Dünya liderleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı seçim başarısı nedeniyle tebrik etti

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Dünya liderleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı seçim başarısı nedeniyle tebrik etti

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Birçok ülkenin lideri, Cumhurbaşkanı Seçimi'nin ikinci turundaki başarısından dolayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı tebrik etti. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı telefonla arayıp seçimdeki başarısı nedeniyle kutlayarak, en kısa zamanda Azerbaycan'a beklediğini iletti.

Azerbaycan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Aliyev, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın "zaferini" Türk halkının Erdoğan'ın politikalarına duyduğu güvenin göstergesi olarak değerlendirdiğini, Erdoğan liderliğinde Türkiye'nin kapsamlı kalkınmasının ilerleyen yıllarda da devam edeceğinden emin olduğunu belirtti.

Aliyev, Erdoğan'a Türk milletinin refahı ve ülkenin kalkınması adına yürüttüğü faaliyetlerinde yeni başarılar diledi.

Aliyev, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a mesaj gönderdi.

"Aziz kardeşim." diye başladığı mesajında Erdoğan'ı kendi ve Azerbaycan halkı adında kutlayan Aliyev, Azerbaycan halkının seçimi büyük bir ilgi ve heyecanla izlediğini kaydetti.

Aliyev, seçimin sonuçlarının, Erdoğan'ın Türkiye'nin kapsamlı kalkınması yolunda kararlılıkla uyguladığı geniş çaplı politikaya ve paha biçilmez hizmetlerine verilen en büyük ödül olduğunu belirtti.

Çağdaş dönemin sayfalarına altın harflerle kazınan faaliyetlerinin Erdoğan'ın vatana, millete ve Türk yurduna sınırsız sevgisinin, bağlılığının ve sadakatinin açık bir ifadesi olduğunu vurgulayan Aliyev, şöyle devam etti:

Kardeş Türkiye Cumhuriyeti, geride bıraktığımız 20 yılı aşkın süredir sizin liderliğiniz sayesinde büyük ve onurlu bir kalkınma yolundan geçerek, uluslararası arenadaki süreçlerde belirleyici etkiye sahip, söz sahibi ve önemli başarılara imza atan bir güç merkezi haline geldi, siyasi, ekonomik, endüstriyel, askeri, yeni teknolojiler ve diğer alanlarda önemli başarılar elde etti. Tarihsel misyonunuzun mihenk taşını oluşturan güçlü ve etkili Türkiye Cumhuriyeti'nin elde ettiği başarılar, kardeş ülke olarak bizleri gururlandırmaktadır.

Aliyev, tarihsel olarak iki halkın iradesinden doğan kopmaz bağlarla birbirine bağlı Azerbaycan-Türkiye ilişkilerinin bugün dünyada benzerinin bulunmadığını belirterek, iki ülke arasındaki dostluk ve kardeşliğin, işbirliğinin ve ortak projelerin bölgesel işbirliği, güvenlik ve istikrarın da bel kemiğini oluşturduğunu kaydetti.

Azerbaycan topraklarının işgalden kurtarılması mücadelesinde Erdoğan'ın şahsında, kardeş Türk devleti ve halkının kararlı, kesin siyasi ve manevi desteğini her zaman minnetle hatırladıklarını bildiren Aliyev, mesajında şu ifadelere yer verdi:

"Aziz kardeşim, sizi ilk ziyaretinizi Azerbaycan'a yapmaya davet ediyorum. Zamanın imtihanlarını onurla göğüsleyen halklarımızın dostluk ve kardeşliğinin, Azerbaycan ile Türkiye'nin birlik ve müttefikliğinin 'bir millet, iki devlet' ve 'tek yumruk' felsefelerinin ruhuna uygun olarak ortak çabalarımızla yükselen çizgide devam edeceğine ve daha da güçleneceğine eminim. Zafer sevincinizi sizinle paylaşıyor, size sağlık ve mutluluk, kardeş Türkiye ve Türk halkının huzur ve refahı için yapacağınız faaliyetlerinizde yeni başarılar diliyorum."

Rusya
Kremlin’den yapılan yazılı açıklamaya göre, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, seçimdeki başarısı dolayısıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan’a mesaj gönderdi.

Putin, mesajında, söz konusu başarının Erdoğan’ın Türkiye Cumhurbaşkanı olarak gösterdiği özverili çalışmaların doğal bir sonucu olduğuna işaret ederek, "Zaferiniz, devlet egemenliğini güçlendirme ve bağımsız bir dış politika izleme çabalarınıza Türk halkının verdiği desteğin açık bir göstergesidir" ifadesini kullandı.

Türkiye ile Rusya arasındaki dostane ilişkilerin güçlendirilmesine ve karşılıklı yarar sağlayan işbirliğine kişisel katkısı için Cumhurbaşkanı Erdoğan’a teşekkür eden Putin, "İkili, bölgesel ve uluslararası gündemdeki güncel konularda yapıcı diyaloğumuzu sürdürmeye hazır olduğumuzu teyit etmek isterim." değerlendirmesinde bulundu.

Putin, Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin inşası ve Türkiye'de bir doğal gaz merkezinin oluşturulması başta olmak üzere planlanan ortak projelerin tutarlı şekilde uygulanmasına da önem verdiklerini belirtti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı seçimdeki başarısından dolayı tebrik eden Putin, “Değerli dostum, yeniden Cumhurbaşkanı olarak seçildiğiniz için en içten tebriklerimi lütfen kabul edin. Size devlet başkanı olarak sorumlu görevinizde başarılar, sağlık ve refah diliyorum.” ifadesine yer verdi.

Katar
Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Aziz kardeşim Recep Tayyip Erdoğan'ı zaferinden dolayı tebrik ederim. Sizlere yeni döneminizde başarılar dilerim. Bu dönemde kardeş Türk halkının gelişim ve refah emellerini gerçekleştirmenizi, ülkelerimizin güçlü ilişkilerini geliştirmeyi ve bu ilişkileri daha fazla kalkınmayla sonuçlandırmayı temenni ederim." ifadelerini kullandı.

Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman bin Casim Al Sani, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı, Cumhurbaşkanlığı Seçimi'nin ikinci turundaki başarısından dolayı tebrik etti.

Emirlik Divanından yapılan yazılı açıklamaya göre, Al Sani, seçimdeki başarısından dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türkiye için tebrik mesajı yayımladı.

Erdoğan'a başarı dileklerinde bulunan Al Sani, iki ülke arasındaki stratejik ilişkilerin daha fazla gelişmesi ve büyüme kaydetmesi temennisinde bulundu.

KKTC
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Cumhurbaşkanlığında düzenlediği basın toplantısında, Erdoğan'ın başarısının KKTC ve Doğu Akdeniz'deki istikrar için önem taşıdığını belirterek, "Anavatan Türkiye'de yapılan seçim sonrası Sayın Erdoğan'ın başarısı aynı zamanda KKTC'deki iki devletli siyasetin de teyidi olmuştur." dedi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın seçim başarısıyla birlikte "Türkiye Yüzyılı"nın Türk milleti için hayırlara vesile olmasını dileyen Tatar, seçimin büyük bir olgunluk içerisinde geçmesinden dolayı mutluluk duyduğunu ifade etti.

Anavatan Türkiye ile birlikte KKTC'nin Doğu Akdeniz'de daha müreffeh bir geleceğe doğru yol alacağını dile getiren Tatar, şunları kaydetti:

Bir kez daha Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı tebrik ediyorum ve neticenin milletimize hayırlı olmasını diliyorum. Türkiye'de yüksek katılımla gerçekleşen seçimlerin Türkiye'nin KKTC bağlamındaki milli siyasetinin bir onayı olduğunu düşünüyorum. Çünkü Sayın Erdoğan her platformda KKTC'nin tanınması ve uygulanan ambargoların kaldırılması için mücadele ediyor. Milli irade ile milli siyasetin teyidi KKTC açısından oldukça önemlidir.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Başbakanı Ünal Üstel, gazetecilere yaptığı açıklamada, Türkiye'de yapılan seçimlerin hayırlı olmasını dileyerek "Güçlü ve istikrarlı bir Türkiye için Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın kazanması bizler için önemliydi." ifadesini kullandı.

