Burkina Faso’da terör örgütlerine karşı hava operasyonu

Burkina Faso Hava Kuvvetleri, terörist gruplar tarafından kullanılan üsleri imha etti

Burkina Faso ordusunun yakın zamanda satın aldığı İHA’lar (Burkina Faso Haber Ajansı)
Burkina Faso ordusunun yakın zamanda satın aldığı İHA’lar (Burkina Faso Haber Ajansı)
TT

Burkina Faso’da terör örgütlerine karşı hava operasyonu

Burkina Faso ordusunun yakın zamanda satın aldığı İHA’lar (Burkina Faso Haber Ajansı)
Burkina Faso ordusunun yakın zamanda satın aldığı İHA’lar (Burkina Faso Haber Ajansı)

Burkina Faso Hava ordusu, ülkenin doğusunda ve merkezinde terörist gruplar tarafından kullanılan üsleri imha etmeyi başardı. Afrika’nın batısında bulunan ülkedeki terörist gruplar, sonuncusu 15 sivilin öldürülmesi olan büyük bir şiddet dalgasını körüklüyordu.

Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre Pazar günü gerçekleşen son terör saldırısı, Burkina Faso'ya komşu olan Togo ve Benin sınırlarına çok da uzak olmayan, ülkenin doğusunda yer alan bir bölgede çiftlik hayvanlarını otlatan bir grup sivili hedef aldı.

AFP’nin güvenlik birimleri ve yerel kaynaklardan edindiği bilgilere göre bir bölge sakini AFP’ye, “Pazar günü Kumbiyinga'nın dış mahallelerine onlarca teröristin saldırdığını ve yaklaşık 15 kişiyi” öldürdüklerini ifade etti.

Görsel kaldırıldı.
Burkina Faso’da askerler (arşiv)

Terör saldırısı, Burkina Faso ordusunun El Kaide ve DEAŞ'a bağlı terörist grupların üslerine yönelik askeri operasyonlarını yoğunlaştırdığı bir dönemde gerçekleşti. Burkina Faso resmi haber ajansı, ordunun çok sayıda teröristi etkisiz hale getirmeyi ve ülkenin merkezindeki Urgay bölgesinde bir terör üssünü imha etmeyi başardığını bildirdi.

Ajans, bir güvenlik kaynağının, Burkina Faso ordusunun Kankanmogri ormanında askeri bir operasyon başlattığını ve Hava Kuvvetleri’nin operasyona yoğun bir şekilde katılım sağladığını söylediğini aktardı. Güvenlik kaynağının ifadesine göre operasyon, birçok ‘düşman unsurun’ ortadan kaldırılmasıyla sonuçlandı.

Güvenlik kaynağının aktardığına göre Hava Kuvvetleri, Burkina Faso'nun doğusundaki Kabonga adlı başka bir bölgede, ‘hayvan çalan teröristlerin’ izini sürdü ve hedeflerin vurulmasıyla teröristler ortadan kaldırıldı.

Ajansa göre, Pazar günü güvenlik güçlerine bağlı bir birlik, ülkenin orta bölgesinde yüzlerce teröristi pusuya düşürdü. Bir güvenlik yetkilisinin “Askerlerimizin kararlılığı sayesinde teröristlerin gerçekleştirmek üzere oldukları saldırı başarısız oldu. Güçlerimiz çok miktarda silah ve teçhizat ile 50'den fazla motosiklete el koydu” dediği aktarıldı.

AFP, geçen hafta sonu ordunun çatışma bölgelerindeki yerel halka yönelik bir dizi yardım ve ikmal konvoyunu korumayı başardığını bildirdi.

Görsel kaldırıldı.

Burkina Faso Ordusu, son dönemdeki harekâtlarında, Rusya ve Türkiye ile yapılan anlaşmalardan çeşitli askeri uçaklar elde ettikten sonra, ağırlıklı olarak Hava Kuvvetleri'ne güvenerek bazı kazanımlar elde etmeye başladı. Söz konusu anlaşmaların çoğu ayrıntısı henüz açıklanmadı.

