İran, nükleer tesislerini tahkim ediyor ve halkını yeniden savaşa dönmeye hazırlıyor

İranlılar, Tahran’da ABD ve İsrail’in saldırılarında öldürülen İran lideri Mücteba Hamaney’in, askerî komutanların ve nükleer bilim insanlarının fotoğrafları ile füzelerin olduğu afişin önünden motosikletleriyle geçiyor. (AP)

İran, ABD ile askerî çatışmaların yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırlıklarını yoğunlaştırıyor. Tahran yönetimi, nükleer tesislerin ve hassas noktaların çevresindeki savunma tahkimatını güçlendirirken füze kapasitesini de yeniden inşa etmeye çalışıyor. Wall Street Journal (WSJ) gazetesinde yayımlanan habere göre bu hazırlıkların, ABD’deki Kongre ara seçimlerinin ardından gelebilecek olası saldırılara karşı yürütüldüğü belirtiliyor.

İranlı yetkililer hem kamuoyuna yaptıkları açıklamalarda hem de bölge ülkelerinin yetkilileriyle özel görüşmelerinde, ABD’nin yeni saldırılar düzenlemesi hâlinde Tahran’ın Ortadoğu genelinde gerilimi daha da tırmandıracak karşılıklar vereceği uyarısında bulundu.

Nükleer tesislerde tahkimat çalışmaları

Habere göre uydu görüntüleri, İran’ın nükleer tesisler ve sınır bölgeleri dâhil olmak üzere hassas noktaların savunmasını güçlendirdiğini ortaya koyuyor. Bu çalışmalarla söz konusu bölgelerin olası saldırılara karşı daha dayanıklı hâle getirilmesi hedefleniyor.

İran’ın, Kazma Dağı ve Natanz bölgelerindeki savunma önlemlerini güçlendirdiği, bu kapsamda toprak setler ve kara saldırılarını zorlaştırmayı amaçlayan savunma düzenekleri oluşturduğu belirtiliyor.

Natanz nükleer tesisi (sağ üstte) ve tesisin güneyindeki Kazma Dağı bölgesinde yürütülen inşaat çalışmaları. 15 Haziran’da çekilen uydu görüntüsü. (AP – Planet Labs)

Haberde ayrıca Tahran yönetiminin füze ve insansız hava aracı (İHA) üretim tesislerini yeniden işler hâle getirmeye, önceki çatışmalarda tüketilen mühimmat stoklarını tamamlamaya çalıştığı ifade ediliyor.

İran’da acil durum planlarından sorumlu Tuğgeneral Gulam Rıza Celali de havaalanları, limanlar ve elektrik santrallerinin savaş koşullarında faaliyetlerini sürdürebilmek üzere hazırlandığını açıkladı. Bu kapsamda sığınakların hazırlanması ve kritik altyapının kesintisiz çalışmasını sağlayacak yedek kaynakların temin edilmesi öngörülüyor.

İç cephe yeni bir savaşa hazırlanıyor

Şarku’l Avsat’ın WSJ’den aktardıına göre İran yönetimi, olası yeni bir savaş ihtimaline karşı halkı da hazırlamaya çalışıyor. Bu çerçevede rejim yanlısı mitingler düzenlenirken, sivillere tüfek ve omuzdan ateşlenen uçaksavar füzelerinin kullanımı konusunda eğitimler veriliyor.

İran Devrim Muhafızları Ordusu da kadınlardan oluşan ilk birliklerine gerilla savaşı taktikleri, ateşli silahlar ve İHA’ların kullanımı konusunda eğitim verildiğini duyurdu.

İranlı bir kadın, 6 Ekim 2026’da Tahran’daki bir eğitim kampında düzenlenen gönüllü askerî eğitim sırasında omzunda roketatar taşıyor. (AFP)

Toplumsal seferberliğin küçük yaş gruplarına da uzandığı belirtiliyor. Devrim Muhafızları’na bağlı bir birlik, ülkenin kuzeydoğusundaki Sebzevar kentinde bir anaokulunu ziyaret ederek çocuklara önceki çatışmaları konu alan hikâyeler anlattı. Birlik ayrıca etkisiz hâle getirdiğini öne sürdüğü ABD yapımı Tomahawk füzesini sergiledi.

ABD bölgedeki askerî varlığını artırıyor

Öte yandan ABD, Ortadoğu’daki askerî varlığını güçlendiriyor. Üçüncü bir uçak gemisi grubunun ve ilave bir Deniz Piyadeleri seferî birliğinin bölgeye yöneldiği, Pentagon’un ise bölgedeki üslerine daha fazla hava savunma sistemi ve mühimmat gönderilmesini değerlendirdiği bildiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimlerinden önce İran’a saldırı düzenlenmesi ihtimalini dışladı. Ancak Trump, İran’daki Kazma Dağı nükleer tesisinin hedef alınabileceğini de kamuoyu önünde dile getirdi. ABD’li yetkililer ise ordunun yeni saldırılar için çeşitli seçenekler üzerinde çalıştığını belirtti.

WSJ’ye göre Washington’un endişeleri arasında savaş gemileri ve uçakların hedef alınması ihtimali de bulunuyor. Eylül ayında gerçekleşen saldırılar sırasında İran füzelerinin ABD gemilerine tehlikeli ölçüde yaklaştığı belirtiliyor. Ayrıca Devrim Muhafızları tarafından planlandığından şüphelenilen bir İHA saldırısına ilişkin kaygılar nedeniyle Pentagon’un geçen hafta İngiltere’deki bir askerî üsten yaklaşık 12 adet B-1 bombardıman uçağını başka bir yere naklettiği bildiriliyor.

İç sorunlardan dikkati uzaklaştırma çabası

Haberde, İran’ın gelişmiş Amerikan savaş uçaklarına, yüksek irtifada uçan bombardıman uçaklarına ve seyir füzelerine karşı kendini savunma kapasitesinin sınırlı olduğu değerlendiriliyor. Bu nedenle Tahran’ın, olası saldırıları caydırmak amacıyla çatışmanın daha geniş bir bölgeye yayılabileceği tehdidinde bulunduğu ifade ediliyor.

Tahran’daki Azadi Meydanı’nda İran’a ait füze sisteminin yanında Trump’ın fotoğrafının yer aldığı bir pankart. (Reuters)

Habere göre İran’ın sertleşen söylemi, ülkede derinleşen ekonomik sıkıntılardan ve iç krizlerden dikkati uzaklaştırma amacına da hizmet ediyor. ABD’nin yaptırımları sıkılaştırması ve havayolu şirketleri üzerinde İran’a uçuş düzenlememeleri yönünde baskı kurması, ülke üzerindeki ekonomik baskıyı artırıyor.

Londra merkezli Chatham House araştırma merkezinin Ortadoğu Programı Direktörü Sanam Vakil, konuya ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“Savaş hazırlığı şu anda onların çıkarlarına hizmet ediyor; çünkü diplomatik, ekonomik ve siyasi cephelerin birçoğunda çıkmaz yaşanıyor. Yeni bir savaş sayesinde Tahran, kendisini içine soktuğu bu çıkmazdan çıkabilir.”