Üstel, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yeni dönemde başarılar dileyerek, seçim sonuçlarının Türk milleti için de hayırlı olması temennisinde bulundu.

Fransa
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı, Twitter'dan yaptığı Türkçe paylaşımla kutladı.

Fransa ve Türkiye'nin, Avrupa'ya barışın geri gelmesi, Avrupa Atlantik ittifakı ve Akdeniz'in geleceği gibi birlikte üstesinden geleceği sınavlarının olduğunu belirten Macron, "Yeniden seçilmesi dolayısıyla tebriklerimi ilettiğim Cumhurbaşkanı Erdoğan ile birlikte ilerlemeye devam edeceğiz." değerlendirmesinde bulundu.

Almanya
Almanya Başbakanı Olaf Scholz,  Twitter'dan yaptığı açıklamada, "Almanya ve Türkiye yakın ortaklar ve müttefiklerdir, aynı zamanda güçlü sosyal ve ekonomik bağlara sahibiz. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı yeniden seçilmesinden dolayı kutluyorum. Şimdi ortak meselelerimizi yeni bir ivmeyle ilerletmek istiyoruz." ifadelerini kullandı.

AB'den Cumhurbaşkanı Erdoğan'a tebrik
Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Charles Michel, sosyal medya mesajında, Erdoğan'ı yeniden cumhurbaşkanı seçilmesinden dolayı kutladı.

Michel, "Sizinle gelecek yıllarda tekrar çalışmayı ve ilişkileri derinleştirmeyi sabırsızlıkla bekliyorum." ifadesini kullandı.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen de seçimi kazanmasından dolayı Erdoğan'ı tebrik ederek "AB-Türkiye ilişkilerini geliştirmeye devam etmek için sabırsızlanıyorum. Halklarımızın çıkarına olacak şekilde ilişkileri ilerletmek için çalışmak hem Türkiye hem AB için stratejik önem taşımaktadır." ifadesine yer verdi.

Ukrayna 
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, sosyal paylaşım hesabından Türkçe yayımladığı mesajında şu ifadeleri kullandı:

"Cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki zaferinden dolayı Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı kutluyorum. Avrupa'nın güvenliği ve istikrarı için işbirliğimizin geliştirilmesini ve ülkelerimizin yararına stratejik ortaklığımızın daha da güçlendirilmesini umuyoruz."

Pakistan
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif de Twitter'dan yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın siyasetini kamu hizmetine bağlayan dünyadaki birkaç liderden biri olduğunu belirterek, Erdoğan'ın baskı altındaki Müslümanların güç sütunu ve onların vazgeçilmez hakları için coşkulu bir ses olduğunu belirtti.

Macaristan Başbakanı Viktor Orban da Twitter'dan yaptığı İngilizce ve Türkçe paylaşımla Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı tebrik etti.

Orban, "Tartışmasız seçim zaferinden ötürü tebrikler Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan." ifadelerini kullandı.

Libya
Libya Başbakanlığına ait resmi Facebook sayfası "Hukumetina"da yayımlanan tebrik mesajında ise Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe, "Kardeşim Sayın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı bir dönem daha Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazandığı için tebrik ediyorum. Türk halkı Erdoğan’a olan güveni ve projelerinin başarısını yeniledi." ifadelerini kullandı.

Libya Başkanlık Konseyi Başkanı Muhammed el-Menfi,iki ülke arasındaki ilişkilerin derinliği ve iki halk arasındaki kardeşliğe işaret ederek, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yeni dönemde başarılar" diledi.

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdulhamid Dibeybe de Erdoğan'ı arayarak tebrik etmiş, Libya Devlet Yüksek Konseyi Başkanı Halid el-Mişri ise kutlama mesajı yayımlamıştı.

Cezayir
Cezayir Cumhurbaşkanı Abdülmecid Tebbun, "Sayın Cumhurbaşkanı ve Değerli Kardeşim” cümleleriyle başladığı tebrik mesajında, "Kardeş Türkiye halkının aziz şahsınıza olan güveninin tazelenmesini memnuniyet ve sevinçle karşılayarak, size kendi adıma ve Cezayir halkı adına tebriklerimizi sunuyoruz." ifadelerini kullandı.

Sırbistan
Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic, yayımladığı tebrik mesajında, Erdoğan'ı seçim zaferi sebebiyle tebrik ederek, "Şahsım ve Sırbistan halkı adına yeniden cumhurbaşkanı seçilmenizi gönülden kutlarım. Bu dönemde de ülkenizin gelişimi ve halkınızın iyiliği için çalışacağınıza eminim." ifadelerini kullandı.

Özbekistan
Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı tebrik eden Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev de seçmenlerin yüksek düzeyde katılımı ve ikinci tur oylama sonuçlarının, dost Türk halkının görevdeki Cumhurbaşkanı'nın yürüttüğü politika ve reform programını desteklediğinin açık bir göstergesi olduğunu belirtti.

Macaristan
Macaristan Cumhurbaşkanı Katalin Novak, İngilizce ve Türkçe olarak Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı tebrik etti.

Novak, Twitter'dan yaptığı açıklamada, "Türkiye'nin yeniden cumhurbaşkanı seçilen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a tebrikler." ifadesini kullandı.

Türkiye'nin istikrarının Avrupa için çok değerli olduğunu ve Ukrayna'da barışa ulaşabilmek için bunun çok önemli rol oynayacağını vurgulayan Novak, "Macaristan ve Türkiye arasındaki işbirliğini güçlendirmek için çalışmayı dört gözle bekliyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Novak, ayrıca Türkçe "Tebrik ediyorum. Sayın Cumhurbaşkanı" paylaşımında bulundu.

Bosnalı Sırp lider Dodik de Twitter'dan yaptığı paylaşımda, Erdoğan'ı İngilizce ve Sırpça tebrik etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı "tarihi zafer" için kutladığını belirten Dodik, paylaşımında, "Seçmen yeniden, sizi liderleri olarak seçti. Seçmenin bu kararı sadece Türkiye için değil dünya için önemlidir. Tebrikler." ifadesine yer verdi.

Venezuela
Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, Twitter hesabından yaptığı paylaşımında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı seçim zaferi dolayısıyla kutlayarak "Venezuela, kardeşimiz ve dostumuzun zaferini kutluyor. Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye Cumhurbaşkanı ve Milletvekili seçimlerinin kazananı oldu. Türk halkını, bu zaferinden dolayı tebrik ediyoruz. Yeni dünyayı inşa etmek için birlikte çalışmaya devam etmeyi arzu ediyoruz. Yaşasın Türkiye!" ifadelerini kullandı.

Maduro, paylaşımında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde ve sandık başında oy kullanırken çekilmiş fotoğrafına yer verdi.

İran
İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, Erdoğan'a Cumhurbaşkanlığı seçimlerindeki zaferinden dolayı tebrik mesajı gönderdi.

Seçim sonuçlarının "Türk halkının, Erdoğan'a olan güveninin sürdüğünün bir işareti olduğu" değerlendirmesinde bulunan Reisi, Türkiye ve İran'ın bu dönemde de tarihi, kültürel, dini ilişkilerin yanı sıra iyi komşuluk ilişkileri, karşılıklı saygı ve iki ulusun ortak çıkarlarına dayanan dostane ilişkilerinin her zamankinden daha fazla güçleneceğini belirtti.

Reisi, iki ülke arasında bölgedeki ve İslam dünyasındaki gelişmelere ilişkin yakın işbirliğinin, bölgenin barış ve istikrarının güçlenmesi için daha uygun koşullar sağlayacağını ifade etti. ​​​​​​​

Filistin
Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Başbakan Muhammed Iştiyye, Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye, Filistin 1948 İslami Hareketi Başkan Yardımcısı ve Özgürlük Komitesi Başkanı Şeyh Kemal el-Hatib ve Mescid-i Aksa İmam Hatibi Şeyh İkrime Sabri, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı seçim başarısından dolayı tebrik etti.

