Sudan 2019'a 'Ekmek İsyanı' ile giriyor

Hartum’daki göstericiler, bu ay gerçekleşen ekmek protestolarında (Reuters)

Sudan halkı, yeni yılı büyük bir istekle beklerken, yeni yılda krizleri çözmek için bir yol bulunabileceğini umuyor. Bu çerçevede 2019 yılıyla birlikte ekmek, yakıt ve birçok malzemede daha oluşan kuyruklardan kurtulma ümidine kapıldılar.
Aynı şekilde bazıları, Sudan sterlininin değer kazanabileceği ve ekonomik krizlerin yansımalarının onarılabileceğini umuyor.
 Bu çerçevede Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir, hükümetin karşılaştığı asıl sorunun ekonomi olduğunu belirtti. El-Cezire Eyaleti’ndeki halka açık bir gösteride yaptığı açıklamada, ülkesinin ekonomik zorluklar yaşadığını ifade etti. Başbakan Mutez Musa ise bu ay 2019 bütçesinin sunumu sırasında hükümetin karşılaştığı zorlukların, dengeli dış ilişkilerin kurulması, Arap- İslami kurumlardan fonların sağlanması, uluslararası finansal kurumların güvenini yeniden sağlamak ve Sudan’ın teröre destek veren ülkeler listesinden çıkarılması kapsamında olduğunu söyledi.
Öte yandan iktidardaki Ulusal Kongre partisi sözcüsü İbrahim el-Sıddık, Sudan’ın 3 ana zorlukla karşı karşıya olduğunu ve ilkinin “ekonomik zorluk, ülke ve vatandaşlar üzerindeki günlük etkileri olduğunu” söyledi. Bu zorluğun üstesinden gelmek için üretim ve artışa ilerlemeleri gerektiğini söyleyen el-Sıddık, “Ekonomik yapı ne kadar güçlüyse refah ve istikrar da o düzeyde güçlü olur” dedi.
Parti sözcüsü, “Ülkenin karşı karşıya kaldığı ikinci zorluk, barışın farklı boyutlarla sağlanmasıdır” diyerek, bunun ‘savaş ve düşmanlıkların durdurulması, güvenlik ve istikrarın sağlanması etrafındaki zorluklardan bir olduğunu, çünkü savaşın hayatın birçok yönünü etkilediğini” vurguladı. Sözcü, üçüncü zorluğun da Sudan’ın zihinlerdeki imajının genel olarak yeniden yapılandırılması ve dış yardımların cezbedilmesine katkıda bulunan istikrarı sağlamak olduğunu ifade etti.
İbrahim el-Sıddık, “Bu tabloyu değiştirmemiz gerekiyor. Sudan; yatırım, destek ve dış taraflar için çekici olmalı” ifadelerini kullandı. Sözcü, dengeli dış ilişkiler kurmanın yanı sıra Savaşla oluşan imajın da yeni yılda ülkenin karşılaşacağı zorluklardan biri olduğunu belirtti.
Ancak analistler, ülkenin karşılaştığı en büyük sorunun siyasi kriz ve ardından da ekonomik kriz olduğu görüşünde. İnsanların, başlangıçtaki zorluklarla karşı karşıya kalmak istediğini, en azından fiyatlarda istikrarın olduğunu söyleyen analistler, siyasi boyutun ise politik sistemin kendisinde var olduğunu vurguladı. Analistler, halkın yeni yılla birlikte “İslamcı rejimin” devrilmesini, 30 yıldır ellerinden alınan özgürlüklerin geri verilmesini umduğunu söyledi. Bu çerçevede siyasi analist Musa Hamid, “Bana göre protestoların patlak vermesindeki en aşırı unsur olan devlet çarkının yanlış yönetilmesinden daha büyük bir zorluk bulunmuyor” dedi.
Hamid, Sudan krizinin nedeninin “politikacılar” olduğunu, hükümetin artık yeni bir çözüm paketine sahip olmadığını söyleyerek, Sudan meselesinin sadece bir “ekmek parçası” olmadığını, kısacası zorlukların üstesinden gelebilmek için mevcut sistemden uzaklaşma dışında başka bir umudun bulunmadığını vurguladı. Söylediği şeyin muhalif bir söylem olmadığının altını çizen Musa Hamid, aksine ülkeye hükmeden 30 yıllık bir sürece dayatılan ifadeler olduğuna dikkati çekti. Analist, “Eğer kronik zorluklara yönelik herhangi bir çözümleri olsaydı, ülkedeki sorunları çözebilirlerdi” diyerek protestoların, kısa ve uzun vadede zorlukların üstesinden gelebilmek için örtülü bir umudu yansıttığını, hemen bir değişikliğe neden olmazsa bile sistemdeki dengeyi bozduğunu söyledi. Hamid, “Söylemek istediğim, bir anlamda, hükümetteki isimlerin 1 ay veya daha kısa bir süre içerisinde gidecekleri. Eğer protestolar değişim getirmeyi başarırsa, zorlukla karşısında sayısız alternatifler olacak. Ayrıca umut edilen değişimi kaçırma olasılığı da çarpıcı bir şekilde mevcut” dedi. Onurlu yaşama mücadelesinin, Sudan’ın 2019 yılında karşılaşacağı en büyük zorluk olacağını söyleyen Musa Hamid, “Değişim gerçekleşmesi halinde de karşılaşılan zorluklar büyük ve karmaşık olabilir, değişimden kaynaklanan ahlaki ve psikolojik dürtüler ortaya çıkabilir. Sudanlıların var olan zorluklarla yüzleşmelerini kolaylaştıran olumlu bir etki de olacak, ancak yeni yılda da zorluklar devam edecek” şeklinde konuştu.
Öte yandan siyasi analist Abdullah Rızk da “Sudan, 2018 yılı sonlarında tanık olunanlar ve hemen hemen tüm şehirlerde rejimin değişmesi için başlatılan ayaklanmalar dolayısıyla siyasi, ekonomik, toplumsal ve kültürel krizlerle yeni yılı karşılayacak” dedi.
Rızk, hükümetin geleneksel yollarla protestoları durduramayacağını söyleyerek, ekonomik bozulmayı durdurmak için alternatifler sunulmadığını vurguladı.
Analist, “Yeni yıl, ülke geniş çaplı siyasi ve toplumsal kargaşaları yaşarken gelecek” diyerek durumun girdiği çıkmazın bir mucize beklediğini vurguladı. Abdullah Rızk, “İç durum, dış durumlarla bağlantılı. Sudan’daki duruma ilişkin bölgesel ve uluslararası güçler var ve gelecekteki çıkarlarına hizmet etmesi amacıyla ülkeyi etkiliyor ve şekillendiriyorlar” dedi. “1989’dan bu yana uluslararası ve bölgesel toplum, Sudan’da güçlü ve somut bir varlığa sahip. Durum ve sorun savaş ve barış geçidi aracılığıyla ele alındı” diyen analist, Sudan’daki birçok tarafın kendi çıkarları veya uluslararası barış ve güvenlik için iç çatışmalar yaratmaya çalıştığını ve müdahale etmeye devam ettiğini vurguladı. Siyasi analist, bu nedenle bu tarafların ülkenin geleceğini ve karşılaştığı zorlukları belirlemede bir rol oynayacağını söyledi.