عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
EKONOMİ

Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu yine TÜPRAŞ oldu

İSO'nun hazırladığı Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2022 Araştırması'na göre, TÜPRAŞ, üretimden satışlarda 418,4 milyar lirayla en büyük sanayi kuruluşu olma unvanını korudu

(AA)
(AA)
  • İstanbul: AA
TT
  • İstanbul: AA
TT

Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşu yine TÜPRAŞ oldu

(AA)
(AA)

İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, düzenlediği basın toplantısında, İSO'nun Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu araştırmasının sonuçlarını açıkladı.

Araştırmaya göre, Türkiye Petrol Rafinerileri AŞ (TÜPRAŞ) üretimden satışlarda 418,4 milyar lirayla listede ilk sırayı alırken, 2021'de üçüncü sırada olan Star Rafineri 189,2 milyar lirayla ikinciliğe yükseldi. Geçen yıl ikinci sırada bulunan Ford Otomotiv ise 140,1 milyar liralık üretimden satışla 3'üncü oldu.

İstanbul Altın Rafinerisi (İAR) 87,8 milyar liralık üretimden satışla 4'üncü sırada yer alırken, İAR'ı, 69,5 milyar lirayla Ereğli Demir ve Çelik, 66,9 milyar lirayla İskenderun Demir ve Çelik izledi. İAR ile Ereğli Demir ve Çelik'in ikişer basamak yükselmesi dikkat çekti.

Toyota Otomotiv 65,9 milyar lirayla 7'nci, Arçelik 64,1 milyar lirayla 8'inci, Oyak-Renault 62,7 milyar lirayla 9'uncu, Tofaş 59,8 milyar lirayla 10'uncu sırada yer aldı. Toyota 3 basamak birden gerilerken, Arçelik, Oyak-Renault ve Tofaş'ın sıralamadaki yeri değişmedi.

İSO 500'ün üretimden satışları 4,5 trilyon liraya yükseldi

Toplantıda araştırmaya ilişkin açıklamalarda bulunan İSO Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, İSO 500 çalışmasının açıklanma tarihini son yıllarda mayıs ayına çekmeyi başardıklarını, bu yıl Kahramanmaraş merkezli depremler nedeniyle çalışmanın sonuçlarını gecikmeli olarak açıkladıklarını söyledi.

Türkiye'nin 500 büyük sanayi kuruluşunun üretimden satışlarının geçen yıl, 2021'e göre yüzde 119 artarak 4 trilyon 485 milyar liraya yükseldiğini dile getiren Bahçıvan, "Bu yüksek oranlı artışta, ihracattaki güçlü performansın yanı sıra canlı yurt içi talep, yükselen kur ve fiyatlar ile ihracat gelirlerinin TL karşılıklarındaki artışın belirleyici rol oynadığını söyleyebiliriz. 2022 yılının verileri yıl sonu tüketici enflasyonu ile arındırıldığında üretimden satışların reel olarak 2021 yılına göre yüzde 33,3 ile oldukça yüksek bir artış sergilediği görülüyor" dedi.

Bahçıvan, reel değişimleri hesaplarken yıl sonu TÜFE enflasyonunu kullandıklarını kaydederek, "Fakat diğer taraftan biliyoruz ki 2022 sonunda TÜFE enflasyonu yüzde 64,27 iken ÜFE enflasyonu yüzde 97,72'ye ulaşmıştı. Bu noktada sanayicinin ekonomik gerçeklerini yansıtan asıl enflasyonun ÜFE olduğunu hatırlatarak, ÜFE’nin çok daha hızlı arttığını ve üretici ile tüketici enflasyonu arasındaki makasın oldukça geniş olduğunu vurgulamak istiyorum. Nitekim yıl sonu ÜFE enflasyonu kullanıldığında, üretimden satışlardaki reel artış yüzde 10,8'e iniyor" açıklamasında bulundu.

DAHA FAZLA OKU

Kazakistan Cumhurbaşkanı'na, Türk savunma sanayi şirketlerinin ürünleri tanıtıldı

Kazakistan Cumhurbaşkanı'na, Türk savunma sanayi şirketlerinin ürünleri tanıtıldı

Suudi Arabistan Sanayi Bakanı Hureyf, Türk yatırımcısına güvendiklerini söyledi

Suudi Arabistan Sanayi Bakanı Hureyf, Türk yatırımcısına güvendiklerini söyledi

500 büyük sanayi kuruluşundan 98 milyar dolarlık ihracat

Erdal Bahçıvan, üretimden satışların 50'lik gruplara göre dağılımına bakıldığında; ilk 50 kuruluşun uzun yıllardır yüzde 50 bandında seyreden ağırlığının bu yıl biraz daha arttığını ve yüzde 52'ye çıktığını, ilk 100 firmanın ise payının ise yüzde 65'lere ulaştığını bildirdi.

