Türkiye'de okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 97,6'ya yükseldi

Türkiye'de okuma yazma bilenlerin oranı geçen yıl itibarıyla yüzde 97,6'ya çıkarken ortalama eğitim süresi en yüksek il Ankara oldu.

AA
AA
TT

Türkiye'de okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 97,6'ya yükseldi

AA
AA

Türkiye İstatistik Kurumu, 2022 yılı ulusal eğitim istatistiklerini yayımladı.

Buna göre, 25 yaş ve üzerindeki ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora mezunlarının 25 yaş ve üzeri toplam nüfus içindeki oranı 2008'de yüzde 9,8 iken geçen yıl yüzde 23,9 oldu. Söz konusu yaş grubu içindeki ilkokul ve üzeri eğitim seviyelerinden mezun olanların oranı ise 2008'de yüzde 81,1 iken 2022'de yüzde 92,5 olarak hesaplandı.

25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresi 2011'de 7,3 yıl iken, 2022'de yüzde 26 artış göstererek 9,2 yıla çıktı. Ortalama eğitim süresi 2022 yılı için kadınlarda 8,5 yıl, erkeklerde 10 yıl olarak kayıtlara geçti.

Kadınların ortalama eğitim süresinin, erkeklerin ortalama eğitim süresine oranını ifade eden "cinsiyet oranı" 2011'de 0,78 iken, her yıl artarak 2022'de 0,84'e ulaştı.

Ortalama eğitim süresi en yüksek il Ankara

25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresinin 2022'de en yüksek olduğu il 10,6 yıl ile Ankara oldu. Bu ili sırasıyla İstanbul, Eskişehir, Kocaeli ve İzmir takip etti. Ortalama eğitim süresinin en düşük olduğu il ise 7,2 yılla Ağrı olarak belirlendi. Söz konusu ili Şanlıurfa, Van, Muş ve Kastamonu izledi.

25 yaş ve üzeri nüfusun ortalama eğitim süresinin 2011-2022 yıllarında en yüksek artış gösterdiği ilk 5 il, yüzde 65,1 ile Şırnak, yüzde 53,9 ile Hakkari, yüzde 51,9 ile Bingöl, yüzde 48,1 ile Muş ve yüzde 46,5 ile Van olarak sıralandı. En düşük artış gösteren ilk 5 il ise yüzde 18,2 ile Ankara, yüzde 20,5 ile Tekirdağ, yüzde 20,8 ile Eskişehir, yüzde 21,5 ile İstanbul ve yüzde 21,6 ile Yalova olarak kaydedildi.

2008'de 6 yaş ve üzeri nüfusta okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 91,8 iken 2022'de yüzde 97,6'ya yükseldi. 2008-2022 yıllarında kadınlarda okuma yazma bilenlerin oranı yüzde 86,9'dan yüzde 95,9'a, erkeklerde ise yüzde 96,7'den yüzde 99,3'e çıktı.

Okuma yazma bilenlerin oranının 2022'de en yüksek olduğu il yüzde 99 ile Antalya oldu. Bu ili Çanakkale, İzmir, Muğla ve Denizli izledi. Söz konusu oranın en düşük olduğu il ise yüzde 93,6 ile Mardin olarak belirlenirken bu ili sırasıyla Şanlıurfa, Siirt, Ağrı ve Iğdır takip etti.

Kadınlarda okuma yazma oranının en yüksek olduğu iller Antalya ve Çanakkale

Okuma yazma bilen oranının 2008-2022 yıllarında en fazla artış gösterdiği ilk beş il Şırnak, Hakkari, Van, Siirt ve Muş oldu. En düşük artış gösteren ilk beş il ise Eskişehir, Ankara, Yalova, İstanbul ve Bilecik olarak sıralandı.

Kadınlarda okuma yazma bilen oranının en yüksek olduğu iller yüzde 98,4 ile Antalya ve Çanakkale olurken bu illeri İzmir, Denizli ve Muğla takip etti. Söz konusu oranın en düşük olduğu il ise yüzde 89 ile Mardin olarak belirlendi. Bu ili Şanlıurfa, Ağrı, Siirt ve Iğdır izledi. Erkeklerde ise okuma yazma bilen oranının Türkiye'de iller arasında belirgin bir fark göstermediği tespit edildi.

