmasını zorlaştırıyor. Yapay zeka yatırımları veri merkezlerinin borcunu karşılayacak kadar gelir yaratamazsa bunun tüm finansal sisteme yayılabilecek sonuçları olabilir.

Veri merkezlerinde kullanılan ekipmanlara, özellikle bellek çiplerine yönelik talep de arz sıkıntısı ve fiyat artışlarına yol açıyor. İthalatçıların bilgisayar, sabit disk gibi çevre birimleri ve yarı iletkenler için ödediği fiyatlar ağustosta yıllık bazda yüzde 20 arttı. Bu artış, iPhone ve oyun konsolları gibi bazı tüketici ürünlerinin maliyetlerini de yükseltiyor.

ABD Merkez Bankası (Fed) Başkanı Kevin Warsh, 28 Ağustos'taki açıklamasında, yapay zekanın üretkenliği artırması halinde ekonomik büyümeyi hızlandırıp fiyat baskılarını azaltabileceğini savunmuştu.

Öte yandan Warsh, 16 Eylül'deki basın toplantısında büyük teknoloji şirketlerinin devasa yapay zeka yatırımlarını finanse etmek için borçlanmasının sermaye talebini ve dolayısıyla borçlanma maliyetlerini artırdığını da vurgulamıştı.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, Fortune

DÜNYA

Hürmüz Boğazı alternatifleri ne kadar sürdürülebilir?

ABD ve İran arasındaki anlaşmazlık nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan patlak veren enerji krizi sürüyor (Reuters)
ABD ve İran arasındaki anlaşmazlık nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan patlak veren enerji krizi sürüyor (Reuters)
TT
TT

Hürmüz Boğazı alternatifleri ne kadar sürdürülebilir?

ABD ve İran arasındaki anlaşmazlık nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan patlak veren enerji krizi sürüyor (Reuters)
ABD ve İran arasındaki anlaşmazlık nedeniyle Hürmüz Boğazı'ndan patlak veren enerji krizi sürüyor (Reuters)

Körfez ülkeleri, İran savaşında petrol tedarikini devam ettirmenin alternatif yollarını bulsa da analistlere göre bunlar uzun vadede sürdürülebilir değil.

İran savaşı nedeniyle gemi trafiğinin durma noktasına geldiği Hürmüz Boğazı'nda günlük yaklaşık 15 milyon varillik petrol akışı kesildi. Buna rağmen alternatif tedarik güzergahları oluşturulması, mevcut petrol stoklarının kullanılması ve talepteki düşüş sayesinde küresel arz şimdilik karşılanıyor.

Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), ABD ve İsrail'in 28 Şubat'taki saldırılarıyla başlayan savaşın ilk haftalarında petrol sevkıyatlarını sürdürmek için alternatif boru hatlarına yöneldi.

Riyad, petrolü Doğu-Batı boru hattıyla Kızıldeniz'deki Yanbu Limanı'na taşıyarak buradan Babülmendep üzerinden Asya'ya gönderirken, BAE de Umman üzerinden Füceyre'ye uzanan boru hattını kullandı.

AP'nin görüştüğü ABD'li yetkililer de Hürmüz'deki güney koridorunun enerji akışını sürdürmedeki rolüne dikkat çekiyor. Hürmüz Boğazı'nın Umman tarafına, yani güney kıyısına yakın seyreden bu bölge ABD'nin gözetiminde.

Norveç merkezli enerji analizi şirketi Rystad Energy'den Rahul Choudhary'ye göre, günde yaklaşık 6-7 milyon varil petrol güney güzergahından, 2 milyon varil de Füceyre'deki boru hattından geçiyor. Böylece savaş öncesinde kesilen günlük 15 milyon varillik akışın yaklaşık 8 milyon varili yeniden sağlanmış durumda.

Choudhary, bu nedenle ham petrol fiyatlarında beklendiği kadar büyük bir yükseliş olmadığı değerlendirmesini yapıyor. Fiyatların yılın son üç ayında 85-90 dolara, Hürmüz'ün yeniden açılması halinde gelecek yıl 80-82 dolara gerileyeceğini öngörüyor.

Diğer yandan 13 Eylül'deki drone saldırılarının ardından faaliyetlerini durduran Doğu-Batı boru hattı bu hafta tekrar açıldı. Saldırının Irak'taki İran destekli milisler tarafından düzenlendiği öne sürülmüştü. Ancak Şii milis güçlerden oluşan "Irak'taki İslami Direniş" örgütü iddiaları yalanlamıştı.

Analizde, alternatif rotaların ve süper tankerlere yönelik artan talebin navlun fiyatlarını da yükselttiğine dikkat çekiliyor.

Normalde günlük 30-50 bin dolar olan spot tanker kiraları, Windward verilerine göre 11 Eylül'de Hürmüz geçişleri için günlük 1 milyon dolara ulaştı. Bu, taşımacılık maliyetinin varil başına yaklaşık 26 dolara çıkması, yani 100 dolarlık bir varilin fiyatının yaklaşık dörtte birinin taşımacılıktan kaynaklanması anlamına geliyor. Normalde taşımacılığın petrol fiyatındaki payı yalnızca yüzde 1-3 civarında.

Buna ek olarak petrolün Kızıldeniz yerine Süveyş Kanalı üzerinden Asya'ya gönderilmesi tedariki bir aya kadar uzatabiliyor. Hürmüz'deki gemiden gemiye transferlerde de tankerlerin Umman Körfezi'nde en az bir buçuk gün beklemesi gerekiyor.

Independent Türkçe, AP, Economic Times