Yaptığı yazılı açıklamayla Türk halkına ve Cumhurbaşkanı'na "Filistin halkı ve Filistin Devlet Başkanlığı" olarak "kardeşçe tebriklerini" gönderen Filistin Devlet Başkanı Abbas, "Şundan eminiz ki Allah'ın izniyle gelişim yolunda devam edeceksiniz, Türkiye ve kardeş halkı için büyük başarılara imza atacaksınız." ifadelerini kullandı.

Abbas, "bu vesileyle Türkiye ve Filistin halklarının tarihi, kardeşlik bağları ve dayanışmasından duyduğu gururu" dile getirdi.

Filistin Başbakanı Muhammed Iştiyye de AA muhabirine yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın seçim başarısını tebrik etti.

Iştiyye "Türkiye'de yaşananlar ciddi ve gerçek bir demokrasi şölenidir. Bu demokrasi Filistin için tam anlamıyla bir kazanımdır. Bu başarı, Türkiye'nin kalkınması yolunda elde edilen başarıların bir sonucudur." dedi.

Filistin ile Türkiye arasındaki dostluğun Cumhurbaşkanı Erdoğan döneminde daha da pekiştiğini kaydeden Iştiyye, Türk halkının refahı, kalkınması ve esenliğini temenni ettiğini söyledi.

Hamas da yaptığı yazılı açıklamayla Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı kutladı.

Açıklamada, "Hamas, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı seçimleri kazanmasından ve Türk halkının yeniden güvenini tazelemesinden, Türk halkını da demokrasi şöleninden ötürü tebrik etmektedir." ifadeleri kullanıldı.

Açıklamada, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bu tarihi başarısının Türkiye'nin Arap ve İslam ülkeleriyle ilişkileri ile bölgesel ve uluslararası konumunun güçlenmesinin önünü açması" temennisinde bulunuldu.

Hamas Siyasi Büro Başkanı İsmail Heniyye ise yaptığı yazılı açıklamada, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı, seçimleri kazanmasından ötürü kutluyor, Türk halkının medeni pozisyonunu takdir ediyorum." ifadelerine yer verdi.

Filistin 1948 İslami Hareketi Başkan Yardımcısı ve Özgürlük Komitesi Başkanı Şeyh Kemal el-Hatib, Twitter hesabından paylaşımda bulundu.

Hatip, şunları kaydetti:

Ömrün boyunda verici olduğun halk, sana ne zaman ve nasıl bu iyiliğin karşılığını vereceğini bildi ve seni yalnız bırakmadı. İyi, iyiler içindir, iyiler de iyi içindir. (Tayyib Tayyibler, Tayyibler Tayyib içindir). Allah'tan senin yükünü hafifletmesini değil bilakis arkanı güçlendirmesini niyaz ediyorum.

Mescid-i Aksa İmam Hatibi Şeyh İkrime Sabri de yaptığı yazılı açıklamada, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı, seçimleri kazanmasından ötürü tebrik ediyor, bu zaferi büyük bir liderin ve sadık bir halkın üstünlüğü olarak görüyoruz. Allah'tan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hayırlara muvaffak kılmasını, Türkiye'yi ve halkını her türlü beladan korumasını niyaz ediyoruz."

Arnavutluk
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, Facebook hesabından Türkçe ve Arnavutça paylaştığı kutlama mesajında, “Zaferiniz için tebrikler Sayın Başkan.” ifadelerini kullandı.

Kosova
Kosova Cumhurbaşkanı Vjosa Osmani de Twitter hesabından Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı etiketleyerek yaptığı paylaşımda, Türkçe “Kosova ile Türkiye arasındaki ortaklık güncellenerek devam etsin.” mesajına yer verdi.

Osmani, mesajında “Bugünkü zaferinden dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı yürekten tebrik ediyoruz. Siz Türkiye'yi yeni başarılara yönlendirmeye devam ederken, mükemmel işbirliğimizi geliştirmek için birlikte çalışmayı dört gözle bekliyorum.” ifadelerini kullandı.

Irak
Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani,  Twitter hesabından tebrik mesajı yayımladı.

Sudani, mesajında, "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden seçilmesi, dost Türk milletinin güvenini kazanması ve seçimleri kazanmasından dolayı tebriklerimi sunuyorum. Irak ve Türkiye'nin ilişkilerinde gelişme, dostluk ve yardımlaşmanın ilerlemesini temenni ederim." ifadelerine yer verdi.

Irak Meclis Başkanı Muhammed Halbusi, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, "Demokrasi tecrübesinin Türkiye'de başarılı olmasından dolayı komşu ülke ve kardeş millet Türk milletini tebrik ediyoruz." ifadelerini kullandı.

Halbusi, mesajına şöyle devam etti:

Yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesinden dolayı da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı tebrik ediyorum. Her iki ülke, Irak ve Türkiye'nin birçok alanda yardımlaşmasını temenni ederek, Türkiye için gelişme ve ilerlemenin devamını dilerim.

Irak Türkmen Cephesi (ITC) Başkanı Hasan Turan da Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, “Cumhurbaşkanlığı seçimleri Türkiye’ye yakışır bir şekilde sükunet ve demokrasiye uygun olarak gerçekleşmiştir.” ifadelerine yer verdi.

Turan, seçim sonucunun Türkiye başta olmak üzere Türk ve İslam dünyasına hayırlara vesile olmasını dileyerek, "13. Cumhurbaşkanı görevine seçilen Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı, Irak Türkmen Cephesi, Irak Türkleri ve şahsım adına tebrik ederim." ifadelerini kullandı.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Etnik ve Dini Oluşumlardan Sorumlu Bakanı ve ITC Yürütme Kurulu Üyesi Aydın Maruf da Twitter hesabından tebrik mesajı yayımladı.

Türkmen Bakan Maruf, şunları kaydetti:

Türkiye Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı tebrik eder ve başarılar dileriz. Millet karar verdi, Türkiye kazandı. Bu seçimde Türkiye'nin demokrasi ve iradesi kazandı. Seçimin kaybedeni yok, kazanan Türkiye oldu. Yüce Allah Türkiye'yi korusun ve yüceltsin.

Irak Meclisindeki Sünni Es-Siyade Koalisyonu Başkanı Hamis Hançer de Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, "Türkiye'de bir demokrasi tecrübesinin başarıyla sonuçlanmasından dolayı kardeş Türk milletini tebrik ederim. Kardeşim Recep Tayyip Erdoğan ve partisi Adalet ve Kalkınma Partisi mensuplarını tebrik ediyorum. Zafer sizin ve hüsran da düşmanlarınızındır." ifadelerini kullandı.

Kerkük Valisi Rakan Said de yayımladığı yazılı açıklamada, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı tebrik etti.

Said açıklamasında, şu ifadelere yer verdi:

Kardeş ülke ve Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı kutluyoruz. Yeni dönemde iki ülke, Irak ile Türkiye arasındaki yardımlaşmanın artması, yardım ve destekte Irak ve Kerkük'e öncelik tanınması ve Türk şirketlerinin Kerkük'ün yeniden kalkınmasında daha fazla rol almasını temenni ediyoruz.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani, seçimdeki başarısından dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türkiye için tebrik mesajı yayımladı.

Barzani, mesajında, "Kürdistan Bölgesi adına, Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ı yeniden Türkiye Cumhurbaşkanı seçilmesi nedeniyle kutluyorum. Türkiye ile Kürdistan Bölgesi ve Irak arasındaki bağları daha da ileriye götürmek için birlikte çalışmaya devam etmeyi dört gözle bekliyorum." şeklindeki değerlendirmesini paylaştı.