Türkiye'nin ihracatının 2022'de yüzde 12,9 artarak 254 milyar doları aştığını anımsatan Bahçıvan, "İSO 500'ün ihracatı ise yüzde 14,1'lik artışla 98 milyar dolara yaklaştı. İSO 500'ün ihracat artışı, Türkiye genelinin 1,2 puan üzerinde gerçekleşti. Böylece hem Türkiye hem de İSO 500 tarihindeki en yüksek ihracat rakamına ulaşılmış oldu. İSO 500'ün Türkiye sanayi ihracatı içindeki payına baktığımızda bu oranın yüzde 40'lar civarında olduğunu görüyoruz" şeklinde konuştu.

Bahçıvan, 500 büyük sanayi kuruluşunun 2022'de faaliyet karının yüzde 96 artarak 671 milyar liraya çıktığını belirterek, buna karşılık faaliyet karlılığı oranının yüzde 14,8'den yüzde 12,8'e gerilediğini bildirdi.

Erdal Bahçıvan, "Faiz, amortisman ve vergi öncesi karın yüzde 100'e yakın bir artışla 808 milyar liraya yükseldiğini görüyoruz. Aynı yılda FAVÖK karlılığı oranı, aynen faaliyet karlılığında olduğu gibi 2,1 puan düşüşle yüzde 17,5'ten yüzde 15,4'e geriledi. Yine vergi öncesi kar ve zarar toplamı yüzde 121 artarak 485 milyar liraya yükseldi. Ancak satış karlılığı oranı 0,2 puan düşüşle yüzde 9,3'e indi. Bu da bize tüm karlılık rasyolarında geçen yıla göre daha düşük bir kar yılı geçirildiğini gösteriyor" açıklamasında bulundu.

Sanayi şirketlerinin son 10 yıldaki üretim faaliyeti dışı gelirlerinin toplam içerisindeki payında yaşanan düşüşe işaret eden Bahçıvan, "Görüldüğü üzere söz konusu bu oran, son 5 yılda yüzde 88 düzeyinden yüzde 23'lere kadar gerilemiş durumda. Bu da bize sanayicinin son yıllarda giderek daha fazla esas faaliyetlerine odaklandığını ve karını gerçek işinden elde ettiğini gösteriyor" diye konuştu.

Finansman giderlerindeki azalış dikkati çekti

İSO Yönetim Kurulu Başkanı Bahçıvan, finansman giderlerinin uzun yıllardan beri İSO 500'ün en dikkat edilen unsurlarından olduğunu belirterek, şu bilgileri verdi:

İSO 500'ün finansman giderlerinin 2022'de yüzde 32,6 artarak 277 milyar liraya yükseldiğini görüyoruz. Böylece finansman giderlerinin faaliyet karına oranı belirgin bir düşüş göstererek yüzde 61,1'den yüzde 41,3'e inmiş durumda. Yıllardan beri hep işaret ettiğimiz ve 2018'de yüzde 89'lara kadar çıkan bu oranın yüzde 40'lara gerilemiş olması dikkat çekiyor. Görüldüğü üzere 2022'de finansman giderleri işletmelere çok daha az yük olmuş. Ancak burada 2022'nin düşük faiz ortamı ve kredi kullanımını sıkı şartlara bağlayan düzenlemelerin de etkili olduğunu unutmamak gerekiyor. O günkü finansal koşullar, bugünkü faiz ve krediye erişim koşullarıyla karşılaştırıldığında aradaki makasın ne kadar yüksek olduğu biliniyor. Dolayısıyla finansman giderlerinin faaliyet karına oranındaki görece iyileşmenin, ne kadar sürdürülebilir olduğunu gelecek yıl açıklayacağımız 2023 yılı İSO 500 verilerinde daha net bir şekilde göreceğiz.

