ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio dün yaptığı açıklamada, İran’a yönelik ekonomik baskının şu anda askerî müdahaleyi gereksiz kılacak bir düzeye ulaştığını belirterek, savaşta zaferin ‘İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamamasını garanti altına almak’ anlamına geldiğini söyledi.
Rubio, Washington’da düzenlenen Federal Barolar Birliği’nin yıllık konferansında yaptığı konuşmada, “Rejime uyguladığımız ekonomik acı o kadar büyük ki askerî müdahaleye gerek yok. Çünkü onları ciddi ölçüde zayıflattık” ifadelerini kullandı.
ABD’nin zaferinin ne anlama geldiğine ilişkin bir soruyu yanıtlayan Rubio, “Zafer, şu ya da bu şekilde İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olamamasıdır” dedi. Rubio, bunun İran’ın nükleer silah üretmek için ihtiyaç duyduğu ‘paradan veya ekipmandan mahrum bırakılmasıyla’ sağlanabileceğini kaydetti.
Devrimi ihraç etme
Rubio, İran yönetiminin yaklaşımında ideoloji ve devrimin rolüne de değinerek, ‘ülkenin 1979’dan bu yana ABD’ye karşı savaş yürüttüğünü’ söyledi. Sorunun İran yönetiminin ‘devrimci doğasından’ kaynaklandığını belirten Rubio, ülkede hükümeti ‘seçilmiş bir sınıfın’ yönettiğini ifade etti. Rubio, “Onların ılımlı olduğunu söylemiyorum. Ülkeyi yöneten kesim, yalnızca Şii din adamlarından değil, aynı zamanda aşırılık yanlısı Şii din adamlarından oluşan bir sınıf. Bu kişileri kararlarında dinî ideoloji yönlendiriyor” dedi.
“Bunlar İran'ın yöneticileri değil. İran ekonomisinin ne durumda olduğu umurlarında değil. Bunlar devrimciler” ifadelerini kullanan Rubio, İran İslam Cumhuriyeti’nin kuruluş belgelerinde dini liderin görevinin ‘devrimi ihraç etmek’ olarak tanımlandığına dikkat çekti.
Rubio, ‘devrimi ihraç etme’ faaliyetlerine örnek olarak ilk sırada Hizbullah’ı gösterdi. İran’ın Hizbullah’ı kurduğunu, finanse ettiğini ve ona ‘bir devletin kapasitesiyle yarışabilecek’ yetenekler geliştirmesinde yardımcı olduğunu belirten Rubio, örgütün birçok durumda ‘Lübnan devletinden daha güçlü’ hale geldiğini söyledi.
Hizbullah’ın ABD Deniz Piyadeleri’ne ait bir kışlayı bombaladığını ve saldırıda 280’den fazla askerin hayatını kaybettiğini hatırlatan Rubio, örgütün bugün de ‘terör faaliyetlerini sürdürdüğünü’ ifade etti.
Irak’taki milis gruplara da değinen Rubio, bu grupların ‘şu anda da ABD’ye ve komşu ülkelere çok gelişmiş silahlarla saldırı düzenlemeyi planladığını ve yıllardır bu yönde hazırlık yaptığını’ söyledi.
Suriye’de yaşananlardan İran’ı sorumlu tutan Rubio, ülkede Sünnilerin, Şiilerin, Hristiyanların, Dürzilerin ve Alevilerin bir arada yaşadığını, ancak daha sonra Suriye’nin ‘İran destekli bir diktatörlüğe’ dönüştüğünü belirtti.
İran’ı ‘dünyada terörizmin başlıca destekçisi’ olarak nitelendiren Rubio, “İnsanlık tarihinde hiçbir devlet, İran rejimi kadar terörizmi desteklemek için zaman ve para harcamadı” dedi.
Rubio, örnek olarak Hizbullah’ın 1990’lı yılların başında Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te bir Yahudi merkezine düzenlediği bombalı saldırıyı göstererek, saldırının ‘yaşadığımız yarımkürede’ gerçekleştirildiğini hatırlattı.
Nükleer silahlar için füzeler
Rubio, nükleer dosyaya geçerek, “Onlar nükleer silah istiyor. Her zaman bu silahla ilgilenmediklerini söyleyecekler. Hayır, onlar yalnızca nükleer silah üretmek için ihtiyaç duyulan her şeyle ilgileniyorlar” dedi.
İran’ın ‘nükleer silahlar için füzeler geliştirdiğini’ ve ‘ihtiyacının çok ötesinde uranyum zenginleştirdiğini’ belirten Rubio, İran’ın hedefi gerçekten nükleer enerji elde etmek olsaydı, Güney Kore ve Japonya gibi nükleer enerjiye sahip olabileceğini ifade etti.
İran’ın tutumunu, “Şiddet eyleminde bulunmakla ilgilenmiyorum, yalnızca mühimmat ve silah satın almak istiyorum” diyen bir kişinin yaklaşımına benzeten Rubio, sözlerini şöyle sürdürdü: “Mühimmat silahın içinde değil ama onu silaha yerleştirmek yalnızca bir saniye sürüyor. Böylece silah öldürme kapasitesine sahip hale geliyor. Onların yaptığı da buydu.”