IKBY Başbakanı Mesrur Barzani de Twitter hesabından yaptığı paylaşımda, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı yeniden seçilmesinden dolayı tebrik ediyorum. Kürdistan Bölgesi ile Türkiye arasındaki işbirliğimizi sürdürmeyi ve ikili bağları genişletmeyi sabırsızlıkla bekliyorum." ifadelerini kullandı.

Somali
Somali Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud Twitter hesabındaki paylaşımında, Erdoğan'ı yeniden cumhurbaşkanı seçilmesinden dolayı tebrik ederek, yeni görevinde başarılar diledi.

Mahmud, "Türkiye ile Somali karşılıklı saygı ve işbirliğine dayanan uzun bir geçmişe sahip. İki ülke aynı zamanda güçlü bir ortaklığa da sahip." ifadelerini kullandı.

Somali Başbakanı Hamza Abdi Barre ise Twitter hesabından yaptığı açıklamada, seçim başarısından dolayı Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı tebrik ederek, "Başkan kardeşimi en içten dileklerimle kutluyorum." değerlendirmesinde bulundu.

Erdoğan'ın yeniden seçilmesinin liderliğine duyulan güvenden kaynaklandığını vurgulayan Barre, "İki kardeş ülke arasındaki bağların geliştiğini ve uluslarımızın refaha kavuştuğunu görmek için sabırsızlanıyoruz." ifadelerine yer verdi.

Gürcistan
Gürcistan Başbakanı İrakli Garibaşvili, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Seçimi'nin ikinci turunu Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın resmi olmayan sonuçlara göre önde götürmesine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ve Gürcistan'ın büyük dostu Recep Tayyip Erdoğan'ı seçimlerdeki inandırıcı zaferinden ve yeniden ülke lideri seçilmesinden dolayı kutluyorum. Türk halkı fikrini net bir şekilde açıkladı ve biz de kutlamalarına katılıyoruz. Türkiye Cumhuriyeti ile Gürcistan arasındaki dostane bağları ve stratejik ortaklığı daha da güçlendirmeye hazırız."

Lübnan
Lübnan Başbakanı Necib Mikati,  Erdoğan ile telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Başbakan Mikati, görüşmede Erdoğan'ı Cumhurbaşkanı Seçimi'nde elde ettiği zaferden dolayı tebrik etti.

Tunus
Tunus eski Meclis Başkanı ve Nahda Hareketi lideri Raşid el-Gannuşi’nin resmi sosyal medya hesabından yapılan açıklamada, "Cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan kardeşim Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı tebrik ederim. Türkiye’deki seçimlere yüksek katılım oranı için Türk halkını tebrik ediyoruz. Seçim sonuçlarının ülkelerimize hayırlı olmasını, özgürlük, güvenlik ve refah getirmesini Cenabı Allah'tan niyaz ederim." ifadelerine yer verildi.

Belarus
Belarus Cumhurbaşkanlığı basın servisinden yapılan açıklamaya göre, Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Erdoğan’a tebrik mesajında, “Dünya çapında takip edilen, çok zorlu bir mücadele ile elde edilen ikna edici zafer, Türk halkının güveninin en yüksek göstergesidir.” ifadesine yer verdi.

Türkiye’deki önemli sosyal ve politik olayların deprem felaketinden sonra yaşanan çetin sınava denk geldiğine dikkati çeken Lukaşenko, “Fakat, bu zorluğa rağmen mümkün olan her şeyi ve hatta daha fazlasını yaptığınız bir toplum için istikrarı korumayı başardınız. Sizi değerli, güçlü bir politikacı ve Belarus'un iyi bir dostu olarak görüyorum. Uluslararası gerilimin azaltılması, gıda güvenliği ve anlaşmazlıkların barışçıl çözümü konusunda aynı çıkarlara sahibiz. Bize her zaman güvenebilirsiniz” ifadelerini kullandı.

Astana’da Ekim 2022’de vardıkları anlaşma uyarınca kısa bir süre içinde Erdoğan ile görüşmeyi umduğunu kaydeden Lukaşenko, şunları kaydetti:

“Minsk ile Ankara arasında on yıllardır gelişen güven ve karşılıklı saygı ilişkilerinin, ülkelerimiz ve halklarımız yararına güçlenerek devam edeceğinden eminim.”

Lukaşenko, Erdoğan’a sağlık, esenlik ve hizmetlerinde başarı, dost Türk halkına barış, istikrar ve refah diledi.

Sudan
Sudan ordusu komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı, Cumhurbaşkanı Seçimi'nin ikinci turundaki başarısından dolayı kutladı.

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a tebrik telgrafı gönderdi.

​​​​​​​Burhan, telgrafında, "Kendi adıma, Sudan Cumhuriyeti hükümeti ve halkı adına, kardeş Türkiye'nin Cumhurbaşkanı olarak seçilmenizden dolayı en içten tebriklerimi iletmekten büyük memnuniyet duyuyorum." ifadesini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yeniden seçilmesinin Türkiye'nin, bölgede öncü ve lider konumuna olan güveni artırdığını ifade eden Burhan, Sudan'ın çeşitli alanlarda ikili ilişkileri geliştirmek için Türkiye ile çalışmayı dört gözle beklediğini belirtti.

Burhan, Erdoğan liderliğindeki yeni dönemin nice başarılara ve kazanımlara sahne olmasını dilediğini, bu sürecin Türk halkının ilerleme ve refahına katkı sağlamasını temenni ettiğini kaydetti.

Diğer yandan, Sudan'da ordu ile nisanın ortasından bu yana çatışan Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) Komutanı Muhammed Hamdan Dagalu da sosyal medya hesabından, Cumhurbaşkanı Seçimi'nin ikinci turundaki başarısı dolayısıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı tebrik etti.

Dagalu, "Kardeş Türk halkına ve bölgeye refah ve kalkınma getirmesini temenni ettiğimiz bu demokratik uygulamadan dolayı Erdoğan taraftarlarını ve Türk milletini tebrik ederiz." ifadesini kullandı.

Türkiye ile tarihe dayalı karşılıklı ve ebedi bir ilişkileri olduğunu belirten Dagalu, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ve Türk halkına Sudan'a verdikleri destekten dolayı teşekkür ederek "Ülkemize ve insanımıza verdikleri sürekli destek için teşekkür ediyoruz. Halkımızın özgürlük, barış ve demokrasi özlemlerini gerçekleştirmek için tüm çabalarımızın birleşeceğini umuyoruz." mesajını paylaştı.

Ürdün 
Ürdün Meclisindeki Ürdün-Türkiye Dostluk Grubu Başkanı Yasin el-Husban da Erdoğan'ı kutladı.

Husban, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin dünyaya demokrasi dersi verdiğini ifade ederek, gelecek dönemde iki ülke arasındaki ilişkilerde daha fazla ilerleme olacağını kaydetti.

Ermenistan
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Twitter hesabından Cumhurbaşkanı Erdoğan'a tebrik mesajı yayımladı.

Paşinyan, “Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı yeniden seçilmesinden dolayı tebrik ederim. Ülkelerimiz arasındaki ilişkilerin tamamen normalleşmesi için birlikte çalışmaya devam etmeyi dört gözle bekliyoruz.” mesajına yer verdi.

İİT ve Dünya Müslüman Alimler Birliği
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreteri Hüseyin İbrahim Taha, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı tebrik etti.

İİT'nin Twitter hesabından Türk bayrağı paylaşılarak yapılan yazılı açıklamada, Genel Sekreter Taha, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a yeni döneminde ülkesini daha da ileriye ve refaha götürmede başarılar diledi.

Dünya Müslüman Alimler Birliği, Twitter hesabından, Genel Sekreter Ali Karadaği'nin imzasını taşıyan açıklama yayımladı.

Açıklamada, "Seçimler, gerçek kazananın Türk halkı olduğunu açıkça ortaya koymuştur. Bu nezih seçimler, Türk halkının daha iyi bir geleceği inşa etme iradesini ve ülkedeki köklü demokrasiyi yansıtmaktadır." ifadesi kullanıldı.