İSO 500'ün aktif toplamı 3,9 trilyon liraya, toplam borcu 2,5 trilyon liraya yükseldi

Erdal Bahçıvan, 2022'de İSO 500'ün aktif toplamının yüzde 83 artarak 3,9 trilyon liraya yükseldiğini belirterek, "Aktifler içerisinde ana kalemler incelendiğinde, dönen varlıklar yüzde 78 artışla 1,4 trilyon liradan 2,5 trilyon liraya; duran varlıklar ise yüzde 95 artışla 706 milyar liradan 1,4 trilyon liraya yükselmiş durumda. 2022’de özkaynaklar 624 milyar liradan 1,4 trilyon liraya yükselerek yüzde 124 artarken; toplam borçlar 1,5 trilyon liradan 2,5 trilyon liraya çıkarak yüzde 67 büyüdü" diye konuştu.

İSO 500 kuruluşlarında borçların payının yüzde 70,7'den yüzde 64,3'e gerilediğini, öz kaynakların payının yüzde 29,3'ten yüzde 35,7'ye çıktığını vurgulayan Bahçıvan, mali borçların yüzde 64 artışla 1,3 trilyon liraya, diğer borçların da yüzde 70'e yakın yükselişle 1,2 trilyon liraya yükseldiği anlattı.

Bahçıvan, "Ticari borç kullanımının artmasından, firmaların kaynak ihtiyacını finans kuruluşları dışında, kendi içlerinde borçlanarak çözmeye çalıştıklarını anlıyoruz" şeklinde konuştu.

En büyük 500 kuruluşun kısa vadeli mali borçlarındaki artışın yüzde 99, uzun vadeli borçlarındaki yükselişin ise yüzde 37 olduğunu aktaran Bahçıvan, kısa vadeli mali borçların toplam mali borçlar içindeki payının ilk kez yüzde 50 bandını aşarak yüzde 52,1'e ulaştığını söyledi.

 

DAHA FAZLA OKU

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Savunma sanayinde mührünü vuracak 850 farklı projeyi titizlikle hayata geçiriyoruz

Cumhurbaşkanı Erdoğan: Savunma sanayinde mührünü vuracak 850 farklı projeyi titizlikle hayata geçiriyoruz

Türkiye ve Mısır arasında sanayide işbirliği yapmak için ortak karar

Türkiye ve Mısır arasında sanayide işbirliği yapmak için ortak karar

Daha fazlasını oku

 
 
EKONOMİ

İran savaşından en çok hangi şirketler kazançlı çıktı?

Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik küresel piyasalarda oynaklığı artırıyor (Reuters)
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik küresel piyasalarda oynaklığı artırıyor (Reuters)
TT
TT

İran savaşından en çok hangi şirketler kazançlı çıktı?

Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik küresel piyasalarda oynaklığı artırıyor (Reuters)
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik küresel piyasalarda oynaklığı artırıyor (Reuters)

ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta başlattığı İran savaşının küresel ekonomide yarattığı şok etkisi sürerken, bazı şirketler rekor kârlar elde ediyor.

Hürmüz Boğazı'yla ilgili anlaşmazlık ve ABD'yle İran arasındaki ateşkese rağmen tarafların birbirine saldırması jeopolitik ve ekonomik risklerin sürdüğünü gösteriyor.

Devrim Muhafızları'nın Hürmüz'deki gemi trafiğini neredeyse durma noktasına getirmesi ve ABD ordusunun bölgedeki ablukası, enerji piyasalarında sert iniş ve çıkışlar yaratıyor.

Bu durumdan en çok Avrupalı petrol devleri kazanç sağladı. Londra merkezli British Petrol (BP), "olağanüstü" performansla yılın ilk üç ayında kârını iki katından fazla artırarak 3,2 milyar dolara çıkardı.

Londra merkezli Shell, ilk çeyrek kârının 6,92 milyar dolara yükseldiğini açıklayarak analistlerin beklentilerini aştı.

Paris merkezli TotalEnergies de petrol ve enerji piyasalarındaki dalgalanmanın etkisiyle yılın ilk çeyreğinde kârını neredeyse üçte bir oranında artırarak 5,4 milyar dolara çıkardı.

Greenpeace'in araştırmasına göre AB'deki petrol şirketleri, savaşın başından bu yana günlük 81 milyon euro ek kâr elde etti. Çevreci kuruluş, hükümetlere petrol ve doğalgaz gelirlerine yeni ve kalıcı vergiler getirme çağrısı yapıyor.