Ancak Afrika uzmanı Muhammed el-Emin Veled ed-Dah, Burkina Faso'nun Rusya ile ortaklığından fayda sağladığına ve dolayısıyla Mali'nin kendisinden önce izlediği yolu izlediğine inanıyor. Veled ed-Dah konuya dair şu ifadeleri kullandı: “Meselenin sadece hava kuvvetlerini geliştirmekten daha fazlası olduğuna inanıyorum. Aslında hava kuvvetleri bir veya iki muharebeye karar verebilir ve Mali'de olduğu gibi, karadaki kuvvetlere bazı bölgelerde kontrolü yeniden ele geçirme imkânı verebilir. Ancak Burkina Faso'daki ve genel olarak Sahel bölgesindeki güvenlik sorunu, süreç daha karmaşık hale geldiği için burada veya orada savaşları kazanmaktan çok daha büyük.”

Görsel kaldırıldı.
Burkina Faso'lu askerler güvenlik alarmında (Reuters-arşiv)

Uzman sözlerini şöyle sürdürdü: “Burkina Faso Hava Kuvvetleri’nin, karada terörist grupların önünde ordunun üstünlüğünü, güvenlik ve istikrarı yeniden tesis etme olasılığını kanıtlaması için daha fazla zamana ihtiyacımız var. Çünkü sonuçta mesele, devletin prestijini ve egemenliğini tüm topraklarına dayatmak ve aynı zamanda iyi yönetim ve kalkınma yaratmaktır ki bu çok karmaşık bir meseledir.”

Uzman, Şarku’l Avsat ile yaptığı röportajda “Burkina Faso ordusu Moskova ile askeri anlaşmalardan yararlandı. Çünkü Burkina Faso, özellikle iki ülke arasında altın madeni işletmeciliği alanında ortaklıklar kurarak bölgede bir dayanak bulmak için Rusya'nın açık emellerini kullandı. Bu durum, başlangıçta gelişmeler halen sınırlı olmasına rağmen gelişen ve diğer bazı askeri teçhizatın satın alınmasını sağlayan Hava Kuvvetleri’ne yansıdı” ifadelerini kullandı.

Afrika işleri uzmanı, Sahel bölgesinde Rusya ile ortaklık modelini ilk kuran ülkenin Mali olduğunu, ardından Burkina Faso’nun geldiğini ifade etti. Bu modelin, “Fransız etkisine karşı ayaklanan ve Rusya ile silah elde etmelerini sağlayacak bir askeri ortaklık kurmaya can atan birçok Afrika ülkesinin ağzını sulandırmaya başladığına” dikkat çekti.

Bu tür ortaklıklarla ilgili endişelerini dile getiren uzman, “İnanıyorum ki Rusya, bu ülkelerde kalkınma ve iyi yönetim kurma konusunda gerçek bir eğilim olmadığı sürece, sonunda kendisini Fransa'nın içinde bulunduğu duruma benzer bir durumda bulacaktır. Çünkü Sahel ülkelerinin pek çok toplumunda adaletsizlik duygusuyla harekete geçen ve terör hareketlerinin toplumsal kuluçka merkezi olmaya iten devlete karşı silaha sarılmadaki adaletsizliği ve ötekileştirmeyi ortadan kaldırmanın tek yolu budur” ifadelerini kullandı.

 “Rusya ile Sahel ülkeleri arasındaki ortaklığın o kadar ideal olmadığını, çünkü şimdiye kadar birçok köyün yerinden edilmesine ve birçok sivilin öldürülmesine neden olduğunu belirtmek gerektiğini” söyleyen Uzman, “Çünkü Rus paralı asker grubu Wagner güçleri ve yerel ordular, yerel topluluklar arasındaki çatışmalara her zaman müdahil olmuş, bazı köyleri ve toplulukları terörist olarak sınıflandırmıştır. Bu nedenle sivillere yönelik askeri operasyonlar yürütülüyor” değerlendirmesinde bulundu.

Afrika uzmanı Veled ed-Dah, “Rus silahlarının ve Wagner kuvvetlerinin son zamanlarda sorunun bir parçası haline geldiği ve artık Sahel bölgesindeki güvenlik ikileminin çözümüne katkıda bulunmadığı” sonucuna vardı.



Sahel bölgesinde güvenlik kaosu… Silahlar, silahlı kişiler ve teröristler

Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
TT

Sahel bölgesinde güvenlik kaosu… Silahlar, silahlı kişiler ve teröristler

Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)
Saldırıların artması, Sahel’deki silahlı grupların sahip olduğu devasa askeri cephaneliği ortaya çıkardı. (Reuters)

Sağir el-Hidri

Sahel ülkelerinde siyasi ve güvenlik alanındaki kaosun giderek derinleştiği bir dönemde, uluslararası raporlar sahada hızla kazanımlar elde eden silahlı grupların silah kaynakları meselesini yeniden gündeme taşıdı.