Bu seçimlerin, Erdoğan'ın, İslami ve demokratik ilkelere bağlılığını ve halkın iradesini kabul etme konusundaki sabrını yansıttığına işaret edilen açıklamada, Türkiye'nin, Erdoğan liderliğinde ilerlemeye ve gelişmeye devam edeceğine olan inanç vurgulandı.

Gazze'deki Filistin Alimler Birliğinden yapılan yazılı açıklamada da "Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı, Adalet ve Kalkınma Partisini ve Türk halkını bu zaferden ve büyük başarıdan ötürü tebrik ediyoruz. Filistin meselesinin, Türk halkının önceliklerinin başında yer almaya devam etmesini, Türkiye'nin Filistin halkının ve Mescid-i Aksa'nın destekçisi ve yardımcısı olarak kalmasını istiyoruz." ifadelerine yer verildi.

İstanbul merkezli Filistinli Alimler Heyeti de yazılı açıklamasında, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın seçim başarısıyla ilgili olarak "Bugün hak ehlinin, kardeş Türk halkının, Filistin halkının, İslam ümmetinin ve dünyadaki tüm mazlumların sevinç günüdür." değerlendirmesinde bulundu.

Açıklamada, "düşmanların tüm komplolarına medeni bir bilinçle karşı koyan Türk halkıyla gurur duyulduğu" belirtilerek, seçimlerde böylesine büyük bir başarı kazanılmasının Türkiye'nin İslam ümmeti içindeki rolüne büyük etki edeceği kaydedildi.

Bosna Hersek
Bosna Hersek Devlet Başkanlığı Konseyi Başkanı ve Sırp Üyesi Zejka Cvijanovic de yayımladığı tebrik mesajında, Erdoğan'ın "seçim başarısının" yürüttüğü politikaya bağlı olduğunu belirterek, "Saygıdeğer Cumhurbaşkanım, seçimin ikinci turunda gösterdiğiniz başarı için gönülden tebrik ederim." ifadesini kullandı.

İsrail
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı seçim zaferinden dolayı tebrik etmek için sosyal medya hesabından Türkçe paylaşımda bulundu.

İsrail Cumhurbaşkanı Herzog, "Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı seçimlerdeki zaferi için tebrik ediyorum. Birlikte çalışmaya devam ederek, Türkiye ve İsrail arasındaki iyi ilişkileri daha da ileri götüreceğimize inanıyorum." İfadesine yer verdi.

Moldova
Moldova Cumhuriyeti'ne bağlı Gagauz Özerk Yeri Başkanı İrina Vlah, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı seçim başarısı nedeniyle tebrik etti.

Vlah, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Değerli dostumuz Erdoğan'ı Cumhurbaşkanlığı seçimini kazanması dolayısıyla tebrik ediyoruz. Türkiye halkı, Erdoğan'a ve yaptıklarına destek vererek doğru karar verdi." ifadelerini kullandı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'a sağlık ve güç dileyen Vlah, Erdoğan'ı Moldova'ya davet etti.

Gine Bissau
Gine Bissau Cumhurbaşkanı Umaro Sissoco Embalo, Twitter hesabında yaptığı paylaşımda, bugün gerçekleşen Cumhurbaşkanı Seçimi'nin ikinci turunda elde ettiği zafer dolayısıyla Erdoğan'ı içtenlikle kutladığını belirtti.

Seçim sonuçlarının Türk halkının Erdoğan'a olan güvenin bir göstergesi olduğunu ifade eden Embalo, "Kendisine barış, ilerleme ve refah dolu bir görev dönemi diliyorum." ifadesini kullandı.

Embalo, Türkiye ve Gine Bissau arasındaki ikili ilişkilerin yeni dönemde de güçlenerek devam edeceğini kaydetti.

Brezilya
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı yeniden cumhurbaşkanı seçilmesi dolayısıyla kutladı.

Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva, "Türkiye Cumhurbaşkanı olarak yeniden seçilen Recep Tayyip Erdoğan'ı selamlıyorum. Türk halkı için en iyisi olması temennisiyle size oldukça başarılı ve iyi bir yönetim diliyorum. Barış içinde küresel işbirliği, dünyada kalkınma ve yoksullukla mücadelede Brezilya'nın müttefikliğine güvenin." ifadelerini kullandı.



Türkiye’den Kürt gruplara uyarı: İran’da savaşırsanız müdahale ederiz

PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)
PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)
TT

Türkiye’den Kürt gruplara uyarı: İran’da savaşırsanız müdahale ederiz

PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)
PJAK unsurlarının gerçekleştirdiği tatbikattan bir kare (Reuters)

Türk yetkililer, İran’a yönelik bazı cephelerde PKK’nın İran uzantısı PJAK aktif rol alması halinde, Ankara’nın Suriye tecrübesini referans göstererek Kuzey Irak’a müdahale tehdidinde bulunduğunu açıkladı.

Kaynaklar, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının 28 Şubat’tan bu yana başlamasıyla birlikte Türkiye’nin, PKK ve PJAK unsurlarının Batı İran’da operasyonlar düzenlemesine yönelik planlar konusunda tüm taraflara uyarılarda bulunduğunu belirtti.

Hükûmete yakın Türkiye gazetesine göre kaynaklar isim vermeden, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, İran Savaşı’nın hemen ardından ABD Başkanı Donald Trump ile telefonda görüştüğünü ve Türkiye’nin “saldırı için ‘terör örgütlerinin’ kullanılmasına izin vermeyeceğini” vurguladığını aktardı. Erdoğan’ın Türkiye’nin toprak bütünlüğü konusundaki tutumunun açık ve net olduğu ifade edildi.

Ankara’nın hamlesi ve Öcalan’dan uyarı

Kaynaklar, bu görüşmenin ardından Türkiye Dışişleri ve İstihbarat teşkilatlarından heyetlerin, Kürdistan Bölgesel Yönetimi yetkilileri ile görüşmeler gerçekleştirdiğini ve onlara “Suriye’de yaptığımız gibi müdahale edeceğiz” mesajını ilettiğini belirtti.

Ayrıca, PKK lideri Abdullah Öcalan’ın, Türkiye’deki İmralı cezaevinden, Kuzey Irak’taki Kandil Dağı’ndaki parti yöneticilerine iletilen bir uyarıda bulunduğu ve İsrail’in oyununa kanmayın dediği aktarıldı. Bu uyarının bölgedeki güç dengelerini değiştirdiği ifade edildi.

Trump ve Türkiye’nin tutumu

Analistler, Türkiye’nin İsrail destekli Kürt örgütlerinin herhangi bir hareketine karşı tutumunu, Trump’ın bir ay sonra Miami’deki “Gelecek Yatırım Girişimi” zirvesinde yaptığı konuşmada Türkiye’ye övgüde bulunmasıyla ilişkilendirdi. Trump, “Bence Türkiye harikaydı, gerçekten etkileyiciydiler ve bizden beklenen alanların dışında kaldılar” ifadelerini kullanarak Erdoğan’ı “muhteşem lider” olarak nitelendirdi.

Yazar ve siyasi analist Murat Yetkin, bu övgünün, başka koşullarda Türkiye’de büyük tartışmalara yol açabileceğini belirterek, övgünün Türkiye’nin İran Savaşı sırasında attığı adımlar ve İsrail ile NATO arasında doğrudan çatışmayı önlemedeki rolüne duyulan takdiri gösterdiğini belirtti.

Yetkin, NATO’nun İran’dan Türkiye hava sahasına yönelen üç füzeyi püskürttüğünü, Türkiye’nin hava savunmasının “Patriot” sistemleriyle güçlendirildiğini ve Adana’daki İncirlik üssünde, altıncı tümen komutasında çok uluslu bir tugay kurulması projesinin açıklanmasının, İran Savaşı’nın Türkiye-NATO ilişkilerini yeni bir düzeye taşıdığını ortaya koyduğunu ifade etti.