Enerji devlerinin yanı sıra büyük bankalar da İran savaşı neticesinde kârlarında artış yaşadı.

JP Morgan'ın ticaret kolu, 2026'nın ilk üç ayında 11,6 milyar dolarlık rekor gelir elde etti. Böylelikle banka, tarihindeki en büyük ikinci çeyrek kârına ulaştı.

JP Morgan'ın yanı sıra Bank of America, Morgan Stanley, Citigroup, Goldman Sachs ve Wells Fargo'nun yer aldığı "Büyük Altı" grubu da aynı dönemde gelirlerini önemli ölçüde artırdı.

ABD'nin en büyük 6 bankası 2026'nın ilk üç ayında toplam 47,7 milyar dolarlık kâr bildirdi.

Wealth Club'ın baş yatırım stratejisti Susannah Streeter, "Yoğun işlem hacimleri yatırım bankalarına, özellikle de Morgan Stanley ve Goldman Sachs'a fayda sağladı" diyor ve ekliyor:

Savaşın yol açtığı dalgalanma alım satım işlemlerinde ani bir artış yarattı. Bazı yatırımcılar gerginliğin tırmanacağı endişesiyle hisse senetlerini satarken, diğerleriyse düşüşte alım yaparak toparlanma eğilimini destekledi.

Ortadoğu'daki belirsizlikten kazançlı çıkanlar arasında savunma firmaları da var.

Dünyanın en büyük savunma sanayi şirketlerinden Lockheed Martin, Boeing ve Northrop Grumman, yılın ilk çeyreğinde rekor düzeyde sipariş birikimine sahip olduklarını açıkladı.

İran savaşı fosil yakıtlara bağımlılığın yarattığı riskleri de gözler önüne serdi. Yenilenebilir enerji şirketlerine ilgi hiç olmadığı kadar arttı.

Florida merkezli NextEra Energy'nin hisseleri yıl başından bu yana yüzde 17 değer kazandı.

Danimarkalı rüzgar enerjisi devleri Vestas ve Orsted de kârlarında artış bildirdi. Britanyalı Octopus Energy de güneş paneli satışlarının şubat sonundan bu yana yüzde 50 arttığını duyurdu.

Independent Türkçe, BBC, France 24

EKONOMİ

Dünya, Washington-Tahran anlaşmasının borsalara büyük kazançlar getireceğini öngörüyor

Seul’deki Güney Kore Borsası’nda KOSPI endeksini gösteren ekranın önünden geçen insanlar (AP)
Seul’deki Güney Kore Borsası’nda KOSPI endeksini gösteren ekranın önünden geçen insanlar (AP)
TT
TT

Dünya, Washington-Tahran anlaşmasının borsalara büyük kazançlar getireceğini öngörüyor

Seul’deki Güney Kore Borsası’nda KOSPI endeksini gösteren ekranın önünden geçen insanlar (AP)
Seul’deki Güney Kore Borsası’nda KOSPI endeksini gösteren ekranın önünden geçen insanlar (AP)

Küresel finans piyasaları bugün risk iştahında köklü bir dönüşüme sahne oldu. Beyaz Saray’ın İran ile savaşı sona erdirmeye yönelik bir mutabakat zaptına yaklaşmakta olduğuna dair haberlerin ardından, enerji fiyatlarında sert düşüş yaşanırken küresel hisse senedi endeksleri rekor seviyelere yöneldi.

Washington’ın, 14 maddelik bir öneriye Tahran’ın 48 saat içinde vereceği yanıtı beklediğine işaret eden bu gelişmeler, yatırımcılara küresel enerji arzının kritik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam kapasiteyle açılabileceği yönünde güçlü bir sinyal verdi. Dünya enerji arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu hattaki iyimserlik, çatışma süresince güvenli liman olarak öne çıkan ABD dolarında gerilemeye yol açtı ve yüksek getirili varlıklarda geniş çaplı bir toparlanmanın önünü açtı.

Söz konusu atmosfer, işlem ekranlarına da hızla yansıdı. Yatırımcılar fiyatlamalardan jeopolitik ‘risk primini’ geri çekerken, küresel enerji maliyetlerinde keskin düşüş gözlendi. Buna karşılık, teknoloji ve yapay zekâ sektörlerinde risk iştahı rekor düzeyde artış kaydetti.