Ortalama eğitim süresi göstergesi ilk kez sunuldu

Ulusal Eğitim İstatistikleri Veri Tabanı (UEİVT), Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) çalışmaları sırasında kişilerden alınan eğitim bilgileri ile idari kayıtlardan elde edilen bilgilerin birleştirilmesiyle 2008 yılında oluşturulmuştu. UEİVT kullanılarak ADNKS'de yer alan 6 yaş ve üzeri vatandaşların eğitim durumları, yerleşim yeri, cinsiyet ve yaşa göre hesaplandı.

Uluslararası öneme sahip "ortalama eğitim süresi" göstergesi, 2011-2022 yılları için resmi istatistik olarak ilk kez sunuldu. Ortalama eğitim süresi, 25 yaş ve üzeri nüfusun aldığı eğitim süresinin ortalamasını gösteriyor. Ortalama eğitim süresi, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından hesaplanan İnsani Gelişme Endeksi, Cinsiyet Gelişme Endeksi ve Çok Boyutlu Yoksulluk Endeksi gibi çalışmalarda kullanılıyor.



Türkiye, Suriye’deki bazı üniversite fakülteleri ve meslek yüksekokullarını kapatıyor

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni düzenlemeler kapsamında Suriye'deki bazı Türk üniversitelerine bağlı fakülte ve meslek yüksekokullarının kapatılmasına ilişkin kararnameleri imzaladı (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni düzenlemeler kapsamında Suriye'deki bazı Türk üniversitelerine bağlı fakülte ve meslek yüksekokullarının kapatılmasına ilişkin kararnameleri imzaladı (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
TT

Türkiye, Suriye’deki bazı üniversite fakülteleri ve meslek yüksekokullarını kapatıyor

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni düzenlemeler kapsamında Suriye'deki bazı Türk üniversitelerine bağlı fakülte ve meslek yüksekokullarının kapatılmasına ilişkin kararnameleri imzaladı (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni düzenlemeler kapsamında Suriye'deki bazı Türk üniversitelerine bağlı fakülte ve meslek yüksekokullarının kapatılmasına ilişkin kararnameleri imzaladı (Türkiye Cumhurbaşkanlığı)

Türkiye, iki ülke arasında daha önce imzalanan anlaşmaların uygulanması ve Şam'da Türk-Suriye ortak üniversitesi kurulmasına yönelik hazırlıklar kapsamında, Suriye'deki bazı üniversitelerine bağlı fakülte ve yüksekokulları kapatma kararı aldı. Ortak üniversite projesi geçen hafta duyurulmuştu.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasını taşıyan iki ayrı kararname, dün Resmî Gazete'de yayımlandı. İlk kararnameyle, Türkiye'deki Gaziantep Üniversitesi ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne bağlı Suriye'deki bazı fakülte ve yüksekokulların kapatılması kararlaştırıldı.

İkinci kararname ise söz konusu akademik birimlerin faaliyetlerinin Suriye tarafıyla birlikte düzenlenmesine ilişkin mutabakat zaptının onaylanmasını içeriyor.

Resmî Gazete'de ayrıca Türkiye Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile Suriye Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanlığı arasında imzalanan, Gaziantep Üniversitesi ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi'ne bağlı akademik birimlerin Suriye'deki faaliyetlerinin düzenlenmesine ilişkin mutabakat zaptının onaylanmasını öngören üçüncü bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi yayımlandı.