Yetkin, bunun, Türkiye’ye yönelik herhangi bir saldırıya cevabın önce NATO’dan geleceği, Türkiye’nin doğrudan çatışmaya girmeden, güney ve doğudaki tehditlere karşı koruma sağlanacağı anlamına geldiğini ve bunun İsrail’in herhangi bir provokatif adımını da kapsadığını belirtti.

Analiste göre, Trump’ın Erdoğan’a övgüde bulunarak amaçladığı şey, Türkiye’yi İsrail ile doğrudan çatışmadan uzak tutmak ve olası felaket senaryolarının NATO’nun tarafı olmasını önlemekti.


İran'ın ardından Türkiye'yi ‘bir sonraki düşman’ olarak gören İsrail neden korkuyor?

Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)
Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)
TT

İran'ın ardından Türkiye'yi ‘bir sonraki düşman’ olarak gören İsrail neden korkuyor?

Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)
Ortadoğu'da son yıllarda tırmanan gerginlikler, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkiledi (Twitter)

Ragida Atme

Ortadoğu’nun tamamının, bölgedeki güvenlik ve siyasi dengeleri yeniden şekillendirebilecek açık bir çatışmaya sürükleneceğine dair endişeler artarken Türkiye, ulusal güvenliğini etkileyebilecek her türlü gelişmeye karşı askeri hazırlık seviyesini yükseltti. Türkiye, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki (KKTC) askeri varlığını altı adet F-16 savaş uçağı konuşlandırarak güçlendirirken Milli Savunma Bakanlığı, gerginliğin tırmanmasıyla hava sahasını etkileyebilecek olası tehditlere karşı hava ve füze savunma kapasitesini güçlendirmek amacıyla güneyde Malatya'ya gelişmiş uzun menzilli Patriot Hava Savunma Füze Sistemi konuşlandırdığını duyurdu. Türkiye'nin askeri hazırlık düzeyini artırmaya yönelik açık eğilimleri, NATO ile koordinasyon çerçevesinde gerçekleşmiş olsa da İsrail nezdinde ciddi güvenlik ve askeri imalar taşıyor. Onlarca İsrailli bakan, yetkili ve analist, Türkiye'yi İran'ın ardından ‘bir sonraki düşman’ olarak görmeye başladı. Ancak insansız hava araçlarından (İHA) tanklara ve deniz toplarına kadar çeşitli alanlardaki gelişmiş savunma yetenekleri, Türkiye'yi son yıllarda küresel silah pazarının başlıca aktörlerinden biri haline getirdi.

İsrail hükümetine bağlı Ulusal Güvenlik Riskleri Değerlendirme Danışma Kurulu (Nagel Komitesi) raporunda, Ankara'nın bölgedeki nüfuzunu yeniden tesis etmeye yönelik politikasının İsrail için ‘artan bir stratejik tehlike’ oluşturduğu uyarısında bulunuldu. Raporda, Tel Aviv hükümeti, Türkiye ile doğrudan bir çatışma çıkma olasılığına hazırlıklı olması uyarısı yapıldı. Sosyal araştırmalar şirketi Areda Survey tarafından ‘Dış Politika ve Savunma Sanayii’ başlığı altında yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre katılımcıların yüzde 60,1'i İsrail'in bir gün Türkiye'ye saldırabileceğini düşünürken, yüzde 54,7'si geçtiğimiz yıl İstanbul'da düzenlenen Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı'nın kendilerine dış tehditlere karşı güven verdiğini belirtti.

Gerginliklerin tırmanması

İsrail'in eski Başbakanı Naftali Bennett'in, Türkiye'nin bölgede “yeni bir İran” haline geldiğini söylediği ve Ankara'nın, kendi ifadesiyle ‘İsrail'i kuşatmayı amaçlayan düşmanca bir Sünni eksen oluşturma’ çabalarına karşı uyarıda bulunduğu tartışmalı açıklamalarına rağmen Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, Türkiye ile İsrail arasında doğrudan bir çatışma çıkma olasılığının son derece düşük olduğunu vurguladı. Güler, özellikle herhangi bir tırmanışın veya istenmeyen bir durumun ortaya çıkmasının önlenmesi amacıyla İsrail tarafıyla iletişim ve koordinasyon kanalları oluşturulduğunu belirtti.

Olası gerginliklerin veya çatışmaların, doğrudan bir çatışmaya yol açabilecek herhangi bir tırmanışı önlemek amacıyla diplomatik ve askeri kanallar aracılığıyla son derece dikkatli bir şekilde ele alındığını belirten Güler, son yıllarda Ortadoğu’da tırmanan gerginliklerin Türkiye ile İsrail arasındaki ilişkileri büyük ölçüde etkilediğinin altını çizdi. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı’na (SETA) göre Ankara, Batı ile ilişkileri ile bölgesel çıkarları arasında hassas bir denge kurmaya çalışırken, uygun koşullar sağlandığında diplomatik arabulucu rolünü üstlenme olasılığını da açık tutuyor.

dfrvfdv
Türkiye, askeri bağımsızlığını sağlama konusunda olağanüstü bir yetenek sergiledi ve dünya pazarında en önemli silah ihracatçılarından biri haline geldi (TSK)

İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü'nden (INSS) İsrailli araştırmacı Gallia Lindenstrauss, bu ayın başlarında kaleme aldığı bir makalede, bazı bölgesel alanlarda İsrail'in stratejik rakibi olarak görülen Türkiye'nin, İran'a karşı doğrudan askeri müdahaleye ya da rejimin devrilmesine, Kürt sorununun tırmanmasına ya da bölgesel dengelerin bozulmasına yol açabilecek olası güvenlik sonuçlarından korktuğu için istekli olmadığını belirtti.

İsrail gazetesi Yediot Aharonot tarafından yayınlanan karamsar İsrail tahminlerine göre Türkiye'nin söylemi Tel Aviv'e yönelik sert eleştirilerle dolu olmaya devam ediyor. Türk yetkililer İsrail'i bölgedeki istikrarı bozmakla suçlamaya devam ederken, İran’dan Türkiye topraklarına atılan 3 füze düşürüldü. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da NATO'nun devam eden savaş sırasında İran'dan fırlatılan üçüncü bir füzeyi önlemesinin ardından, savaşa karışmaktan kaçınacağını ve kendi ifadesiyle ‘provokasyonlara ve komplolara kapılmayacağını’ taahhüt etmekle yetindi.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre ABD merkezli Hudson Enstitüsü'nden araştırmacı Zeynep Rabee, İran'a karşı bir savaşın Türkiye'nin konumunu şüphesiz büyük ölçüde değiştireceğini düşünüyor. Rabee’ye göre İran'ın gücünün azalması, Ankara'ya bölgesel ve uluslararası nüfuzunu güçlendirmek için geniş bir alan açacak ve bu da İsrail'de, Türkiye'nin çeşitli bölgelerdeki varlığını genişletmesi konusunda gerçek endişeler yaratacak.

Stratejik ortaklar

Türkiye’nin askeri kapasitesini gözden geçirip hava savunma, füze ve siber güvenlik alanlarını güçlendirmesinin ardından, ileri düzey caydırıcılık kapasitelerine sahip olmak için çaba sarf etmesiyle, güç dengesini İsrail’in lehine yeniden ayarlamak amacıyla Tel Aviv, Türkiye’nin rakiplerini sadece sınırlı ortaklardan stratejik ortaklara dönüştürmeye çalışıyor.

İsrail'in Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Yunanistan ile son dönemde yaptığı iş birliği, sadece Akdeniz'de üçlü ortaklığı güçlendirmek ve Türkiye'nin nüfuz alanını daraltmak amacıyla değil, aynı zamanda bu iki ülkenin İsrail'e Türkiye kıyılarına yakın bir askeri varlık kurma fırsatı sunması amacını da taşıyor. Ankara ile Washington arasında son aylarda olumlu bir ilişki olmasına rağmen İsrail, ABD nezdindeki nüfuzunu kullanarak Türkiye'nin silahlanma programlarını ve siyasi ve ekonomik projelerini engellemeye çalışıyor. Türkiye'nin 2016 yılında Rus yapımı S-400 Hava Savunma Sistemi’ni satın almasının ardından Tel Aviv, Ankara'nın ilk altı savaş uçağının bedelini zaten ödemiş olduğu ABD'nin F-35 savaş uçağı programından çıkarılması için çabaladı.