Enerji piyasalarında ise sert bir satış dalgası yaşandı. Brent petrol fiyatı yüzde 10,8’i aşan düşüşle haftalar sonra ilk kez varil başına 100 doların altına geriledi. ABD ham petrolü de yüzde 12,5 değer kaybederek 90 dolar seviyesinin altına indi.

Fiyatlardaki bu sert düşüş yalnızca petrolle sınırlı kalmadı. Avrupa’da doğal gaz fiyatları da yüzde 11 geriledi. Bu gelişmede, ABD Başkanı’nın ticari gemilere eşlik etmeyi amaçlayan projeyi müzakerelerde kaydedilen ilerleme doğrultusunda askıya alma kararı etkili oldu. Böylece, merkez bankaları üzerinde baskı yaratan ve faiz artışlarını tetikleyen enflasyonist baskıların önemli ölçüde hafiflediği değerlendirildi.

Altın fiyatlarında sıçrama

Bu dönüşümün merkezinde, altın fiyatları yüzde 3,2’yi aşan güçlü bir sıçrama kaydederek ons başına 4.703,09 dolara ulaştı ve nisan ayı sonundan bu yana en yüksek seviyesini gördü. Bu yükseliş, doların zayıflaması ve petrol fiyatlarının gerilemesiyle doğrudan bağlantılı olarak, uzun süre yüksek faiz beklentilerini besleyen enflasyon endişelerinin hafiflemesinden kaynaklandı. Gümüş fiyatları da yüzde 5,7 artışla 76,95 dolara yükselirken, platin ve paladyum yüzde 3’ün üzerinde değer kazandı.

ascdsv
Güney Kore KOSPI endeksini ve dolar ile Güney Kore wonu arasındaki döviz kurunu gösteren ekran (AP)

Analistler, barış umutları ve Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin normalleşmesinin, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) 2026 yılında faiz indirimine gitmesi için uygun koşulları oluşturabileceğini değerlendiriyor. Bu beklentiler, altının uzun vadeli bir yatırım aracı olarak cazibesini artırırken, yıl sonuna kadar 5 bin 500 dolar seviyesine ulaşabileceği öngörülerini de güçlendirdi.

Dünya borsaları

Buna paralel olarak küresel hisse senedi piyasaları da toplu bir yükseliş kaydetti. Barış iyimserliği ile yapay zekâ sektöründeki ivmenin birleşmesi, endeksleri yeni zirvelere taşıdı. Güney Kore’nin KOSPI endeksi yüzde 6,5 gibi güçlü bir artışla 7.000 puanın üzerine çıkarken, bu yükseliş büyük ölçüde Samsung hisselerindeki tarihi sıçramadan destek buldu. Şirket hisseleri yüzde 14,4 değer kazanarak piyasa değerini 1 trilyon doların üzerine taşıdı.

Avrupa tarafında ise STOXX 600 endeksi yüzde 2,1 yükseldi. Londra, Paris ve Frankfurt borsaları yaklaşık yüzde 3’e varan güçlü kazançlar elde etti. Bu yükselişte, şirket kârlılıklarını baskılayan ve tüketici alım gücünü zayıflatan enerji maliyetlerindeki düşüşün piyasalarda memnuniyetle karşılanması etkili oldu.

Para ve tahvil piyasası

Para ve tahvil piyasalarında ise Hürmüz anlaşmasına ilişkin haberler, güvenli liman özelliğiyle öne çıkan ABD dolarının cazibesini zayıflattı. Dolar, başlıca para birimleri karşısında yaklaşık yüzde 0,5 değer kaybetti. Doların gerilemesi ve petrol fiyatlarındaki düşüş, küresel enflasyon beklentilerinin aşağı yönlü revize edilmesine katkı sağladı. Bu durum, tahvil getirilerine de yansıdı; ABD’nin 10 yıllık Hazine tahvil getirisi yüzde 4,35 seviyesine geriledi.

Analistler, bu tablonun başta ABD Merkez Bankası olmak üzere merkez bankalarının daha esnek para politikalarına yönelmesinin ve 2026 yılı içinde faiz indirimlerine başlamasının önünü açabileceğini değerlendiriyor.

vdfevfde
New York Borsası’nda bir yatırımcı (AP)

Öte yandan, ekonomik çevreler ABD’nin sunduğu barış teklifine İran’dan gelecek resmi yanıtı bekliyor. Piyasalar temkinli iyimserliğini korurken, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin durdurulması karşılığında milyarlarca dolarlık dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını içeren mutabakat taslağı, şubat ayında başlayan çatışmalardan bu yana tarafların ulaştığı en yakın uzlaşı noktası olarak görülüyor.