Suriye Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanı Mervan el-Halebi ile YÖK Başkanı Erol Özvar, 14 Ekim'de Gaziantep Üniversitesi Rektörlüğünde düzenlenen görüşmede bir mutabakat zaptı imzaladı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre anlaşma, Gaziantep Üniversitesi ve Sağlık Bilimleri Üniversitesi'nin Halep kırsalındaki birimlerinin Suriye Eğitim Bakanlığına devredilmesini ve bu birimlerde öğrenim gören öğrencilerin Suriye üniversitelerine entegre edilmesini öngörüyor.

dvfgthy
Suriye Yükseköğretim ve Bilimsel Araştırma Bakanı Mervan el-Halebi ile YÖK Başkanı Erol Özvar, 14 Ekim 2026'da Gaziantep'te Türkiye'nin Suriye'deki üniversite birimlerine ilişkin mutabakat zaptını imzalarken (Bakanın X hesabı)

Suriye Yükseköğretim Bakanı Halebi, görüşmenin ardından yaptığı açıklamada, Gaziantep Üniversitesine bağlı Afrin Eğitim Fakültesi, Azez İslam Bilimleri Fakültesi, El Bab İktisat ve İdari Bilimler Fakültesi ile Cerablus Meslek Yüksekokullarının Halep Üniversitesi bünyesinde eğitim faaliyetlerini sürdüreceği konusunda anlaşmaya varıldığını bildirdi.

Halebi ayrıca, Türkiye Sağlık Bilimleri Üniversitesine bağlı El Rai kasabasındaki Tıp Fakültesi ve Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunun statüsünün düzenlendiğini belirtti. Buna göre öğrenciler, eğitimlerinin kesintiye uğramaması amacıyla Suriye'deki aynı yükseköğretim kurumlarında veya denk kuruluşlarda öğrenimlerine devam edebilecek.

Mutabakat zaptında, mezunların diplomalarının denkliğine ilişkin yasal düzenlemelerin tamamlanması, Afrin ve Cerablus'taki mevcut eğitim programlarının sürdürülmesi ve akademik-idari personelin Suriye'de yürürlükte olan mevzuat çerçevesinde görevlerine devam etmesi konularında da anlaşmaya varıldı.

Türkiye Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, Ankara ile Şam arasında geçen ağustos ayında başlatılan sürecin idari adımlarını oluşturuyor. Bu süreçte, Suriye'nin kuzeyinde faaliyet gösteren Türk üniversitelerinin durumuna kalıcı çözüm bulmak amacıyla ortak bir Türk-Suriye komisyonu kurulmuştu. Söz konusu adım, Suriye Yükseköğretim Bakanlığının geçen haziran ayında bu üniversitelerin şubelerinde verilen diplomaları tanıma kararının ardından atıldı.

Türkiye üniversitelerinin Suriye'nin kuzeyindeki birimleri aşamalı olarak kuruldu. Gaziantep Üniversitesine bağlı ilk meslek yüksekokulu 2018 yılında Cerablus'ta açıldı. Ardından Ekim 2019'da yayımlanan Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle El Bab, Afrin ve Azez'de fakülteler kuruldu.

Daha sonra Türkiye Sağlık Bilimleri Üniversitesi ile Gaziantep Üniversitesine bağlı El Rai'de bir tıp fakültesi ve sağlık bilimleri yüksekokulu açıldı. Ayrıca Harran Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesine bağlı sınav merkezleri ile açık öğretim birimleri oluşturuldu.

hyju
Türkiye ve Suriye dışişleri ile savunma bakanlarının 17 Kasım 2026'da Ankara'da gerçekleştirdiği toplantıdan (Türkiye Dışişleri Bakanlığı)

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 17 Kasım'da Ankara'da Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile gerçekleştirdiği ortak basın toplantısında, iki ülkenin savunma bakanları Yaşar Güler ve Murhaf Ebu Kasra'nın da katıldığı görüşmelerin ardından Şam'da Türk-Suriye ortak üniversitesi kurulması konusunda anlaşmaya varıldığını açıklamıştı.

Suriye Yükseköğretim Bakanlığı daha önce söz konusu projenin, iki ülkenin bilimsel birikim ve uzmanlığını bir araya getiren uluslararası nitelikte ortak bir akademik kurum oluşturmayı amaçladığını duyurmuştu.

Fidan, Türkiye'nin Suriye'nin egemenliğinin korunması çerçevesinde eğitim, sağlık ve diğer sektörlere desteğini sürdüreceğini vurguladı.


Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü

Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü
TT

Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü

Mısır’dan Libya’nın iki kanadı arasında diplomatik temas: Dibeybe ve Reşad siyasi gelişmeleri görüştü

Libya'daki krizin iki tarafıyla da ilişkilerini geliştirmeyi sürdüren Mısır, Trablus ve Bingazi yönetimleri arasındaki temaslarını yoğunlaştırıyor. Bu çerçevede Libya'daki geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Mısır Genel İstihbarat Servisi Başkanı Tümgeneral Hasan Reşad ile ülkedeki siyasi ve güvenlik alanındaki son gelişmeleri, ikili ilişkilerin güçlendirilmesini ve ortak koordinasyonun sürdürülmesini ele aldı.

Dibeybe ile Reşad arasında pazartesi günü Trablus'ta gerçekleştirilen görüşme, Reşad'ın Libya Ulusal Ordusu Başkomutan Yardımcısı Korgeneral Saddam Hafter ile Kahire'de yaptığı temasların ardından geldi. Söz konusu görüşmeler, Libya Temsilciler Meclisi'nin Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı onaylamasının ardından Mısır'ın ülkenin doğusundaki yönetimle ilişkilerinde gerilim yaşandığı yönündeki değerlendirmelerin gündeme geldiği bir dönemde gerçekleşti.

csdvfgth
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Mısır Genel İstihbarat Servisi Başkanı Hasan Reşad ile Trablus'ta görüştü (Dibeybe'nin ofisi)

Dibeybe'nin ofisinden yapılan açıklamaya göre görüşmede, özellikle güvenlik alanında olmak üzere ortak iş birliğinin geliştirilmesi ve Kahire ile Trablus'un çıkarlarına hizmet edecek adımlar ele alındı. Ayrıca istikrarın sağlanmasına yönelik çabaların desteklenmesi, Libya'nın birliğinin ve egemenliğinin korunması konuları değerlendirildi.

İki taraf, güncel bölgesel gelişmeleri de ele alırken ortak sorunlarla mücadelede tutumların eşgüdüm içinde belirlenmesinin önemine vurgu yapıldı. Bu koordinasyonun bölgede güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sağlayacağı belirtildi.

Gözlemciler, Kahire'nin Bingazi ve Trablus yönetimleri arasında yürüttüğü diplomatik trafiği, iki tarafı birbirine yakınlaştırmayı amaçlayan bir uzlaşı girişimi olarak değerlendiriyor. Bu değerlendirmede, Saddam Hafter'in 13 Şubat'ta Kahire'de Reşad ile gerçekleştirdiği görüşmeler de etkili oluyor.

dcfrgtyh
Mısır Genel İstihbarat Servisi Başkanı Hasan Reşad, 13 Kasım'da Kahire'de Korgeneral Saddam Hafter'i kabul etti (Libya El Hadath kanalı)

Gözlemciler, Hafter'in Kahire'nin Libya'nın birliği ve istikrarına yönelik tutumunu takdir etmesini, iki taraf arasında yıllara dayanan istişare ve iş birliğinin oluşturduğu güvenin bir göstergesi olarak değerlendiriyor.

Saddam Hafter, Reşad ile Kahire'de yaptığı görüşmelerde Libya'daki gelişmelerin yanı sıra siyasi sürecin ilerletilmesi, devletin yönetim ve kurumlarının birleştirilmesi, seçimlerin önünün açılması ve ülkede istikrarın sağlanması için atılabilecek adımların ele alındığını açıklamıştı.

Öte yandan Libya Yüksek Devlet Konseyi Başkanı Muhammed Tekale de Türkiye'nin Trablus Büyükelçisi Güven Begeç ile bir araya gelerek siyasi sahadaki son gelişmeleri ve mevcut siyasi tıkanıklığın aşılması için atılabilecek adımları görüştü.

Yüksek Devlet Konseyi'nden pazartesi günü yapılan açıklamada, Tekale ile Begeç'in görüşmesinde Libya'daki siyasi gelişmelerin ve siyasi süreci ilerletmeye yönelik çabaların ele alındığı belirtildi. Açıklamada, halkın istikrar beklentilerini karşılamak amacıyla yasal ve anayasal çerçevede ulusal seçimlerin gerçekleştirilmesi için uygun koşulların oluşturulmasının önemine dikkat çekildi.