Dersler ve çıkarımlar

İsrail ile İran arasında geçtiğimiz yılın haziran ayında başlayan ve 12 gün süren savaşla ilgili kapsamlı analizlerin ardından, Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) bünyesinde kurulan Millî İstihbarat Akademisi (MİA), Türk hükümeti için önemli bir çalışma yayınladı. Çalışmada, İsrail'in son savaşta mutlak hava üstünlüğü sergilemesi üzerine çok katmanlı bir hava savunma sistemi kurulmasının gerektiği belirtildi. Çalışma, Türkiye'nin balistik ve hipersonik füzelere yönelik yatırımlarını artırmasını ve hızlandırmasını, savunma silahı üretiminde bunlara en yüksek önceliği vermesini tavsiye etti. Bu öneri, İran'ın 12 günlük savaşta gösterdiği, çok sayıda olmasına rağmen İran'ın ‘hipersonik’ füzelerine karşı koymaya yetmeyen İsrail hava savunma sistemlerini delme gücünden kaynaklanıyor.

vfdvfd
Türk savunma ve havacılık sanayisi, geçen yılın sonunda eşi benzeri görülmemiş tarihi bir sıçrama kaydetti (İsrail Ordusu)

İran ile İsrail arasındaki 12 günlük savaşta İran'ın geleneksel savunmasının İsrail'in elektronik savaşına karşı koyamadığının ortaya çıkmasının ardından, insansız sistemlere ve elektronik savaş teknolojilerine öncelik verilmesi gerektiğini tavsiye eden çalışma, Türk hükümetinin dikkatini, olası hava saldırılarına karşı erken uyarı sistemlerinin kurulması ve stratejik tesislerde gerekli teknik donanıma sahip sığınaklar ile özellikle büyük şehirlerde erişimi kolay toplu sığınaklar inşa edilmesi gerektiğine çekti. İsrail'in İran'a yönelik saldırılarında iç kaynaklı unsurların önceki savaşta büyük rol oynaması nedeniyle çalışma, Türkiye'nin iç güvenliğini etkileyebilecek ekonomik, siyasi ve sosyal faktörlere özel önem vererek, benzer operasyonların önünü kesmenin önemini vurguladı. Çalışmada geçtiğimiz yıl yaşanan 12 günlük savaş, kara, hava ve deniz ile siber ve elektromanyetik alanları bir araya getiren ve sivil teknolojinin yoğun kullanımıyla geleneksel olmayan savaş yönetimi yöntemlerinin uygulandığı karmaşık bir ‘çok boyutlu operasyon’ örneği oluşturduğu belirtildi.

Büyük bir gelişme

İsrail’deki araştırma merkezleri, medya kuruluşları ve yetkililer, son on yıldır, Türkiye’nin savunma sanayi alanında kaydettiği dikkat çekici gelişmeyle ilgili ciddi endişelerini gizlemediler. Türkiye, askeri bağımsızlık konusunda üstün bir yetkinlik sergilemiş ve dünya pazarında en önemli silah ihracatçılarından biri haline geldi.

Türkiye Savunma Sanayii Kurumu Başkanı Haluk Görgün'ün açıklamasına göre Türkiye'nin savunma ve havacılık sanayisi, geçtiğimiz yılın sonlarında eşi benzeri görülmemiş tarihi bir sıçrama kaydetti.

İhracat değeri tarihinde ilk kez 10 milyar dolar barajını aşan sektör, 2024 yılında 7,1 milyar dolar olan ihracatına kıyasla yüzde 48'lik muazzam bir büyüme kaydetti. Gözlemcilere göre bu durum, Ankara'nın silah pazarında güvenilir bir küresel tedarikçi olarak konumunu pekiştiriyor.  Resmi verilere göre savunma sektörünün Türkiye'nin toplam ihracatındaki payı 2022'de yüzde 1,7'den 2025'te yüzde 3,7'ye sıçradı. Bu sıçrama, sektörün Türk ekonomisinin temel bir ayağı olarak artan stratejik önemini yansıtıyor. Gözlemcilere göre toplam ihracatın yüzde 56'sını NATO, AB ülkeleri ve ABD'nin oluşturması, büyük askeri güçlerin Türk savunma teknolojisine duyduğu güveni teyit ediyor. Türk savunma sanayisinin kaydettiği hızlı ilerlemeyi yansıtan dikkat çekici açıklamalardan biri de Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır tarafından yapıldı. Bir televizyon röportajında, Türkiye’nin dünya çapında askeri insansız hava aracı pazarının yüzde 65'ini tekelinde tuttuğunu açıklayan Kacır, bu konumun Türkiye'yi, dünya çapında ilginin giderek arttığı insansız sistemlerin geliştirilmesi ve üretimi alanında en deneyimli ve öne çıkan ülkeler arasına yerleştirdiğini vurguladı.

Analistler, mevcut savaşın sonuçlarının bir yandan İsrail ve ABD ile diğer yandan İran arasındaki güç dengesi ile sınırlı kalmayacağını, aksine bu savaşın gidişatını izleyen tüm bölgesel güçlerin ve ülkelerin tutumlarına da yansıyacağını düşünüyor. Bu yüzden Tel Aviv’in, başta Türkiye olmak üzere söz konusu ülkelerin tutumlarını ve çevresindeki ve çatışmalardan etkilenen bölgesel aktörleri dikkate alarak, siyasi ve güvenlik hesaplamalarını yeniden gözden geçiren uzun vadeli analizlere girişeceğine şüphe yok.


Türkiye'nin İran’daki savaş kaynaklı endişeleri ve hesapları

 Türkiye'nin kuzeydoğusundaki Kapıköy (Razi) Sınır Kapısı’na ulaşan İranlılar, 3 Mart 2026 (AFP)
Türkiye'nin kuzeydoğusundaki Kapıköy (Razi) Sınır Kapısı’na ulaşan İranlılar, 3 Mart 2026 (AFP)
TT

Türkiye'nin İran’daki savaş kaynaklı endişeleri ve hesapları

 Türkiye'nin kuzeydoğusundaki Kapıköy (Razi) Sınır Kapısı’na ulaşan İranlılar, 3 Mart 2026 (AFP)
Türkiye'nin kuzeydoğusundaki Kapıköy (Razi) Sınır Kapısı’na ulaşan İranlılar, 3 Mart 2026 (AFP)

Rustem Mahmud

Türkiye, ABD ve İsrail’in İran'a karşı sürdürdüğü savaşın etkisiyle son derece tedirgin bir siyasi ve güvenlik ortamı yaşıyor. Karar alma merkezine yakın çevreler ve ‘derin devlete’ yakın siyasi güçler, bölgede Türkiye'nin bölgesel düzeydeki rolünü ve konumunu etkileyecek, hatta belki de iç kimliğini sarsacak jeopolitik dönüşümlerin yaşanacağını hissediyor. İran'da Kürt sorununun gündeme gelmesi, mezhepçi kutuplaşmanın artması ve tarihi bir imparatorluğun mirasçısı olan Türkiye ile benzerlikler taşıyan İran devletinin parçalanma olasılığı, Türkiye'de siyasi ve güvenlik açısından ‘endişe’ yaratıyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın iktidar koalisyonundaki ortağı ve ülkedeki derin devlet kurumları üzerindeki hakimiyetleriyle tanınan liderlerden biri olan Milliyetçi Hareket Partisi (MHP) lideri Devlet Bahçeli, partisinin düzenlediği Ramazan iftarında yaptığı uzun konuşmada İran'da yaşananlarla ilgili Türkiye'nin endişelerini şu sözlerle özetledi:

“Suriye tecrübesi bize ağır bedeller ödeterek öğretmiştir ki, devlet otoritesinin zayıfladığı alanlar kısa sürede farklı silahlı grupların, vekâlet unsurlarının, düzensiz göç hareketlerinin, kaçak ekonomi ağlarının ve dış müdahalelerin sahasına dönüşmektedir. Bugün İran merkezli gelişmeler de aynı dikkatle okunmalıdır.