Söz konusu diplomatik sürecin başarıya ulaşması halinde, yalnızca küresel ticaret yollarının güvenliği sağlanmakla kalmayacak, aynı zamanda çatışma süresince tedarik zincirleri ve ulusal ekonomiler üzerinde baskı oluşturan enflasyon sarmalının da sona ermesi bekleniyor.

EKONOMİ

Lucid yetkilisi Şarku’l Avsat’a konuştu: Suudi Arabistan’daki elektrikli otomobil pazarı güçlü ve hızla artan bir ivme kazanıyor

El-Huber şehrindeki Lucid galerisi (Şirketin resmi internet sitesi)
El-Huber şehrindeki Lucid galerisi (Şirketin resmi internet sitesi)
TT
TT

Lucid yetkilisi Şarku’l Avsat’a konuştu: Suudi Arabistan’daki elektrikli otomobil pazarı güçlü ve hızla artan bir ivme kazanıyor

El-Huber şehrindeki Lucid galerisi (Şirketin resmi internet sitesi)
El-Huber şehrindeki Lucid galerisi (Şirketin resmi internet sitesi)

Mevcut jeopolitik gerilimler ve küresel petrol piyasalarında yaşanan dalgalanmalar, dünya genelinde elektrikli araç satışlarında dikkat çekici bir artışa yol açtı. Brent petrolün varil fiyatının 120 dolar eşiğini aşması, tüketicilerin satın alma davranışlarını yeniden şekillendirerek, yakıt fiyatlarındaki oynaklıktan uzak, daha istikrarlı ve verimli bir seçenek olarak elektrikli araçlara yönelmelerine neden oldu. Mart ayında, yani bombardımanın başlamasından sonraki ilk dört hafta içinde, Avrupa’nın önde gelen pazarlarında (Fransa, Almanya ve Birleşik Krallık) yaklaşık 206 bin 200 elektrikli araç satıldı. Bu rakam yıllık bazda yüzde 44’lük artışa işaret ederken, Güney Kore’de satışlar iki katına çıktı, İtalya’da ise yüzde 67 büyüme kaydedildi.

Bu çerçevede, Lucid şirketinin Ortadoğu Bölge Başkanı Faysal Sultan, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, Suudi Arabistan’daki elektrikli araç pazarının ‘henüz başlangıç aşamasında olmasına rağmen güçlü ve hızlı bir ivme yakaladığını’ belirtti. Sultan, şirketin ülkedeki varlığını genişletmeye devam ettiğini ve Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ülkelerinde kademeli büyüme planlarını sürdürdüğünü ifade etti. Bu gelişmelerin, devlet desteği, şarj altyapısının genişlemesi ve sürdürülebilir ulaşıma yönelik tüketici farkındalığındaki artışla hızla şekillenen bir pazar ortamında gerçekleştiğini vurguladı.

dvsvds
Lucid şirketinin Ortadoğu Bölge Başkanı Faysal Sultan (Şarku’l Avsat)

Sultan, elektrikli araç kullanımının hem küresel hem bölgesel düzeyde artmaya devam ettiğini, Suudi Arabistan pazarında da operasyonel temellerin güçlendiğini dile getirdi. Bu dönüşümde, Vizyon 2030 ve Yeşil Suudi Arabistan Girişimi gibi yapısal itici güçlerin önemli rol oynadığını belirten Sultan, yerel üretime yönelik büyük yatırımlar ve şarj altyapısının genişletilmesi sayesinde uzun vadede talebin sürdürülebilirliğine sağlam bir zemin oluşturulduğunu ifade etti.

Elektrikli araçlara geçişin yalnızca talep dinamikleriyle sınırlı olmadığını kaydeden Sultan, bunun aynı zamanda tüketici bilincinde uzun vadeli değer algısına yönelik bir değişimi de yansıttığını söyledi. Toplam sahip olma maliyeti ve evde şarj kolaylığı gibi unsurların öne çıktığını belirten Sultan, şirketin Suudi Arabistan genelinde ücretsiz olarak kullanılabilen 100’den fazla alternatif akım şarj cihazı kurduğunu ve hızlı şarj hizmetlerini genişletme çalışmalarının sürdüğünü açıkladı.