Yıllarca süren ‘ihmalin’ İran’ın ‘çok sayıda füze ve İHA’ geliştirmesine imkân tanıdığını belirten Rubio, Tahran’ın bu şekilde ‘konvansiyonel bir kalkanın arkasına saklanarak’ nükleer kapasitesi konusunda istediğini yapabildiğini söyledi.
Bununla birlikte Rubio, savaşın kamuoyunda destek görmediğini kabul ederek, “Bu meselenin ele alınması gerekiyordu ve bunun popüler olmadığını biliyorum. Bana inanın, hiçbir savaş popüler değildir” dedi.
Rubio, Trump’ın bu dosyayı görmezden gelmesinin yapabileceği ‘en kolay şey’ olacağını belirterek, “Dört yıl görevde kalır, ardından meseleyi kendisinden sonra gelene bırakırdı” ifadesini kullandı. Ancak Trump’ın bu sorunu devraldığını ve “Bunu çözüme kavuşturmadan bırakmayacağım” dediğini aktaran Rubio, bunun ‘ekonomik ve başka açılardan sıkıntılara yol açtığını’ kaydetti.
Rehine
Rubio, İran’ın nükleer silaha sahip olmasının çok daha tehlikeli sonuçlar doğuracağı uyarısında bulunarak, “Hürmüz Boğazı’nda gemilere ateş açmalarının (her gece 13 ila 14 milyon varil petrolün bölgeden çıkmasına rağmen) şu anda kötü olduğunu düşünüyorsunuz, değil mi?” diye sordu. Rubio, “Bir de nükleer silaha sahip olduklarını düşünün. Bütün bölgeyi rehin alırlar. Bu ülkeyi de rehin alırlar” ifadelerini kullandı.
İran’ı Kuzey Kore ile karşılaştıran Rubio, bu ülkenin liderinin Japonya’yı işgal etmeye çalışmadığını, yalnızca ‘rejiminin ayakta kalmasını istediğini’ belirtti. Bununla birlikte Rubio, “Orada yaşanan korkunç olayları haklı çıkarmıyorum” diye konuştu.
İranlı liderleri ise ‘yayılmacı’ olarak nitelendiren Rubio, “Peki ya nükleer silaha sahip olurlarsa?” sorusunu yöneltti. Ortadoğu’daki bütün büyük sorunların ortak bir paydası bulunduğunu savunan Rubio, bunun ‘İran’daki Şii din adamları ve onların yayılmacı zihniyeti’ olduğunu söyledi.
Rubio, bu sorunlar arasında Husilerin saldırılarını, Irak’ta istikrarsızlığa yol açan milisleri, Beşşar Esed’i destekleyerek Suriye’nin yıkılmasına katkıda bulunan güçleri ve Lübnan’daki Hizbullah’ı sıraladı. Bunları ‘görmezden gelinemeyecek, olağanüstü boyutlarda tarihî bir tehdit’ olarak nitelendiren Rubio, tehdidin ‘bir noktada ABD’ye ulaşacağını ve ülkenin güvenliğini tehlikeye atacağını’ belirtti. Rubio, “Artık dünyanın yarısının uzakta olması diye bir şey yok” dedi.
Öte yandan Rubio, İran yönetimini kendi vatandaşlarından on binlerce kişiyi öldürmekle suçladı. “Yaralandığınızda hastanelere girip sizi yatağınızda öldürüyorlar. Çoğu zaman sizi tedavi eden doktorları ve hemşireleri de öldürüyorlar” ifadelerini kullandı.
“Kendi halklarına yaptıkları bu. Nükleer silaha sahip olsalardı bize neler yapabileceklerini bir düşünün” diyen Rubio, Washington’ın, Amerikalıların ‘bu kişilerin nükleer silaha sahip olduğu bir dünyayı devralmasına’ izin veremeyeceğini vurguladı.
Tam zafer
Rubio, Trump’ın perşembe günü ABD’nin ‘İran’la bir anlaşmaya ihtiyaç duymadığını’ söylemesinin ve Tahran’la müzakereleri yürüten Başkan Yardımcısı JD Vance’ten iç meselelere odaklanmasını istemesinin ertesi günü açıklamalarda bulundu.
Vance, Cumhuriyetçilerin ara seçimlerde yaşadığı yenilgiden savaşı sorumlu tutmuş ve X platformunda, “Kaybetmemizin nedeni savaş” diye yazmıştı.
Trump, perşembe günü bir radyo programına verdiği röportajda, ‘İran’daki delilerin’ kendi başkanlık dönemi sona erdikten sonra da iktidarda kalmasının ‘yenilgi anlamına geleceğini’ söyledi. Güç kullanmaktan çekinmeyeceğini belirten Trump, “Bunu şu anda yapabilirim” ifadesini kullandı.
Trump, başka bir röportajında ise bazı ülkelerin kendisinden daha kapsamlı saldırılar düzenlemekten kaçınmasını istediğini söyledi. İran’ın enerji tesislerini, köprülerini ve fabrikalarını ‘üç gün içinde’ yok edebilecek kapasiteye sahip olduklarını vurguladı. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre Trump, bundan bir gün önce de ABD’nin ‘yüzde 93’lük bir zafer değil, tam bir zafer’ istediğini söylemişti.
Tahran, nükleer programının barışçıl amaçlar taşıdığını savunuyor. Ancak Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na (UAEA) göre İran, nükleer silaha sahip olmadığı halde yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum üretmiş tek ülke konumunda.