Görüşmede ayrıca Libya ile Türkiye arasındaki ikili iş birliğinin farklı alanlarda geliştirilmesi ve iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet edecek adımlar değerlendirildi.

Libya'da devam eden siyasi süreç kapsamında Birleşmiş Milletler (BM) Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh de Yüksek Devlet Konseyi bünyesindeki İrade Grubu üyeleriyle görüştü. Görüşme, BM misyonunun krizin aşılması amacıyla farklı taraflarla yürüttüğü temaslar çerçevesinde gerçekleştirildi.

BM Libya Destek Misyonu, pazar akşamı yaptığı açıklamada görüşmelerde 30 Ağustos'ta imzalanan 4+4 anlaşmasının ve Libya'nın karşı karşıya olduğu ekonomik sorunların ele alındığını bildirdi. İrade Grubu üyeleri, bazı çekinceleri bulunduğunu belirtmekle birlikte anlaşmayı desteklediklerini ve siyasi sürece yapıcı biçimde katılmayı sürdüreceklerini ifade etti.

sdwefrg
BM Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh, pazar günü Libya Yüksek Devlet Konseyi bünyesindeki İrade Grubu üyeleriyle bir araya geldi (BM Libya Destek Misyonu)

Tetteh, BM misyonunun Yüksek Devlet Konseyi ile temaslarını sürdürdüğünü belirterek, Konseyin 4+4 anlaşmasını onaylamasını memnuniyetle karşılayacaklarını söyledi. Tetteh ayrıca dile getirilen çekinceler konusunda taraflarla diyaloğun devam edeceğini kaydetti.

Libya'da siyasi çıkmazın sürmesinin ekonomik maliyetlerine de dikkat çeken Tetteh, BM'nin başlıca Libyalı kurumlara siyasi süreci ilerletmek amacıyla yapıcı bir iş birliği içinde hareket etme çağrısını yineledi.


Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
TT

Irak, Kerkük-Ceyhan hattından petrol ihracatına yeniden başladı

Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)
Bir işçi, Irak'tan Türkiye'ye uzanan ve petrolün yurt dışına ihraç edilmesini sağlayan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı'nda bakım çalışması yapıyor (Reuters)

Irak, Türkiye'ye uzanan Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ham petrol ihracatını günlük 120 bin varillik ilk kapasiteyle yeniden başlattı. Kapasitenin aşamalı olarak günlük 500 bin varile çıkarılması planlanıyor. Irak Petrol Bakanı'nın salı günü yaptığı açıklamaya göre bu adım, Bağdat'ın petrol ihracatında alternatif güzergâhlarını artırırken güney limanlarına ve Hürmüz Boğazı'na olan bağımlılığını azaltacak.

Hattın yeniden devreye alınması, Irak'ın ham petrol ihracat güzergâhlarını çeşitlendirmeye çalıştığı bir döneme denk geldi. İran'la yaşanan savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin aksaması, Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nün (OPEC) en büyük ikinci üreticisi olan Irak'ı petrol üretimini ihraç edebileceği alternatif güzergâhlar aramaya yöneltti.

Petrol akışının yeniden başlamasıyla Irak, ülkenin kuzeyinde üretilen petrolü ihraç etmek için Kürdistan Bölgesi'yle bağlantılı boru hattına ek bir güzergâha kavuşmuş oldu. Böylece ülkenin güneyindeki ihracat terminallerine ve Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatlarına bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

Yaklaşık 960 kilometre uzunluğundaki Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden ihracat, terör örgütü DEAŞ'ın 2014 yılında düzenlediği tekrarlanan saldırıların ardından durmuştu. Hat, daha önce dünya genelindeki petrol arzının yaklaşık yüzde 0,5'ine karşılık gelen miktarda petrol taşıyordu.

Hattın yeniden faaliyete geçirilmesinin Irak'ın toplam petrol ihracatına sağlayacağı fiili katkının ise mevcut petrol arzına ve boru hattından gönderilecek miktarların mevcut sevkiyatlara ilave olup olmayacağına ya da mevcut ihracatın bir bölümünün yerini alıp almayacağına bağlı olacağı değerlendiriliyor.