Stratejik yatırımlar

Bu ivme kapsamında Lucid toplam likiditesini yaklaşık 4,7 milyar dolara çıkararak 2027 yılının ikinci yarısına kadar finansal sürdürülebilirlik sağlamayı başardı. Söz konusu gelişme, şirketin pazartesi günü açıkladığı finansal sonuçlarda yer aldı. Bu mali güçlenme, Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu’na (PIF) bağlı Ayar Third Investment Company’nin 550 milyon dolarlık imtiyazlı hisse yatırımı ve Uber’in toplam yatırımını 500 milyon dolara yükseltmesinin yanı sıra ek 200 milyon dolarlık taahhüdü içeren stratejik yatırım paketiyle desteklendi.

Bu tür kamu destekli adımlar, şirketin faaliyetlerini güçlendirmeyi hedeflerken, Lucid’in üç aylık gelirleri 282,5 milyon dolar olarak kaydedildi. Ancak bu rakam, Gravity modelinin koltuklarıyla ilgili bir tedarikçide yaşanan teknik sorun nedeniyle teslimatların geçici olarak aksaması sonucu analist beklentilerinin altında kaldı. Teslimatların mart ayında yeniden hız kazanmasına karşın, şirketin net zararı yaklaşık 1,13 milyar dolar olarak açıklandı.

Suudi Arabistan’da üretim artışı

Suudi Arabistan’daki operasyonel faaliyetler kapsamında, 2025 yılının ilk çeyrek sonuçları şirketin ülkedeki tesislerinde 2 bin 212 araç ürettiğini ortaya koydu. Ayrıca 600’den fazla araç sevkiyat aşamasında bulunurken, aynı dönemde 3 bin 109 araç teslim edildi. Bu rakam, 2024’ün aynı dönemine kıyasla yüzde 58,1’lik artışa işaret etti. Şirketin gelirleri 235 milyon dolar olarak kaydedilirken, ABD muhasebe standartlarına göre hisse başına net zarar 0,20 dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu oran, düzeltilmiş bazda hisse başına 0,24 dolarlık zarara kıyasla daha düşük oldu. Lucid, ilk çeyreği toplam 5,76 milyar dolarlık likiditeyle tamamladı.

Operasyonel zorluklar

Teslimat performansına ilişkin olarak Lucid 31 Mart 2026 itibarıyla yaklaşık 3 bin 93 araç teslim ederken, üretim yaklaşık 5 bin 500 adet seviyesinde gerçekleşti. Bu durum, söz konusu dönemde üretim ile teslimatlar arasında geçici bir operasyonel fark bulunduğuna işaret etti. Sultan, bu farkın Gravity modeline ait tedarik hatlarından birinde yaşanan ve 29 gün süren geçici duruştan kaynaklandığını belirtti. Sorunun, ikinci sıra koltukların kalitesine ilişkin bir problemden doğduğunu ifade eden Sultan, aksaklığın tamamen giderildiğini ve operasyonların normal seyrine döndüğünü vurguladı.

sdvdd
Kral Abdullah Ekonomi Şehri’ndeki Lucid fabrikası (Şirketin resmi internet sitesi)

Sultan, tedarik zinciri ortamının halen dinamik yapısını koruduğunu ve bu tür zorluklarla başa çıkmanın otomotiv sektöründe iş geliştirme süreçlerinin temel bir parçası haline geldiğini söyledi. Şirket stratejisinin, küresel ölçekte tedarik kaynaklarını çeşitlendirerek, maliyetleri düşürerek ve esnek, dikey entegre bir platform benimseyerek dayanıklılığı artırmaya dayandığını kaydetti.

Geçtiğimiz yıl sektör genelinde manyetik malzemeler, alüminyum ve elektronik çipler alanında üç ardışık kriz yaşandığını hatırlatan Sultan, şirketin mühendislik ekiplerinin esnekliği ve üretim kabiliyetleri sayesinde bu sorunların hızlı şekilde aşıldığını dile getirdi.

Sultan, söz konusu zorlukların talepte bir gerilemeye işaret etmediğini, aksine tedarik zincirine bağlı operasyonel nitelikte olduğunu ve süreçlerin istikrarını güçlendirmeyi, üretim ile teslimatın sürekliliğini sağlamayı hedefleyen proaktif bir yönetim yaklaşımının parçası olduğunu ifade etti.