Bir bölgede devlet boşluğu oluştuğu an oraya akıl, vicdan, izan ve merhamet yerleşmez; önce silah yerleşir, sonra istihbarat yerleşir, ardından vekâlet savaşı yerleşir. Sonrasında o coğrafyanın halkları başkalarının hesaplarının altında ezilir.

Tarihin ileride kayıt altına alacağı günleri yaşarken; bizler, bu sorunun cevabını aramak ve Türkiye’nin hangi istikamette yürümesi gerektiğini açık bir şekilde ortaya koymak durumundayız.”

Irak savaşlarının anıları

Türkiye’deki siyaset, medya ve halk çevreleri, 1980’li yılların başlarından itibaren arka arkaya yaşanan ‘Irak savaşları’ sırasında yaşadıklarına benzer bir genel durumla karşı karşıya. Şu anda yaşanan olağanüstü bölgesel dönüşümlerin Türkiye’deki iç dengeleri etkileyeceği ve ülkeye mülteci dalgalarının başlayacağı yönünde bir algı söz konusu. Savaş daha da uzarsa, Türk siyasi güçleri arasında olup bitenlerle ilgili anlaşmazlıklar ve iç kutuplaşmalar yaşanacak ve bu da Türk hükümetini iç ve bölgesel olarak zor kararlar almaya itecek.

Milli Savunma Bakanlığı, bu savaşta sahada yaşanabilecek her türlü gelişmeye karşı önlem almak ve hazırlıklı olmak amacıyla, İran topraklarından Türkiye'ye milyonlarca mültecinin akınını engellemek için Türkiye ile İran arasında bir ‘tampon bölge’ oluşturmaya çalışıyor.

Türk basını, Milli Savunma Bakanlığı'nın bu savaşta sahadaki olası gelişmelere karşı önlem almak amacıyla, İran topraklarından Türkiye'ye milyonlarca mültecinin akınını engellemek için Türkiye ile İran arasında bir ‘sınır tampon bölgesi’ oluşturmaya çalıştığına dair haberler yayınladı.

İran’da endişe verici üç konu

Savaş devam ederken Türkiye, İran’daki ve Türkiye üzerinde, özellikle de ülkedeki mevcut siyasi dengeler üzerinde somut etkisi olan üç iç meseleye ilişkin endişe duyuyor. Sayıları 7 ila 10 milyon arasında değişen milyonlarca İranlı Kürt, ortak sınır boyunca yaşıyor ve sınırdaki üç ilin nüfusunun çoğunluğunu oluşturuyor. İranlı Kürtlerin mevcut durumu, Türkiye’ye geçtiğimiz yıllarda Suriye'deki Kürtlerin durumunu hatırlatıyor. Suriye'deki Kürtler, on yıl boyunca Türkiye için jeopolitik bir sorun oluşturmuş, Türkiye'yi Suriye'de birden fazla savaşa girmeye zorlamış ve Türkiye'nin iç siyasi çatışmalara ve krizlere tanık olmasına neden olmuştu. İran Kürtleri siyasi açıdan son derece örgütlü ve PKK’ya yakınlığıyla bilinen Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK) aralarında geniş bir nüfuza sahip. Bölgelerindeki saf Kürt coğrafyası ve demografisi, Suriye Kürtlerine uygulanan politikaların uygulamasına izin vermiyor. Buna, kolektif hafıza ve yaşadıkları tarihsel deneyimler de eklenmeli. İranlı Kürtler, 1946'da bir Kürt devletinin kurulduğunu ilan eden tek Kürt grubu olurken, 1980'lerin başında iktidara karşı uzun soluklu silahlı mücadeleye giriştiler. Savaşın sonuçları nedeniyle siyasi ve coğrafi alan kazanmaları, öncelikle bölgedeki tüm ülkelerde Kürt sorununun gelişimine yansıyacak, ancak aynı zamanda Türkiye’deki Kürtleri de siyasi taleplerinin sıklığını ve niteliğini artırmaya itecek.

Türkiye, İran’da devletin ve kamu düzeninin uzun süreli çöküşünden ve ülkenin zamanla bir dizi iç çatışmanın yanı sıra bölgesel ve uluslararası güç merkezlerinin sahnesine dönüşmesinden endişe duyuyor.

İkinci konu, Türkiye sınırına yakın Batı ve Doğu Azerbaycan eyaletlerinde yaşayan ve hatta başkent Tahran'da da nüfusa sahip olan yaklaşık 15 milyon Azeri ile ilgili. 1990'ların başlarından itibaren, Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin ekonomik ve siyasi olarak öne çıkması ve onlar tarafından yakından takip edilen Türk basını bu nüfus üzerinde etkili. İran nüfusunun yaklaşık dörtte birini oluşturan İranlı Azeriler, bağımsızlık, konfederasyon ve federalizm gibi siyasi önerilerde bulunuyor ve bunların tümü Türkiye için birer zorluk teşkil ediyor.

Görsel kaldırıldı.
Irak'ın Erbil kenti dışındaki bir kampta eğitim gören Kürdistan Özgürlük Partisi’ne (PAK) üyesi İranlı Kürtler, 12 Şubat 2026 (Reuters)

Türkiye’nin İranlı Azerilerin taleplerine ilişkin tüm seçenekleri son derece zorlu. Çünkü bu talepleri kabul etmek, fiilen ya İran’ın parçalanması ya da federal bir siyasi düzeni kabul etmek anlamına geliyor. Dolayısıyla İranlı Kürtler için federal bir yapıyı kabul etmek ve Türkiye’ye komşu birçok bölgede Kürtler için federal modelin tekrarlanması demek oluyor. Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Azerilerin beklentilerini engellemek, içerdeki Türk milliyetçiliği eğilimleriyle, özellikle de muhalefet partileriyle çatışmak anlamına gelecektir.

Kürtlerin ve Azerilerin beklentileri, talepler açısından birbiriyle örtüşse de gerçekte nesnel olarak çatışıyor. Batı Azerbaycan eyaletinde İranlı Kürtler ile Azeriler arasındaki siyasi, ekonomik ve sembolik çatışma yıllardır en şiddetli halini almış durumda. Bu da şimdiye kadar bu çatışmayı tek başına kontrol altında tutan ülkenin siyasi rejimi çökerse, geniş çaplı bir çatışmaya yol açabilir. Bu durum, Irak'ın Kerkük ilindeki Kürtler ile Türkmenler arasında yaşananlara ve bunun Türkiye'nin tutumuna etkisine benziyor.

Türkiye, İran’da devletin ve kamu düzeninin uzun süreli çöküşünden ve ülkenin zamanla bir dizi iç çatışmanın yanı sıra bölgesel ve uluslararası nüfuz merkezlerinin vekalet savaşları alanına dönüşmesinden endişe duyuyor. İran rejimi, geçtiğimiz yıllar boyunca devletin kurumlarını ve işleyiş mekanizmalarını parçaladı ve altyapıların hizmet, sağlık ve eğitim sektörlerinde köklü çöküş yaşadığı bir dönemde, devletin değil iktidarın etrafında yoğunlaşan sağlam bir yönetim çekirdeği oluşturdu. Büyük şehirler ise içme suyu sağlayamama da dahil olmak üzere giderek kötüleşen hizmet koşullarıyla boğuşuyor.

Türkiye, İran’ın içindeki patlamanın yeniden yapılanma sürecinin yıllar alacağını ve özellikle de istikrarı Türkiye’nin ulusal güvenliğinin bir parçası olan tarihi bir imparatorluğun yokluğu nedeniyle bunun kendisi üzerinde de yansımaları olacağını biliyor.

* Bu analiz Şarku'l Avsat tarafından Londra merkezli al Majalla dergisinden çevrilmiştir.