Çatışmalarda Silahlanma Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayımlanan bir raporda, söz konusu grupların silahlarının yaklaşık yüzde 20’sinin Burkina Faso, Mali, Nijer ve Çad gibi ülkelerin düzenli ordularına ait stoklardan geldiği belirtildi. Askerî kışlaları hedef alan saldırılar nedeniyle bu oranın daha yüksek olabileceği tahmin ediliyor.

Raporda, 2014-2023 yılları arasında ele geçirilen 700 ila 726 silahın analizine yer verildi. Bu silahların büyük bölümünün 1960’lı, 1970’li ve 1980’li yıllarda üretildiği; saldırı tüfekleri, ağır makineli tüfekler, havan topları ve diğer silah türlerini kapsadığı kaydedildi.

Karaborsa

Sahel ülkeleri son yıllarda, Batı’nın nüfuzuna karşı çıkan yönetimlerin iktidara gelmesine yol açan bir dizi askerî darbeye sahne oldu. Bu yönetimler başlangıçta paramiliter Wagner grubu, daha sonra ise doğrudan Rusya Savunma Bakanlığı’na bağlı Afrika Kolordusu aracılığıyla Rusya’nın güvenlik ve askerî desteğine başvurdu.

Nijerli güvenlik araştırmacısı Muhammed Evval, “Nijer, Mali, Burkina Faso ve Çad’daki silahlı grupların cephaneliği meselesi artık ulusal güvenlik sorunu haline geldi. Bu gruplar, Sudan, Etiyopya ve Libya gibi ülkelerin bitmek bilmeyen savaşlara sürüklenmesinden bu yana büyük ölçüde genişleyen karaborsadan temin edilen gelişmiş ekipmanlara sahip” değerlendirmesinde bulundu.

Evval yaptığı açıklamada, “Sahel’deki silahlı gruplar, kontrol ettikleri bölgelerde halka vergi ve haraç uygulayarak yeni finansman kaynakları bulmayı başardı. Bu da yeni silahlara kolayca ulaşmalarını sağlıyor. Söz konusu durumun bölge güvenliği açısından yıkıcı sonuçları bulunuyor” ifadelerini kullandı.

Evval ayrıca, askerî kışlaları hedef alan ve çok sayıda askerî teçhizatın ele geçirildiği saldırılar nedeniyle düzenli orduların silah stoklarının da tehdit altında olduğuna dikkat çekti.

Libya mirası

Nitekim, El Kaide örgütüyle bağlantılı Cemaat Nusret el-İslam ve’l Müslimin (CNIM) grubu, son olarak ülkenin orta kesimindeki Dioura kentinde Mali ordusuna ait bir kışlaya saldırı düzenledi. Saldırıda çok sayıda asker öldürülürken, bazı askerler esir alındı ve büyük miktarda askerî teçhizat ele geçirildi. Grubun saldırılarının son dönemde önemli ölçüde yoğunlaşması, gelişmenin geniş çaplı endişelere yol açmasına neden oldu.

Afrika meseleleri uzmanı siyaset araştırmacısı Ömer Sidi Muhammed Kalika, “Libya’da Muammer Kaddafi rejiminin devrilmesinden bu yana Sahel bölgesi büyük bir silah akışına sahne oldu. Bunun nedeni, çoğunluğu Nijer ve Mali kökenli Tuareglerden oluşan, eski rejime bağlı çok sayıda askerî birliğin bölgeden göç etmesiydi. Resmî verilere göre, bölgede çeşitli türlerde on binlerce silah yayıldı. Ayrıca bölge, uyuşturucu ticareti ve organize suç faaliyetlerinin de merkezlerinden biri olarak silahların yayılmasına katkıda bulunan bir başka kaynak konumunda” değerlendirmesinde bulundu.

Kalika, “Rehinelerin serbest bırakılması karşılığında ödenen fidyelerden elde edilen büyük miktardaki para da silahlanmanın temel kaynaklarından biri. Bunun son örneklerinden biri, Mali’de silahlı bir grup tarafından kaçırılan vatandaşlarından birinin serbest bırakılması için Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) ödediği 10 milyon dolarlık fidyeydi. Ardından bir ABD vatandaşı, iki Rus ve iki Avrupa ülkesi vatandaşı için de fidyeler ödendi” dedi.

Kalika, “Bilgi sahibi kaynaklara göre silahlı gruplar, söz konusu rehine takasları ve serbest bırakmalar karşılığında büyük miktarda para elde etti. Rusya ile Ukrayna arasındaki nüfuz mücadelesinin bölgeye yayılması da bazı grupların silahlandırılmasında başka bir kaynak haline geldi. Nitekim bölge ülkeleri, Rusya ile müttefik olan ordulara karşı savaşan silahlı gruplara silah ve eğitim desteği sağlamakla Kiev’i defalarca suçladığını” belirtti.

Kalika ayrıca, söz konusu grupların düzenli orduların kışlalarına yönelik yoğun saldırıları sonucunda ele geçirdikleri ganimetlerin de silahlanmaları açısından önemli bir kaynak oluşturduğunu ifade etti.

Kalika’ya göre bölge ordularının silah akışını durduramamasının ardında, bölgenin güvenlik açısından kırılgan yapısı, zorlu coğrafi koşulları ve yıllardır silahların kontrolsüz biçimde yayıldığı Libya ile arasındaki geniş sınırlar bulunuyor.  Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre uluslararası güçlerin farklı gündemler doğrultusunda rekabet etmesi de bu ülkelerin silahların yayılmasını önleme çabalarının önüne yeni bir engel çıkarıyor. Bunlara, bazı ülkelerin vatandaşlarının serbest bırakılması karşılığında yüksek miktarda fidye ödemeyi kabul etmesi ile bölgede çetelerin, uyuşturucu ticaretinin ve organize suç faaliyetlerinin yaygınlaşması da ekleniyor.

Kıyasıya rekabet

Bu gelişmeler, Sahel ülkelerinde çatışmaların artması ve merkezî hükümetlerin CNIM ile Azavad Kurtuluş Cephesi gibi gruplarla yeni çatışma süreçlerine girmesi üzerine Birleşmiş Milletler (BM) raporlarının insani durumun daha da kötüleştiği uyarısında bulunduğu bir dönemde yaşanıyor.

Evval, “Sahel bölgesinde kontrolsüz silahlanma sorununu çözmeyi zorlaştıran unsurlardan biri de uluslararası güçlerin bölgede nüfuz sahibi olmak için yürüttüğü yoğun rekabet. Bu süreçte güvenlik sorunları büyük ölçüde göz ardı ediliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Evval, “Son yıllarda Fransa ve Rusya’nın askerî müdahaleleri, deneyimli silahlı gruplarla mücadelede kayda değer sonuçlar vermedi. Bu nedenle krizin daha da derinleşmesi bekleniyor” ifadelerini kullandı.


Afrika’daki anlaşmazlığın bölünme tehdidi yarattığı Frankofoni Zirvesi Kamboçya’da başladı

Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
TT

Afrika’daki anlaşmazlığın bölünme tehdidi yarattığı Frankofoni Zirvesi Kamboçya’da başladı

Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)
Phnom Penh’de kurulan “Frankofoni Köyü”nü ziyaret edenler (AP)

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Fransızca konuşan ülke ve bölgelerin iki yılda bir düzenlediği zirveye katılmak üzere Kamboçya’ya gidiyor. Macron, ülkesinde halkın tepkisine yol açan protestolar ve uluslararası alandaki karmaşık siyasi sorunlarla karşı karşıya kalmışken, Afrika’daki anlaşmazlık da zirvenin gündemine gölge düşürüyor.

Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh, Uluslararası Frankofoni Örgütü’nün (OIF) üç gün sürecek toplantılarına ev sahipliği yapıyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre bugün başlayan zirve, gelecek pazartesi günü sona erecek.

Macron’un, Fransızca konuşan 90 ülke ve hükümetin üye olduğu örgütün zirve toplantısına katılması ve ikili görüşmeler gerçekleştirmesi bekleniyor. Örgütün 53 tam, 5 ortak ve 32 gözlemci ülkesi bulunuyor.

Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’deki pazarlardan biri (AFP)
Kamboçya’nın başkenti Phnom Penh’deki pazarlardan biri (AFP)

Kamboçya, 2024 yılında bir önceki zirveye ev sahipliği yapan Fransa’dan dönem başkanlığını devralacak.

Diplomatik açıdan hassas konular, Macron ve zirveye katılan liderler için önemli bir sınav niteliği taşıyor. Özellikle örgütün gelecek dört yıl görev yapacak yeni genel sekreterinin belirleneceği pazartesi günkü oylama, zirvenin en kritik gündem maddelerinden biri olacak.

Genel sekreterlik yarışında, aralarında ciddi anlaşmazlıklar bulunan iki Afrika ülkesinden adaylar öne çıkıyor. Üçüncü dönem için yeniden aday olan Ruandalı Louise Mushikiwabo ile Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin bağımsızlık mücadelesinin efsanevi lideri Patrice Lumumba'nın kızı, 71 yaşındaki Kongolu Juliana Lumumba yarışıyor.

Kinşasa yönetimi, Washington ve Birleşmiş Milletler uzmanları, Ruanda'yı isyancı M23 hareketine destek vermekle suçluyor. Söz konusu hareket, Ruanda sınırındaki, maden kaynakları bakımından zengin doğu Kongo'da kontrol sağlamak için mücadele eden yaklaşık 100 silahlı gruptan biri. Kigali yönetimi ise bu suçlamaları sürekli reddediyor.

Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Mushikiwabo'nun yeniden seçilmesi hâlinde örgütten ayrılabileceği uyarısında bulundu. Böyle bir gelişmenin Frankofoni açısından ağır darbe olacağı değerlendiriliyor. Zira Kongo Demokratik Cumhuriyeti, 110 milyonu aşan nüfusuyla dünyanın en fazla Fransızca konuşan nüfusuna sahip ülkesi konumunda. Ülkenin Fransızca konuşan nüfusu, Fransa'nın nüfusundan 40 milyon daha fazla.

Şarku’l Avsat'ın AP’den aktardığına göre krizden çıkış yolu olarak Romanya ve Moritanya'dan iki aday da uzlaşma seçenekleri arasında öne çıkıyor.


Nijer'in batısında silahlı kişiler en az 38 sivili öldürdü

Nijer'in başkenti Niamey'den genel görünüm. (Arşiv – Reuters)
Nijer'in başkenti Niamey'den genel görünüm. (Arşiv – Reuters)
TT

Nijer'in batısında silahlı kişiler en az 38 sivili öldürdü

Nijer'in başkenti Niamey'den genel görünüm. (Arşiv – Reuters)
Nijer'in başkenti Niamey'den genel görünüm. (Arşiv – Reuters)

Nijer'in batısında, Burkina Faso ve Mali sınırına yakın Tera kenti çevresinde kimliği belirsiz silahlı kişilerin düzenlediği pusuda perşembe günü en az 37 sivil hayatını kaybetti.

Şarku’l Avsat'ın AFP’den aktardığına göre eski bir yerel yetkili, saldırının Tera kentindeki haftalık pazara gitmekte olan Tilem köyü sakinlerini hedef aldığını söyledi. Yerel savunma güçlerinin eşlik ettiği grubun, Tera'ya doğru ilerlediği sırada kimliği belirsiz silahlı kişilerin pususuna düştüğünü belirtti.

Yetkili, “37 kişi olay yerinde hayatını kaybetti. Cuma sabahı ise yaralı bir kişi daha yaşamını yitirdi ve toplam can kaybı 38'e yükseldi” dedi.

Söz konusu kaynak, hayatını kaybedenler arasında 11 yerel savunma gücü mensubu, 7 kadın ve 20 erkeğin bulunduğunu bildirdi.

Tera'da yaşayan bir kişi de saldırıda kadın ve çocukların da aralarında bulunduğu 37 kişinin öldüğünü belirterek, çok sayıda yaralının Tera'daki hastaneye kaldırıldığını ifade etti.

Nijer, son 10 yılda El Kaide ve DEAŞ bağlantılı grupların düzenlediği kanlı saldırılara sahne oldu. Temmuz 2023'te yönetimi devralan askerî cunta ise ülkedeki şiddet olaylarını kontrol altına almakta başarısız oldu.

Mali ve Burkina Faso sınırında bulunan Tillaberi bölgesi, sık sık kanlı saldırıların hedefi oluyor.

Silahlı Çatışma Konumu ve Olay Verileri Projesi'nin (ACLED) verilerine göre bölge, 2025 yılında Sahel'in en fazla can kaybının yaşandığı bölgesi olurken, saldırılarda en fazla siviller hedef alındı.